آیا شما برای زندگی در دنیایِ «ووکا» (VUCA) آماده‌اید؟ سلام به همگی🌱این چند روز داشتم روی مفهومی مطالعه می‌کردم که ریشه‌اش در علوم نظامی و مدیریتیه، اما امروز تمامِ ابعاد زندگی و کاری ما رو در بر گرفته: دنیای VUCA🌏 حالا این دنیای VUCA چیه؟ میگم بهتون...

🌪خب بریم ببینیم این VUCA چیه؟ مخفف ۴ تا کلمه‌ی مهمِ انگلیسیه: 1️⃣ Volatility (نوسان): تغییراتِ شدیدی که یهو اتفاق میفتن (مثل نوسان قیمت‌ها یا تغییر ناگهانیِ روش‌های تدریس،یا تغییرات در تکنولوژی و سبک زندگی) 2️⃣ Uncertainty (عدم قطعیت): وقتی نمی‌دونیم فردا چی پیش میاد و پیش‌بینی آینده سخته 3️⃣ Complexity (پیچیدگی): وقتی انقدر عواملِ مختلف درگیرن که حل مسائل گیج کننده و پیچیده میشه و آدم سردرگم میشه 4️⃣ Ambiguity (ابهام): وقتی حقیقت مبهمه و نمی‌دونی کدوم راه درسته و بین دوراهی یا چندراهی میمونی! چرا دارم این رو به شما میگم؟ چون من معتقدم ما به‌عنوانِ «آموزش‌دهنده» یا حتی «والد»، دیگه نمی‌تونیم با ابزارهای قدیمی توی این دنیایِ جدید دوام بیاریم. توی پست‌های بعدی می‌خوام بهتون بگم چطوری به جایِ «ترسیدن از ووکا»، ازش به عنوان یک «فرصت برای رُشد» استفاده کنیم🌱✨

نظم رو حتی در کوچک‌ترین جزئیات رعایت کنیم…💧🌱 همکاران عزیزم، ما معلم‌ها گاهی آنقدر غرق در آموزش و دغدغه‌ی بچه‌ها می‌شیم که یادمون می‌ره خودمون مهم‌ترین ابزارِ این آموزش هستیم! مدت‌ها بود دنبال راهی بودم که در شلوغیِ کار، فراموش نکنم به بدنم اهمیت بدهم، این بطری زمان‌بندی شده، برای من فقط یک ظرف آب نیست؛ یک یادآورِ نظم هست که هر ساعت به من می‌گه: حواست به خودت هست؟ فکر می‌کنم همین عادت‌های کوچک و ساده هستن که از ما یک معلمِ باانرژی، متفاوت و با اعتمادبه‌نفس می‌سازه ،معلمی که نظم رو در کوچکترین ابعاد زندگی رعایت کنه قطعا در کلاسش هم متفاوت عمل میکنه🌱 مخصوصاً در این تابستان، بیایید با هم قول بدیم که هیدراته بمانیم☺️💧🌱

و اما بریم سراغ ادامه بحث دیروزمون درمورد نحوه برخورد با دنیای VUCA🌏⚡️ چطور خودمون رو براش آماده کنیم؟

حتما براتون پیش اومده با کلی ذوق یک طرح درس عالی بنویسی، ولی وسط کلاس یهو برق بره، یا یهو بخشنامه بیاد که سیستم کلاً عوض شده؟ یا باید نمرات رو از این به بعد توی فلان سامانه وارد کرد یا مثلاً دانش‌آموزی سوالی ازتون بپرسه که توی هیچ کتابی نیست؟ اینها همه نشانه های دنیای امروز ماست یعنی، دنیای VUCA ( نوسان، عدم قطعیت، پیچیدگی و ابهام). ❌دیگه دورانی که یک کتاب رو ۲۰ سال به یک روش درس می‌دادیم تموم شده. توی این دنیا، اونی برنده است که پادزهر های مقابله با این نوع دنیا رو در دست داره!!

⚡️نوسان(Volatility) ✅پادزهر: طرح‌درسِ شناور (به جای خشک) موقعیت : شما برنامه‌ریزی کردید که امروز فلان مبحث ریاضی را درس بدید، اما یکهو می‌بینی نصف کلاس غایبند یا بخشنامه آمده که باید برید نمازخانه یا برق ها رفته و پروژکتور کار نمی‌کنه و... 🔐راهکار (پادزهر): همیشه یک پلن B و برنامه فوری در جیبتون داشته باشید. چطور اجرا کنیم؟ به جای اینکه کل تدریستون رو وابسته به تکنولوژی یا حضور همه کنید، یک «میکرو-تدریس» ۵ دقیقه‌ای (بدون نیاز به هیچ وسیله‌ای) آماده داشته باشید. اگر نوسان اتفاق افتاد، به جای حرص خوردن، اون ۵ دقیقه طلایی را درس بدید و بقیه وقت را به بازی آموزشی یا گفتگو بگذرونید🌱 خروجی: شما از نوسان ضربه نمی‌خوری و عصبانی نمیشی، چون برای «تغییرِ ناگهانی» از قبل یک سناریوی کوچک داشتین☺️🌱

⚡️عدم قطعیت (Uncertainty) ✅ پادزهر: افزایش مهارت و یادگیری روش های به روز موقعیت: چیزی که همیشه وجود داره، هر روز یک سامانه جدید (سیدا، شاد، مای‌مدیو و...) و یا یک شیوه و تکنولوژی جدید می‌آد که هیچ‌کس بلد نیست با اون کار کنه و معمولا اوایل باگ هم دارن.... معلم استرس می‌گیره که «من بلد نیستم، الان آبروم میره یا کارم لنگ می‌مونه، یا جا موندم» و.... 🔐راهکار(پادزهر): تشکیل حلقه یادگیری با همکاران و یا فراهم کردن فرصت شخصی برای یادگیری چطور اجرا کنیم؟ لازم نیست ما از اول همه‌چیز رو مثل یک متخصص حرفه ای بلد باشیم.مثلا میتونید در مدرسه با ۲ نفر از همکارانِ هم پایه، که البته فضای اخلاقیشون بهتون نزدیک تره یک قرار بذارید: «هر کی هر سامانه جدیدی رو یاد گرفت، در ۵ دقیقه به بقیه هم یاد بده» یا اگر این فضا رو ندارید، خودتون از طریق فضای مجازی برید دنبالش و یاد بگیرید... این یعنی به جای غصه خوردن برای چیزی که نمی‌دونیم، یک «شبکه امنیت آموزشی» برای خودمون می‌سازیم و یکهو جا نمیخوریم! خروجی: عدم قطعیتِ سامانه یا تکنولوژی های جدید دیگه شما رو نمی‌ترسونه، چون می‌دونید تنها نیستید و سریع میتونید یادشون بگیرید🌱

⚡️ پیچیدگی (Complexity) ✅ پادزهر: قانونِ حذف و دسته‌بندی موقعیت: پوشه‌کار، نمرات مستمر، طرح‌درس، جشنواره‌ها، انضباط بچه‌ها، طرح سوال، چالش های مدیر، چالش های بچه ها و پیگیری والدین… گاهی معلم حس می‌کند وسط کلیییی کار گیر افتاده و داره غرق میشه! 🔐راهکار (پادزهر): سیستمِ حذف،دسته بندی و اولویت بندی کارها چطور اجرا کنیم؟ کارها را به دو دسته تقسیم کنید: ۱. کارهای ویترینی (اداری): مثل فرم‌ها و دفاتر، ثبت نمرات، طرح سوال و.... ۲. کارهای واقعی (آموزش): مثل یادگیری و تدریس، چالش های کلاسی، پیگیری والدین و.... برای کارهای اداری، یک زمانِ خاص (مثلاً چهارشنبه‌ها ساعت آخر) رو در نظر بگیرید و تمامش رو یک‌جا انجام بدید. اجازه ندید پیچیدگیِ کارهای اداری، تمرکزتون رو در طول هفته پخش کنه.... اگر هم حجم کار اداری زیاده مثلا دو روز کامل بزارید براش و پروندش رو کامل ببندید... برای کارهای آموزشی هم اولویت بندی کنید،اون مورد که اولویت بالایی داره اول اون رو انجام بدید و بعد پله پله برید سراغ کارهای دیگه🌱 وقتی دسته بندی کنید خود به خود متوجه میشید که بعضی کارها هم باید حذف بشن 🗑 خروجی: وقتی برای هر پیچیدگی یک «قفسه» داشته باشید، دیگه در اونها غرق نمی‌شید؛ درست مثل یک کشوی مرتب که هر چیزی سر جای خودشه 🌱

⚡️ ابهام (Ambiguity) ✅پادزهر: فیدبک هوشمندانه مشکل واقعی: یک روش جدید تدریس (مثلاً کلاس معکوس) رو اجرا کردید، اما نمی‌دونید بچه‌ها واقعاً یاد گرفتن یا فقط دارن نگاهتون می‌کنن. فضا مبهم هست.... 🔐 راهکار (پادزهر):فیدبک با برگه خروج چطور اجرا کنیم؟ ۵ یا ۱۰ دقیقه آخر کلاس، به هر دانش‌آموز میگیم در یک برگه هرچیزی متوجه شده رو بنویسه در قالب دو جمله بنویسن نه به عنوان آزمون فقط می خواهیم مطمئن بشیم شیوه مون جواب داده یا نه و یک جمله هم بنویسن که امروز چی رو اصلاً متوجه نشدند؟! این کاغذها را جمع کنید. تمام! ابهام شما برطرف میشه حالا دقیقاً می‌دونید عملکردتون چطور بوده و خودتون از ابهام خارج میشید🌱 خروجی: به جای اینکه تا جلسه بعد یا امتحان ترم در ابهام بمونید، کاملا شفاف هر زمان که نیاز بود متوجه میشید کجای کارتون نیاز به اصلاح دارد و باگ های شیوه کاریتون رو اصلاح می کنید☺️🌱

ما قربانی نیستیم، ما معمار دنیای جدیدیم! 🛠 دنیای VUCA (پُر از نوسان، عدم‌قطعیت، پیچیدگی و ابهام) به خودیِ خود ترسناک نیست؛ چیزی که اون رو سخت می‌کنه، نداشتنِ «پادزهر» هست. اگر این مهارت‌ها را یاد نگیریم، به مرور یا عصبی می‌شویم و پرخاشگر، یا قربانی و ناامید؛ چون می‌خواهیم با ابزارها و شیوه های قدیمی با تغییراتِ جدید بجنگیم. اما حقیقت اینه که راه حل، در دستان خود ماست👈 ✅ وقتی ما به عنوان مربی و آموزش‌دهنده، پادزهرِ این دنیا جدید رو بلد باشیم: ۱. ابتدا خودمون رو از فرسودگی نجات می‌دیم و آرامش رو به خودمون و کلاسمون برمی‌گردونیم🌱 ۲. سپس به دانش‌آموز و فرزندمون یاد می‌دیم که چطور در دنیای فردا، به جای غرق شدن، شنا کنند🌱 یادمون باشد: رسالت ما فقط انتقال مفاهیم کتاب درسی نیست؛ رسالت ما، تربیت انسان‌هایی هست که در دنیای نامطمئن، «مسیر» خودشون رو پیدا کنند🌏🌱

🎧فردا توی یه پادکستِ کوتاه و دلی، می‌خوام در مورد این صحبت کنیم که: چطور توی دنیایِ پرآشوبِ VUCA“ووکا”، کلاسمون رو به یک جزیره‌ی امن و تحت کنترل تبدیل کنیم؟ 🏝️✨

کلاس درس، دیگه یک محیط پیش‌بینی‌پذیر نیست. طوفان‌های ناگهانی، بخشی از واقعیت مدیریتی ماست. در این فایل صوتی (۱۵ دقیقه)، پادزهرِ دنیای ووکا در مدیریت کلاس را کالبدشکافی کردم @baclaass