به عنوان مثالی دیگر بر روی دوچشمی فوق نوشته شده 20x80 به معنی بزرگ نمایی 20 برابر و قطر های لنز شیئی یا جلویی دوربین 80 میلیمتر معادل 8 سانتی متر

خروجی مردمک شاید یکی از مهمترین ویژگی های یک دوچشمی در بحث نجوم همین باشد خروجی مردمک چیست؟ قطر باریکه نوری که از چشمی ها خارج شده و وارد چشم ما می شود. اگر دوربین را با فاصله مقابل خود بگیریم یک دایره کوچک روشن در چشمی ها مشاهده می شود قطر آن معادل خروجی مردمک دوربین خواهد بود.

آیا می توان خروجی مردمک دوچشمی را محاسبه کرد؟ به راحتی معمولا این پارامتر بر روی دوچشمی ها درج نمی شود اما چون بسیار مهم می باشد می توان با تقسیم کردن قطر لنز شیئ به بزرگ نمایی آن را بدست آورد. به عنوان مثال در همان دوچشمی 7x50 اگر پنجاه را به هفت تقسیم کنیم عدد 7.1 بدست می آید یعنی قطر باریکه نوری که از چشمی های دوربین خارج می شود 7.1 یا تقریبا هفت میلیمتر است. و این باریکه نور از طریق عبور از مردمک چشم وارد چشم می شود.

اما اهمیت این پارامتر در چیست؟ هر چه خروجی مردمک کوچکتر باشد تصویر تاریک تری خواهیم داشت و هرچه خروجی مردمک دوربین بزرگ تر باشد تصویر روشن تری داریم.👌

اما نکته ای مهم در این بین وجود دارد آیا تمام نور دوربین می تواند وارد چشم شود؟ چراکه مردمک خود چشم انسان نهایتا تا ۷ میلیمتر می تواند باز شود مردمک چشم انسان در روشنایی روز حدود ۲ تا ۳ میلیمتر است و در شب تاریک تا ۷ میلیمتر می تواند باز شود بنابر این خروجی مردمک های دوربین اگر بیش از این مقدار باشد هدر رفت نور رخ می دهد و عملا شما قادر به حداکثر جمع اوری نور دوچشمی نخواهید بود !

بنابر این اگر از یک دوچشمی 7x50 برای روز استفاده کنیم با توجه به این که خروجی مردمک دوربین ۷ میلیمتر بوده اما مردمک چشم در روز ۲ الی ۳ میلیمتر است؛ بخش زیادی از نور هدر رفته است! به خاطر همین است که اگر شخصی بیشتر در روز روشن قصد دارد از دوچشمی استفاده کند دوچشمی پیشنهاد می شود که خروجی مردمک آن زیاد نباشد (حدود ۳ الی ۴) مناسب است به همین دلیل دوچشمی 8x30 با خروجی مردمک حدودا ۴ میلیمتر بسیار در بین شکارچیان رایج است ....

اما درشب داستان فرق می کند. با توجه به این که مردمک چشم درشب تاریک به حداکثر مقدار خود یعنی ۷ میلیمتر می رسد می توان از دوچشمی هایی که خروجی مردمک آنها نهایتا ۷ میلیمتر باشد به خوبی استفاده کرد. چرا که هدر رفت نور نخواهیم داشت.

پس تابه اینجا با چند عامل آشنا شدیم دهانه شیئ دوربین (لنز ها یا عدسی های جلویی) بزرگ نمایی خروجی مردمک سوال مهم ؟! در بحث نجوم محدوده دهانه شیئ و بزرگ نمایی و خروجی مردمک چقدر باشد مطلوب است؟ پاسخ : قطر شیئ هر چه بزرگ تر باشد جمع آوری نور بیشتر است و کمک می کند تصویر روشن تر و وقدرت تفکیک بیشتری داشته باشیم. بنا به تجربه و اطلاعاتی که در این زمینه دارم حداقل دهانه ۵۰ میلیمتر را برای رصد های نجومی با دوچشمی ها مناسب می دانم. یعنی کمتر از این مقدار را دیگر مناسب نمی دانم! اما بزرگ نمایی چقدر باشد؟! از آنجا که سوژه های نجومی دور و بعضا کوچکند یافتن سوژه ها در بزرگ نمایی کوچک سخت است باید یک حداقلی از بزرگ نمایی را قائل باشیم باز هم بنا به تجربه و اطلاعات کمترین بزرگ نمایی را ۱۰ برابر می دانم. بنابر این کمتر از آن را مناسب نمی دانم. جمع بندی این دونکته ایجاب می کند حداقل ابعاد دوچشمی برای نجوم 10x50 باشد! بنابر این به کوچکتر از آن فکر نکنید. و اما خروجی مردمک برای بحث رصد نجومی با دوچشمی ها هر چه خروجی مردمک به ۷ نزدیک تر باشد عالیست اما دیگر کمتر از ۴ میلیمتر پیشنهاد نمی شود. یک عدد معقول و مطلوب ۵ میلیمتر است. اگر بزرگ نمایی دوچشمی بخواهد بیشتر باشد ؛ برای اینکه تصویر روشنی داشته باشیم باید قطر عدسی شیئ هم بزرگ باشد تا خروجی مردمک کم نشود و تصویر روشنی برای ما ایجاد کند. حتی می توان روشنایی تصاویردوچشمی هارا با هم مقایسه کرد. بر اساس همین عامل یعنی خروجی مردمک یک دوچشمی 10x50 با خروجی مردمک ۵میلیمتر تصویر روشن تری از اجرام آسمان نسبت به دوچشمی 20x 80 با خروجی مردمک 4 میلیمتر ارائه می دهد. شاید بگویید اما دوچشمی 80میلیمتری دهانه بزرگتری دارد پس چرا کم نور تر است پاسخ ؛ بزرگ نمایی زیاد آن موجب شده خروجی مردمک کم و تصویر تاریک تراز دوچشمی 10x50 شود.

میدان دید Field Of view ما دو میدان دید داریم یکی واقعی و دیگری ظاهری ! میدان دیدی که بر روی دوچشمی ها درج می شود همان میدان دید واقعیست یعنی پهنای سوژه که در دوربین قابل دیدن است در واقعیت چه زاویه ای با چشمان ما می سازد همان معادل میدان واقعی دوربین است. پس اگر بر روی یک دوربین مانند فوق عدد ۷٫۱ درجه به عنوان میدان دید درج شود معنی آن این است کل پهنا یا عرضی از سوژه که در دوربین می بینیم در واقعیت با چشمان ما زاویه ای به اندازه ۷٫۱ درجه می سازد.

اگر سوژه ما با فاصله ای که دارد با چشمان ما زاویه ای بیش از این مقدار داشته باشد عملا کل آن در دوربین قابل مشاهده نخواهد بود.

گاهی میدان واقعی بر حسب درجه درج نمی شود مانند دوچشمی فوق به جای آن پهنای قابل رویت در فاصله مد نظر بیان می شود. یعنی در فاصله ذکر شده چقدر از پهنای سوژه را می توان در میدان دوچشمی دید اعداد ذکر شده در مثال فوق ۳۷۲ فوت در فاصله ۱۰۰۰ یاردی است هر فوت تقریبا ۰٫۳ متر و هر یارد تقریبا ۰٫۹ متر است اعداد فوق بر حسب متر می شود رؤیت پهنای ۱۱۳ متر در فاصله ۹۱۴ متری که زاویه ای حدود ۷ درجه خواهد شد.

یا مثلا اگر از فاصله ۱۰۰۰ یاردی پهنایی معادل ۳۱۵ فوت از سوژه در میدان دوچشمی جا شود زاویه میدان واقعی تحت پوشش دوربین تقریبا معادل ۶ درجه خواهد بود. با کمک مثلثات می توان آن را حساب نمود. پهنا را نصف کرده به فاصله تقسیم سپس تانژانت اینورس گرفته و در دو ضرب کنید. جهت تقریب می توان پهنا را به فاصله تقسیم و در 180 ضرب و به عدد پی 3.14 تقسیم نمود. توجه: در این محاسبات عرض پهنا و فاصله باید واحد یکسان داشته باشند در صورت لزوم باید تبدیل لازم صورت گیرد مثلا هردو متر باشند.