سرباز روح‌الله سرباز مکتب امام روح‌الله کلا یک قاعده وجود دارد هرگاه جبهه غیر همسو یک نفر یا یک طیف یا یک تفکر را مورد هجمه قرار می‌دهد، حقانیت و درستی آن را تایید می‌کند. من وقتی برنامه «به وقت ایران» را می‌بینم، واقعا کیف می‌کنم. بیشتر هم از این جهت که می‌بینم چند جوان توانسته‌اند وسط یک جنگ، روایت را جدی بگیرند و میدان روایت را از دست ندهند. «به وقت ایران» در جریان جنگ ۴۰ روزه با حضور چهره‌هایی مثل سرباز روح‌الله رضوی، وحید خضاب و نیما اکبرخانی، تبدیل شد به یکی از برنامه‌های پربینده تحلیلی. اما چیزی که برای من درباره سرباز روح‌الله جذاب‌تر است، خود شخصیت اوست. آدمی که اهل کشمیر است، اما آن‌قدر با انقلاب اسلامی احساس هویت و تعلق دارد که وقتی پای دفاع از ایران و روایت مقاومت می‌رسد، انگار دارد از خانه خودش دفاع می‌کند. این پر معناست. بله انقلاب اسلامی گفتمانی است که در مرزهای جغرافیایی ایران خلاصه نمی‌شود‌. وقتی یک جوان کشمیری با این انگیزه می‌آید وسط میدان رسانه و برای روایت ایران می‌ایستد، یعنی این گفتمان مرزها جغرافیایی را شکسته است. وحید خضاب و نیما اکبرخانی هم در کنار این جریان، سهم خودشان را گذاشتند و با عبور از یک برنامه معمولی تلویزیونی، به یک تریبون جدی برای تحلیل جنگ تبدیل شدند. پس باید گفت: خدا قوت سرباز روح‌الله. خدا قوت وحید خضاب. خدا قوت نیما اکبرخانی. از هجمه‌ها نترسید. دانیال بصیر @danial_basir

طَبِیبٌ دَوَّارٌ بِطِبِّهِ چه کسی جز امیرالمومنین علی علیه السلام می‌توانست پیامبر را این‌گونه وصف کند؟ «طَبِیبٌ دَوَّارٌ بِطِبِّهِ...» پیامبر، طبیبی است که به دنبال بیمار می‌گردد. نه آن‌که بر درِ مطب بنشیند و منتظر بماند تا بیمار، خود را به او برساند. او در میان آدمیان می‌گردد. در کوچه‌های غفلت، در وادی حیرت، در میان دل‌هایی که چشم دارند و نمی‌بینند، گوش دارند و نمی‌شنوند و زبان دارند و از گفتن حقیقت بازمانده‌اند. این، شاید یکی از عمیق‌ترین معانی رحمت پیامبر باشد. امیرالمومنین نمی‌فرماید پیامبر در انتظار آمدن بیماران بود می‌فرماید: «مُتَتَبِّعٌ بِدَوَائِهِ مَوَاضِعَ الْغَفْلَةِ وَ مَوَاطِنَ الْحَیْرَةِ» با داروی خویش، مواضع غفلت و جایگاه‌های حیرت را جست‌وجو می‌کرد. این تعبیر را باید بارها خواند. پیامبر، انسان را در تاریکی رها نمی‌کند. به سراغش می‌رود. اگر در غفلت است، به سراغ غفلتش می‌رود. اگر در حیرت است، به سراغ حیرتش. اگر دلش کور شده، مرهمی برای دلش می‌آورد. پیامبر، طبیب مصلحت‌اندیشی نیست، طبیبِ حقیقت است. گاهی مرهم می‌گذارد و گاهی می‌سوزاند تا زخمِ چرک‌کرده از میان برود. درد را انکار نمی‌کند تا بیمار آرام بگیرد، درد را می‌شناسد تا بیمار شفا پیدا کند. و شاید راز عظمت پیامبر اسلام همین‌جا باشد که او برای ساختن جامعه‌ای بی‌درد نیامده بود، برای درمان انسان دردکشیده آمده بود. پیامبرِ امیرالمومنین، پیامبری نیست که مردم را از دور موعظه کند، طبیبی است که راه می‌افتد و بیمار را پیدا می‌کند. دانیال بصیر @danial_basir

پاس گل خودی به دشمن امروز در خبرها دیدم که اسکات بِسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، درباره وضعیت ایران گفته: «ایران تحریم‌ها را بسیار جدی گرفته است. رهبران ایران از وضعیت اقتصاد کشور در شوک هستند.» این خبر ناشی از پالس ضعفی است که برخی مسئولین ما در هفته‌های اخیر به دشمن داده‌اند! گاهی آدم نمی‌داند باید به بعضی حرف‌های مسئولان نقد کند یا به دشمن بابت این خوراک آماده‌ای که مجانی در اختیارش گذاشته می‌شود، تبریک بگوید! مسئول ما حرفی می‌زند و چند ساعت بعد، دشمن همان حرف را از دهان خودش تکرار می‌کند و می‌گوید: دیدید؟ تحریم‌ها روی ایران اثر گذاشته است! ما که منکر مشکلات اقتصادی نیستیم. مردم مشکلات را با گوشت و پوستشان لمس می‌کنند و می‌بایست مسئولین نیز بابت مشکلات پاسخگو باشند. اما بین پاسخگویی به مردم و اعتراف گرفتن از خود برای دشمن، یک فاصله جدی وجود دارد. آقایان شما مسئولین جمهوری اسلامی ایران هستید و نه سخنگوی اتاق جنگ تحریم‌های آمریکا! قرار نیست هر ضعفی که دشمن آرزو دارد بشنود، با صدای بلند از تریبون رسمی کشور اعلام شود تا چند دقیقه بعد، تبدیل به سند موفقیت تحریم‌کنندگان شود. مشکل داریم؟ بله. فشار اقتصادی داریم؟ بله. کسی هم منکر نیست. اما مسئول در تراز انقلاب اسلامی باید بلد باشد همین واقعیت را با ادبیات قدرت بیان کند، نه با ادبیاتی که دشمن بتواند از آن برای تحقیر ملت ایران استفاده کند. قدیمی‌ها یک جمله ساده دارند: «با سیلی صورت خودشو سرخ نگه می‌داره.» لااقل همینگونه رفتار کنید. قرار نیست مشکلات را پنهان کنیم اما قرار هم نیست خودمان بلندگو دست بگیریم و برای دشمن توضیح بدهیم که کجا ضربه خورده‌ایم! در جنگ، اطلاعات ارزش دارد. در جنگ اقتصادی، روایت ارزش دارد. در جنگ شناختی، حتی یک جمله مسئول می‌تواند تبدیل به سلاح طرف مقابل شود. آقایان دولتی و مجلسی، مردم از شما نمی‌خواهند مشکلات را انکار کنید، می‌خواهند برای حل مشکلات بجنگید. می‌خواهند برای سفره‌شان کاری کنید. اگر دشمن تحریم کرده، وظیفه دولت و مجلس این نیست که به دشمن ثابت کند تحریم‌هایش موفق بوده، وظیفه دولت و مجلس این است که کاری کند دشمن بفهمد تحریم، ابزار شکست ملت ایران نیست. مسئول جمهوری اسلامی باید بداند هر جمله‌اش دو مخاطب دارد: مردم خودمان و دشمنی که مترصد یک کلمه برای عملیات روانی است. پس قبل از هر حرف، فقط یک سؤال: این جمله قرار است مشکل مردم را حل کند یا برای دشمن سند پیروزی بسازد؟ اگر دومی است، لطفا لطفا لطفا پاس گل را خودمان به دشمن ندهیم! دانیال بصیر @danial_basir

برق رفت و آمد ما همچنان در صف انتظاریم امشب حدودا ساعت ۸ و نیم شب برق رفت. ۲۰ دقیقه بعد برگشت و گفتیم خب، تمام شد دیگر! اما دوباره حدود ساعت ۲۱:۵۰ دوباره رفت. زنگ زدیم ۱۲۱ که لااقل ببینیم داستان چیست، که رفتیم صف انتظار پاسخگویی. ۵۰ نفری در انتظار هستند! الان برق دوباره آمد اما آنجا هنوز که هنوز است در صف انتظاریم! جالب اینکه هفته گذشته وزیر نیرو دولت وفاق گفته بود خاموشی‌ها تا پایان هفته تمام می‌شود! ما هم منتظر تمام شدنش ماندیم که ظاهرا فقط یک هفته را اشتباه حساب کرده‌ایم! حالا در این وسط گرانی و فشار اقتصادی و عصبی شدن مردم از بی برقی، حسن روحانی معلوم الحال از رفراندوم برای انتخاب جنگ یا صلح می‌گوید. جالب است کسانی که سال‌ها در مدیریت کشور نقش داشته‌اند، و دهه سوخته ۹۰ را تحویل این مردم داده‌اند و می‌بایست درباره وضع امروز و کارنامه دیروز خودشان پاسخگو باشند، فاز طلبکارانه گرفته و دیگران را متهم می‌کنند. مردم معبوث شده بیدارند و ایستاده‌اند و تا محاکمه لیبرال‌ها خائن آرام نخواهند نشست. راستی همین الان، وسط نوشتن همین یادداشت، برق دوباره رفت! امشب برق رفت. ما در صف انتظار ۱۲۱ بودیم. دوباره برق آمد. ۱۲۱ پاسخ داد. دوباره برق رفت. کاش می‌شد آنچه باید می‌شد! دانیال بصیر @danial_basir

صلحی که انتخاب شرایط بود نه انتخاب تسلیم امروز از نظر تاریخی، سالروز صلح امام مجتبی است. امام حسن پس از شهادت امیرالمومنین، در برابر طاغوت زمان، معاویه، ایستاد و برای مقابله با او سپاه فراهم کرد. اما پس از فراهم شدن سپاه، آرام‌آرام شرایط جبهه امام نامساعد شد. جنگ روانی و دستگاه تبلیغاتی معاویه، بخشی از مردم عراق را از ادامه جنگ خسته کرد، انسجام سپاه را از بین برد و برخی نیروها و فرماندهان نیز تحت تاثیر تطمیع و تبلیغات معاویه قرار گرفتند. در گزارش‌های تاریخی آمده است که برخی فرماندهان به معاویه پیوستند و حتی عده‌ای شبانه سپاه امام را ترک کردند. در این میان، تنها عده‌ای از یاران وفادار، همچون قیس بن سعد و حجر بن عدی، در کنار امام باقی ماندند. کار به جایی رسید که نه‌تنها بخشی از سپاه دیگر گوش‌به‌فرمان امام نبود، بلکه حتی به خیمه امام در مدائن حمله شد و حضرت در این ماجرا مجروح شدند. اگر می‌خواهیم درباره صلح امام مجتبی صحبت کنیم، باید این شرایط را هم ببینیم. صلح امام حسن به معنای تسلیم در برابر معاویه یا تأیید این طاغی و حکومت او نبود. اما شرایطی را که صلح را بر امام تحمیل کرد نیز نمی‌توان نادیده گرفت. با این حال، امام مجتبی برای پذیرش صلح شروطی قرار داد که نشان‌دهنده اقتدار ایشان بود و نشان می‌داد مفاد صلح‌نامه برای حضرت یک واگذاری بی‌قیدوشرط نبود. در متن‌هایی که از مفاد صلح‌نامه نقل شده، بر عمل معاویه به کتاب خدا و سنت پیامبر، عدم تعیین جانشین پس از خود و تامین امنیت مردم، به‌ویژه یاران و شیعیان امیرالمومنین، تأکید شده است. البته در برخی گزارش‌ها شروط دیگری نیز آمده که درباره جزئیات آنها میان منابع تاریخی اختلاف وجود دارد. پس امام مجتبی در آن مقطع و با آن شرایط، صلح را انتخاب کرد. اما شرایطی که او را به پذیرش صلح رساند، انتخاب خود حضرت نبود. این روزها گاهی کسانی برای دفاع از صلح و مذاکره با آمریکا به صلح امام حسن استناداتی می‌کنند. با این استدلال که امام مجتبی هم با معاویه صلح کرد، پس امروز هم می‌توان با آمریکا صلح کرد! به نظرم این یک اشتباه بزرگ در فهم تاریخ است. صلح امام حسن را نمی‌شود فقط با یک جمله توضیح داد که امام صلح کرد. باید پرسید: چرا صلح کرد؟ در چه شرایطی صلح کرد؟ جبهه خودی چه وضعیتی داشت؟ و مهم‌تر از همه، چه میزان از نیروهای امام واقعا گوش‌به‌فرمان او بودند؟ امام اگر یارانی منسجم، وفادار و آماده برای ادامه نبرد داشت، موضوع متفاوت می‌شد. بنابراین اینکه بگوییم امام صلح کرد، پس ما هم باید با آمریکا صلح کنیم، از نظر تاریخی یک قیاس مع‌الفارق است. و در ضمن شرایط امروز ما با وجود مردم مبعوث شده با شرایط زمان امام مجتبی متفاوت است. اگر قرار است از سیره امام مجتبی درس بگیریم، باید اول شرایط تصمیم ایشان را بفهمیم، شجاعت امام را الگو قرار دهیم، عقلانیت و غیرت دینی ایشان را سرلوحه خود قرار دهیم، نه اینکه فقط نتیجه ظاهری یک تصمیم را برداریم و برای توجیه بازی‌های جناحی خودمان استفاده کنیم. دانیال بصیر @danial_basir