🚨 انواع شوک (Types of Shock)🚨
۱. شوک هیپوولمیک (Hypovolemic Shock)
ناشی از کمبود حجم خون در گردش و/یا حجم مایعات بدن.
علل اصلی:
خونریزی (Hemorrhage) و دهیدراتاسیون (کمآبی شدید).
علائم:
افت فشار خون (Hypotension)، تاکیکاردی (افزایش ضربان قلب)، اضطراب و گیجی.
تشریح علمی:
در پیشبیمارستانی، این شایعترین نوع شوک در تروماست. وقتی بدن حجم خون خود را از دست میدهد، قلب نمیتواند فشار کافی برای خونرسانی به اندامهای حیاتی ایجاد کند، لذا بدن با افزایش ضربان قلب تلاش میکند این کاهش را جبران کند.
🛑 ۲. شوک کاردیوژنیک (Cardiogenic Shock)
اختلال در خروجی قلب (پمپاژ) با وجود کافی بودن حجم مایعات و خون.
علل:
نارسایی قلبی، تامپوناد قلبی (تجمع مایع دور قلب)، سکته قلبی (MI) و بلوک قلبی درجه ۳. شایعترین علت، سکته قلبی است.
علائم:
افت فشار خون، تاکیکاردی، ادم ریوی (تجمع مایع در ریه)، اضطراب و گیجی.
تشریح علمی:
در اینجا «پمپ» (قلب) آسیب دیده است. برخلاف شوک هیپوولمیک، تجویز مایعات زیاد میتواند خطرناک باشد زیرا قلب ضعیف شده نمیتواند مایع اضافی را پمپاژ کند و باعث بازگشت مایع به ریهها (ادم ریوی) میشود.
🛑 ۳. شوک انسدادی (Obstructive Shock)
ناتوانی در تولید خروجی قلبی کافی، علیرغم وجود حجم خون کافی و عملکرد مناسب عضلات قلب.
علل:
تامپوناد قلبی، پنوموتوراکس فشاری (تجمع هوا در فضای اطراف ریه) و آمبولی ریه.
علائم:
تنگی نفس، برجستگی ورید گردن (JVD)، تاکیکاردی، اضطراب و گیجی.
تشریح علمی:
در این حالت یک «مانع مکانیکی» اجازه نمیدهد خون به قلب برگردد یا از آن خارج شود. درمان سریع در پیشبیمارستانی (مانند رفع پنوموتوراکس فشاری) برای نجات بیمار حیاتی است.
🚨مراحل پیشرفت شوک (Stages of Shock)
۱. مرحله جبرانی (Compensated Shock)
بدن در حال تلاش برای حفظ فشار خون است.
علائم:
تاکیکاردی خفیف، بیمار هوشیار و آگاه (AAO) اما کمی مضطرب و گیج، پر شدن مویرگی (Capillary Refill) کند، پوست سرد. فشار خون نرمال یا کمی بالاتر از حد معمول است.
تشریح علمی:
این «مرحله طلایی» است. بدن با ترشح آدرنالین، ضربان قلب و انقباض عروق را بالا میبرد تا خونرسانی به مغز و قلب را حفظ کند. تشخیص در این مرحله بسیار مهم است.
۲. مرحله جبرانناپذیر/پیشرونده (Decompensated Shock)
مکانیسمهای جبرانی بدن در حال شکست خوردن هستند.
علائم:
تاکیکاردی متوسط، گیجی که به سمت بیهوشی میرود، تأخیر در پر شدن مویرگی، کبودی (سیانوز) اندامها، کاهش فشار خون سیستولیک و دیاستولیک.
تشریح علمی:
وقتی بدن دیگر نمیتواند فشار خون را حفظ کند، افت فشار خون رخ میدهد. این یک وضعیت اورژانسی شدید است و باید بلافاصله اقدامات تهاجمی (کنترل خونریزی، مدیریت راه هوایی، مایعدرمانی) انجام شود.
۳. مرحله غیرقابل بازگشت (Irreversible Shock)
مرگ حتمی یا آسیب غیرقابل جبران ارگانها.
علائم:
برادیکاردی (کاهش خطرناک ضربان قلب)، آریتمیهای شدید، کما، پوست رنگپیده و سرد و چسبناک، افت فشار خون شدید.
تشریح علمی:
در این مرحله، متابولیسم سلولی مختل شده و آسیب به اندامها (بهویژه مغز و کلیه) به قدری وسیع است که حتی با درمانهای پیشرفته نیز احیا تقریباً غیرممکن است.
نکته پایانی:
در مدیریت تروما، وظیفه شما به عنوان کارشناس فوریت های پزشکی، تشخیص سریع شوک در مرحله جبرانی است، قبل از اینکه بیمار به مراحل خطرناکتر (جبراننشده یا غیرقابل بازگشت) وارد شود.
🚨https://eitaa.com/DisastermedHashemi
🚑https://eitaa.com/emseduI
✳️https://ble.ir/DisastermedHashemi
🖥https://www.aparat.com/Esfahan_ems
🚨دستورالعمل آموزشی: «اصول تنظیم و ارسال نوار قلب از دستگاه Jam H1»
هدف:
اطمینان از انطباق دادههای ارسالی با پروتکلهای تشخیصی مرکز دیسپچ و پیشگیری از خطاهای تفسیری.
https://eitaa.com/DisastermedHashemi
۱. تنظیمات استاندارد
پرسنل عملیاتی موظفاند پیش از هر ثبت، تنظیمات دستگاه را با مقادیر زیر چک کنند تا با نرمافزار دیسپچ همخوانی کامل داشته باشد:
الگوریتم بازسازی:
روشن (برای بهینهسازی سیگنال)
تشخیص ضربانساز (Pacemaker): در حالت عادی «خاموش» (فقط در صورت وجود ضربانساز در بیمار، روشن شود تا از تداخل سیگنال جلوگیری گردد).
فیلتر نوسان (Baseline Drift):
روشن (برای حذف اثر تنفس و حرکات بیمار).
فیلتر برق شهر (Notch Filter):
روشن (برای حذف نویز ۵۰ هرتز برق شهری).
https://eitaa.com/emseduI
فیلتر پایینگذر (Low Pass):
۳۵ هرتز (استاندارد تشخیصی برای کاهش نویز عضلانی).
سرعت (Speed):
۲۵ میلیمتر بر ثانیه(استاندارد جهانی جهت محاسبه صحیح فواصل زمانی).
اندازه (Gain):
۱۰ میلیولت/میلیمتر (حالت استاندارد برای تشخیص ولتاژ امواج).
۲. نکات طلایی برای پرسنل عملیاتی
دکمه «اعمال تنظیمات پیشفرض»:
در صورتی که شک دارید دستگاه روی تنظیمات استانداردی که ذکر شد قرار دارد یا خیر، حتماً از گزینه «اعمال تنظیمات پیشفرض نوار قلب» (دکمه بنفش در پایین صفحه نمایش) استفاده کنید.
https://ble.ir/DisastermedHashemi
کنترل کیفیت محیطی:
قبل از ثبت، از اتصال صحیح لیدها و نبودن کابل برق در نزدیکی سینه بیمار اطمینان حاصل کنید تا نیاز به تغییر دستی فیلترها نباشد.
https://www.aparat.com/Esfahan_ems
تایید بصری:
پیش از ارسال به دیسپچ، لحظهای به کیفیت خط پایه (Baseline) نگاه کنید. اگر خط نوسان شدید یا نویزهای سوزنی (آرتیفکت) دارد، ارسال نکنید؛ ابتدا با آرامسازی بیمار یا جابجایی لیدها، کیفیت سیگنال را اصلاح کنید.
🚨https://eitaa.com/DisastermedHashemi
🚑https://eitaa.com/emseduI
✳️https://ble.ir/DisastermedHashemi
🖥https://www.aparat.com/Esfahan_ems
دلم از نرگس بیمار تو بیمارتر است
چاره کن درد کسى کز همه ناچارتر است
من بدین طالع برگشته چه خواهم کردن
که ز مژگان سیاه تو نگون سارتر است
گر تواش وعده دیدار ندادى امشب
پس چرا دیده من از همه بیدارتر است؟
هر گرفتار که در بند تو می نالد زار
مى برد حسرت صیدى که گرفتارتر است
عقل پرسید که دشوارتر از مردن چیست
عشق فرمود فراق از همه دشوارتر است
🚑 مبحث آموزشی: مدیریت تروماهای سر، صورت و گردن (با تمرکز بر افزایش فشار داخل جمجمه)🚨
در تروماهای شدید سر، تورم مغزی و افزایش فشار داخل جمجمه (ICP) یکی از بحرانیترین وضعیتهاست که نیازمند شناسایی سریع توسط تیمهای پیشبیمارستانی میباشد.
۱. ساختار آناتومیک (لایههای مننژ)
از بیرون به داخل:
1⃣ پوست (Skin)
2⃣ جمجمه (Skull)
3⃣ سختشامه (Dura Mater)
4⃣ عنکبوتیه (Arachnoid Mater)
5⃣ نرمشامه (Pia Mater)
6⃣ مغز (Brain)
۲. تثلیث کوشینگ (Cushing's Triad) چیست؟
تثلیث یا «سهگانه کوشینگ» پاسخِ فیزیولوژیک بدن در مراحل انتهاییِ افزایشِ فشارِ داخل جمجمه (ICP) است. مکانیسم آن به شرح زیر است:
1. افزایش فشار داخل جمجمه (ICP) باعث فشرده شدن عروق و کاهش خونرسانی مغزی میشود.
https://eitaa.com/DisastermedHashemi
2. بدن برای حفظ پرفیوژن (خونرسانی) مغزی، فشار خون سیستولیک را بهشدت بالا میبرد.
3. بارورسپتورها (گیرندههای فشار) در پاسخ به این فشار بالا، ضربان قلب را کاهش میدهند (برادیکاردی).
4. فشار بر ساقه مغز (Brainstem) باعث ایجاد الگوهای تنفسی نامنظم میشود.
نشانه بالینی:
افزایش فشار خون سیستولیک، برادیکاردی (کاهش ضربان قلب) و تنفسهای نامنظم.
۳. پروتکل درمانی و اقدامات پیشبیمارستانی
هدف عمومی:
حفظ اشباع اکسیژن خون (SpO2) بالای ۹۴٪.
پایش تهویه:
پایش مداوم کاپنوگرافی (EtCO2) و حفظ آن در بازه ۳۵ تا ۴۰ میلیمتر جیوه.
اقدامات در صورت بروز علائم هرنی (فتق مغزی):
اگر بیمار دچار «تثلیث کوشینگ» است یا بیمار هوشیار نیست و علائم زیر را دارد:
https://eitaa.com/emseduI
مردمکهای دوطرفه گشاد شده (دیلاته).
وضعیت دِسربره (Decerebrate posturing).
عدم پاسخ حرکتی به تحریکات دردناک.
اقدام اختصاصی:
هایپرونتیلاسیون کنترل شده برای رسیدن به عدد EtCO2 بین ۳۰ تا ۳۵ میلیمتر جیوه.
https://ble.ir/DisastermedHashemi
🛑 تشریح و نکات کلیدی برای همکاران EMS:
هشدار اورژانسی:
«تثلیث کوشینگ» زنگ خطر مرگبارِ هرنی (جابهجایی و فشارِ بافت مغز) است. در صورت مشاهده این سهگانه، زمان برای بیمار بهشدت محدود است.
https://www.aparat.com/Esfahan_ems
تفاوت در رویکرد:
برخلافِ بیماران عادی که EtCO2 را در محدوده نرمال نگه میداریم، در بیماری که علائم هرنی مغزی دارد، ما برای کاهش حجم خون داخل جمجمه و کاهش تورم، کمی هایپرونتیلاسیون انجام میدهیم (EtCO2 بین ۳۰-۳۵)، اما باید مراقب بود که از ۳۰ کمتر نشود، زیرا باعث انقباض بیش از حد عروق مغزی و ایسکمی میشود.
اهمیت معاینه:
چک کردن سریع مردمکها و پاسخهای حرکتی در ترومای سر، جزو الزامات اولیه ارزیابی نورولوژیک است.
مرجع آموزشی:
پروتکلهای مدیریت تروما EMS - ۲۰۲۶
🚨https://eitaa.com/DisastermedHashemi
🚑https://eitaa.com/emseduI
✳️https://ble.ir/DisastermedHashemi
🖥https://www.aparat.com/Esfahan_ems