کیمیا شاید نام اکسیر را شنیده باشید. از دیرباز اکسیر و دارویی برای جوانی ابدی بر سر زبان ها افتاده است. علم اکسیر نام دیگر علم کیمیاست. علمی که میتواند ساختار شیمیایی عناصر را تغییر دهد. تبدیل مس به طلا مساله ای است که بسیاری از افراد در طول تاریخ به دنبال یافتن آن بوده اند. در برخی از روایات و داستان هایی که در زمان های بسیار دور مطرح می شده است این بوده که عرفا دارای علم کیمیا بوده اند و توانایی تبدیل عناصر را به یکدیگر داشته اند. مس و طلا دو عنصری هستند که در جدول مندلیف وجود دارند. اما بنظر شما میتوان این دو عنصر را به یکدیگر تبدیل کرد؟ بله . این مساله هم از نظر تئوری و هم از نظر عملی اثبات شده است و در سال 1951 فردی که جایزه نوبل را دریافت کرد توانست مقداری از مس را به طلا تبدیل کند. #صرفا_جهت_آگاهی 🔰@elmolasma

لیمیا نام دیگر علم لیمیا علم تسخیرات است. تسخیر جن و روح به وسیله انسان و انجام کارهای خارق العاده در حیطه علم لیمیا جای دارد. اگر کسی به این علم واقف شود میتواند با قدرتی که به دست می آورد جن و روح را در اختیار خود گیرد و کارهایی عجیب مانند شعبده بازی و حتی طی الارض را انجام دهد. برخی از پیامبران به علم لیمیا را به کار میگرفتند . مانند حضرت سلیمان که در انجام امور از قدرت جن ها بهره می برد. با دانستن علم لیمیا میتوان روح را در بدن فرد دیگری منتقل کرد. افراد سودجویی وجود دارند که قصد دارند با فرا گرفتن علم لیمیا به اهداف مادی برسند و از تسخیر اجنه به نفع خود بهره ببرند. #صرفا_جهت_آگاهی 🔰@elmolasma

هیمیا  هیمیا علم پیشگویی است. افرادی که به علم هیمیا واقف هستند با ترکیب عناصر و وسایلی میتوانند نیروهایی ماورایی را در انجام مقاصد خود در اختیار بگیرند. پیشگویان معمولا با تکیه بر مستندات ماه و ستارگان اقدام به پیشگویی و طالع بینی میکنند. همانطور که میدانید اتفاقات آینده از نظر انسان ها در هاله و پوشش قرار دارد. خداوند اتفاقات آینده را از دید انسان ها پنهان نگه داشته است زیرا دانستن آن ها تاثیر منفی در روند زندگی آن ها میگذارد. خبر نداشتن از آینده به نفع انسان هاست. به همین دلیل علومی مانند هیمیا و فال قهوه که ادعا میکنند خبر از آینده میدهند از نظر اسلام مکروه هستند. #صرفا_جهت_آگاهی 🔰@elmolasma

سیمیا  آیا داستان حضرت موسی را به خاطر دارید؟ علمی که جادوگران فرعون از آن استفاده کردند علم سیمیا بود. به وسیله علم سیمیا انسان توانایی تسخیر و تصرف عجیب و غریب را در امور طبیعی دنیا به دست می آورد. میتوان از علم سیمیا به عنوان جادوی چشم نیز یاد کرد. زیرا به وسیله این علم میتوان در چشم و خیال مردم تغییراتی را به وجود آورد که مردم تصور کنند دارند چیزی واقعی را مشاهده میکنند در صورتی که خیال و توهمی بیش نیست. در روایاتی نقل شده است که اگر فردی هر روز بعد از نماز صبح مبادرت به گفتن یاغنی به تعداد 94 مرتبه بکند میتواند به علم کیمیا و سیمیا آگاه شود. #صرفا_جهت_آگاهی 🔰@elmolasma

ریمیا اگر علم ریمیا و سیمیا در یک دیگر ترکیب شوند خاصیت آن ها چندین برابر میشود. در علم ریمیا نیز میتوان شعبده بازی و چشم بندی کرد. همچنی طی الارض شدن نیز از دیگر خواص آگاهی پیدا کردن از علم ریمیاست. افرادی که به علم ریمیا دست پیدا میکنند میتوانند از توان نهفته ای که در اشیا و وسایل مادی وجود دارد استفاده کنند و موجب شوند که فعل غریبی از آن شی صادر شود.  با توجه به اینکه کتاب های مختلفی در خصوص علم ریمیا ترجمه و چاپ شده است اما هنوز هم ریمیا دارای اسرار بسیار زیاد و نهفته ای است که هرگز فاش نشده اند. #صرفا_جهت_آگاهی 🔰@elmolasma

رمل رمل بر پایه عناصر چهارگانه انجام میشود. عناصر چهارگانه شامل آب , آتش , خاک و هواست که افراد رمال از این چهار عنصر استفاده میکنند و میتوانند پیشگویی هایی را نیز انجام دهند. متاسفانه علم رمل زمینه را برای سو استفاده افراد سودجو فراهم کرده و بسیاری از افراد که آگاهی ندارند به دام رمالان گرفتار میشوند. اما باید بدانید که علم رمل از معجزات حضرت دانیال (ع) و حضرت علی (ع) بوده است که میتوانستند با سیر خط و نقطه آینده را پیشگویی کنند. #صرفا_جهت_آگاهی 🔰@elmolasma

جفر  علم جفر علمی است که تنها نزد ائمه معصومین وجود دارد و کتابی به نام جفر نیز در دست حضرت قائم (عج) است که در صورت ظهور ایشان تمام حکومت اسلامی بر پایه این کتاب اداره خواهد شد. در این کتاب تمام علوم عالم قرار داده است و هیچ حکمی در جهان نیست که در این کتاب نیامده باشد. حتی دیه یک خراش کوچک ! منظور از علم , علمی متداول در بین مردم نیست که به مرور زمان دچار کسری و عیب شود. بلکه علمی است متقن که هیچ گاه خللی در آن وارد نخواهد شد. #صرفا_جهت_آگاهی 🔰@elmolasma

علوم غریبه به دانش‌های سری،[۱] پنهان،[۲] دور از دسترس عموم[۳] و شگفت‌انگیز[۴] معنا شده است. اصطلاح علوم غریبه در مقابل علوم متعارف استفاده می‌شود.[۵] شیخ بهایی در تقسیم علوم، برای علوم غریبه عنوان خَفیّه (نهانی) را در مقابل علوم جَلیّه (آشکار) به کار برده است.[۶] از دلایل پنهان بودن این علوم این بوده که از سوءاستفاده یا زیان‌های آن پیشگیری شود.[۷] ابن خلدون علوم غریبه را مهارت‌هایی می‌داند که انسان را به اثرگذاری بر عناصر توانا می‌سازد.[۸] نیشابوری در کتاب غرایب القرآن، علوم غریبه را علوم رازآلود معرفی می‌کند که به انسان توانایی آگاهی از اسرار و امور پنهان و نیز انجام کارهای غیرعادی می‌دهد.[۹] برخی موضوع این علوم را نیروهای فوق طبیعی و اسرارآمیز نوشته‌اند.[۱۰] #صرفا_جهت_آگاهی 🔰@elmolasma

ام سلمان: در روند تمدن اسلامی، علوم غریبه دارای محدوده و اجزاء متغیر بوده است. علوم غریبه ابتدا شامل سِحر، پیشگویی با ستاره‌ها (احکام نجوم یا تَنجیم)، چشم زدن و شعبده بازی بوده،[۱۱] و سپس پنج علم یونانی به آنان اضافه شد: کیمیا، لیمیا، هیمیا، سیمیا و ریمیا.[۱۲]به گفته شیخ بهایی برخی از حکما کتابی مفصل درباره این پنج دانش با عنوان اختصاری ( کلّه سِر) تألیف کرده که اشاره به این علوم پنجگانه است.{یادداشت| شیخ بهایی ادعا کرده که این کتاب را درسال ۹۵۷هجری قمری در هرات دیده است و آن را یکی از بهترین کتاب‌ها ی نوشته شده در این موضوع دانسته است.}}[۱۳] به این دانش‌ها، خَمسه مُحتَجِبه (پنج‌گانه پوشیده) گفته می‌شد.[۱۴] کیمیا که پایه علم شیمی امروزی است، درباره تبدیل عناصر به یکدیگر بخصوص نقره و طلا بکار برده می‌شد.[۱۵] سیمیا شامل تاثیر اراده و نیروهای قوی بر تخیلات و ذهن افراد است.[۱۶] هیمیا درباره تسخیر اجرام آسمانی از طریق ارتباط و تاثیر بر نیروهای آسمانی، ارواح و جن است.[۱۷] لیمیا علم طلسم‌ها و ترکیب نیروهای معنوی و زمینی برای انجام دادن کارهای شگفت‌انگیز است.[۱۸] ریمیا نیز علم شعبده است.[۱۹] در برخی منابع شیعی، علوم دیگری نیز جزء علوم غریبه به حساب آمده است.[۲۰] جفر: پیشگویی حوادث (مخصوص ائمه)[۲۱] رَمل: پیش‌بینی رخ‌دادها با نقطه، خط و شکل، چوب و سنگ‌ریزه[۲۲] اَعداد: تعیین حوادث آینده با رقم و شماره[۲۳] اَوفاق: تصرف در حوادث آینده با ترکیب عدد و شکل[۲۴] خواص اسماءالله (آیات و سور قرآن، حِرز، تَعویذ، دعا، وِرد و ذِکر و خَتَم)[۲۵] تفأل: پیش‌بینی خیر و شر با مراجعه به قرآن یا چیزهای دیگر شرعی[۲۶] استخاره: طلب خیر از خداوند توسط فال به قرآن یا تسبیح[۲۷] طَیره: پیش‌بینی بد یا شوم براساس حرکات پرنده[۲۸] اختلال الاعضاء:نشانه‌شناسی حوادث از پریدن یا اختلال اعضاء[۲۹] اَکتاف: پیش‌بینی آینده از نقطه، خال، خط و رنگ استخوان شانه گوسفند[۳۰] وَهم و دَم: بررسی حالت معنوی و روحی فرد از مشاهده دم و بازدم وی[۳۱] قیافه‌شناسی: تعیین صفات خیر و شر شخص از روی ویژگی‌های بدنی بخصوص چهره[۳۲] کف‌بینی: مشخص کردن اتفاق‌ها و برجستگی‌های روحی و شخصیتی انسان با مطالعه کف دست[۳۳] مَلاحِم: پیشگویی حوادث بزرگ آینده بخصوص آخر الزمان[۳۴] خواص الاشیاء: بررسی ویژگی‌های شگفت طبیعت جان‌دار و بی‌جان[۳۵] اُسطُرلاب: بدست آوردن تقدیر و طالع با استفاده از ابزار مخصوص ستاره‌شناسی[۳۶] تعبیر خواب: خبر دادن از حوادث گذشته یا آینده با نشانه‌شناسی از خواب[۳۷] هیپنوتیزم: کنترل انسان توسط خواب[٣٨] مانه‌تیزم: تاثیر بر اختیار و کنترل افراد از طریق نیروی درونی انسانی[۳۹] #صرفا_جهت_آگاهی 🔰@elmolasma

دیدگاه اسلامی در قرآن درباره سِحر، کِهانت (خبر از آینده با تسخیر جن یا روح)،[۴۰] طیره(فالِ بد زدن)، چشم‌زدن و چند شاخه دیگر علوم غریبه آیاتی وجود دارد.[۴۱] در داستان دعوت حضرت موسی از فرعون، او در مقابل موسی از ساحران استفاده کرد.[۴۲] هم‌چنین دشمنان پیامبران، آنان را به سحر یا جن‌زدگی متهم می‌کردند.[۴۳] هم‌چنین بعضی مفسران معتقدند قارون برای ثروتمند شدن از کیمیا،[۴۴] استفاده کرد. قدرت حضرت سلیمان بر تسخیر جن، شیاطین، باد و حیوانات؛ و نیز علم آصف بن برخیا باعث شد که شیاطین سحر را بین مردم بابِل (عراق عرب) رواج دهند.[۴۵] آنان از تعالیم دو فرشته هاروت و ماروت برای مقابله با سحر نیز سوءاستفاده کردند.[۴۶] هم‌چنین آیاتی درباره قطع توانایی جنها برای خبرچینی از فرشتگان پس از ظهور پیامبر اسلام[۴۷] و نیز تلاش مشرکان برای آسیب زدن به پیامبر از طریق چشم زدن خبر داده است.[۴۸] در بین علوم غریبه، روایت‌های بسیاری نیز درباره نکوهش و حرمت سِحر بیان شده است.[۴۹] بیشتر فقها آموزش و یادگیری سحر را حرام،[۵۰] و کیفر ساحر را قتل دانسته‌اند.[۵۱] البته چند فقیه نیز معتقدند یادگیری سحر برای ابطال آن بخصوص کاربرد آن علیه سحر مدعی نبوت جایز است.[۵۲] تعدادی از فقیهان فراگیری علوم غریبه را بشرط نداشتن فساد یا نداشتن ارتباط با سحر، بدون اشکال دانسته‌اند.[۵۳] برخی نیز پیش‌گویی را با استفاده از علوم غریبه حرام دانسته‌اند. این عالمان حتی مراجعه به این علوم را برای مطالب معمولی مانند پیدا کردن فرد یا کالای گمشده جایز نمی‌دانند.[۵۴] هم‌چنین شماری از فقها معتقدند اگر از راه علوم غریبه برای کسی آگاهی و یقین حاصل شد، فقط برای خود او حجت است؛ ولی قضاوت کردن[۵۵] و شهادت دادن[۵۶] بر اساس آن جایز نیست. در نظر آیت‌الله خویی از کسی که به احکام شرع از راهی جز منابع چهار گانه کتاب، سنّت، عقل و اجماع، از قبیل علوم غریبه، علم پیدا کرده است، نمی‌توان تقلید کرد.[۵۷] #صرفا_جهت_آگاهی 🔰@elmolasma

بیشتر تاریخ‌نویسان معتقدند علوم غریبه در تمدن اسلامی، برگرفته از بازمانده‌های باستانی بابِل، یونانی، زرتشتیان، مصر، اسکندریه و دوران جاهلیت اعراب است.[۵۸] بلیناس (آپولونیوس)،[۵۹] هرمس و فیثاغورس از حکیمان مشهور این علوم بوده‌اند.[۶۰] در اواخر قرن اول قمری، فرد مسیحی بنام اصطفن (استفان) با حمایت مالی خالد بن یزید بن معاویه(درگذشت ۸۵ق) کتاب‌های هرمسی را در کیمیاء و تنجیم از یونانی و قبطی به عربی ترجمه کرد.[۶۱] در قرن دوم جابر بن حیان، با راهنمایی استفان و دانش‌های هرمس، علم کیمیا را رواج داد.[۶۲] در نیمه دوم سده ۲ق با نهضت ترجمه، کتاب‌های بسیاری درباره علوم غریبه به عربی برگردانده شدند.[۶۳] علم حروف از شاخه‌های سیمیا در این قرن رواج یافت.[۶۴] علوم غریبه پس از سقوط بنی عباس و در زمان حکومت ایلخانیان، تیموریان و صفویه گسترش بیشتری پیدا کرد. بعضی دلایل این رواج را کاهش تدریس و تحقیق علوم طبیعی، گسترش عقاید مغولان، روی‌آوری گروه‌هایی از مردم به دلیل سرخوردگی از تسلط مغولان و صدمات بسیار آن و نیز رواج اندیشه‌های صوفیه عنوان کرده‌اند.[۶۵] ابن طاووس (درگذشت ۶۶۴ق)، شهید اول (درگذشت ۷۸۶ق)، ابن فهد حلی (درگذشت ۸۴۱ق)، ملاحسین واعظ کاشفی (درگذشت ۹۱۰ق)، شهید ثانی (درگذشت ۹۶۶ق)، شیخ بهایی (درگذشت ۱۰۳۱ق)، محمدباقر مجلسی (درگذشت ۱۱۱۰ق) و احمد نراقی (درگذشت۱۲۴۵ق) در این دوره مطالعات و تجربیاتی در علوم غریبه داشتند.[۶۶] شاهان صفوی و قاجار،[۶۷] نیز به این علوم علاقه و اعتقاد داشتند. اواخر دوره قاجار انتقادهایی به رواج این علوم و آمیختگی آن با خرافات شد که گستره آن‌ها را محدود گردانید.[۶۸] در روند تقسیم‌بندی علوم توسط مسلمانان نیز، زیرمجموعه‌های علوم غریبه در گروه‌های مختلف قرار گرفتند. فارابی (درگذشت۳۳۹ق)، احکام نجوم (پیشگویی حوادث از نجوم) و حِیَل (شامل جبر و مهندسی و ساختن آلات نجوم و ظرف‌های عجیب) را در دسته علم تَعالیم قرار داد.[۶۹] پس از او ابن‌سینا در مقدمه کتاب شفاء عناوین احکام نجوم، تعبیر، طلسم‌ها، نیرنگ‌ها و کیمیا را زیرگروه حکمت طبیعی فرعی معرفی کرد.[۷۰] اخوان الصفا (قرن۴و۵) علوم سحر، کیمیا، عَزایم [یادداشت ۱] و حیل را جزء گروه ریاضی نوشت.[۷۱]. ابن‌ندیم در کتاب الفهرست، افسانه‌گویی و خرافات، سحر و افسون و شعبده را در یک مقاله یا دسته، و کیمیا و صنعت را در دسته دیگر جای داده است.[۷۲] ابن‌خلدون (درگذشت۸۰۸ق) سحر و طلسمات و کیمیا را زیرمجموعه علوم عقلی قرار داد.[۷۳] #صرفا_جهت_آگاهی 🔰@elmolasma

پانویس ↑ نیشابوری، غرایب القرآن، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۱۴۷. ↑ فرهنگ فقه فارسی، ۱۳۸۷ش، ج۵، ص۴۶۴. ↑ سجادی، مدخل علوم غریبه، ۱۳۹۰ش، ج۱۱، ص۳۸۶. ↑ نصر، علم‌ در اسلام‌، ۱۳۵۹ش‌، ص۲۰۱. ↑ نیشابوری، غرایب القرآن، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۱۴۷. ↑ بهایی، الکشکول، ۱۴۰۳ق، ج۳، ص۲۵۴. ↑ نصر، علم‌ در اسلام‌، ۱۳۵۹ش‌، ص۲۰۱. ↑ ابن خلدون، مقدمه، ۱۳۹۱ق، ص۶۵۵. ↑ نیشابوری، غرایب القرآن، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۱۴۷. ↑ ماهانی، «خاقانی و علوم غریبه»، ۱۳۸۳ش، ص۱۲۷-۱۱۳. ↑ برای نمونه:فارابی، احصاءالعلوم، ۱۹۴۸م، ص۴۴؛ابن‌سینا، الشفاء، ۱۹۵۲م، ص۱۲-۱۴. ↑ بهایی، الکشکول، ۱۴۰۳ق، ج۳، ص۲۵۴. ↑ بهایی، الکشکول، ۱۴۰۳ق، ج۳، ص۲۵۴. ↑ نراقی، الخزائن، ۱۳۸۰ق، ص۶۲. ↑ مؤمن، تحفة المومنین، ۱۳۷۸ش، ص۲۹۵. ↑ مؤمن، تحفة المومنین، ۱۳۷۸ش، ص۲۹۵. ↑ مؤمن، تحفة المومنین، ۱۳۷۸ش، ص۲۹۵. ↑ مؤمن، تحفة المومنین، ۱۳۷۸ش، ص۲۹۵. ↑ مؤمن، تحفة المومنین، ۱۳۷۸ش، ص۲۹۵. ↑ سجادی، «علوم غریبه»، ۱۳۹۰ش، ص۴۰۷-۳۸۶. ↑ مجلسی، لوامع صاحبقرانی، ۱۴۱۴ق، ص۳۹. ↑ ذهنی تهرانی، کفایت الرمل، ۱۳۸۴ش، ص۳. ↑ نراقی، الخزائن، ۱۳۸۰ق، ص۱۹۲. ↑ نراقی، الخزائن، ۱۳۸۰ق، ص۲۶۶و۳۰۸. ↑ مجلسی، بحارالانوار، ج۹۵، ص۱۲۴، کتاب الدعاء. ↑ مجلسی، بحارالانوار، ج۹۱، ص۲۲۲. ↑ مجلسی، بحارالانوار، ج۹۱، ص۲۲۲. ↑ راغب، المفردات، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۳۱۰. ↑ مجلسی، اختیارات، ص۱۵۰. ↑ نراقی، الخزائن، ۱۳۸۰ق، ص۲۸۴و۴۵۰. ↑ نراقی، الخزائن، ۱۳۸۰ق، ص۴۴۳. ↑ قاروبی تبریزی، النضید، ج۱۰، ص۷۵. ↑ سجادی، «علوم غریبه»، ۱۳۹۰ش، ص۴۰۷-۳۸۶. ↑ راوندی، قصص الانبیاء، ۱۴۰۹ق، ص۲۳۷-۲۳۲. ↑ مومن، تحفةالمومنین، ص۸۱. ↑ بیرونی، التفهیم لاوائل التنجیم، ص۲۸۵. ↑ تفلیسی، کامل التعبیر، ۱۳۹۴ش، ص۸. ↑ عمید، فرهنگ لغت، ص۱۱۲۷. ↑ دهخدا، لغت‌نامه، ۱۳۷۷ش، ص۲۰۰۳۰ ↑ انصاری، مکاسب، ۱۳۹۰ش، ج۲، ص۳۳ ↑ خوش‌زبان، «بررسی جایگاه علوم غریبه در آیات و سور قرآن با استناد بر روایات»، ۱۳۹۷ش، ص۱۰۲-۸۱. ↑ آیات ۱۲۳-۱۰۸ سوره اعراف؛ آیات ۷۳-۵۷ سوره طه ↑ آیه۵۲ سوره ذاریات ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۷۱ش، ج۱۶، ص۷۹. ↑ آیه۱۰۱ سوره بقره؛ آیات ۳۶،۳۷و۳۸ سوره ص؛ آیات ۸۱و۸۲ سوره انبیاء؛ آیات ۳۸و۳۹و۴۰ سوره نمل. ↑ آیه۱۰۲ بقره ↑ آیات۹و۱۰ سوره جن ↑ آیات ۵۱و۵۲ سوره قلم حر عاملی، وسایل الشیعه، ج۱۷، ص۱۴۸؛ طوسی، تهذیب، ۱۳۶۴ش، ج۱۰، ص۱۴۸. برای نمونه:نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۲۲، ص۷۵؛ ابن ادریس، سرائر، ۱۴۱۰ق، ج۳، ص۵۳۳و۵۳۴؛ حلی، منتهی المطلب، ۱۴۱۲ق، ص۳۸۸ نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۲۲، ص۸۶؛ ج۴۱، ص۴۴۳؛ خویی، مصباح الفقاهة، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۲۹۲و۲۹۳. برای نمونه:شهید ثانی، شرح لمعه، ۱۳۹۸ق، ج، ص۲۷۲و۲۷۳؛ نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۲۲، ص۷۸؛ انصاری، مکاسب، ۱۳۹۰ش، ج۲، ص۳۸. برای نمونه:انصاری، مکاسب، ۱۳۹۰ش، ج۲، ص۳۹؛ نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۲۲، ص۸۱، ۹۲و ۱۰۸؛ گلپایگانی، ارشاد السائل، ص۹۷؛ سبزواری، مهذب الاحکام، ج۱۶، ص۱۰۳. برای نمونه:فیض کاشانی، مفاتیح الشرائع، ج۲، ص۲۳؛ کاشف الغطاء،‌ انوار الفقاهة، کتاب التجارة، ص۳۴۵. خویی، فقه الشیعة، ۱۴۱۰ق، ج۲، ص۶۹-۶۸. خمینی، تحریر الوسیلة، ۱۳۹۰ق، ج۲، ص۴۴۵. خویی، التنقیح، باب الاجتهاد و التقلید، ۱۴۰۷ق، ص۲۴۰۵. نصر، نظر متفکران اسلامی درباره طبیعت، ۱۳۵۹ش، ص۲۰۶. یعقوبی، تاریخ، ۱۸۸۳م، ج۱، ص۱۶۵. ابن الندیم، الفهرست، ۱۳۶۶ش، ص۳۰۴-۳۰۳. ابن الندیم، الفهرست، ۱۳۶۶ش، ص۳۰۴-۳۰۳. ابن حیان، مختار رسایل جابربن حیان، ص۵۳۰. ابن خلدون، العبر، ۱۳۶۳ش، ج۱، ص۴۹۷. ابن ندیم، الفهرست، ۱۳۶۶ش، ص۱۳ گوهری، کاظم بیگی؛ «وضعیت علوم غریبه پس از حمله مغول»، ۱۳۹۴ش، ص۱۵۷-۱۳۷. گوهری، کاظم بیگی؛ «وضعیت علوم غریبه پس از حمله مغول»، ۱۳۹۴ش، ص۱۵۷-۱۳۷. حاتمی، «باورهای نجومی در قاجاریه»، ۱۳۸۹ش، ص۸۲-۶۵. حاتمی، علوم غریبه در دوره قاجاریه، ۱۳۸۷ش، چکیده. فارابی، احصاءالعلوم، ۱۹۴۸م، ص۴۴. ابن‌سینا، الشفاء، ۱۹۵۲م، ص۱۲-۱۴. اخوان الصفا، رسائل اخوان الصفا، ۱۹۶۴م، ص ابن الندیم، الفهرست، ۱۳۶۶ش، ص۴. ابن خلدون، مقدمه، ۱۳۹۱ق، ص۳۹۰. عزایم:افسون ها و دعاهایی که بر بیماران برای شفا یافتن می خوانند.فرهنگ فارسی معین #صرفا_جهت_آگاهی 🔰@elmolasma