باسمه تعالی ◀️مباحث تحلیل و نقد سیاسی ✳️ تاریخچة نقد
تاریخ نقد به اندازة عمر بشر است. هر انسانی از زمانی که به سنّ تشخیص خوب و بد میرسد، به نقد کردن اعمال، سخنان و اندیشههای خود و دیگران میپردازد. امّا علم نقد که به طور نظاممند و طبق اصول معیّن و از پیش تعیین شده کار نقد را هدایت میکند، بدان حد قدیم نیست و نتیجة کار و کوشش عمدتاً سه گروه از مردم بوده است:
نخست پیشوایان و رهبران دینی و وعّاظ و سخنرانان مذهبی که هدف آنها اصلاح اخلاق و درست گفتن و خوب عمل کردن بوده است و این کار منجر به پیدایش علم اخلاق شده است. دوم، فلاسفه و حکما و عقلای قوم که هدف آنها صیانت فکر از خطا و درست اندیشیدن بوده است و سوفسطاییان یونان قدیم باعث و بانی پیدایش منطق شدند که مؤسّس اصلی و عمدة آن ارسطو بود. سوم ادبا که هدف آنها سخن گفتن درست و طبق موازین صرفی و نحوی و لغوی بود که کوشش آنها منجر به علوم زبانی مانند دستور زبان و صرف و نحو و معانی و بیان و علوم بلاغی به طور کلّی و سرانجام نقدالشّعر و نقدالنّثر گردید.
✳️جایگاه نقد در دین اسلام
برای شناخت جایگاه نقد در دین اسلام و اثبات مشروعیّت آن به بررسی این موضوع در قرآن مجید که محکمترین منبع اسلامی است و روایات معصومین، علیهمالسّلام، میپردازیم. واژة نقد و انتقاد در قرآن مجید چه به صورت اسمی و چه به شکل فعلی نیامده است، ولی میتوان به برخی آیات ارجاع داد و استشهاد کرد که حاوی بار و مضمون نقد و انتقادند. در آیات قرآن هر جا انسانها کجروی کردهاند و از راه درست خارج شدهاند، آنها را مورد انتقاد قرار داده است. برای نمونه به چند آیه اشاره میشود: ﴿یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آَمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ: اى کسانى که ایمان آوردهاید! چرا سخنى مىگویید که عمل نمىکنید؟!﴾ (الصّف/2) و ﴿فَاسْتَفْتِهِمْ أَلِرَبِّکَ الْبَنَاتُ وَلَهُمُ الْبَنُونَ: پس از مشرکان جویا شو. آیا پروردگارت را دختران و آنان را پسران است؟!﴾ (الصّافّات/149). همچنین آیاتی در قرآن وجود دارند که میتوانند در بحث نقد مورد توجّه قرار بگیرند، از جمله این آیة شریفه که میفرماید:﴿فَبَشِّرْ عِبَادِ * الَّذِینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ: پس بندگان مرا بشارت ده! * همان کسانى که سخنان را مىشنوند و از نیکوترین آنها پیروى مىکنند!﴾ (الزّمر/18ـ17).
نکتة قابل تأمّل آنکه برای اینکه از بین چند سخن بهترین آنها برگزیده شود، نیاز است که سخنان موجود مورد ارزیابی قرار گیرد و صحّت و سُقم و قّوت و ضعف آنها مورد توجّه واقع گردد و در نهایت، بهترین آنها برگزیده شود. این همان تفکیک و تمییز قوّت و ضعف و سره از ناسره است که ما از آن به نقد و انتقاد یاد کردیم.
در روایات ما واژة نقد فراوان به کار رفته است، ولی عمدتاً معنای حاضر، متّضاد و مخالف با نسیه را دارند و در معنای انتقادی به صورت مطابقی بسیار اندک وارد شده است؛ مثلاً در جوامع روایی ازحضرت عیسی(ع) چنین نقل شده است: «خُذُوا الحَقَّ مِن أَهلِ البَاطِلِ وَ لاَ تَأخُذُوا البَاطِلَ مِن أَهلِ الحَقِّ، کُونُوا نَقَّادَ الکَلاَمِ: حق را از اهل باطل بپذیرید، ولی باطل را از اهل حق نگیرید (و به صورت امر، فرمان داده شده که) از نقّادان در کلام و سخن باشید» (مجلسی، 1403ق.، ج 2: 96). امّا دلالت غیرمطابقی روایات بر نقد که به گونهای اشعار به مضمون تفکیک سره از ناسره دارد، به خصوص در حیطة نقد عملی (نقد بر عملکرد) فراوان است و ائمّة معصوم، علیهمالسّلام، که انسانهایی دلسوز برای بهسازی اعتقاد، اخلاق و عمل مردم بودند و در راستای تربیت و هدایت مردم از هیچ تلاشی فروگذار نمیکردند، شیعیان خود را به نقد و نقدپذیری توصیه نمودهاند.
https://eitaa.com/drbasij
5.9M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
🎥 روایت یک تحلیلگر از بحران امارات
اعتراف سنگین نوریزاده تحلیلگر ضدایرانی به بحران کمرشکن در امارات؛ از انفجار قیمتها و موج مهاجرت تا عجز و ناتوانی مقابل ایران!
https://eitaa.com/drbasij
12.1M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
❗️اف۳۵ ابزاری برای باجگیری است که ...
«روایت نصر» روایتی متفاوت از پیروزیهای ایران در جنگ رمضان از شبکه سه سیما
https://eitaa.com/drbasij
44.4M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
🚨 من شیطان پرست بودم بعد از جنگ ۱۲ روزه ایران، مسلمان شدم
متوجه شدم که من تنها نیستم خیلیها بعد از این جنگ عوض شدند...
هیچکس به اندازه من به خامنهای فحش نداده...
(اما حالا فهمیدم که) او از سال ۱۳۶۸ یک تنه وایساده جلو کل امپریالیسم...
اگه خامنهای نبود سال ۱۳۸۰ ایران تیکه تیکه شده بود...
https://eitaa.com/drbasij
باسمه تعالی ◀️مباحث تحلیل و نقد سیاسی اصول نقد در منابع دینی
1ـ هدف نقد؛ هدایت، خیرخواهی و اصلاح
جدا کردن سره از ناسره و نشان دادن خوبیها و درستیها به هدف هدایت به سوی کمال و اصلاح امور انجام میشود. چنین نقدی خیرخواهانه و سازنده است و باعث پیشرفت و تکامل فرد و جامعه میشود. تمام نقدهایی که در قرآن مجید و نهجالبلاغه وجود دارد، با همین هدف هستند. قرآن کتاب هدایت است و به این موضوع در آیات آن نیز تصریح شده است؛ از جمله: ﴿شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِیَ أُنزِلَ فِیهِ القرآن هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَیِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ﴾(البقره/ 185).
مرحوم علاّمه طباطبائی در تفسیر این آیة شریفه آوردهاند: «کلمة «ناس» عبارت است از طبقة پایین افراد جامعه که سطح فکر ایشان نازلترین سطح است، بیشتر در همین طبقة اطلاق مىشود و بر اساس کاربرد این کلمه در آیات قرآن، معلوم مىشود «ناس» معنایى اعمّ از علما و غیرعلما دارد و این اکثریّت همانها هستند که اساس زندگیشان بر تقلید است و خود نیروى تشخیص و تمیز در امور معنوى به وسیلة دلیل و برهان را ندارند و نمىتوانند از راه دلیل میان حقّ و باطل را تشخیص دهند، مگر آنکه کسى دیگر ایشان را هدایت نموده، حق را بر ایشان روشن سازد و قرآن کریم همان روشنگرى است که مىتواند براى این طبقه حق را از باطل جدا کند و بهترین هدایت است. امّا خواصّى از مردم که در ناحیة علم و عمل تکامل یافتهاند و استعداد اقتباس از انوار هدایت الهیّه و اعتماد به فرقان میان حقّ و باطل را دارند، قرآن کریم براى آنان بیّنات و شواهدى از هدایت است و نیز براى آنان جنبة فرقان را دارد، چون این طبقه را به سوى حق هدایت نموده، حق را برایشان مشخّص مىکند و روشن مىکند که چگونه باید میان حقّ و باطل فرق گذارند» (طباطبائی، 1417ق.، ج 2: 23).
طبق نظر مرحوم علاّمه، قرآن براى بعضى افراد هدایت، و براى بعضى دیگر بیناتى از هدایت است. قرآن مجید کتاب هدایت است و تمام آیات و برنامههای آن به هدف هدایت انسانهاست، از جمله نقدهایی که در قرآن وجود دارند، همین هدف را دنبال میکنند؛ به عنوان نمونه، وقتی خداوند در آیة شریفه خطاب به ایمانآورندگان میفرماید: ﴿یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آَمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ: اى کسانى که ایمان آوردهاید! چرا سخنى مىگویید که عمل نمىکنید؟!﴾(الصّف/ 2)، آنها را به سبب تخلّف کردار از گفتار و خلف وعده مورد انتقاد قرار میدهد، هدف هدایت و تربیت مردم است تا نقض عهد و خلف وعده نکنند. یا وقتی میفرماید:﴿فَاسْتَفْتِهِمْ أَلِرَبِّکَ الْبَنَاتُ وَلَهُمُ الْبَنُونَ: پس از آنان بپرس که آیا پروردگارت دخترانى دارد و پسران از آنِ آنهاست؟!﴾ (الصّافّات/ 149). با این نقد، اعتقاد مشرکین به دختر داشتن خداوند را رد و به فساد عقیدة ایشان اشاره مینماید و از این طریق، باز هم در هدایت و ارشاد آنها تلاش میکند.
https://eitaa.com/drbasij