تینا چهارسوقی امین
«جعبهابزار زبان در خدمت رسانه»
نشست علمی-دانشجویی «جعبهابزار زبان در خدمت رسانه» با هدف بررسی ابعاد شناختی زبان در فرآیند روایتسازی رسانهای، با حضور جمعی از دانشجویان و علاقهمندان حوزههای علوم شناختی، ارتباطات و مطالعات رسانه برگزار شد.
در این نشست صمیمانه، زبان نه صرفاً بهعنوان ابزاری برای انتقال پیام، بلکه بهمثابه سازوکاری شناختی برای تولید معنا، جهتدهی به افکار عمومی و بازتعریف واقعیتهای اجتماعی مورد تحلیل قرار گرفت.
محتوای نشست مبتنی بر رویکردی میانرشتهای بود که میان یافتههای علوم شناختی و نظریات رسانه پیوند برقرار میکرد. در این نشست سعی شد با اتکا به شواهد زبانی و رسانهای، به تبیین سازوکارهایی پرداخته بشود که از طریق آنها استعارهها، چارچوبها، پیشفرضها و بازیهای معنایی در خدمت ساخت روایت قرار میگیرند.
از موارد مهمی که در این سلسله مباحث میشود به آن پرداخت عبارتند از:
• تحلیل نقش استعارههای مفهومی در شکلگیری گفتمانهای سیاسی و اجتماعی
• بررسی قدرت چارچوببندی در تمایزگذاریهای معنایی
• تبیین نحوهی تأثیر پیشفرضهای زبانی بر ادراک مخاطب پیش از ورود به گفتوگو
• واکاوی عملکرد رسانه در جهتدهی به توجه از طریق تأکید، حذف و برجستهسازی عناصر خاص
• ارائهی الگوهایی برای استفاده آگاهانه و استراتژیک از ابزارهای زبانی در طراحی روایت
در نهایت، بر این نکته تأکید شد که ذهن انسان جهان را بیواسطه درک نمیکند، بلکه آن را بر پایهی ساختارهای ذهنی و زبانی میسازد. بر همین اساس، روایت رسانهای نیز نه بازتاب واقعیت، بلکه محصول سازوکارهایی زبانی است که واقعیت را صورتبندی میکنند.
نشست «جعبهابزار زبان در خدمت رسانه» به کوشش اعضای انجمن علمی رشته «علومشناختی و رسانه» دانشگاه جامع انقلاب اسلامی در راستای تبیین علمی و تحلیلی پیوند میان زبان، شناخت و قدرت در بستر رسانههای معاصر و آشنایی اولیه دانشجویان با این مفاهیم مهم، انجام شد.
@tina_ch_amin
📚 این هم از عکس پایانترم با عزیزانِ حال خوبکنِ رشته
«علوم شناختی و رسانه» مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه جامع انقلاب اسلامی.
یک رشته جذاب با مجموعهای از درسهای بینارشتهای و کاربردی.
تکتک این عزیزان آیندهای روشن در این حیطه دارند انشاءالله.
بهتون افتخار میکنم💟
دو درس #زبانشناسی_شناختی و #تحلیل_شناختی_گفتمان از درسهای بسیار مهم و کاربردی برای اهل رسانه هستند که توصیه میکنم در برنامهٔ آموزشی به روز شدهٔ رشتههایی از این دست حتماً گنجانده شود.
@tina_ch_amin
🖤«همه شهر ایران جگر خستهاند» 🇮🇷
«این رجل فاجری که خون عزیز ما را به زمین ریخت، تأیید کرد دین خدا را. یعنی خدا دین خودش را به او تأیید کرد. با ریختن خون عزیز ما، تأیید شد انقلاب ما. این انقلاب باید زنده بماند، این نهضت باید زنده بماند، و زنده ماندنش به این خونریزیهاست. بریزید خونها را؛ زندگی ما دوام پیدا می کند. بکُشید ما را؛ ملت ما بیدارتر می شود. ما از مرگ نمی ترسیم؛ و شما هم از مرگ ما صرفه ندارید. دلیل عجز شماست که در سیاهی شب، متفکران ما را می کشید. برای اینکه منطق ندارید. اگر منطق داشتید که صحبت می کردید؛ مباحثه می کردید. لکن منطق ندارید، منطق شما ترور است! منطق اسلام ترور را باطل می داند. اسلام منطق دارد؛ لکن با ترور شخصیتهای بزرگ ما، شخصهای بزرگ ما، اسلام ما تأیید می شود.»
امام خمینی (ره) ۱۴ اردیبهشت ۱۳۵۸، صحیفه امام جلد ۷، ص ۱۸۳
@tina_ch_amin
🔴 پیشدستانه یا تجاوزکارانه؟
✍🏻 «زبان، سلاحی نرم برای توجیه خشونت سخت»
🔻وقتی واژهها را به خدمت مشروعیتبخشی به خشونت وا میدارند🔺
👇🏻👇🏻👇🏻
تینا چهارسوقی امین
🔴 پیشدستانه یا تجاوزکارانه؟
✍🏻 «زبان، سلاحی نرم برای توجیه خشونت سخت»
🔻وقتی واژهها را به خدمت مشروعیتبخشی به خشونت وا میدارند🔺
🔸واژگان در گفتمان سیاسی و نظامی هرگز صرفاً وسیلهای خنثی برای بازتاب واقعیت نیستند، بلکه بهمثابه ابزارهایی فعال در ساختن واقعیت عمل میکنند. زبان در این بستر، خود به یکی از ابزارهای اعمال قدرت تبدیل میشود؛ نه فقط از طریق نامگذاری کنشها، بلکه از راه چارچوبسازی ادراکی و مشروعیتبخشی به خشونت. نمونه روشن این پدیده، بهکارگیری هدفمند اصطلاح «حملات پیشدستانه» (preemptive strikes) از سوی اسرائیل برای توصیف حملات نظامیاش به ایران در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ است؛ اصطلاحی که کنشی تهاجمی را در قالب دفاع عقلانی و واکنشی ضروری بازتعریف میکند.
🔸در رویکرد زبانشناسی شناختی، زبان بستری برای «چارچوبسازی» (framing) واقعیت است. واژگانی چون «پیشدستانه» حامل چارچوبی ضمنیاند که بدون نیاز به ارائه شواهد یا منطق، ذهن مخاطب را به سمت فهم خاصی از موقعیت سوق میدهند. در این چارچوب، تهدید از سوی دیگری (در اینجا ایران) مفروض گرفته میشود و کنش نظامی به مثابه پاسخی معقول، مسئولانه و ناگزیر ظاهر میگردد. در واقع، زبان به یاری استراتژی شناختی آمده است تا خشونت را نه تنها توجیهپذیر، بلکه ضروری و عقلانی جلوه دهد.
🔸این بازی معنایی، جلوهای از تهیسازی واژگانی نیز هست. اصطلاحاتی که زمانی بار معنایی دقیق و محدود داشتهاند، در اثر کاربرد مکرر و هدفدار، دچار فرسایش معنایی میشوند و قابلیت بازشناسی کنش واقعی را از مخاطب سلب میکنند. چنانکه «دفاع مشروع» در گفتمان اسرائیل برای توصیف حملات گسترده و نابودگر به غیرنظامیان در غزه بهکار رفت، اینبار نیز «حملات پیشدستانه» جایگزین «تهاجم» شده است. در هر دو مورد، زبان بهمثابه سپر گفتمانی برای پنهانسازی خشونت و تغییر جای قربانی و متجاوز عمل میکند.
🔸افزون بر این، نظریه کنش گفتاری آستین و سرل به ما نشان میدهد که چنین واژگانی نهتنها بازنمایی کنش، بلکه خود کنش هستند. زمانی که یک نهاد نظامی یا سیاسی اعلام میکند «ما حملات پیشدستانه انجام میدهیم»، این جمله صرفاً گزارشی توصیفی نیست، بلکه کنشی گفتاری با کارکرد توجیهگری و مشروعسازی است. از این دیدگاه، گفتار میتواند معادل کنش سیاسی و حقوقی تلقی شود؛ زبانی که با بیان آن، واقعیت حقوقی جدیدی ساخته میشود. بنابراین، گزاره «حمله پیشدستانه» بهمثابه یک کنش گفتاری مشروعیتبخش عمل میکند که تهاجم را در چارچوب قانون، منطق و بقا بازتعریف میکند.
🔸همزمان، این نوع کاربرد زبان را میتوان از منظر زبانشناسی پسااستعماری نیز تحلیل کرد. در این نگاه، واژگان نظامیـسیاسیای مانند preemptive strike نهفقط برچسبی معنایی، بلکه بخشی از گفتمان جهانی سلطه و بازتولید نظم قدرتاند. این واژگان عمدتاً از گفتمان سیاسی و نظامی غربی، بهویژه آمریکایی، وام گرفته شده و در بستر منازعات نابرابر بهگونهای بهکار میروند که کنشگر نظامیِ قوی را در موقعیت «مرکز امنیت جهانی» و «صاحب گفتمان مشروعیت» قرار میدهند. در چنین شرایطی، زبان نقش استعمار معنایی ایفا میکند؛ جایی که معنابخشی به کنش نظامی تنها از سوی قدرت مسلط مجاز شمرده میشود، و روایت قربانیان یا منتقدان اساساً نامرئی میماند.
🔸بهکارگیری اصطلاح «حملات پیشدستانه» نه تنها یک نامگذاری ساده نیست، بلکه بخشی از راهبردی نظاممند برای توجیه کنشهای خشونتبار در ساحت بینالمللی است. زبان در اینجا به ابزاری برای توزیع نابرابر مشروعیت بدل میشود؛ مشروعیتی که از قربانیان خشونت سلب، و به عاملان آن اعطا میشود. تحلیل چندلایه زبانشناختی، از شناختی تا پسااستعماری و کنشگفتاری، نشان میدهد که چگونه واژگان، در دل گفتمان قدرت، از معنا تهی شده و در خدمت خشونت بازآفرینی و تثبیت میشوند.
(نماهایی از واکنش افراد خارجی مختلف در شبکه ایکس به این ادبیات اسرائیل در تصاویر پیام)
@tina_ch_amin
“We did not have any proof of a systematic effort to move into a nuclear weapon”, Grossi, Director General of the IAEA told CNN
However, he drafted the Agency’s recent report in a vague and questionable manner, helping Israel to use it as a pretext for its illegal aggression against Iran!
It's too late to say so.
The world will not forget your complicity in Israel's aggressive attack against Iran.
We know this is a pretext and neither the Israelis nor the United States care about the nuclear facts.
We, the Iranian people, will not allow them to achieve their ultimate malicious goal.
🇮🇷✌🏻
@tina_ch_amin
💠 «من قریب بیست سال است که به کشورهای عربی توصیه میکنم که با هم مجتمع شوید و این مادۀ فساد را طرد کنید. اگر اسرائیل قدرت پیدا کند، اکتفا به بیت المقدس نمیکند؛ لکن مع الأسف نصیحت در آنها اثر نمی کند. من از خدا می خواهم که مسلمین را بیدار کند.»
صحیفه امام خمینی (ره) جلد۷ | صفحه ۱۸۷ | ۱۷ اردیبهشت ۵۷
@tina_ch_amin