📌 سوال: چرا معمولا هلال ماه نو در نزدیکی محل غروب خورشید رؤیت می شود و مثلا در بالای سرمان در آسمان یا در شرق آسمان نیست؟ 💠 دلیل این موضوع به هندسه منظومه شمسی و موقعیت نسبی زمین، ماه و خورشید در لحظه «تولد ماه» برمی‌گردد. برای درک بهتر این موضوع، بیایید به چند نکته ساده و کلیدی نگاه کنیم: ‌ ۱. مفهوم ماه نو (مقارنه): زمانی که یک ماه قمری تمام می‌شود و ماه جدید آغاز می‌گردد، ماه دقیقاً بین زمین و خورشید قرار می‌گیرد (در اصطلاح نجومی به آن «مقارنه» می‌گویند). در این لحظه، تمام بخش روشن ماه رو به خورشید است و پشتِ تاریک ماه رو به زمین؛ بنابراین ماه اصلاً دیده نمی‌شود. ‌ ۲. فاصله گرفتن ماه از خورشید: پس از لحظه مقارنه، ماه در مدار خود به دور زمین حرکت می‌کند و کمی از خط مستقیمی که بین زمین و خورشید بود، فاصله می‌گیرد. این فاصله گرفتن باعث می‌شود لبه بسیار باریکی از بخش روشن ماه (هلال) برای ما در زمین قابل رؤیت شود. اما چون ماه هنوز فاصله زاویه‌ای کمی از خورشید دارد، در آسمان همواره در نزدیکی خورشید دیده می‌شود. ‌ ۳. هم‌سفری ماه و خورشید در آسمان: در روزهای اول ماه قمری، ماه و خورشید تقریباً با هم در آسمان طلوع و غروب می‌کنند. یعنی وقتی خورشید در حال غروب در افق غربی است، ماه هم دقیقاً در همان سمت (غرب) و با فاصله کمی از خورشید قرار دارد. - اگر ماه در شرق آسمان بود، یعنی ۱۸۰ درجه با خورشید فاصله داشت (وضعیتی که در شب چهاردهم یا ماه کامل رخ می‌دهد). - اگر ماه در میانه آسمان (بالای سر) بود، یعنی حدود ۹۰ درجه از خورشید فاصله گرفته بود (وضعیتی که در شب هفتم یا تربیع اول رخ می‌دهد). ‌ ۴. فرصت کوتاه رؤیت: چون در ابتدای ماه، ماه بلافاصله بعد از خورشید غروب می‌کند، ما فقط یک فرصت کوتاه (چند دقیقه تا حداکثر یک ساعت) بعد از غروب خورشید داریم تا آن را در همان حوالی افق غربی ببینیم. بعد از آن، خودِ ماه هم زیر افق می‌رود و غایب می‌شود. ‌ به زبان ساده: تصور کنید خورشید یک پروژکتور بزرگ و ماه یک آینه کوچک است. در شروع ماه، این آینه درست کنار پروژکتور قرار دارد. برای اینکه انعکاس نور را در آینه ببینید، باید دقیقاً به همان سمتی نگاه کنید که پروژکتور (خورشید) قرار دارد. با گذشت روزهای ماه، این آینه (ماه) آرام‌آرام از پروژکتور فاصله می‌گیرد و شب‌های بعد، آن را بالاتر و دورتر از محل غروب خورشید می‌بینیم.

📌 سوال: سوال: آیا می توان در هنگام طلوع خورشید نیز هلال ماه نو را رؤیت کرد یا فقط هنگام غروب قابل رؤیت است؟ 💠 پاسخ کوتاه این است: خیر، هلال ماه نو (که نشانه شروع ماه قمری جدید است) را نمی‌توان هنگام طلوع خورشید دید. چیزی که هنگام طلوع خورشید دیده می‌شود، هلال آخر ماه (در حال محو شدن) است. ‌ برای روشن شدن موضوع، باید بین دو نوع هلال تفاوت قائل شویم: ‌ ۱. هلال شامگاهی (هلال ماه نو) این همان هلالی است که برای تشخیص اول ماه (مثل اول رمضان یا شوال) به دنبالش هستیم. - زمان مشاهده: بلافاصله بعد از غروب خورشید. - مکان: در افق غرب. - وضعیت: این ماه چند ساعت از «مقارنه» فاصله گرفته و در حال دور شدن از خورشید است. چون ماه در مدار خود از غرب به شرق حرکت می‌کند، پس از غروب خورشید در سمت غرب ظاهر می‌شود و دقایقی بعد خودش هم غروب می‌کند. ‌ ۲. هلال صبحگاهی (هلال آخر ماه) این هلال مربوط به روزهای پایانی ماه قبلی است (مثلاً ۲۸ یا ۲۹ رمضان). - زمان مشاهده: دقایقی قبل از طلوع خورشید. - مکان: در افق شرق. - وضعیت: این ماه در حال نزدیک شدن به خورشید است تا به لحظه «مقارنه» برسد و ناپدید شود. در واقع این هلال، آخرین بازمانده از ماهِ در حال تمام شدن است که در سپیده‌دم دیده می‌شود. ‌ 💠 چرا نمی‌توان هلال ماه نو را صبح دید؟ هندسه مدار ماه به گونه‌ای است که: ۱. در پایان ماه قمری، ماه قبل از خورشید طلوع می‌کند (در شرق) و قبل از آن هم غروب می‌کند. پس فقط قبل از طلوع خورشید قابل دیدن است. ۲. در آغاز ماه قمری، ماه بعد از خورشید طلوع می‌کند و بعد از آن هم غروب می‌کند (در غرب). به همین دلیل در روشنایی روز به دلیل نزدیکی به خورشید دیده نمی‌شود و فقط پس از اینکه خورشید غروب کرد و آسمان کمی تاریک شد، در افق غربی برای مدت کوتاهی خودنمایی می‌کند. ‌ نتیجه‌گیری: اگر صبح زود و پیش از طلوع خورشید، هلالی باریک در سمت شرق دیدید، آن ماه در حال «تمام شدن» است. اما اگر عصر بعد از غروب خورشید، هلالی باریک در سمت غرب دیدید، آن ماهِ نو و در حال «شروع شدن» است. بنابراین برای استهلال ماه شوال، فقط باید در زمان غروب خورشید به افق غربی نگاه کرد.

📌 سوال: چرا معمولا استهلال ماه نو با تلسکوپ یا دوربین مورد پذیرش است اما مشاهده تصویر با CCD مورد قبول علما نیست؟ 💠 تفاوت اصلی در «ماهیت مشاهده» از نظر شرعی است. در اینجا دلایل اصلی این تفاوت دیدگاه میان فقها را بررسی می‌کنیم: ‌ ### ۱. مفهوم «رؤیت» در فقه بسیاری از فقها معتقدند تعبیر «صُومُوا لِرُؤْيَتِهِ وَ أَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ» (با دیدن ماه روزه بگیرید و با دیدن آن افطار کنید)، ظهور در رؤیت بصری دارد. - تلسکوپ و دوربین دوچشمی: این ابزارها فقط نور ماه را «تقویت» می‌کنند و مسیر نور را تغییر نمی‌دهند. وقتی شما پشت چشمی تلسکوپ قرار می‌گیرید، فوتون‌های نوری که از ماه بازتاب شده‌اند، مستقیماً به شبکیه چشم شما می‌رسند. در واقع تلسکوپ مثل یک عینک قوی عمل می‌کند که به چشم کمک می‌کند تا شیء موجود را ببیند. - دوربین‌های CCD و دیجیتال: در این ابزارها، نور به یک سنسور برخورد می‌کند، تبدیل به داده‌های الکترونیکی (صفر و یک) می‌شود، پردازش می‌گردد و سپس یک «تصویر بازسازی‌شده» روی نمایشگر نشان داده می‌شود. از نظر بسیاری از مراجع، آنچه در مانیتور دیده می‌شود، «خودِ ماه» نیست، بلکه «تصویرِ ماه» است. ‌ ### ۲. پردازش تصویر (Image Processing) دوربین‌های CCD (به‌ویژه در استهلال روزانه یا هلال‌های بسیار بحرانی) از تکنیک‌های پردازش تصویر استفاده می‌کنند. برای مثال، چندین فریم را روی هم می‌اندازند (Stacking) یا تضاد نوری (Contrast) را به صورت نرم‌افزاری بالا می‌برند تا هلال از پس‌زمینه آسمان جدا شود. - علما معتقدند این هلال «ساخته پردازشگر» است و با چشم انسانی (حتی با کمک ابزار اپتیکی ساده) قابل دیدن نبوده است. ملاک شرعی برای بسیاری از فقها، قابلیّت رؤیت برای انسان است، نه قدرتِ سنسورهای سیلیکونی در شکار فوتون‌ها. ‌ ### ۳. ملاک «رؤیت با چشم» (مسلح یا غیرمسلح) در میان مراجع تقلید، دو دیدگاه کلی وجود دارد: - برخی مراجع رؤیت با ابزار اپتیکی (تلسکوپ و دوربین) را معتبر می‌دانند؛ چون آن را مصداق «رؤیت» می‌دانند (چشم با کمک ابزار می‌بیند). اما همین بزرگواران نیز معمولاً تصویر CCD را به تنهایی برای اثبات اول ماه کافی نمی‌دانند. - برخی دیگر از مراجع معتقدند ملاک، «رؤیت با چشم غیرمسلح» (عادی) است. از نظر این گروه، حتی تلسکوپ هم ملاک نیست، چه برسد به دوربین دیجیتال. ‌ ### ۴. اعتبار و اطمینان (حجیّت) تصویر CCD می‌تواند به عنوان یک مؤید یا راهنما به کار رود. یعنی اگر دوربین CCD مکان هلال را مشخص کرد و سپس رصدگر توانست با چشم پشت تلسکوپ آن را ببیند، رؤیت ثابت می‌شود. اما به تنهایی نمی‌تواند مبنای حکم شرعی باشد، چون احتمال خطا در پردازش تصویر یا پیکسل‌های سوخته سنسور وجود دارد و از نظر فقهی، «رؤیت» بر آن صدق نمی‌کند. ‌ خلاصه ساده: تلسکوپ مثل «ذره‌بین» است که به چشم شما کمک می‌کند مستقیماً ماه را ببیند؛ اما CCD مثل «تلویزیون» است که عکسی از ماه را به شما نشان می‌دهد. از نظر فقهی، دیدن عکس ماه، معادل دیدن خودِ ماه محسوب نمی‌شود.

📌 چرا برخی کشورهای مسلمان عربی معمولا بدون رویت هلال، شروع ماه نو قمری و مثلا عید سعید فطر را اعلام می کنند؟ 💠 این موضوع یکی از تفاوت‌های مبنایی در جهان اسلام است که باعث می‌شود گاهی کشورهای مختلف در روزهای متفاوتی عید فطر را اعلام کنند. ریشه این تفاوت در دو مورد اصلی است: «مبنای فقهی» و «روش‌های محاسباتی». ‌ در اینجا دلایل اصلی که چرا برخی کشورهای عربی (مانند عربستان سعودی و برخی دیگر) بدون رؤیت عینی هلال، شروع ماه را اعلام می‌کنند، بررسی می‌کنیم: ‌ ### ۱. اولویت «محاسبات نجومی» بر «رؤیت بصری» برخلاف بسیاری از فقهای شیعه و برخی مذاهب سنی که معتقدند ماه باید حتماً با چشم (مسلح یا غیرمسلح) دیده شود، برخی از اندیشمندان و تقویم‌نویسان در کشورهای عربی بر «تولد ماه» یا «امکان رؤیت» تکیه می‌کنند. - در تقویم «ام‌القری» (تقویم رسمی عربستان)، ملاک این است که «مقارنه» (تولد ماه) اتفاق افتاده باشد و ماه پس از خورشید غروب کند، حتی اگر این فاصله زمانی بسیار کم باشد و هلال عملاً با هیچ تلسکوپی قابل دیدن نباشد. - از نظر آن‌ها، همین که از نظر علمی ثابت شود ماه در آسمان حضور دارد (حتی اگر دیده نشود)، برای شروع ماه کفایت می‌کند. ‌ ### ۲. پذیرش شهادتِ شهود (حتی اگر اشتباه باشد) در برخی از این کشورها، سیستم قضایی و مذهبی بر پایه «شهادت دادن افراد» (بیّنه) استوار است. - بسیاری از اوقات، افرادی ادعا می‌کنند که ماه را دیده‌اند. مراجع مذهبی در آن کشورها شهادت این افراد را می‌پذیرند، حتی اگر منجمان با قاطعیت علمی بگویند که در آن لحظه و موقعیت، رؤیت ماه به دلیل نزدیکی به خورشید یا غبار غلیظ، «غیرممکن» بوده است. - منجمان معتقدند در بسیاری از این موارد، افراد دچار توهم رؤیت شده‌اند یا سیاره زهره، دنباله‌دارها یا حتی دود هواپیما را با ماه اشتباه گرفته‌اند، اما سیستم فقهی آن‌ها «اعتبار دادن به قول مسلمان» را بر «داده‌های نجومی» مقدم می‌شمارد. ‌ ### ۳. مبنای «اتحاد افق» (وحدت افق) برخی از کشورهای مسلمان معتقدند اگر ماه در هر نقطه‌ای از جهان اسلام (یا حتی کل زمین) دیده شود، برای بقیه کشورها هم ماه ثابت می‌شود. - مثلاً اگر در شرقی‌ترین نقطه آفریقا ماه دیده شود، کشورهای عربی آن را برای خودشان هم ملاک قرار می‌دهند، در حالی که در کشورهای دیگر (مثل ایران) مبنا معمولاً این است که ماه باید در «افق همان منطقه یا مناطق هم‌افق» قابل رؤیت باشد. ‌ ### ۴. مصلحت‌های سیاسی و اجتماعی گاهی اوقات اعلام عید در یک روز مشخص، به منظور هماهنگی بیشتر در دنیای عرب یا برگزاری مراسم حج (در مورد عید قربان) صورت می‌گیرد. در واقع تمایل به داشتن یک تقویم واحد و منظم باعث می‌شود که گاهی دقت در «رؤیت فیزیکی» فدای نظم تقویم قراردادی شود. ‌ ### ۵. تفاوت در تعریف «رؤیت» در فقه سلفی و برخی مذاهب دیگر، گاهی صرفِ «غروب کردن ماه بعد از خورشید» (حتی برای یک ثانیه) را به معنای پایان ماه قبلی و آغاز ماه جدید می‌دانند، بدون اینکه شرط کنند هلال باید ضخامت کافی برای دیده شدن داشته باشد. ‌ خلاصه مطلب: بسیاری از این کشورها از تقویم قراردادی استفاده می‌کنند که بر اساس محاسبات نجومی تنظیم شده و در آن «امکانِ دیدن» شرط نیست، بلکه «حضورِ ماه در آسمان بعد از خورشید» کافیست. همچنین، پذیرش سریعِ ادعای افراد عادی مبنی بر دیدن ماه، عامل اصلی اعلام‌های زودهنگام در این کشورهاست.

مشخصات هلال ماه شوال در روزهای پنج شنبه و جمعه ۲۸ و ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ 💠 ویژه گروه های استهلال و نجوم رصدی مسابقات نجوم و فناوری های فضایی هفتمین جشنواره علمی پژوهشی پژوهش سراهای دانش آموزی 🛰 قطب کشوری نجوم و فناوری های فضایی @astrospace 🇮🇷 کانال پژوهش سراهای دانش آموزی @pajouheshsara

📌 قابل توجه دانش آموزان علاقه مند به شرکت در گرایش استهلال و نجوم رصدی هفتمین دوره مسابقات نجوم و فناوری هایی فضایی 📍یکی از موارد امتیاز آور در فرم داوری مراحل مختلف ( منطقه ای، استانی و کشوری) این گرایش، ارسال گزارش استهلال در ابتدا و انتهای ماه مبارک رمضان و دریافت گواهی ثبت گزارش از سوی قطب کشوری نجوم و فناوری های فضایی است. اکنون این فرصت را دارید تا یکی از این گزارش ها را ثبت نمایید. دانش آموزان علاقه مند که در این گرایش ثبت نام نموده یا خواهند نمود می توانند برای رصد هلال ماه نو در پایان ماه مبارک رمضان در روز های پنج شنبه و جمعه ۲۸ و ۲۹ اسفند اقدام نمایند. بعد از استهلال باید گزارش آن را از طریق فرم زیر ثبت و برای ما ارسال کنید. به گزارش های تایید شده از سوی قطب کشوری، گواهی اعطا خواهد شد و تا 10 امتیاز فرم داوری به آن تعلق می گیرد. البته انجام استهلال با توجه به شرایط اخیر کشور و جنگ تحمیلی دشمن آمریکایی صهیونی، در برخی مناطق کشور با دشواری هایی همراه است که توصیه می شود قبل از اقدام در این زمینه حتما با والدین یا مسئولین پژوهش سرا هماهنگ نمایید و ترجیحا از نقاط شهری خارج نشوید. ضمنا با توجه به تمدید مهلت ثبت نام جشنواره تا 26 فروردین ماه، امکان استهلال ماه ذی القعده ( در اواخر فروردین) و ارسال گزارش آن برای کسب گواهی قطب کشوری نجوم فراهم شده است تا دانش آموزان عزیزی که فعلا شرایط انجام استهلال را ندارند بعدا بتوانند در این رویداد شرکت نمایند. https://form.razaviedu.ir/formfa/view.php?id=2395392 فرم ارسال گزارش 🛰 قطب کشوری نجوم و فناوری های فضایی @astrospace

🔺فردا سی‌امین روز ماه مبارک رمضان است ستاد استهلال دفتر رهبر معظم انقلاب: 🔴هلال ماه شوال در غروب امروز  پنجشنبه رویت نشد بنابراین فردا جمعه سی امین روز ماه مبارک رمضان است.

با عرض سلام و تحیت و آرزوی قبولی طاعات و عبادات شما سروران گرامی؛ احتراما به استحضار عموم برادران و خواهران ایمانی میرساند: علی رغم استهلال صورت گرفته در غروب پنجشنبه‌ ۲۸ اسفندماه ، تا این لحظه هیچ گزارشی دالّ بر رؤیت هلال ماه شوال المکرم سال ۱۴۴۷ حتّی با چشم مسلّح در هیچ نقطه ای از ایران و نیز کشورهای همسایه به دست نیامده است. إن شاءالله گزارش تفصیلی متعاقباً تقدیم خواهد شد.

💫💫💫💫💫💫💫💫💫💫 وضعیت رؤیت پذیری هلال شوال 1447 ه.ق ✅ لحظه مقارنه هلال شوال 1447 ه.ق ساعت 4:54 مورخ پنجشنبه 28 اسفند 1404، مطابق با 29 رمضان 1447ه.ق و 19 مارس 2026 م می باشد این بدان معناست که از این ساعت از لحاظ نجومی ماه رمضان به پایان رسیده و ماه شوال متولد شده است. ولی می دانیم که ملاک، برای آغاز هر ماه قمری رؤیت پذیری هلال بوده، نه لحظه تولد نجومی آن، به همین دلیل پارامترهای مختص هلال ماه را که در رؤیت پذیری آن نقش دارند برای اولین غروب خورشید بعد از تولد ماه نو بررسی می کنیم. ❇️ در غروب روز پنجشنبه به دلیل اینکه جدایی زاویه ای بین ماه و خورشید زیر حد دانژان بوده و درخشندگی بسیار کم آن (حدود 46 صدم درصد) باعث می شود که این هلال از لحاظ نجومی، تجارب رصدی و معیارهای نجومی، حتی با قویترین تلسکوپ ها غیر قابل رؤیت باشد. 💠 بنابراین روز جمعه 29 اسفند 1404، مطابق با 30 رمضان 1447 ه.ق خواهد بود. در غروب روز جمعه هلال ماه شوال به دلیل پارامترهای نجومی بسیار مناسب از جمله ارتفاع بالا و درخشندگی زیاد، دقیقا در بالای محل غروب خورشید به راحتی با چشم عادی قابل رؤیت می باشد و به دلیل سن زیاد حدود 37 ساعت (بیش از یک شبانه روز) هلالی مطوق خواهد بود که به اشتباه برخی فکر خواهند کرد که هلال شب دوم است، در صورتی که هلال شب اول شوال می باشد. 🔆 ان شا الله روز شنبه 1 فروردین 1405، روز عید فطر و اول شوال 1447 ه.ق خواهد بود. ⁉️ در کشور عربستان و برخی از کشورهای همسایه که ملاک آنها رؤیت هلال ماه نمی باشد و ملاک قراردادی و تقویمی دارند، روز جمعه عید فطر می باشد. رضا طیب طاهر کارشناس استهلال قطب کشوری نجوم و فناوری های فضایی پژوهش سراهای دانش آموزی 🛰 قطب کشوری نجوم و فناوری های فضایی @astrospace 🇮🇷 کانال پژوهش سراهای دانش آموزی @pajouheshsara

📌 چرا تقویم ایرانی، دقیق‌ترین ساعتِ جهان است؟ 🇮🇷 🔹 ۱. کوک‌شدن با قلب طبیعت: برخلاف تقویم میلادی که یک قرارداد است، تقویم ما «نجومی» است. یعنی لحظه تحویل سال، دقیقاً همان لحظه‌ای است که زمین در مدارش به نقطه‌ای می‌رسد که شب و روز با هم برابر می‌شوند (اعتدال بهاری). ما سال نو را با تپش واقعی طبیعت آغاز می‌کنیم. 🔹 ۲. خطای ناچیز (یک روز در ۳.۸ میلیون سال!): تقویم میلادی هر ۳۲۲۶ سال یک روز خطا دارد، اما مهندسی تقویم هجری شمسی آن‌قدر دقیق است که حدود ۴ میلیون سال طول می‌کشد تا تنها یک روز خطا پیدا کند! راز این دقت در سیستم هوشمند «کبیسه‌های ۵ ساله» است که مانع از انحراف زمان می‌شود. 🔹 ۳. مهندسی هوشمندانه ماه‌ها: چرا ۶ ماه اول سال ۳۱ روزه است؟ چون زمین در این نیمه از مدارش کمی آرام‌تر حرکت می‌کند. دانشمندان ما با ۳۱ روزه کردن ۶ ماه اول، کاری کردند که روز اول تیر همیشه «بلندترین روز» و روز اول دی همیشه «بلندترین شب» سال باقی بماند. 🌍 یک رویداد جهانی: اعتدال بهاری فقط برای ما نیست؛ در همان لحظه‌ای که ما دور سفره هفت‌سین هستیم، در مکزیک و در معبد باستانی «چیچن ایتزا»، مردم جمع می‌شوند تا شاهد سایه ماری باشند که با تابش خورشیدِ اعتدالی بر پله‌های معبد ظاهر می‌شود. ✨ ما تنها مردمی هستیم که «زمان» را با «طبیعت» یکی کرده‌ایم. نوروز، جشنِ مهندسیِ دقیقِ کیهان است. قطب کشوری نجوم و فناوری های فضایی 🆔@astrospace ╭━━━━⊰🇮🇷⊱━━━━╮ کانال رسمی پژوهش سراهای دانش آموزی کشور @pajouheshsara ╰═══❁💠❁═══

اعتدال چیست؟ گردش زمین به دور خورشید، با زاویه مشخصی انجام می‌شود. در بیشتر طول سال، محور زمین یا به سمت خورشید متمایل است یا از آن دور است و این موضوع باعث می‌شود که نور و گرمای خورشید به‌طور نابرابر در نیمکره شمالی و جنوبی توزیع شود. اما در زمان اعتدال، محور زمین و مدار آن به‌گونه‌ای هم‌راستا می‌شوند که هر دو نیمکره مقداری مساوی از نور خورشید دریافت می‌کنند. واژه اعتدال (Equinox) از دو کلمهٔ لاتین به معنی "برابر" و "شب" گرفته‌شده و دلیل آن این است که در زمان اعتدال، طول روز و شب تقریباً برابر است (البته بسته به موقعیت شما روی کره زمین، ممکن است چند دقیقه اختلاف وجود داشته باشد.) قطب کشوری نجوم و فناوری های فضایی 🆔@astrospace ╭━━━━⊰🇮🇷⊱━━━━╮ کانال رسمی پژوهش سراهای دانش آموزی کشور @pajouheshsara ╰═══❁💠❁═══

کبیسه چیست؟ تقویم هجری شمسی بر اساس مدت سال شمسی حقیقی است که تعداد شبانه‌روزهای آن ۳۶۵.۲۴۲۱۹ روز است و از آنجا که عدد صحیحی نیست، در زندگی روزمره از سال شمسی عُرفی که تعداد شبانه‌روزهای کاملی دارد، استفاده می‌کنیم. برای حل این تناقض، تقویم‌نویسان از مقدار غیرصحیح شبانه‌روز سال شمسی حقیقی (۵ ساعت و ۴۸ دقیقه و ۴۵.۲ ثانیه یا حدود ۶ ساعت) صرف‌نظر می‌کنند و سال ۳۶۵ شبانه‌روزی را «سال عادی» در نظر می‌گیرند؛ اما هر ۴ یا ۵ سال یک‌بار، جمع مقادیر غیرصحیح سال‌های شمسی حقیقی از ۱ روز بیشتر می‌شود؛ در چنین شرایطی، یک روز به آخر سال مورد نظر اضافه می‌کنند و آن سال ۳۶۶ شبانه‌روزی را «سال کبیسه» می‌نامند. قطب کشوری نجوم و فناوری های فضایی 🆔@astrospace ╭━━━━⊰🇮🇷⊱━━━━╮ کانال رسمی پژوهش سراهای دانش آموزی کشور @pajouheshsara ╰═══❁💠❁═══