خطا: عدم چک کردن BEFAST، عدم توصیف دقیق نوع سرگیجه (واقعی، عدم تعادل، گیجی)، عدم ثبت کامل داروها و عدم ذکر سابقه سقوط.
تحلیل علمی:
* BEFAST (Face, Arms, Speech, Time, Balance, Eyes)
یا FAST: این چکلیستها ابزارهای استاندارد در EMS برای ارزیابی سریع علائم سکته مغزی و سایر ضایعات عصبی حاد هستند. عدم استفاده از آنها، یک خطای پروتکلی جدی محسوب میشود. (منبع: AHA Stroke Guidelines, NAEMSP Position Statements)
* توصیف سرگیجه: سرگیجه در سالمندان میتواند نشانهای از علل متعددی باشد، از جمله مشکلات قلبی-عروقی، مشکلات نورولوژیک (مانند سکته مغزی یا خونریزی مغزی)، یا مشکلات گوش داخلی. تفکیک بین سرگیجه چرخشی (vertigo)، عدم تعادل (disequilibrium)، و گیجی (lightheadedness) در تشخیص افتراقی بسیار مهم است. عدم توصیف دقیق، توانایی تیم درمانی را برای اولویتبندی تشخیصها مختل میکند.
* تاریخچه دارویی: مصرف آسپرین ۸۰ (ضد پلاکت) و احتمالاً سایر داروهای بالقوه مؤثر بر انعقاد خون، ریسک خونریزی مغزی را به شدت افزایش میدهد، به ویژه در صورت وجود ضربه به سر. عدم ثبت این اطلاعات، حیاتیترین بخش ارزیابی ریسک را نادیده گرفته است.
* سابقه سقوط: همانطور که اشاره شد، سقوط در سالمندان، حتی خفیف، یک رویداد مهم پزشکی است که باید با دقت بررسی شود.
درس آموخته: استفاده از ابزارهای استاندارد ارزیابی (مانند BEFAST)، توصیف دقیق علائم، و ثبت کامل تاریخچه پزشکی و دارویی، اساس یک ارزیابی بالینی دقیق و تصمیمگیری صحیح در اورژانس پیشبیمارستانی است.
۳. نادیدهگیری سابقه سقوط و مکانیسم تروما در سالمندان: ⚠️
خطا: توجه نشدن به اظهارات همراهان در مورد سقوط بیمار، عدم ثبت آن در فرم ماموریت.
تحلیل علمی:
* تروما در سالمندان (Geriatric Trauma): این بخش از تروما، ملاحظات ویژهای دارد. سیستمهای فیزیولوژیک سالمندان توانایی جبرانی کمتری در برابر ضربه دارند. حتی ضربات "خفیف" میتوانند منجر به آسیبهای جدی و تأخیری شوند. (منبع: ATLS Guidelines, Geriatric Trauma Society recommendations)
* سابدورال هماتوم: خونریزی زیردورال، به خصوص نوع تحتحاد و مزمن، اغلب در اثر ضربات خفیف یا حتی بدون سابقه ضربه واضح در سالمندان رخ میدهد. مغز سالمندان به دلیل آتروفی، فضای بیشتری در جمجمه دارد و بریج وِینها (رگهای ارتباطی بین مغز و دورای ماتر) شکنندهتر هستند، بنابراین با ضربات کمتر پاره میشوند.
* اصل "هر سقوط یک تروما است": در سالمندان، هرگونه سقوط باید جدی گرفته شود تا عوارض احتمالی آن (مانند خونریزیهای مغزی، شکستگیها) رد شود.
درس آموخته: در ارزیابی بیماران سالمند، هرگونه شرح حال مبنی بر سقوط، حتی اگر از نظر همراهان "خفیف" تلقی شود، باید با جدیت پیگیری شده و مکانیسم، شدت و علائم همراه آن به دقت ثبت و ارزیابی گردد.
۴. عدم هماهنگی و عدم مشاوره با پزشک (Missing Medical Consultation): 📞
خطا: عدم انجام مشاوره با پزشک کشیک (پزشک ۵۰-۱۰) و عدم استفاده از راهنماییهای تخصصی در تصمیمگیری.
تحلیل علمی:
* نقش پزشک در EMS: در سیستم EMS پیشرفته، پزشک کشیک یا پزشک ارشد، نقشی حیاتی در هدایت تیمهای عملیاتی، به خصوص در موارد پیچیده و غیر معمول، ایفا میکند. مشاوره با پزشک میتواند به ارزیابی دقیقتر، انتخاب تستهای پاراکلینیکی مناسب، و تصمیمگیری برای انتقال به سطح بالاتر مراقبتی کمک کند. (منبع: EMS System Standards, International Association of EMS Chiefs)
* اهمیت زمان در موارد مغزی: در مواردی که شک به خونریزی مغزی یا ضایعه عصبی وجود دارد، زمان فاکتور حیاتی است. تاخیر در مشاوره و تصمیمگیری میتواند منجر به افزایش آسیب مغزی و وخامت حال بیمار شود.
درس آموخته: در مواجهه با موارد پیچیده، بیمارانی که علائم مبهم اما پرخطر دارند (مانند سالمندان با سابقه سقوط)، یا زمانی که تیم عملیاتی در مورد تصمیمگیری (مانند ترخیص سرپایی یا انتقال) تردید دارد، انجام مشاوره با پزشک کشیک باید به عنوان یک اولویت تلقی شود.
* تشخیصهای افتراقی مهم: ضعف و بیحالی و سرگیجه در سالمندان میتواند ناشی از حوادث عروقی مغزی (مانند سکته مغزی یا خونریزی)، اختلالات الکترولیتی، مشکلات قلبی، یا حتی عفونت باشد. در غیاب تستهای پاراکلینیکی، رد کردن این تشخیصهای خطرناک دشوار است. (منبع: Tintinalli's Emergency Medicine, Rosen's Emergency Medicine)
* سابدورال هماتوم تحتحاد: همانطور که ذکر شد، این نوع هماتوم به دلیل رشد تدریجی، ممکن است در ارزیابی اولیه علائم واضحی نداشته باشد، اما به مرور زمان و افزایش حجم، منجر به علائم نورولوژیک شدید (مانند تشنج و پلژی) میشود. تشخیص زودهنگام با تصویربرداری، کلید موفقیت درمان است.
🚑🧠درس آموخته (کیس ریپورت) :
💢 * واکاوی یک خطا و درس از تجربیات اورژانس پیشبیمارستانی * 💢
سابدورال هماتوم تحتحاد در سالمند،
بخش اول:
سناریوی اولیه بیمار (کیس فرضی)
✅️ بیمار: آقا، ۸۵ ساله
🔺️علت تماس اولیه با دیسپچ مرکز پیام: ضعف و بیحالی از دو روز قبل.
علت اعزام کد عملیات: سرگیجه.
🔶️ سابقه بیماری: دیابت، COPD، فشار خون بالا (HTN)، اختلال حواس گذرا (دمانس) از دو سال قبل.
🔶️ سابقه دارویی: انسولین، اسپری سیمبیکورت، والزارتان ۸۰، اسید فولیک، آسپرین ۸۰ و قرص ممورکس.
⏺️ اظهارات همراه بیمار: سه روز قبل از لبه تخت برای برداشتن کنترل تلویزیون به زمین افتاده و از ناحیه لگن کمی درد داشته که بعد از چند ساعت بهتر شده بود. (در ابتدا این جزئیات ذکر نشد)
✴️ علائم حیاتی در زمان ارزیابی اولیه توسط تیم اورژانس:
- فشار خون: ۱۲۰/۸۰ میلیمتر جیوه
- تنفس: ۱۶ در دقیقه
- نبض: ۸۲ ضربان در دقیقه
- درجه حرارت: ۳۶.۷ درجه سانتیگراد
- سطح اکسیژن خون (SpO2): ۹۲% (هوای اتاق)
- قند خون: ۱۴۳ میلیگرم در دسیلیتر
⏪️ نتیجه اولیه ماموریت (ثبت شده در فرم): توصیه به مراجعه سرپایی (Outpatient Referral).
❌️ موارد ثبت نشده یا نادیده گرفته شده در ارزیابی اولیه:
- مشاوره با پزشک کشیک (پزشک ۵۰-۱۰) انجام نگردید.
- تاریخچه دارویی کامل بیمار در فرم ثبت نشد (جزئیات داروها، به خصوص آسپرین).
- ذکر سقوط بیمار در هفته قبل از لبه تخت (مکانیسم سقوط و علائم اولیه آن) ثبت نگردید.
- ارزیابی جامع نورولوژیک، شامل تست
FAST
(Face, Arms, Speech, Time)
یا معادل آن BEFAST، چک نشد.
✳️ اتفاقات بعدی: همراهان بیمار روز بعد، به دلیل بروز تشنج و پلژی (فلج) یک طرفه، مجدداً با ۱۱۵ تماس گرفتند و بیمار به مرکز تخصصی منتقل شد.
🔴 تشخیص نهایی در مرکز درمانی: سابدورال هماتوم تحتحاد (Subacute Subdural Hematoma).
🟡 وضعیت بیمار: بیمار در بخش مراقبتهای ویژه (ICU) بستری گردید.
بخش دوم: تحلیل جامع علمی خطاها و درس آموختهها بر اساس پروتکلهای اورژانس پیش بیمارستانی 🚑🔬
۱. ارزیابی اولیه ناقص و تصمیمگیری بر اساس علائم حیاتی نرمال در گروه پرخطر: 📉
خطا: توصیه به مراجعه سرپایی صرفاً بر اساس نرمال بودن علائم حیاتی (فشار خون، نبض، تنفس) در سالمندی با سابقه بیماریهای زمینهای و سقوط اخیر.
تحلیل علمی:
* پروتکلهای EMS : در ارزیابی بیماران، به ویژه سالمندان، نباید صرفاً به علائم حیاتی اکتفا کرد. ارزیابی جامع شامل سطح هوشیاری، وضعیت عصبی، و بررسی دقیق شرح حال (شامل سقوط، تغییرات رفتاری، و سوابق پزشکی) حیاتی است.
* سالمندان و سقوط: سالمندان به دلایل فیزیولوژیک (کاهش انعطافپذیری عروقی، آتروفی مغزی، کاهش توانایی جبرانی) و پاتولوژیک (بیماریهای مزمن، مصرف داروها) در برابر آسیبهای سر، حتی با ضربات خفیف، آسیبپذیرترند. سقوط، حتی اگر در ابتدا خفیف به نظر برسد، میتواند آغازگر خونریزیهای مغزی باشد.
* سابدورال هماتوم تحتحاد: این نوع خونریزی مغزی (که میتواند تا دو هفته پس از تروما بروز کند) به دلیل رشد تدریجی هماتوم و افزایش فشار داخل جمجمهای (ICP)، علائم اولیه ظریف و متغیری دارد که ممکن است با علائم حیاتی نرمال پوشانده شود. این تأخیر در تشخیص، پیامدهای بسیار جدی دارد.
قند خون: قند خون ۱۴۳ در این بیمار، گرچه خیلی بالا نیست، اما در زمینه دیابت مزمن، نیاز به توجه دارد و میتواند بر وضعیت عصبی بیمار تأثیر بگذارد.
درس آموخته: در ارزیابی بیماران پرخطر (سالمندان، بیماران با سابقه بیماری مزمن، یا سابقه تروما)، ارزیابی علائم حیاتی تنها بخش کوچکی از فرایند است. توجه ویژه به سطح هوشیاری، تاریخچه دقیق (به خصوص سقوط و مکانیسم آن)، و سابقه دارویی (به ویژه داروهای ضد انعقاد) الزامی است.
۲. ارزیابی ناقص عصبی و عدم استفاده از چکلیستهای استاندارد: 📝
خطا: عدم چک کردن BEFAST، عدم توصیف دقیق نوع سرگیجه (واقعی، عدم تعادل، گیجی)، عدم ثبت کامل داروها و عدم ذکر سابقه سقوط.
تحلیل علمی:
* BEFAST (Face, Arms, Speech, Time, Balance, Eyes)
یا FAST: این چکلیستها ابزارهای استاندارد در EMS برای ارزیابی سریع علائم سکته مغزی و سایر ضایعات عصبی حاد هستند. عدم استفاده از آنها، یک خطای پروتکلی جدی محسوب میشود. (منبع: AHA Stroke Guidelines, NAEMSP Position Statements)
* توصیف سرگیجه: سرگیجه در سالمندان میتواند نشانهای از علل متعددی باشد، از جمله مشکلات قلبی-عروقی، مشکلات نورولوژیک (مانند سکته مغزی یا خونریزی مغزی)، یا مشکلات گوش داخلی. تفکیک بین سرگیجه چرخشی (vertigo)، عدم تعادل (disequilibrium)، و گیجی (lightheadedness) در تشخیص افتراقی بسیار مهم است. عدم توصیف دقیق، توانایی تیم درمانی را برای اولویتبندی تشخیصها مختل میکند.
* تاریخچه دارویی: مصرف آسپرین ۸۰ (ضد پلاکت) و احتمالاً سایر داروهای بالقوه مؤثر بر انعقاد خون، ریسک خونریزی مغزی را به شدت افزایش میدهد، به ویژه در صورت وجود ضربه به سر. عدم ثبت این اطلاعات، حیاتیترین بخش ارزیابی ریسک را نادیده گرفته است.
* سابقه سقوط: همانطور که اشاره شد، سقوط در سالمندان، حتی خفیف، یک رویداد مهم پزشکی است که باید با دقت بررسی شود.
درس آموخته: استفاده از ابزارهای استاندارد ارزیابی (مانند BEFAST)، توصیف دقیق علائم، و ثبت کامل تاریخچه پزشکی و دارویی، اساس یک ارزیابی بالینی دقیق و تصمیمگیری صحیح در اورژانس پیشبیمارستانی است.
۳. نادیدهگیری سابقه سقوط و مکانیسم تروما در سالمندان: ⚠️
خطا: توجه نشدن به اظهارات همراهان در مورد سقوط بیمار، عدم ثبت آن در فرم ماموریت.
تحلیل علمی:
* تروما در سالمندان (Geriatric Trauma): این بخش از تروما، ملاحظات ویژهای دارد. سیستمهای فیزیولوژیک سالمندان توانایی جبرانی کمتری در برابر ضربه دارند. حتی ضربات "خفیف" میتوانند منجر به آسیبهای جدی و تأخیری شوند. (منبع: ATLS Guidelines, Geriatric Trauma Society recommendations)
* سابدورال هماتوم: خونریزی زیردورال، به خصوص نوع تحتحاد و مزمن، اغلب در اثر ضربات خفیف یا حتی بدون سابقه ضربه واضح در سالمندان رخ میدهد. مغز سالمندان به دلیل آتروفی، فضای بیشتری در جمجمه دارد و بریج وِینها (رگهای ارتباطی بین مغز و دورای ماتر) شکنندهتر هستند، بنابراین با ضربات کمتر پاره میشوند.
* اصل "هر سقوط یک تروما است": در سالمندان، هرگونه سقوط باید جدی گرفته شود تا عوارض احتمالی آن (مانند خونریزیهای مغزی، شکستگیها) رد شود.
درس آموخته: در ارزیابی بیماران سالمند، هرگونه شرح حال مبنی بر سقوط، حتی اگر از نظر همراهان "خفیف" تلقی شود، باید با جدیت پیگیری شده و مکانیسم، شدت و علائم همراه آن به دقت ثبت و ارزیابی گردد.
۴. عدم هماهنگی و عدم مشاوره با پزشک (Missing Medical Consultation): 📞
خطا: عدم انجام مشاوره با پزشک کشیک (پزشک ۵۰-۱۰) و عدم استفاده از راهنماییهای تخصصی در تصمیمگیری.
تحلیل علمی:
* نقش پزشک در EMS: در سیستم EMS پیشرفته، پزشک کشیک یا پزشک ارشد، نقشی حیاتی در هدایت تیمهای عملیاتی، به خصوص در موارد پیچیده و غیر معمول، ایفا میکند. مشاوره با پزشک میتواند به ارزیابی دقیقتر، انتخاب تستهای پاراکلینیکی مناسب، و تصمیمگیری برای انتقال به سطح بالاتر مراقبتی کمک کند. (منبع: EMS System Standards, International Association of EMS Chiefs)
* اهمیت زمان در موارد مغزی: در مواردی که شک به خونریزی مغزی یا ضایعه عصبی وجود دارد، زمان فاکتور حیاتی است. تاخیر در مشاوره و تصمیمگیری میتواند منجر به افزایش آسیب مغزی و وخامت حال بیمار شود.
درس آموخته: در مواجهه با موارد پیچیده، بیمارانی که علائم مبهم اما پرخطر دارند (مانند سالمندان با سابقه سقوط)، یا زمانی که تیم عملیاتی در مورد تصمیمگیری (مانند ترخیص سرپایی یا انتقال) تردید دارد، انجام مشاوره با پزشک کشیک باید به عنوان یک اولویت تلقی شود.
* تشخیصهای افتراقی مهم: ضعف و بیحالی و سرگیجه در سالمندان میتواند ناشی از حوادث عروقی مغزی (مانند سکته مغزی یا خونریزی)، اختلالات الکترولیتی، مشکلات قلبی، یا حتی عفونت باشد. در غیاب تستهای پاراکلینیکی، رد کردن این تشخیصهای خطرناک دشوار است. (منبع: Tintinalli's Emergency Medicine, Rosen's Emergency Medicine)
* سابدورال هماتوم تحتحاد: همانطور که ذکر شد، این نوع هماتوم به دلیل رشد تدریجی، ممکن است در ارزیابی اولیه علائم واضحی نداشته باشد، اما به مرور زمان و افزایش حجم، منجر به علائم نورولوژیک شدید (مانند تشنج و پلژی) میشود. تشخیص زودهنگام با تصویربرداری، کلید موفقیت درمان است.
درس آموخته: در مواجهه با شک قوی به ضایعات مغزی یا سایر مشکلات جدی در سالمندان، به خصوص در صورت وجود علائم خطر، لازم است فرایند انجام تستهای تشخیصی (مانند CT اسکن) تسریع شود.
۶. عدم توجه به تفاوت شیوههای ارزیابی و شکایتهای بیمار: ⚖️
خطا: تفاوت در شکایت اعلامی به کارشناس تریاژ تلفنی (ضعف و بیحالی) و کارشناس عملیات (سرگیجه)، و عدم توجه کافی به این تفاوت.
تحلیل علمی:
* سیستم تریاژ تلفنی و عملیاتی: این دو بخش، خطوط اول و دوم ارتباط با بیمار هستند. هر گونه عدم تطابق یا نادیده گرفتن اطلاعات در این مراحل، میتواند منجر به از دست رفتن اطلاعات کلیدی شود.
* اهمیت جزئیات: در پزشکی، جزئیات اهمیت فراوانی دارند. تفاوت بین "ضعف و بیحالی" و "سرگیجه" میتواند نشاندهنده فرایندهای پاتولوژیک متفاوت باشد. در سالمندان، این تفاوتها اهمیت دوچندان پیدا میکنند.
درس آموخته: هماهنگی و انتقال دقیق اطلاعات بین تمامی سطوح سیستم اورژانس (تریاژ تلفنی، تیم عملیاتی، پزشک کشیک) حیاتی است. هر گونه تغییر در شرح حال یا علائم بیمار باید با دقت ثبت و تحلیل شود.
بخش سوم: مدیریت سابدورال هماتوم تحتحاد و پروتکلهای درمانی 🏥
سابدورال هماتوم (SDH): خونریزی بین لایه دورا و عنکبوتیه مغز.
* حاد (Acute): معمولاً طی چند ساعت اول پس از تروما، همراه با ضربه شدید.
* تحتحاد (Subacute): طی ۲ روز تا ۲ هفته پس از تروما. خونریزی آهستهتر است و علائم تدریجیتر ظاهر میشوند.
* مزمن (Chronic): بیش از ۲ هفته پس از تروما. اغلب در سالمندان با آتروفی مغزی دیده میشود.
پاتوفیزیولوژی در این کیس:
در این بیمار ۸۵ ساله، سقوط (هرچند خفیف) باعث پارگی احتمالی بریج وِینها شده است. با توجه به سن، آتروفی مغزی، و مصرف آسپرین، خونریزی به تدریج (تحتحاد) افزایش یافته است. با بزرگ شدن هماتوم، فشار داخل جمجمهای (ICP) افزایش یافته و منجر به علائم نورولوژیک شدید مانند تشنج و پلژی (احتمالاً به دلیل فشردگی ساختارهای مغزی) و کاهش سطح هوشیاری گردیده است.
مدیریت استاندارد جهانی:
1. تشخیص سریع: CT اسکن مغز برای تایید وجود هماتوم و تعیین وسعت آن.
2. مانیتورینگ: پایش دقیق علائم حیاتی، سطح هوشیاری (با استفاده از GCS - Glasgow Coma Scale)، و فشار داخل جمجمهای (در صورت لزوم).
3. درمان:
* دارویی: کنترل تشنج با داروهای ضد تشنج (مانند لوتیراستام، فنیتویین)، کاهش ICP با مانیتول یا سالین هیپرتونیک، و کنترل فشار خون.
* جراحی: در موارد SDH تحتحاد با علائم نورولوژیک پیشرونده یا فشار ICP بالا، جراحی برای تخلیه هماتوم (مانند کرانیوتومی یا درنگذاری) ضروری است.
درس آموخته: فوریت در تشخیص و درمان SDH، به ویژه در سالمندان، حیاتی است. تیمهای EMS نقش مهمی در شناسایی اولیه بیماران پرخطر و انتقال سریع آنها به مراکز مجهز دارند.
بخش چهارم: جمعبندی و توصیهها برای ارتقاء سیستم EMS 🚀
این کیس، نمونهای بارز از اهمیت ارزیابی جامع، توجه به جزئیات، و پیروی دقیق از پروتکلهای علمی در اورژانس پیشبیمارستانی است.
توصیههای کلیدی:
1. آموزش مداوم: برگزاری دورههای آموزشی منظم برای پرسنل EMS با تمرکز بر ارزیابی سالمندان، تروما، و علائم نورولوژیک.
2. بازنگری پروتکلها: اطمینان از بهروز بودن پروتکلهای آفلاین و آنلاین بر اساس آخرین دستورالعملهای جهانی (مانند AHA, ERC, NAEMSP, ATLS).
3. استانداردسازی فرمهای ثبت: طراحی فرمهایی که تمامی اطلاعات ضروری (مانند BEFAST، سابقه سقوط، داروها) را پوشش دهند.
4. فرهنگ گزارشدهی خطا: ایجاد محیطی امن برای گزارش خطاها و درس آموختهها بدون ترس از تنبیه، به منظور بهبود مستمر سیستم.
5. تسهیل دسترسی به مشاوره پزشکی: اطمینان از دسترسی آسان و سریع تیمهای عملیاتی به پزشک کشیک یا مشاور.
6. استفاده از تکنولوژی: در صورت امکان، بهرهگیری از فناوریهایی که به ثبت و انتقال دقیق اطلاعات بیمار کمک میکنند.
🚨https://eitaa.com/DisastermedHashemi
🚑https://eitaa.com/emsedu
✳️https://ble.ir/DisastermedHashemi
🖥https://www.aparat.com/Esfahan_ems
این کیس ریپورت، بر اساس دانش علمی روز دنیا و با هدف آموزشی تهیه شده و به صورت کاملاً علمی و مستند، تمامی جوانب پرونده را پوشش میدهد.
❤️ آموزش سریع آناتومی قلب با انگشت دست
این تصویر نمایی شماتیک از قلب انسان است که با بستن دست به شکل مشت، ساختار کلی آن را نشان میدهد. این روش به شما کمک میکند درک فضایی بهتری از قلب و مسیرهای گردش خون پیدا کنید.
🔹 بخش های قلب
- RA (Right Atrium – دهلیز راست):
خون وریدی برگشتی از بدن را از طریق *ورید اجوف فوقانی (Superior Vena Cava)* و *ورید اجوف تحتانی (Inferior Vena Cava)* دریافت میکند.
- RV (Right Ventricle – بطن راست):
خون بدون اکسیژن را از دهلیز راست گرفته و از طریق *شریان ریوی (Pulmonary Artery)* به سمت ششها پمپ میکند تا اکسیژنگیری انجام شود.
- LA (Left Atrium – دهلیز چپ):
خون اکسیژندار را از وریدهای ریوی دریافت کرده و به بطن چپ منتقل میکند.
- LV (Left Ventricle – بطن چپ):
قویترین حفرهٔ قلب که خون اکسیژندار را از طریق *آئورت (Aorta)* به سراسر بدن پمپ میکند.
🔹 عروق کرونری (تاجی)
رگهای کرونری وظیفهٔ تغذیه عضلهٔ قلب را دارند:
- Right Coronary Artery (شریان کرونر راست):
بطن راست و گره سینوسی را خونرسانی میکند. شاخه مهم آن Ramo Marginal D است.
- Left Coronary Artery (شریان کرونر چپ):
به دو شاخه تقسیم میشود:
- Left Circumflex Artery (شریان سیرکومفلکس): تغذیه قسمت خلفی و جانبی بطن چپ.
- Left Marginal Branch: شاخه کناری شریان کرونر چپ.
🔹 مسیر کلی جریان خون در قلب
1. خون بدون اکسیژن از بدن وارد RA (دهلیز راست) میشود.
2. سپس به RV (بطن راست) رفته و از طریق شریان ریوی به ریهها فرستاده میشود.
3. خون اکسیژندار از طریق دهلیز چپ (LA) وارد بطن چپ (LV) میشود.
4. نهایتاً از آئورت (Aorta) به سراسر بدن پمپ میگردد.
🩺 نکته آموزشی برای نیروهای اورژانس
- شناخت مسیر جریان خون برای درک آریتمیها، شوک کاردیوژنیک و نارسایی قلبی حیاتی است.
- دانستن موقعیت تقریبی کرونرها کمک میکند در تشخیص محل انفارکتوس (MI) از روی ECG تسلط بهتری داشته باشید.
- این تصویر برای تجسم سهبعدی قلب در سینه بیمار بسیار مفید است، مخصوصاً هنگام انجام CPR یا مانیتورینگ الکتروکاردیوگرام.
🚨https://eitaa.com/DisastermedHashemi
🚑https://eitaa.com/emsedu
✳️https://ble.ir/DisastermedHashemi
🖥https://www.aparat.com/Esfahan_ems
⭕️ آنچه درباره هانتاویرس باید بدانیم
💠 بیماری هانتاویروس در برخی از نقاط دنیا انتشار دارد و به صورت عمده از جوندگان به انسان منتقل می شود، انتقال انسان با انسان ندارد.
🔺 در این گزاره برگ به وضعیت این بیماری در جهان و راه های انتقال و پیشگیری بیماری اشاره شده و توسط مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت منتشر شده است.
🚨https://eitaa.com/DisastermedHashemi
🚑https://eitaa.com/emsedu
✳️https://ble.ir/DisastermedHashemi
🖥https://www.aparat.com/Esfahan_ems
🚨اختلالات افزایش فشار خون در بارداری
نکات کلیدی برای پرسنل اورژانس پیشبیمارستانی، فوریتهای پزشکی، پرستاری و پزشکی
اختلالات فشار خون در بارداری از مهمترین علل مرگومیر مادر و جنین هستند و تشخیص سریع آنها در اورژانس پیشبیمارستانی میتواند جان مادر و نوزاد را نجات دهد. هر خانم باردار با شکایت سردرد، تاری دید، درد اپیگاستر، تشنج، یا افزایش فشار خون باید تا اثبات خلاف آن، مبتلا به یکی از اختلالات هایپرتانسیو بارداری در نظر گرفته شود.
1️⃣ Gestational Hypertension
فشار خون بارداری (Gestational HTN)
تعریف:
افزایش جدید فشار خون پس از هفته ۲۰ بارداری بدون وجود پروتئین در ادرار یا آسیب ارگانهای حیاتی.
معیار تشخیصی:
فشار خون:
SBP ≥ 140 mmHg
یا
DBP ≥ 90 mmHg
در دو نوبت با فاصله حداقل ۴ ساعت.
نکته مهم:
1⃣قبل از هفته ۲۰ وجود ندارد.
2⃣پروتئینوری ندارد.
3⃣ممکن است به پرهاکلامپسی تبدیل شود.
علائم:
گاهی بدون علامت است اما ممکن است بیمار دچار:
1⃣سردرد
2⃣ورم اندامها
3⃣احساس فشار در سر شود.
*⃣اقدامات اورژانس پیشبیمارستانی
1⃣کنترل دقیق فشار خون
2⃣مانیتورینگ علائم حیاتی
3⃣ارزیابی ادم و علائم عصبی
4⃣انتقال به مرکز درمانی
2️⃣ Preeclampsia پرهاکلامپسی
تعریف:
فشار خون بارداری همراه با:
پروتئینوری یا
اختلال عملکرد ارگانها
معیارها:
فشار خون ≥140/90 بعد از هفته ۲۰ + یکی از موارد زیر:
1⃣پروتئینوری
2⃣افزایش کراتینین
3⃣کاهش پلاکت
4⃣افزایش آنزیمهای کبدی
4⃣ادم ریه
5⃣علائم مغزی یا بینایی
علائم هشدار بسیار مهم:
🚨 سردرد شدید مقاوم
🚨 تاری دید یا دوبینی
🚨 فلاش نوری
🚨 درد RUQ یا اپیگاستر
🚨 تهوع و استفراغ
🚨 کاهش سطح هوشیاری
🚨 افزایش شدید فشار خون
اهمیت برای EMS
پرهاکلامپسی میتواند ناگهانی به:
1⃣تشنج
2⃣سکته مغزی
3⃣DIC
4⃣HELLP
مرگ مادر و جنین تبدیل شود.
اقدامات اورژانس
1⃣ABC
2⃣اکسیژن در صورت نیاز
3⃣مانیتورینگ قلبی
3⃣IV Access
4⃣کنترل فشار خون شدید
اگر فشار ≥160/110: داروهای رایج بیمارستانی:
لابتالول
هیدرالازین
نیفدیپین
نکته مهم:
در EMS ایران طبق پروتکل محلی عمل شود.
3️⃣ Eclampsia اکلامپسی
تعریف:
پرهاکلامپسی همراه با تشنج ژنرالیزه جدید.
وضعیت تهدیدکننده حیات
اکلامپسی یک Emergency واقعی مامایی است.
علائم قبل از تشنج:
1⃣سردرد شدید
2⃣تاری دید
3⃣بیقراری
4⃣درد اپیگاستر
5⃣هایپرفلکسی
مدیریت پیشبیمارستانی اکلامپسی:
اولویتها:
1. Airway
حفاظت راه هوایی
ساکشن ترشحات
اکسیژن با دبی بالا
2. Position
وضعیت Left Lateral جهت کاهش فشار روی IVC
3. کنترل تشنج
داروی انتخابی:
Magnesium Sulfate
نکته علمی مهم
منیزیم سولفات:
ضدتشنج خط اول اکلامپسی است.
دیازپام داروی خط اول نیست.
پایش عوارض منیزیم
🚨 کاهش تنفس
🚨 افت رفلکسها
🚨 Bradycardia
پادزهر:
Calcium Gluconate
4️⃣ HELLP Syndrome
تعریف
یک فرم شدید و خطرناک پرهاکلامپسی.
HELLP:
H → Hemolysis
EL → Elevated Liver Enzymes
LP → Low Platelets
علائم
🚨 درد شدید RUQ
🚨 تهوع و استفراغ
🚨 ضعف شدید
🚨 خونریزی
🚨 شوک
خطرات:
✴️پارگی کبد
✴️DIC
✴️نارسایی کلیه
✴️مرگ مادر
💢نکات EMS
اگر خانم باردار با:
✴️درد RUQ
✴️فشار بالا
✴️کاهش سطح هوشیاری
علائم خونریزی مراجعه کرد → به HELLP فکر کنید.
5️⃣ Chronic Hypertension
فشار خون مزمن در بارداری
تعریف:
فشار خون:
قبل از بارداری یا
قبل از هفته ۲۰ وجود داشته باشد.
یا:
بیش از ۱۲ هفته پس از زایمان باقی بماند.
اهمیت:
ریسک بالاتر:
پرهاکلامپسی IUGR
❇️دکولمان جفت
❇️زایمان زودرس
🔅نکات طلایی برای پرسنل اورژانس
هر خانم باردار با:
✅سردرد
✅تاری دید
✅تشنج
✅درد اپیگاستر
✅فشار بالا
باید از نظر پرهاکلامپسی/اکلامپسی بررسی شود.
Red Flags 🚨
♦️فشار ≥160/110
♦️تشنج
♦️کاهش هوشیاری
♦️درد شدید RUQ
♦️ادم ریه
♦️SpO2 پایین
♦️خونریزی
🔴اقدامات کلیدی EMS
✅ ABCDE
✅ مانیتورینگ مداوم
✅ اکسیژن
✅ IV Access
✅ کنترل تشنج
✅ انتقال سریع به مرکز دارای OB/GYN
✅ اطلاع قبلی به بیمارستان
🟡جمعبندی آموزشی
اختلالات فشار خون بارداری طیفی از:
Gestational HTN تا
Preeclampsia و
Eclampsia / HELLP
هستند که میتوانند در مدت کوتاهی کشنده شوند. تشخیص زودهنگام، کنترل تشنج، مانیتورینگ دقیق و انتقال سریع، مهمترین وظایف تیم اورژانس پیشبیمارستانی است.
🚨https://eitaa.com/DisastermedHashemi
🚑https://eitaa.com/emsedu
✳️https://ble.ir/DisastermedHashemi
🖥https://www.aparat.com/Esfahan_ems