اندوشیری
سحابی چطور شکل میگیرد؟
بهطور کلی میتوان گفت سحابیها به سه طریق شکل میگیرند:
اندوشیری
بهطور کلی میتوان گفت سحابیها به سه طریق شکل میگیرند:
تراکم گاز و غبار: نیروی گرانش میتواند ذرات گاز و غبار را به سمت یکدیگر کشیده و سبب شود ابرهای متراکمی تشکیل شوند که از فروپاشی آنها ستارهها و منظومههای سیارهای تشکیل میشود. این یکی از متداولترین روشهای شناختهشده برای شکلگیری سحابیها است.
وقتی ستارهای میمیرد: هنگامی که ستارهای خورشید مانند به پایان عمر خود نزدیک میشود، حجم زیادی گاز و غبار را به بیرون پرتاب میکند. در برخی حالتها که جرم ستاره سنگینتر است، گاز و غبار بهصورت انفجاری به بیرون ریخته میشوند. این تجمع گازها در اطراف ستارهای که مرده است سبب تشکیل سحابی میشود.
فعالیت ستارهای: ستارگان جوان در طول زندگی خود بهصورت پیوسته با بیرون راندن گاز بهصورت باد سبب شکلگیری سحابیها میشوند.
این دسته از سحابیها بهصورت اختصاصی از گازهای یونیزه تشکیل شدهاند که نور را در طول موجهای مختلف ساطع میکنند. درنظر داشته باشید زمانی که میگوییم از گازهای یونیزه تشکیل شدهاند، به این معنا نیست که گازهای یونیزه تنها مؤلفه تشکیلدهنده آنها هستند، بلکه ما در مورد مؤلفه غالب صحبت میکنیم. رایجترین منبع یونیزهکردن گاز درون سحابی، فوتونهای پرانرژی فرابنفش هستند که از یک ستاره داغ در مجاورت ابر ساطع میشوند.
معمولاً یک ستاره جوان بخشی از همان ابری که از آن متولد شده را یونیزه میکند، اگرچه تنها ستارههای پرجرم و داغ میتوانند انرژی کافی برای یونیزه کردن بخش قابلتوجهی از ابر را از خود ساطع کنند. در بسیاری از سحابیهای گسیلی، یک خوشه بزرگ از ستارههای جوان به تأمین این انرژی کمک میکند.
ستارگانی که دمای آنها بیشتر از 25000 کلوین است، عموماً به اندازه کافی تابش فرابنفش یونیزهکننده ساطع میکنند که باعث میشود سحابیهای گسیلی در اطراف آنها درخشانتر از دیگر سحابیها باشند. تشعشعات ساطعشده از ستارگان سرد عموماً به اندازه کافی برای یونیزه کردن گاز پرانرژی نیستند.
رنگ سحابیها به ترکیب شمیایی و اینکه چقدر یونیزه میشوند، بستگی دارد. بهدلیل تراکم بالای هیدروژن در گاز بینستارهای و انرژی نسبتاً کم مورد نیاز برای یونیزه کردن آن، بسیاری از سحابیهای گسیلی قرمز رنگ به نظر میرسند. اگر عناصر دیگری نیز در سحابی به وفور وجود داشته باشند و یونیزه شوند، ممکن است سحابی به رنگ سبز یا آبی نیز دربیاید. ستارهشناسان با بررسی طیف سحابیها میتوانند محتوای شیمیایی آنها را بررسی کنند. سحابیهای نشری عمدتاً از هیدروژن و هلیوم و اندکی اکسیژن، نیتروژن و برخی عناصر دیگر تشکیل شدهاند.