اصول دو حوزه علمیه خواهران( حلقه ثانیه) مبحث: منهجه البحوث الاصول استاد: خانم دکتر سعیدی تدریس حضوری ترم دوم ۱۴۰۳

ادله محرزه ( امارات) احراز کننده حکم واقعی ولو به صورت ظنی هستند و ادله غیر محرزه( اصول عملیه) یا اصلا به واقع نظر ندارند( اصل عملی غیر تنزیلی) یا کمی نظر به واقع دارند که البته در هر حال ملاک حجیت انها نظر انها به واقع نیست بلکه تعیین وظیفه عملی مکلف می باشد. 🔻اجتماع حکم واقعی و حکم ظاهری میشه حکم واقعی و حکم ظاهری در واقعه واحد جمع شوند و تنافی و تضادی بین آنها نیست چون جای سخن از حکم ظاهری زمانی است که حکم واقعی را نمی دانیم. مثلا حکم واقعی دعا کردن هنگام دیدن هلال ماه رمضان وجوب دعا کردن باشد اما ما اینو ندانیم و اماره ای( خبر واحد ثقه ای) داشته باشیم که بگوید این دعا مباح است. چون حکم واقعی را نمی دانیم به حکم ظاهری اباحه عمل می کنیم مشکلی هم نیست و تضادی در کار نیست . اما دو تا حکم واقعی نمی توانند با هم جمع شوند به خاطر تنافی در مبادی انها 🔻قضیه حقیقیه و خارجیه احکام گاهی به نحو قضایای خارجیه جعل می شوند و گاهی به نحو قضایای حقیقیه. موضوع در قضایای خارجیه همین افراد موجود در خارج هستند . مثلا امام بفرماید این چند عالمی که اینجا در این اتاق هستند را اکرام و احترام کنید خب این حکم وجوب اکرام شامل همین چند عالم است نه بیشتر اما اگر حکمی به نحو قضیه حقیقیه باشد موضوع آن مفروض الوجود است و هر جا موضوع ایجاد شود آن حکم به دنبالش می آید مثلا امام می فرماید هر جا عالمی دیدی اکرامش کن . در این صورت وجوب اکرام عالم شامل همه علما در همه زمان‌ها می شود.

🔻تضاد بین احکام تکلیفی بین احکام تکلیفی پنجگانه( وجوب، حرمت، استحباب، کراهت و اباحه ) تضاد وجود دارد یعنی در فعل واحد با هم جمع نمی‌شوند. به عبارت دیگر یک فعل نمی تواند هم واجب باشد هم حرام. هم مستحب باشد هم مکروه و .... 👌علت تضاد بین احکام تکلیفی، تنافی بین مبادی آنهاست. نمی‌شود فعلی هم مفسده شدیده داشته باشه هم مصلحت شدیده، و نمیشه در مرحله اراده مولا نسبت به فعلی هم شوق شدید داشته باشه هم بغض شدید ، اینها با هم تضاد و تنافی دارند و در یک فعل واحد به صورت همزمان جمع نمی‌شوند . 👌اما در مرحله اعتبار بین احکام تنافی نیست چون اعتبار سهل الموونه و کم هزینه است . 🔻دو تا حکم یکسان هم نمی توانند در فعل واحد با هم جمع شوند مثلا دو تا وجوب به فعل واحد به صورت همزمان نمی تواند تعلق بگیرد. چون در این صورت یعنی دو تا اراده مولا بران فعل تعلق گرفته و از باب اجتماع مثلین محال است. مثل اینکه کبریت روشن را بخواهیم یکبار دیگر روشن کنیم خب این شدنی نیست. ****** 🔻لکل واقعه حکم خداوند برای هر واقعه ای حکمی متناسب با ان بر اساس مصلحت و مفسده مکلف، تشریع کرده است. 🔻احکام واقعی و ظاهری حکم واقعی در واقع همان حکمی است که خداوند تشریع کرده و در لوح محفوظ هست که گاهی به مکلف می رسد و مکلف در آن شکی ندارد. و گاهی انسان در احکام واقعی شک ندارد و حکم واقعی که نزد خدا محفوظ،است را نمی داند و به آن شک دارد. جایی که انسان در حکم واقعی شک دارد به سراغ احکام ظاهری می رود. تعریف حکم ظاهری: حکم ظاهری حکمی است که در آن شک در حکم واقعی اخذ شده است. 🔻احکام ظاهری به دو صورت هستند : 👌حجیت امارات 👌 حجیت اصول 🔻حجیت امارات 👌امارات حجت هستند چون کاشف و کشف کننده از احکام واقعی هستند البته به صورت ظنی. مثل خبر واحد ثقه. مثلا زراره که فرد ثقه و مورد اطمینانی است روایت می کند که امام صادق فرموند حکم فلان چیز وجوب است. در اینجا ما ظن و گمان ( بالای ۷۰ درصد) پیدا می کنیم حرف زراره درست باشد و واقعا حکم آن چیز وجوب باشد اما در عین حال یقین نداریم که این حکم واقعی باشد و در حکم واقعی شک داریم چون ممکن است زراره ناخواسته اشتباه شنیده باشد یا اشتباه کرده باشد. خبر واحد ثقه که یکی از امارات است از سوی شارع مقدس حجت قرار داده شده و مولا می گوید به آن عمل کن و آن را حجت بدان و دلیل بر حجیت آن این است که کاشف از حکم واقعی است ولو این کاشفیتش، ظنی است و صد در صد نیست 🔻حجیت اصول 👌اگر حکم واقعی را ندانیم و اماره ای هم که کاشفیت ظنی از حکم واقعی می کند را هم نداشته باشیم در این صورت مکلف در مقام عمل نمی تواند متحیر بماند و باید وظیفه عملی خود را بداند لذا دسته دوم از احکام ظاهری حجیت اصول هستند. اصول عملیه در واقع وظیفه عملی مکلف را در زمانی که شک در حکم واقعی دارند و اماره ای بر حکم واقعی نمی یابند، را مشخص می کند. 🔸اصول عملیه به دو صورت اصول محرزه و غیر محرزه هستند.علت حجیت اصول عملیه ، کاشفیت آنها از واقع نیست بلکه ملاک حجیت انها صرفا تعیین وظیفه عملی مکلف در جایی که حکم شرعی واقعی را نمی داند، می باشد. 🔸اصول عملیه یا👇👇 ✨اصل عملی غیر تنزیلی هستند که اصلا نظری به واقع ندارند مثل اصالت الحل در جایی که بین حلیت و حرمت چیزی شک‌دارید که در اینجا بنا را بر حلیت می گذاریم و کاری با واقع نداریم و واقع را نمی دانیم ✨اصل عملی تنزیلی هستند که نظر کمی به واقع دارند اما ملاک برا حجیت انها این کاشفیت آنها از واقع نیست بلکه صرفا تعیین وظیفه عملی مکلف است. مثل قاعده فراغ. وقتی از عملی فارغ شدی و شک کنی در صحت آن عمل که آیا صحیح انجامش دادم یا خیر، در اینجا بنا را بر صحت عمل می گذاریم چون اص این است که فرد وقتی داشت آن عمل را انجام می داد غالبا دچار فراموشی و نسیان نیست و متوجه عملش هست اما همه ملاک این کاشفیت این قاعده از این واقع( اصل بر غلبه انتباه و توجه و عدم فراموشی) نیست بلکه برای فارغ شدن از آن عمل هم مدخلیتی در صحت آن عمل هست یعنی در مقام عمل حالا که فارغ از عمل شده بنا را برصحت بگذارد. بدون توجه به واقع . 🔻خلاصه کلی🔻 پس دو دسته احکام داریم واقعی و ظاهری احکام واقعی آن حکمی است که شارع تشریع کرده برای تنظیم حیات بشر بر اساس مصالح و مفاسد وی. احکام ظاهری که شامل حجیت امارات و حجیت اصول است احکامی هستند که در موضوع شان شک در حکم واقعی اخذ شده و در طول احکام واقعی هستند یعنی زمانی دنبال حکم ظاهری می رویم شک در حکم واقعی داشته باشیم 🔻دلیل حجیت امارات( ادله محرزه) ، کاشفیت ظنی آنها از واقع می باشد و دلیل حجیت اصول اعم از اصول تنزیل و غیر تنزیلی، تعیین وظیفه عملی مکلف است در جایی که حکم واقعی را نمی داند و امارات ( ادله محرزه ای) را هم نمی یابد

اصول دو حوزه علمیه خواهران( حلقه ثانیه) مبحث: حجیت قطع ( منجزیت و معذریت) استاد: خانم دکتر سعیدی تدریس حضوری ترم دوم ۱۴۰۳

اصول دو حوزه علمیه خواهران( حلقه ثانیه) مبحث: منجزیت قطع و دایره حق الطاعه استاد: خانم دکتر سعیدی تدریس حضوری ترم دوم ۱۴۰۳

اصول دو حوزه علمیه خواهران( حلقه ثانیه) مبحث: معذریت قطع استاد: خانم دکتر سعیدی تدریس حضوری ترم دوم ۱۴۰۳

🔻معذریت قطع زمانی که مکلف علم دارد به عدم تکلیف و مطابق قطع خود عمل می کند و آن تکلیف را انجام نمی دهد و بعدا مشخص می شود که آن تکلیف وجود داشته است عقاب مکلف عقلا قبیح است چون او مطابق قطع خود عمل کرده و عمل به قطع برای او در پیشگاه مولا معذریت می آورد و معذور می باشد.

تقریرات صوتهای بالا ☝️ 🔻حجیه قطع 👇👇خصوصیات قطع: 👈۱. کاشفیت از واقع قطع عین انکشاف و انکشاف عین حقیقت قطع هست نه اینکه بگیم قطع چیزی است که برای آن انکشاف است 👈۲.تحریک .( خصوصیت تکوینی قطع است). قطع به چیزی ،حرکت میده مکلف را به سمت آن چیز. مثلا فرد تشنه وقتی قطع دارد به وجود آب در مکانی پس قطع او ، او را حرکت می دهد به سمت آن آب. 👈۳.حجیت قطع . حجیت قطع به معنای منجزیت و معذریت است. 👌منجزیت قطع : یعنی اگر قطع به تکلیف پیدا کردی آن تکلیف به گردنت می آید و اگر با قطع به تکلیف مخالفت کنی و تکلیف را انجام ندهی عقلا مستحق عقاب هستی. 👌معذریت قطع: یعنی اگر قطع به عدم تکلیف پیدا کردی و به قطع خود عمل کردی و تکلیف را انجام ندادی و بعدا مشخص شد که قطع شما خطا بوده و آن تکلیف وجود داشته است در این صورت عقلا معذوری چون شما مطابق قطع خود عمل کردی. هیچ اشکالی در وجود داشتن خصوصیت انکشاف و تحریک برای قطع نیست اما برا اصولی خصوصیت سوم مهم است باید ببینیم حجیت قطع چگونه برای قطع ثابت می شود چون از ثبوت خصوصیت اول و دوم ، وجود خصوصیت سوم ب ای قطع لازم نمی آید. 🔻بررسی و اثبات منجزیت قطع: ✅بعضی ها در اثبات منجزیت برای قطع، گفته اند ✨ ۱.قضیه اول: قطع منجز است و منجزیت لازم ذاتی قطع است مثل حرارت که لازم ذاتی آتش است ✨۲. قضیه دوم: امکان نداره سلب کردن و گرفتن منجزیت از قطع چون چیزی که لازم ذات هست امکان نداره از ذات جدا و منفک بشه ✅شهید صدر می فرماید در مقام حاشیه بر کلام آنها می گوییم : 👌در خصوص قضیه اول که می گویید قطع منجز است ، از شما می پرسیم کدام قطع منجز است؟! مسلما هر قطعی منجز نیست بلکه قطع به تکلیف مولا منجز است وگرنه من قطع پیدا کنم فرزندم از من خواسته برایش فلان وسیله را بخرم این قطع منجز نیست به این معنا که اگر اون وسیله را نخرم عقلا مستحق عقاب باشم. اما قطع به تکلیف مولا اگر داشتم و با قطع مخالفت کردم عقلا مستحق عقاب هستم چون مولا حق مولویت و حق اطاعت بر گردن من دارد و عقل حکم می کند به وجوب امتثال تکلیف مولا و استحقاق عقاب بر مخالفت. و این یعنی همان منجزیت قطع و نیازی نیست که اثبات منجزیت برا قطع را از خلال این بحث که منجزیت لازم ذاتی قطع است بیرون بکشیم و ثابت کنیم و اصلا یه جورایی لغو هست که بگیم منجزیت لازم ذاتی قطع هست چون منجر به تکرار می گردد به این صورت که انگار میگیم قطع بتکلیف مولا که واجب است امتثالش( منجزیت عقلی)، واجب است امتثالش( از باب اینکه منجزیت لازم ذاتی قطع است.) لذا با فرض اینکه آمر ( امر کننده و تکلیف کننده) مولا است نیازی نیست به برای اثبات منجزیت، از طریق اینکه منجزیت لازم ذاتی قطع باشد. بلکه منجزیت ازباب حق اطاعت مولا و حق مولویت او عقلا ثابت هست. اما در اینجا بهتر است که بحث کنیم از حدود این دایره این حق الطاعه و اینکه آیا حق الطاعه مولا فقط شامل جایی که قطع به تکلیف مولا داریم می شود یا شامل ظن به تکلیف مولا و احتمال تکلیف مولا هم می شود؟ ✅نظر شهید صدر: صحیح این است که دایره حق الطاعه مولا شامل هر تکلیفی که کشف شود چه با قطع ( کاشفیت تام) و چه با ظن و احتمال ( کاشفیت غیر تام) کشف شود می شود . البته در خصوص تکلیفی که با ظن و احتمال کشف می شود این منجزیت تکلیف معلق است به عدم ترخیص و عدم اجازه مولا در مخالفتش. به عبارت دیگر اگر به تکلیف مولا ظن داریم و یا احتمال آن را می دهیم این تکلیف بر ما منجز است مگر مولا اجازه در مخالفت بدهد 👌قضیه دوم :در خصوص قضیه دوم که گفتند منجزیت را نمی توان از قطع سلب و منفک کرد، در جایی که مکلف ، قطع به تکلیف مولا دارد حتی مولا هم نمی تواند منجزیت را از قطع بگیرد و اذن در مخالفت بدهد چون ترخیص و اذن مولا در مخالفت با آن تکلیفی که به آن قطع داریم اگر در غالب حکم واقعی باشد که اجتماع ضدین لازم می آید چون گفتیم بین احکام تکلیفی تضاد وجود دارد مثلا اگر قطع داریم به حرمت واقعی شرب خمر مولا نمی تواند ترخیص دهد به اباحه واقعی آن چون تضاد بین احکام به خاطر تضاد بین مبادی آنها وجود دارد. و اگر در غالب حکم ظاهری باشد هم نمی شود چون اصلا جای حکم ظاهری مواقعی است که شک در حکم واقعی داشته باشیم در حالی که فرض ما این است که قطع به حکم واقعی داریم. پس در جایی که قطع به تکلیف مولا هست مولا به دلایل فوق نمی شود ترخیص در مخالفت با قطع بدهد و نمی شود منجزیت از قطع جدا شود و حال انکه جایی که ظن و احتمال به تکلیف مولا داشته باشیم با اینکه ظن و احتمال هم منجز هستند و آن تکلیف باید اطاعت شود از باب حق الطاعه مولا اما در اینجا مولا می تواند در غالب حکم ظاهری تر خیص در مخالفت با تکلیفی که به آن ظن داریم یا احتمال آن را می دهیم بدهد. چون در واقع ما شک به حکم واقعی داریم.

💥بسم الله الرحمن الرحیم 💥 🌸اللهم صل علی محمد و ال محمد🌸 خانم دکتر فاطمه سادات سعیدی از اساتید حوزه و دانشگاه، حلقه ثانیه ( دروس فی علم الاصول ایروانی) را به صورت شرح نموداری و به صورت دسته بندی با بیانی روان و توضیحاتی قابل فهم به رشته تحریر دراوردند . این تالیف در قالب سه جلد به اسم اصول النامیه می باشد که 👇👇 ✅جلد اول ( از اول کتاب دروس فی علم الاصول تا سر دلیل شرعی غیر لفظی می باشد که در حوزه علمیه خواهران تحت واحد درسی اصول ۲ به طلاب خواهر ارائه می گردد) ✅جلد دوم (از کتاب دروس فی علم الاصول از سر دلیل شرعی غیر لفظی تا سر بحث اصول عملیه می باشد که در حوزه علمیه خواهران تحت واحد درسی اصول ۳ به طلاب خواهر ارائه می گردد) ✅جلد سوم ( از از کتاب دروس فی علم الاصول از بحث اصول عملیه تا اخر کتاب می باشد که در حوزه علمیه خواهران تحت واحد درسی اصول ۴ به طلاب خواهر ارائه می گردد) این کتاب مورد استقبال طلاب قرار گرفت و به سرعت چاپ اول کتاب به فروش رفت. چاپ دوم کتاب تا تابستان ۱۴۰۴ منتشر خواهد شد. لذا مصنف( خانم دکتر فاطمه سادات) سعیدی جهت رفاه حال طلاب عزیز ، فایل پی دی اف کتاب را مشروط بر استفاده شخصی و عدم ارسال فایل برای دیگران ، به فروش می رساند. عزیزان اعم از طلاب و اساتیدی که این کتاب را تدریس می کنند و سایر دوستانی که نیاز به این کتب دارند می توانند به ایدی استاد پیام بدهند. 📣ایدی استاد در ایتا: @Fssaedi 📣پیچ اینستا https://www.instagram.com/saidi_fs?igsh=eTA0aTF2Z29lY3Mz ✅کانال های تدریس (حلقه اولی و ثانیه) خانم دکتر فاطمه سادات سعیدی 👇👇👇 اصول یک( حلقه اولی: دروس فی علم الاصول ؛ ایروانی) https://eitaa.com/saedi61 اصول دو ( حلقه ثانیه : دروس فی علم الاصول؛ ایروانی) https://eitaa.com/fssaedi61 اصول سه (حلقه ثانیه : دروس فی علم الاصو ل؛ ایروانی) https://eitaa.com/saedi5 اصول چهار (حلقه ثانیه : دروس فی علم الاصول؛ ایروانی) https://eitaa.com/saedi4

اصول دو حوزه علمیه خواهران ( حلقه ثانیه) مبحث: تجری/ علم اجمالی استاد: خانم دکتر سعیدی تدریس حضوری ترم دوم ۱۴۰۳