زرشک که بهصورت آب زرشک، دمنوش و رب مصرف میشود برای سلامت قلب، تنظیم فشارخون، دیابت، کبد، لاغری و پریودی بسیار مفید است.
. با این حال، بسیاری از خواص زرشک هنوز در حد مطالعات محدود یا مکمل است و نباید جایگزین دارو یا درمان پزشکی شود.
مصرف زیاد زرشک، دمنوش، آب زرشک یا فرآوردههای ریشه زرشک میتواند برای زنان باردار، شیرده، نوزادان، کودکان خردسال و افراد مصرفکننده داروهای قند، فشار خون یا رقیقکننده خون مناسب نباشد.
طبع زرشک چیست؟
زرشک سرد است یا گرم؟ طبع این گیاه سرد و خشک است و افرادی که طبع سرد و خشک دارند (سوداویها) بهتر است کمتر آن را مصرف کنند. برعکس افرادی که طبع گرم و تر (دموی) دارند بهتر است برای تصفیه خون از این گیاه استفاده کنند. طبع زرشک برای افراد صفراوی و بلغمی چندان مناسب نیست. زعفران و مغزهایی مثل خلال بادام و پسته بهعنوان مصلح زرشک عمل میکنند و نمونه آن را میتوان در مرصع پلو ایرانی مشاهده کرد که ترکیب زرشک، زعفران و مغزها است.
مصلح زرشک در منابع سنتی معمولاً موادی مثل عسل، نبات، دارچین یا میخک معرفی میشود. طبع زرشک کوهی و طبع آب زرشک نیز اغلب سرد دانسته میشود؛ با این تفاوت که آب زرشک، بهخصوص اگر غلیظ و ترش باشد، ممکن است برای معده حساس تحریککنندهتر باشد.
زرشک بهدلیل داشتن ترکیبات آنتیاکسیدانی، اسیدهای آلی و بربرین، در مطالعات مختلف با اثرات احتمالی بر التهاب، متابولیسم قند و چربی، فشار خون و سلامت کبد بررسی شده است. با این حال، بسیاری از این اثرات بیشتر درباره بربرین یا عصارههای استانداردشده گزارش شدهاند، نه مصرف معمول زرشک در غذا. فواید زرشک برای بدن را باید بهصورت کمککننده و نه درمان قطعی دید. مصرف غذایی زرشک میتواند بخشی از یک رژیم متنوع و سالم باشد، اما برای بیماریهایی مثل دیابت، فشار خون بالا، کبد چرب، غلظت خون یا اختلالات قاعدگی نباید جای دارو، آزمایش و نظر پزشک را بگیرد.
زرشک را بهشکلهای مختلفی از جمله میوه خام، پخته، دمنوش، شربت، مربا و رب زرشک مصرف میکنند. خاصیت باکتریایی و ضدقارچی زرشک از بروز عفونتهای قارچی و باکتریایی در بدن جلوگیری میکند. از دیگر خواص و مضرات آب زرشک میتوان به درمان عفونت دستگاه ادراری، مثانه، دستگاه گوارش و بهبود التهاب و عفونتها اشاره کرد. طب سنتی تاکید زیادی بر خواص زرشک برای سلامت بدن دارد. از فواید و خواص اب زرشک کوهی در طب سنتی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
کاهش وزن از خواص آب زرشک طبیعی
درمان سنگ کلیه
درمان کبد گرم و کبدچرب
ازبینبردن جوش و التهاب پوستی
تصفیه کلیه
کاهش حرارت بدن
کاهش ریسک سکته قلبی
پیشگیری از عفونت
کاهش التهاب
بهبود سینوزیت، برونشیت ریه، و گلو درد و گرفتگی بینی
درمان اسهال، مشکلات گوارشی و سوهاضمه
درمان عفونت قارچی
کنترل فشارخون بالا
کاهش کلسترول
کاچی، یکی از محبوبترین و مغذیترین دسرهای سنتی ایرانی است که ظاهرا ریشه در کرمان دارد. این دسر خوشمزه و لذیذ دارای بافتی نرم و ظریف است و روش پخت بسیار سادهای دارد. در گذشته، کاچی بیشتر برای زنان تازه زایمان کرده، افراد بیمار و کودکان تهیه میشد تا به تقویت و بازیابی نیروی جسمانی آنها کمک کند. همچنین در زمانهای قدیم، برخی معتقد بودند که اگر کاچی با روغن حیوانی، زعفران فراوان و انواع مغزها پخته شود، میتواند برای درمان بسیاری از بیماریها مفید باشد. امروزه نیز کاچی به عنوان یک دسر سنتی و مقوی در میان ایرانیان بسیار محبوب است.