نیروی اصلی در این فرآیندها نیروی گرانش است که سبب میشود ذرات در دل سحابیها به یکدیگر بچسبند و تودههایی متراکم را تولید کنند. این تودهها درحقیقت بذر اولیه تولد ستارگان هستند. از سوی دیگر، همین نیرو در هسته ستارههایی که مراحل پایانی عمر خود را سپری میکنند، سبب فروپاشی و مرگ آنها میشود.
سحابیها اغلب در فضای بین ستارهها که به آن «فضای میانستارهای» نیز میگویند، یافت میشوند. بهطور متوسط میتوان گفت این منطقه تنها حاوی حدود یک اتم در سانتیمتر مکعب است. بااینحال، در مکانهای خاصی چگالی میتواند بهطور قابلتوجهی بیشتر از این باشد؛ به اندازهای زیاد که از طریق تلسکوپ نیز قابل مشاهده است.
نتیجه چیزی است که ما آن را سحابی مینامیم. سحابیها از دیدنیترین مناظر در دنیای نجوم هستند. درواقع بسیاری از نمادینترین تصاویری که تلسکوپها ثبت میکنند، از سحابیها است.
انواع مختلفی از سحابیها بسته به نحوه شکلگیری و ترکیب آنها در عالم وجود دارد. از آنجایی که مؤلفه عمده تشکیلدهنده سحابیها گاز است، این اجرام درخشان و بسیار زیبا هستند.
با اینحال، نوعی از سحابیها نیز هستند که اصطلاحاً به آنها «سحابی تاریک» میگویند. این سحابیها بسیار غبارآلودتر هستند و این غبار مانع درخشان شدن آنها میشود زیرا نور را مسدود میکند.
تراکم گاز و غبار: نیروی گرانش میتواند ذرات گاز و غبار را به سمت یکدیگر کشیده و سبب شود ابرهای متراکمی تشکیل شوند که از فروپاشی آنها ستارهها و منظومههای سیارهای تشکیل میشود. این یکی از متداولترین روشهای شناختهشده برای شکلگیری سحابیها است.
وقتی ستارهای میمیرد: هنگامی که ستارهای خورشید مانند به پایان عمر خود نزدیک میشود، حجم زیادی گاز و غبار را به بیرون پرتاب میکند. در برخی حالتها که جرم ستاره سنگینتر است، گاز و غبار بهصورت انفجاری به بیرون ریخته میشوند. این تجمع گازها در اطراف ستارهای که مرده است سبب تشکیل سحابی میشود.
