پلوتو یا پلوتون بزرگترین سیاره کوتوله شناختهشده در منظومه شمسی است که درگذشته نهمین و بیرونیترین سیاره منظومه شمسی محسوب میشد. منطقهای فراتر از مدار نپتون با صدها هزار جسم سنگی و یخی با اندازهی هرکدام بیش از ۱۰۰ کیلومتر و همچنین یک تریلیون یا بیشتر دنبالهدار.
پلوتون چگونه کشف شد؟
اخترشناس آمریکایی برای اولینبار در سال ۱۹۰۵، هنگام مشاهدهی انحرافات عجیب در مدارهای اورانوس و نپتون، وجود پلوتو را مطرح کرد. لوول فکر میکرد که باید جسم دیگری وجود داشته باشد که گرانش آن بر غولهای یخی اثر میگذارد و موجب ناهماهنگی در مدارهایشان میشود. لوول در سال ۱۹۱۵، موقعیت سیارهی مرموز را را پیشبینی کرد؛ اما ۱۵ سال پیش از کشف آن درگذشت. درنهایت، کلاید تامبا براساس پیشبینیهای لوول و دیگر اخترشناسان، پلوتو را در سال ۱۹۳۰ در رصدخانهی لوول در آریزونا کشف کرد.
پلوتو به پیشنهاد ونیشا برنی، کودک ۱۱ سالهی اهل انگلستان بدین نام خوانده شد. با انتشار خبر کشف سیارهی نهم، ونیشا به پدربزرگش پیشنهاد کرد که نام خدای جهان زیرین در اساطیر رومی روی آن گذاشته شود. سپس پدربزرگ او، نام پیشنهادی را به رصدخانه لوول منتقل کرد. پلوتو همچنین از آنجا که دربردارندهی دو حرف اول نام پرسیوال لوول است، ادای دین به او نیز محسوب میشود.
پلوتو چه شکلی است؟
از آنجایی که پلوتو از زمین بسیار دور است، تا پیش از سال ۲۰۱۵، یعنی هنگام گذر کاوشگر فضایی نیوهورایزنز ناسا از کنار آن، اطلاعات کمی در مورد اندازه یا وضعیت سطحی این سیاره کوتوله وجود داشت. نیوهورایزنز نشان داد که پلوتو با قطر ۲۳۷۰ کیلومتر، کمتر از یکپنجم زمین و فقط نزدیک به دو سوم قمر سیارهی ما است.
سطح پلوتو از حجم فراوانی متان یخزده پوشیده است؛ اما دانشمندان نیوهورایزنز تفاوتهای چشمگیری را در نحوهی بازتاب نور از این سطح یخزده در سرتاسر سطح سیاره کوتوله مشاهده کردهاند. آنها عوارضی مشابه با تیغههای یخی زمین یا عوارض شکلگرفته دراثر فرسایش را در نواحی کوهستانی پلوتو مشاهده کردهاند. این عوارض سطحی در پلوتو بسیار بزرگتر هستند؛ چنانکه برآورد میشود ارتفاعشان ۵۰۰ متر باشد؛ درحالیکه اندازهی نمونههای زمینی در حد فقط چند متر است.
