مدیریت رسانه و نقد کهنالگوهای فرهنگی با محوریت داستانهای «استر» و «سیندرلا»
« عرصهسازی، سواد رسانهای و نقش اسطورهها»
*اصالت تصویر بر تصور: در عصر رسانه، تصویر (Image) جایگزین مفاهیم انتزاعی و تصور (Concept) شده و رسانهها با تولید نماد، درک عمومی را هدایت میکنند.
✔️ کارکرد کهنالگوها و اسطورهها: اسطورهها و نمادهای مشترک، نقاط قلهای هستند که «فهم مشترک» اجتماعی پدید میآورند. این فهم مشترک میتواند در قالب گزارههای مثبت (مانند دیرینگونههای رفتاری انبیاء برای تثبیت قلب و استقامت) یا گزارههای منفی و هشداری شکل گیرد.
✔️ تبارشناسی و تحلیل کهنالگوی نفوذ (از استر تا سیندرلا)
* استر به عنوان دیرینگونه نفوذ: داستان تاریخی استر به عنوان الگویی ۲۵۰۰ ساله معرفی میشود که در آن دختری از طبقات فرودست با هدایت راهبردی عمویش (مردخای)، پنهانسازی هویت، تغییر نام و استفاده از آزمون گزینش همسر برای پادشاه، به ساختار قدرت کاخ شوش نفوذ میکند.
* سیندرلا به عنوان نسخه بومی و سکولار استر: سیندرلا همان کهنالگوی نفوذ استر است که از وجوه خاص ایدئولوژیک تهی شده و در قالب قصهای عامهپسند و بینالمللی درباره نجات دختری زحمتکش توسط شاهزاده، در ادبیات، پویانمایی و سینما (بهویژه هالیوود) بازتولید شده است.
ادامه ...
✔️ نقد آسیبشناختی الگوی سیندرلایی در مناسبات اجتماعی
* تثبیت طبقاتی و استفاده ابزاری از جذابیت: در این کهنالگو، تنها راه رهایی و سعادت دختر ممتاز طبقه پایین، پیوند با طبقه مرفه و کانون قدرت تصویر میشود و شایستگیهای فردی دستمایهای برای تصاحب موقعیتهای مادی قرار میگیرد.
ادامه ...
* تقسیمبندی دختران در ساختار قصه:
1. *دختران ناشایست و نالایق:* فاقد صلاحیت اخلاقی و رفتاری.
2. *شایستگان انگلی (رویکرد ملکه شدن):* افرادی که هدف نهاییشان آویختن به ثروت و جایگاه دیگران برای دستیابی به رفاه و منصب است (دیدگاه حاکم بر استر و سیندرلا).
3. *شایستگان انسانی (رویکرد کدبانوگری):* زنانی که ارزش پیوند زناشویی را بر پایه اخلاق، انسانیت، همکفو بودن و همراهی با مرد پارسا و شایسته (فارغ از مناصب کاخنشینی) میسنجند.
* پیامدهای اجتماعی و تغییر الگوهای ازدواج: رواج رؤیاهای سیندرلایی در میان دختران و الگوهای ظاهری در میان پسران، ازدواج را به سمت یک مبادله و معامله مادی (بیزینس) برده است. نتیجه این تغییر ذائقه، افزایش سن ازدواج، گسترش تجرد، تضعیف مفهوم همکفوی و در نتیجه محروم شدن جامعه از ثمرات پیوند زناشویی (مودت، رحمت و سکینت) و افزایش بحرانهایی چون طلاق و بیبرکتی است.
✔️. شیوه کاربست تربیتی و روش تدریس این مبحث
* روش جدال احسن: مربی نباید مستقیم به مسائل سیاسی یا قومیتی ورود کند، بلکه باید از طریق طرح پرسشهای چالشی و تأملبرانگیز وجدان دانشآموزان را بیدار سازد؛ به عنوان مثال: «اگر پسر پادشاه بیرون از کاخ و فاقد ثروت بود، آیا باز هم برای سیندرلا جذابیتی داشت؟» و «آیا ارزش واقعی یک فرد به ماشین، قصر و دارایی اوست یا به جوهره انسانی و اخلاقیاش؟»
* مخاطبشناسی: این جلسه و تحلیل نمادهای سیندرلا و استر بهطور خاص برای کلاسها و محافل دانشآموزان دختر طراحی شده تا زمینهساز بازگشت به الگوی متعالی «کدبانوی تراز» و رهایی از توهمات مصرفی و بورژوایی گردد.
✍پروینیان
▪️رویکرد عرصه مدار(۷۹) | نفوذ سیندرلا |دوره تربیت مربی استراتژی برای کودکان.
🦋 کانال آیت بین
splus.ir/AyatBin
eitaa.com/AyatBin
کانال برتربین | اندیشکده رؤیت 👇
splus.ir/Bartarbin
eitaa.com/Bartarbin
آیت گرگ و بره، نشانهای در طبیعت برای درک حقیقتِ «عَدُوّ مُبین» (دشمن آشکار و آشتیناپذیر) است. ساختار این مفهوم در چهار گام ساده و پیوسته تبیین میشود:
۱. تفاوت «زوجیت تکمیلی» با «نسبت خورنده و خوردهشده»
در عالم آفرینش، جفتها برای تکمیل و تداوم زندگی کنار هم قرار گرفتهاند:
* شب و روز: روز برای تلاش است و شب برای آرامش؛ هیچکدام دیگری را نابود نمیکند.
* زن و مرد: مکمل یکدیگرند تا نسل بشر ادامه یابد.
ادامه ....
اما رابطه گرگ و بره هرگز از جنس زوجیت نیست. رابطه آنها نسبت «خورنده و خوردهشده» است؛ یعنی ادامه حیات یکی در گرو نابودی قطعی دیگری
۲. مرز میان «تخاصم موقت» و «عداوت ذاتی»
* تخاصم موقت: دعوا یا اختلافی گذراست که به خاطر سوءتفاهم یا منافع شکل میگیرد و با گفتگو، گذشت یا زمان به دوستی تبدیل میشود.
* عداوت ذاتی (عَدُوّ مبین): کینهای عمیق و ماهوی است که تغییرپذیر نیست. گرگ به دلیل غریزه درندگی، بره را فقط غذا میبیند؛ بنابراین هرگز نمیتواند دوست، همبازی یا حامی بره باشد.
۳. تطبیق با رابطه انسان و شیطان
این نشانه طبیعی دقیقاً تصویرگر نسبت انسان و ابلیس است:
* شیطان مکمل کمال انسان نیست، بلکه دشمن قسمخوردهی اوست.
* هدف شیطان تخریب، فریب و سقوط آدمی است؛ همانطور که هدف گرگ دریدن بره است.
* لبخندها، وعدهها و سخنان فریبندهی شیطان درست مثل چهرهی مظلوم گرگ در کمین است.
۴. درس راهبردی و کاربردی
اعتماد به دشمنِ ذاتی، مساوی با هلاکت است.
پاکدلی و حسننیت در برابر کسی که ذاتش برای بلعیدن تو شکل گرفته، فضیلت نیست؛ بلکه غفلتی مرگبار است. نجات بره در هوشیاری، فرار از کمینگاه و پناه بردن به حصار امن گله است، نه در مذاکره و پیمان دوستی با درنده.
✍پروینیان
رویکرد معرفتمدار(4) | من با گرگ دوست نمی شوم | 17 بهمن 1394 | دوره تربیت مربی استراتژی برای کودکان | مدرس: استاد حسن عباسی |
https://www.aparat.com/v/t65w306
🦋 کانال آیت بین
splus.ir/AyatBin
eitaa.com/AyatBin
کانال برتربین | اندیشکده رؤیت 👇
splus.ir/Bartarbin
eitaa.com/Bartarbin
⚫داستان «دشمن آشکار»
در یک مزرعهی سبز و پر از گل، برهی کوچولو وسفیدی به نام «پنبه » زندگی میکرد. پنبه همیشه شاد بود، اما یک عیب بزرگ داشت: خیلی زود همهچیز را باور میکرد.
مادرش همیشه به او میگفت: «پنبه جان! هیچوقت از حصار چوبی دور نشو. گرگ سیاه پشت تپهها زندگی میکند. او همیشه دشمن ماست و گرگها برای خوردن برهها به دنیا آمدهاند، نه برای دوستی!»
اما پنبه سرش را تکان میداد و پیش خود میگفت: «شاید بقیه با گرگها بدرفتاری کردهاند. اگر من با او مهربان باشم، حتماً با من دوست میشود.»
یک روز ظهر که چوپان زیر سایهی درخت خوابیده بود، پنبه از زیر حصار رد شد و به طرف دره دوید.
پشت یک تختهسنگ بزرگ، گرگی سیاه و لاغر نشسته بود. گرگ از دور برفی را دید. شکمش از گرسنگی غاروغور میکرد، اما فوراً چهرهاش را مظلوم کرد، نشست و لبخند ملایمی زد.
گرگ سیاه با صدایی آرام و نازک گفت: «سلام برهی سفید نازنین! چرا میترسی؟ جلو بیا!»
ادامه ...
پنبه با تردید گفت: «اما مادرم میگوید گرگها برهها را یکلقمه میکنند!»
گرگ سیاه آهی کشید و گفت: «آن حرفها مال گذشته است! من اصلاً گوشت دوست ندارم و فقط علف و سیب میخورم. اما هیچکس باورم نمیکند و در این دره خیلی تنهایم. دلت میخواهد بهترین دوست من باشی؟»
پنبه با خوشحالی خندید و گفت: «دیدی مادرم اشتباه میکرد؟ بله! من دوستت میشوم.»
گرگ با خوشحالی گفت: «پس دنبالم بیا تا یک جای دنج و پر از علف های شیرین را نشانت بدهم!»
پنبه بدون اینکه فکر کند، پشت سر گرگ سیاه راه افتاد. آنها رفتند و رفتند تا به دهانهی یک غار تاریک و سنگی رسیدند.
پنبه ایستاد و گفت: «اینجا که خیلی تاریک است! بوتههای شیرین کجاست؟»
ناگهان گرگ سیاه برگشت. دیگر نه خبری از لبخند مهربان بود و نه صدای نازک! چشمهایش در تاریکی برق زد، دندانهای تیز و برندهاش را نشان داد و غرّش بلندی کشید.
پنبه از ترس لرزید و فریاد زد: «اما تو گفتی ما با هم دوستیم! گفتی دیگر بره نمیخوری!»
گرگ پوزخندی زد و گفت: «ای برهی نادان! گرگ همیشه گرگ است و بره همیشه خوراک. هیچوقت نباید به کسی که برای خوردنت آفریده شده اعتماد میکردی!»
گرگ سیاه پرید و در یک چشم بر هم زدن، کار تمام شد. باد آرام وزید و تکه های پشم سفید را در هوا چرخاند.
( تا درسی باشد برای هر کس که فکر میکند میتوان با دشمنِ ذاتی دوست شد.)
✍️پروینیان
رویکرد معرفتمدارـمن با گرگ دوست نمی شوم ، دوره تربیت مربی استراتژی برای کودکان
🦋 کانال آیت بین
splus.ir/AyatBin
eitaa.com/AyatBin
کانال برتربین | اندیشکده رؤیت 👇
splus.ir/Bartarbin
eitaa.com/Bartarbin
۱. نهادینهسازی الگوی «هشدار نسبت به دشمن ذاتی» از کودکی
در بند دوم شعر آمده است:
*«قصهی روباه بد / که یک کلاغو گول زد / قصهی گرگ سیاه / وقتی به گله میزد»*
این دو بیت مستقیماً به دو نماد کهن الگو هادر حکمت اخلاقی اشاره دارند:
* روباه و کلاغ (فریب و تزویر): نماد حیلهگری و غفلت بر اثر پذیرش چاپلوسی؛ جایی که طمع یا سادهدلی طعمه، مقدمه ربوده شدن داراییاش میشود.
* گرگ سیاه و گله (عدوّ مبین و هجوم مستقیم): نماد همان عداوت ذاتی و نسبت خورنده و خوردهشده که پیشتر بررسی شد. گرگ اینجا یک همبازی یا دوست تغییریافته نیست.
لیلی برای به خواب بردن عروسکش، روایتهای هوشیارکننده از ذات دشمنانِ آشکار را زمزمه میکند. این نوعی انتقال شهودی سنتهای صیانتی و حفاظتی از نسل به نسل است.
۲. پناهگاه امن در برابر درندهخویی جهان بیرون
در تقابل با خطرِ گرگ سیاه و مکر روباه، فضای پیرامون عروسک سرشار از آرامش، احاطه و پوشش است:
*«عروسکِ نازِ نازیش / با آرومی خوابیده / با دستهای کوچیکش / روش یه لحاف کشیده»*
این صحنه یادآور همان مفهومی است که در بحث بره مطرح شد: حصار مزرعه و آغوش گله.
کشیدن «لحاف» بر روی عروسک، نماد ایجاد سپر و حصار امنیتی است. کودک در ناخودآگاه خود دریافته که برای بقا در دنیایی که گرگ سیاه در آن کمین کرده، باید حریم امن ساخت، مرز کشید و محافظت کرد.
۳. تقابل پاکدلی معصومانه و واقعگرایی اخلاقی
لیلی در شعر، تصویری است از کودکی که دچار خوشبینی توهمآلود نسبت به گرگ نشده است. او زیبایی و لطافت را برای حریم خود و عروسکش نگه میدارد (*«صدای قشنگ»*، *«عروسک ناز نازی»*)، اما همزمان واقعیت خطرناک بیرون (*«روباه بد»* و *«گرگ سیاه»*) را کتمان نمیکند. این تلفیقِ عاطفه با هشیاری، دقیقاً همان سپری است که مانع فریب خوردن در برابر ادعاهای دروغین شکارچیان میشود.
✍فریده پروینیان
برگرفته رویکرد معرفتمدارـمن با گرگ دوست نمی شوم ، دوره تربیت مربی استراتژی برای کودکان
🦋 کانال آیت بین
splus.ir/AyatBin
eitaa.com/AyatBin
کانال برتربین | اندیشکده رؤیت 👇
splus.ir/Bartarbin
eitaa.com/Bartarbin