📕 دیواره ی یاخته ای
🌲دیوارهی یاختهای گیاهان معمولاً از سه لایه اصلی تشکیل شده که در زمانهای مختلف و با مواد متفاوتی ساخته میشوند. این لایهها نقش حیاتی در استحکام، حفاظت و ارتباط سلولهای گیاهی دارن.
📘تیغه میانی (Middle Lamella):
✅جنس: عمدتاً از پکتین (pectin) تشکیل شده، که یک نوع پلیساکارید پیچیده است. همچنین حاوی مقداری پروتئین و گاهی کلسیم و منیزیم است.
✅زمان تشکیل: این اولین لایهای است که هنگام تقسیم سلولی (سیتوکینز) تشکیل میشود. در واقع، در انتهای فرآیند تقسیم میتوز، وزیکولهای حاصل از دستگاه گلژی در خط استوا (صفحه سلولی) تجمع پیدا کرده و با ادغام شدن، تیغه میانی را به وجود میآورند.
✅ویژگیها:
این لایه در مرز بین دو سلول گیاهی مجاور قرار دارد و نقش چسبندگی بین سلولها را ایفا میکند.
باعث اتصال سلولهای گیاهی به یکدیگر و تشکیل بافتها میشود.
در گیاهان جوان و در حال رشد، این لایه نسبتاً ضخیمتر است و با افزایش سن گیاه، ممکن است تجزیه شود.
📒دیواره یاختهای نخستین (Primary Cell Wall):
✅جنس: عمدتاً از سلولز (cellulose) تشکیل شده که به صورت رشتههای میکروفیبریل در ماتریکسی از همیسلولز (hemicellulose) و پکتین پراکنده شدهاند. همچنین حاوی مقداری پروتئینهای ساختاری (مانند هیدروکسیپرولین) است.
✅زمان تشکیل: این لایه بلافاصله پس از تشکیل تیغه میانی و در حالی که سلول هنوز در حال رشد است، ساخته میشود. سلولهای جوان و فعال، دیواره نخستین نازک و انعطافپذیری دارند.
✅ویژگیها:
این لایه نسبتاً نازک، انعطافپذیر و قابل کشش است. این انعطافپذیری اجازه میدهد تا سلول بتواند رشد کند و حجمش افزایش یابد.
دارای قابلیت نفوذپذیری برای آب و مواد حل شده است.
در تمام سلولهای گیاهی وجود دارد.
📙دیواره یاختهای دومین (Secondary Cell Wall):
✅جنس: این لایه اصلیترین جزء را سلولز تشکیل میدهد و معمولاً حاوی مقادیر زیادی لیگنین (lignin) است، به خصوص در سلولهای بافتی که نیاز به استحکام و سختی زیادی دارند (مانند آوند چوبی). همچنین همیسلولز نیز در آن وجود دارد.
✅زمان تشکیل: این لایه بعد از توقف رشد سلول و درون دیواره نخستین تشکیل میشود. بنابراین، لایه دومین در سطح داخلی دیواره نخستین قرار میگیرد.
✅ویژگیها:
معمولاً ضخیمتر از دیواره نخستین است و ساختار لایهلایهای دارد. رشتههای سلولزی در لایههای مختلف، جهات متفاوتی دارند که استحکام زیادی به آن میبخشد.
بسیار سخت، محکم و غیرقابل کشش است.
به دلیل وجود لیگنین، اغلب ضد آب و مقاوم در برابر تجزیه است.
🌲در تمام سلولهای گیاهی وجود ندارد؛ بیشتر در سلولهای تخصصی مانند سلولهای آوندی (trakeids و vessel elements)، فیبرهای اسکلرانشیمی و پارانشیمهای ذخیرهای دیده میشود.
وجود این لایه باعث تخصص سلول برای کارهایی مانند انتقال آب (در آوند چوبی) یا استحکام مکانیکی (در فیبرها) میشود.
✏ نکته : مقدمات تشکیل تیغه ی میانی از اواخر انافاز میتوز با ارسال ریزکیسه هایی توسط دستگاه گلژی به میانه ی یاخته اغاز می شود .
آدرس کانال روبیکا:
rubika.ir/azonlin
آدرس کانال در سروش :
https://splus.ir/azonline
زیست شناسی ماهفروزی:
www.azonline.ir
تماس با ما در روبیکا : @biologysupport
📘فصل هفت زیست شناسی یازدهم ( گفتار اول ) - دستگاه تولید مثل مرد
https://www.aparat.com/v/w93qldc
📘فصل هفتم زیست شناسی یازدهم ( گفتار دوم) - دستگاه تولید مثل در زن
https://www.aparat.com/v/XT67J
📘فصل هفتم زیست شناسی یازدهم (گفتار سوم) رشد و نمو جنین
https://www.aparat.com/v/a947j0j
📘فصل هفتم زیست شناسی یازدهم ( گفتار چهارم) - تولید مثل در جانوران
https://www.aparat.com/v/m928y0m
🌲آزمون تشریحی فصل 5 زیست شناسی دهم
https://test.azonline.ir/test.php?tid=667
🌲آزمون تشریحی فصل 1 زیست شناسی دوازدهم
✅تعداد سئوال نهایی 60 سئوال
📕همراه با پاسخ تشریحی
📙هزینه ی شرکت در آزمون : 11 هزار تومان
https://test.azonline.ir/test.php?tid=640
🌲 نکته فصل 6 زیست دهم
✅ در اندام های مسن ( ساقه و ریشه) پیراپوست جایگزین روپوست می شود . ( روپوست از بین می رود)
✅ برگ فاقد پیراپوست است .
🌲 نکته فصل 6 زیست دهم
✅بیشتر یاختههای زنده و بالغ گیاهی واکوئول مرکزی بزرگ دارند.
✅ یاخته های بافت آبکش ( لوله های غربالی و یاخته های همراه) فاقد واکوئول مرکزی هستند .