اصول دو حوزه علمیه خواهران ( حلقه ثانیه) مبحث: جواز اسناد تکلیف به مولا/ مسلک حق الطاعه استاد: خانم دکتر سعیدی تدریس حضوری ترم دوم ۱۴۰۳

اصول دو حوزه علمیه خواهران ( حلقه ثانیه) مبحث: مسلک قبح عقاب بلابیان استاد: خانم دکتر سعیدی تدریس حضوری ترم دوم ۱۴۰۳

تقریرات دو صوت ☝️ جواز اسناد به مولا از اثار قطع: ۱. منجزیت: قطع به تکلیف داریم اگر با قطع مخالفت کنیم مستحق عقاب هستیم ( قطع نسبت به منجزیت ، قطع طریقی است ، طریقی است که مارا به منجزیت تکلیف می رساند) ۲. معذریت: قطع به عدم تکلیف داریم و اگر مطابق قطع عمل کنیم و بعدا مشخص شود که در قطع خطا کردیم معذور از عقاب هستیم چون به قطع عمل کردیم. (قطع نسبت به معذریت قطع طریقی است یعنی طریقی است به سوی معذریت) ۳. جواز اسناد تکلیفی که به آن قطع داریم به مولا: اگر قطع به تکلیفی و حکمی پیدا کردیم جایز هستیم آن را به مولا نسبت دهیم یعنی بگوییم ان حکم و تکلیف مولاست.(قطع نسبت به جواز اسناد به مولا قطع موضوعی است یعنی اگر قطع به تکلیف حاصل شود ، حکم جواز اسناد به مولا تولید می شود و چون وقتی موضوع که قطع به تکلیف است حاصل شود حکم که جواز اسناد تکلیف به مولا است حاصل می شود. دو مسلک در شک در تکیف مولا داریم: اصل اولی ( قاعده عقلی) : مسلک حق الطاعه: منجزیت احتمال تکلیف معلق بر عدم ترخیص مولا در مخالفت . از باب رعایت حق مولویت مولا. دایره حق الطاعه شامل هم تکالیف مقطوع و هم مشکوک می شود مسلک قبح عقاب بلابیان:  قبیح است عقاب بلا بیان، مراد از بیان قطع است پس دایره حق الطاعه شامل تکالیف مقطوعه می باشد و تکالیف مشکوکه را شامل نمی باشد

اصول دو حوزه علمیه خواهران ( حلقه ثانیه) مبحث: ادله محرزه( اصل عند الشک فی الحجیه) استاد: خانم دکتر سعیدی تدریس حضوری ترم دوم ۱۴۰۳

اصول دو حوزه علمیه خواهران ( حلقه ثانیه) مبحث: حجیت اماره در لوازم غیر شرعی استاد: خانم دکتر سعیدی تدریس حضوری ترم دوم ۱۴۰۳

💦💦💦💦💦💦💦💦💦 ادله محرزه ادله محرزه به دوقسم تقسیم می شوند : _ ادله قطعی : که موجب قطع به حکم شرعی می شوند و از باب حجیت قطع ، حجت هستند مثل خبر متواتر که قطع آور است. _ ادله ظنی( امارات) : که موجب ظن به حکم واقعی می شود. و باید شارع آنها را حجت قرار دهد و ما قطع پیدا کنیم که شارع آنها را حجت قرار داده است ادله محرزه اعم از ظنی و قطعی یا : شرعی یا عقلی اند 🌸شرعی اند ( نقلی) : ادله شرعی یا لفظی یا غیر لفظی : _ لفظی اند: روایت : _ غیرلفظی: مثل تقریر معصوم : مثل سیره متشرعه : 🌸عقلی اند بحث در ادله شرعی ( نقلی) در سه چیز است: _بحث از دلالت دلیل شرعی. مثلا دلالت در حد وجوب دارد یا در حد استحباب _بحث از ثبوت صغرای دلیل شرعی( بدین معنا که مثلا این روایت از معصوم صادر شده یا نه) _بحث از حجیت آن دلالت دلیل شرعی . مثلا اگر دلیل شرعی خبرواحد ثقه است بحث می کنیم خبرواحد ثقه از اینکه حجت هست یا نه **بحث از بعضی از قواعد عمومی در اصول؛ _اصل هنگام شک‌در حجیت _حجیت اماره در لوازم غیر شرعی اش _تبعیه دلالت التزامی از دلالت مطابقی در حجیت _جانشینی اماره در جای قطع موضوعی _جواز اسناد استنادا الی الدلیل اصل هنگام شک‌در حجیت از ادله محرزه ، _ادله قطعی حجت اند از باب حجیت قطع و _ادله ظنی( امارات ) مثل شهرت، خبر واحد ثقه ، ... بایستی بواسطه ادله، قطع به حجیتشان پیدا کنیم زیرا اصل در ظنون عدم حجیت است. و گاهی دلیل بر اینکه اصل در ظنون ، عدم حجیت است را ادله ای می دانند که از عمل بر ظن نهی کرده اند. ✨شهید می فرمایند بهتر اینه که بگویند اماره _اگر دلالت بر نفی تکلیف کند این مخالف است با حکم عقل به منجزیت تکلیف احتمالی. ولو به صرف احتمال تکلیف( از باب رعایت حق مولویت باید آن تکلیف را انجام داد) و _ اگر بگوییم اماره (که ظن آور است) دلالت بر ثبوت تکلیف دارد این منافات با اصالت البرائتی دارند که شرعا ثابت شده است (در جایی که شک در تکلیف، شرع ، حکم به برائت کرده) ✨شهید می فرماید صحیح است که بگویی اصل هنگام شک در حجیت ، عدم حجیت است به این معنا که در مقام عمل همانطوری عمل کنیم که گویا از اول این اماره نبود. حجیه اماره در لوازم غیر شرعی ادله محرزه: _ ادله قطعی : 🙅‍♂ در مدلول مطابقی حجت هستند 🙅‍♂ در مدلول التزامی( اعم از لوازم شرعی و لوازم غیر شرعی حجتند) _ ادله ظنی( امارات) که قطع به حجیت انها داریم: 🙅‍♂در مدلول مطابقی حجت هستند 🙅‍♂ در مدلول التزامی شرعی ( لوازم شرعی ) حجت هستند 🙅‍♂در مدلول التزامی غیر شرعی( لوازم غیر شرعی) چطور؟ آیا حجتند یا خیر؟(محل بحث ما) لذا اینجا محل بحث ما ، بحث از حجیت امارات( ادله ظنی که حجیت انها با دلیل قطعی ثابت شده) در لوازم غیر شرعیشان هست. که در اینجا دو حالت وجود دارد: حالت اول: حجیت اماره ثابت است برای عنوانی که آن عنوان بر مدلول التزامی هم صدق می کند مثلا حجیت رفته روی خبر در خبرواحد ثقه . و خبر هم شامل مدلول مطابقی و هم مدلول التزامی می شود چون خبر از چیزی( مدلول مطابقی)، خبر از لوازم آن چیز هم هست.پس در اینجا مدالیل التزامی آن اماره ای که حجت است هم، حجت می باشد _حالت دوم حجیت اماره ثابت است بر عنوانی که ان عنوان، صدق بر مدلول التزامی نمی کند. مثل حجیت ظهور، که حجیت رفته روی ظهور لفظی و ظهور لفظی، صدق بر مدلول التزامی نمی کند بلکه صرفا مدلول مطابقی را شامل می شود. لذا مثلا وقتی امر به صلات داریم ظهور لفظی آن وجوب است و ظهور لفظی آن حجت است اما مدلول التزامی آن یعنی مثلا ثبوت ملاکی که لازمه این وجوب است ثابت نمی شود. لذا به خاطر همین حالت دوم ، گاهی اشکال کرده اند در اینکه اماره ای که حجت است در لوازم غیر شرعی اش حجت نیست. ✌️و در انتها شهید می فرماید اما باید بدانید در مورد اینکه اماره در لوازم غیر شرعی اش حجت هست یا نه دو نظر وجود دارد. ✌️دو نظر در مورد حجیت امارات در لوازم غیر شرعی 👈‌نظر مشهور: امارات در لوازم غیر شرعی خود هم حجت هستند. 👈‌نظر آقای خویی: امارات در لوازم غیر شرعی خود حجت نیستند . استدلال ایشان این است ثبوتا هر دو احتمال _ عدم حجیت امارات در لوازم غیر شرعی( تعبد به مدلول مطابقی فقط) یا _ حجیت امارات در لوازم غیر شرعی ) تعبد به مدلول مطابقی و التزامی با هم) هست برای اثبات دومی( یعنی حجیت در هردو مدلول مطابقی و التزامی) نیاز به اطلاق دلیل حجیت امارات در هر دو مدلول هست و این اطلاق مفقود است.

👈‌ نظر شهید صدر: صحیح همان نظر مشهور است یعنی اماراتی که قطع به حجیت انها داریم در مدالیل التزامی خود هم حجت هستند چون دلیل بر حجیت امارات جنبه کاشفیت آنها از متعلق خود است با قطع نظر از نوع منکشف. لذا به همان درجه ای که کشف از مدلول مطابقی می کنند به همان درجه هم کشف از مدلول التزامی خود می کنند. و شهید می فرمایند درسته امارات در مدالیل التزامی خود حجتند اما این حرف در مورد اصول عملیه درست نیست یعنی نمی توان گفت اصول عملیه در مدالیل التزامی غیر شرعی خود، حجت هستند چون ملاک برا حجیت انها کاشفیت آنها از متعلق خودشان نمی باشد بلکه ملاک برای حجیت انها تعیین وظیفه عملی است لذا صرفا در مدالیل التزامی شرعی حجتند. و مثال می زنند مثل اصل مثبت که در اصول ۴ بحث از آن خواهد آمد

چکیده صوتهای بالا☝️ تبعیت دلالت التزامی از دلالت مطابقی در حجیت بیان کردیم اماره در مدالیل التزامی خود اعم از شرعی و غیر شرعی حجت است به این معنا که از مدلول مطابقی اماره ، پی به وجود مدلول التزامی آن نیز می بریم و مدالیل التزامی در واقع در اصل وجود تابع مدلول مطابقی هستند. و در این قسمت می خواهیم بررسی کنیم آیا همان طور که مدلول التزامی در اصل وجود تابع مدلول مطابقی است، در حجیت هم تابع مدلول مطابقی است؟! بدین معنا که اگر مدلول مطابقی از حجیت ساقط،شود آیا مدلول التزامی هم از،حجیت ساقط،می شود؟! مثال : امر داریم نسبت به صلاه ( مدلول مطابقی: وجوب صلات و مدلول التزامی اش : وجود ملاک و مصلحتی که باعث وجوب صلات و امر به صلات شده است) حالا بر اثر تزاحم این تکلیف با تکلیف دیگری مثل وجوب ازاله نجاست از مسجد که وجوب فوری هم هست، مدلول مطابقی امر به صلات از حجیت ساقط می شود و ما مجبور می شویم که اول مسجد را از نجاست پاک کنیم ، حالا محل بحث ما این است در این شرایطی که مدلول مطابقی امر به صلات،( یعنی وجوب صلات) از حجیت ساقط،شد ، آیا آن مدلول التزامی وجود ملاک و مصلحت برای این وجوب صلات هم از حجیت ساقط،شد و دیگر ملاک و مصلحتی برا نماز در این شرایط وجود ندارد؟ 👌( توجه: تزاحم دو تکلیف باهم در واقع به این معنا که نمی توان هر دو را همزمان اطاعت کرد و اطاعت تکلیف مهم تر ، مقدم می شود) 👌نکته: دقت بفرمایید ما دو جور مدلول التزامی داریم _ مدلول التزامی مساوی با مدلول مطابقی: که در اینجا بحثی نیست و کاملا مشخص است هر وقت مدلول مطابقی از حجیت بیفتد مدلول التزامی مساوی با مطابقی هم از حجیت می افتد مثل روز بودن که مدلول التزامی اش ، طلوع خورشید است حالا اگر بگیم روز نیست خب قطعا طلوع خورشید از حجیت می افتد _ مدلول التزامی اعم از مدلول مطابقی: بحث ما اینجاست مثل مثالی که زدیم مثلا وجوب صلات که از حجیت افتاد( مثلا به خاطر تزاحم با تکلیف ازاله نجاست از مسجد) آیا وجود ملاک برا این نماز ، (اعم از اینکه این نماز الان واجب باشد و یا در این شرایط واجب نباشد،) آیا از حجیت می افتد؟؟ ✌️دو نظر وجود دارد: 👈 نظر اول:( عدم تبعیت)،؛ مدلول التزامی اعم، در حجیت تابع مدلول مطابقی نیست. دلیل نظر اول: چون مدلول مطابقی و مدلول التزامی دو مدلول مستقل و جداگانه هستند و سقوط یکی از حجیت موجب سقوط دیگری از حجیت نمی شود 👈 نظر دوم: (تبعیت)؛ مدلول التزامی اعم در حجیت تابع مدلول مطابقی هست. دلیل اول برا نظر دوم؛ از آنجایی که مدلول التزامی در اصل وجود تابع مدلول مطابقی است پس در حجیت هم تابع مدلول مطابقی هست. اشکال به دلیل اول: درسته مدلول التزامی در اصل وجود تابع مدلول مطابقی است اما می توانند هر کدام موضوع مستقلی برا حجیت باشند دلیل دوم برا نظر دوم: اگرچه صحبت ما از مدلول التزامی اعم است اما باید دقت کنیم اما در محل بحث باید دقت کرد یک جورایی مراد از این مدلول التزامی اعم ، آن حصه ای که مساوی با مدلول مطابقی است مد نظر می باشد نه تمامی حصه ها . لذا وقتی مدلول مطابقی از حجیت ساقط شود مدلول التزامی هم از حجیت ساقط می شود. مثلا زید در آتش افتاد( مدلول مطابقی) زید مرد( مدلول التزامی) اعم از اینکه به خاطر آتش مرد( حصه مساوی با مدلول مطابقی ) یا در اثر پرت شدن از کوه مرد یا در اثر خوردن سم مرد و .‌. وقتی کسی خبر آورد که زید در آتش نیفتاد ، آن حصه از مدلول التزامی اعم که مساوی با مدلول مطابقی است از حجیت می افتد و میگیم زید نمرد. مردنی که بر اثر آتش باشد مد نظر ماست نه مردن در اثر خوردن سم یا افتادن از کوه لذا مدلول التزامی در حجیت تابع مدلول مطابقی است. با توضیحی که داده شد. قیام اماره مقام قطع موضوعی آیا اماره می تواند جای قطع موضوعی بنشیند؟ در اینکه اماره می تواند جای قطع طریقی بنشیند بحثی نیست چون اصلا حجیت اماره ( منجزیت و معذریت) به همین معناست . یعنی چطور وقتی قطع به حکمی داریم آن حکم منجز و معذر است همانطور وقتی به جای قطع ، اماره به آن حکم داشتیم ( یعنی مثلا خبر واحد ثقه ای) از آن حکم خبر داد، آن حکم منجز و معذر است. مثلا خبر ثقه گفت شراب حرام است پس این حکم منجز است و تکلیف آور است و باید از شراب دوری کرد. اما بحث ما این است که آیا اماره می تواند جای قطع موضوعی هم بنشیند و مولد حکم باشد مثل قطع موضوعی؟ مثلا میگیم مقطوع الخمریه ، واجب است اراقه ان‌( یعنی چیزی که قطع به خمر بودن آن داری واجب است آن را بریزی) اینجا قطع در موضوع اگر ایجاد شود، حکم وجوب اراقه، تولید می شود و می آید. حالا اگر به جای قطع به خمریت این مایع ، اماره ای مثلا خبر ثقه ای گفت این مایع خمر است آیا باز هم حکم وجوب اراقه این مایع ، تولید می شود و می اید؟!

پاسخ این است که این بحث بر مي گردد به اینکه ایا در قطع موضوعی ، قطع بما هو انکشاف صد در صد مهم است یعنی قطع از آن جهت که انکشاف صد در صد است مهم است یا قطع بما هو حجت مهم است؟ اگر قطع از آن جهت که انکشاف صد در صدی است مهم است که اماره نمی تواند جای قطع موضوعی بنشیند جون اماره انکشاف صد در صد نیست اما اگر قطع از آن جهت که حجت است مهم است در این صورت اماره می تواند جای قطع موضوعی بنشیند. چون اماره هم حجت است جواز اسناد اماره به مولا آیا همانطور که اگر قطع به حکم پیدا می کردیم جایز بودیم آن حکم را به مولا نسبت بدهیم و بگوییم مولا آن حکم را فرموده است، می توانیم اگر به جای قطع ، اماره داشتیم بر آن حکم( مثلا خبر ثقه آن حکم را بیان کرد) آیا می توان و آیا جایز هستیم آن حکم را به مولا نسبت دهیم؟! برخی می گویند خیر جایز نیستیم چون اماره ظنی است و علم به وجود آن حکم برای ما ایجاد نمی کند و ما چیزی را که علم به آن نداریم نمی توانیم به مولا نسبت دهیم. برخی دیگر می گویند این بحث بر می گردد به اینکه اماره می تواند جای قطع موضوعی بنشیند یا نه. قطع به حکم، به دنبالش حکم جواز اسناد به مولا می باشد. اماره به حکم چطور آیا می تواند جای این قطع موضوعی بنشیند تا به دنبالش جواز اسناد به مولا باشد؟ و این باز به همان بحث سابق بر می گردد که اگر قطع در قطع موضوعی، از جهت انکشاف صد در صد مهم باشد، اماره جای قطع موضوعی نمی نشیند و پس حکم جواز اسناد حکم به مولا را در جایی که اماره به حکم وجود دارد را نداریم .اما اگر قطع از جهت اینکه حجت است مهم باشد در این صورت چون اماره هم حجت است می تواند جای قطع موضوعی بنشیند و می توان جایی که اماره به حکم داریم آن حکم را به مولا نسبت داد.

نمونه هایی از محبت شما عزیزان نسبت به بنده. از همه شما سپاسگزارم. 🌸🌸🌸🌸 🙏🙏🙏 👇👇👇👇 سلام استادعزیزم❤️❤️من شاگرد کلاس شما نیستم و کیلومترها فاصله دارم، ولی با مطالعه فایلهای کتاب النامیه ی شما،حسرت میخورم ای کاش شاگرد کلاس حضوری شما بودم،اجرتون با امام حسین علیه السلام خداوند شما رابرای اسلام و هرکسی که شوق یادگیری علوم دین را دارد،حفظ بفرماید🤲🤲🌹🌹❤️❤️ ممنونم استاد جان خیلی عالی هستین خداوند به فهم و علم و وقتتون برکت بده 🤲 بنده همیشه دعا گوی شما هستم و از تدریس خوبتون لذت میبرم مطالب خیلی خوب ملکه ذهن میشه چون شما برای هر مطلبی که تدریس میکنید مطلب قبلی رو هم یاد آوردی میکنید خانم سعیدی عزیز بنده از طلاب حوزه هستم که عاشق درس اصول فقه هستم، ولی بعضی مباحث این درس برایم سنگین بود، چون غیر حضوری درس گرفتم وبیانات استاد مجازی برام قابل درک نبود مجبور بودم کل درس رو ترجمه کنم وبنویسم واز جزواتی که در گروه بود استفاده کنم، تا اینکه به صوت تدریس روان وشیوای شما گوش کردم، واقعا روان وروشن مطالب رو مو شکافی کردین، واقعا عالی بود، شنیدم کتاب این درس رو تالیف کردین، خیلی خوشحال میشم اگه یه نسخه جدید این کتابی که تألیف کردین داشته باشم.اگه هزینه ای هم داشته باشه در خدمتم، خیلی ممنونم خدا خیرتون بده، دعاگو هستم، امشب شب چهاردهم ماه مبارک رمضون هست وفردا ولادت امام حسن مجتبی علیه السلام هست، بيايد با هم برا همه محرمین و مظلومین دعا کنیم، که گشایشی در زندگیشون ایجاد بشه، بخصوص مردم غزه، 🤲🤲🤲🤲🤲🤲