May 11
📝 یادداشت دکتر قائمی نیک
📌روزنامه شهرآرا 26 دی صفحه اول
https://shahraranews.ir/fa/publication/content/13645/367798
▫️@ghale_khiaboon
مشهد؛ گسترش سرمایه داری و مستوری تاریخ شرق
دکتر محمدرضا قائمی نیک
1. با اوج گیری اجرای برنامه های عمرانی (توسعه) در دوره جنگ سرد در ایران از دهه1340، شدت بخشیدن به ساخت مشهد مدرن که از دوره رضاخان آغاز شده بود نیز در دستورکار قرار گرفت. ساخت مشهد مدرن نیازمند دو اقدام اساسی بود؛ تفکیک زندگی شهری از حرم مطهر حضرت رضا(ع) و برساخت مشهد مدرن در مناطق غربی با محوریت بوستان ملت، ملک آباد، وکیل آباد و دانشگاه فردوسی و تعریف بافت های میانه فرهنگی در تقی آباد و احمدآباد و سجاد.
2. باوجود وقوع انقلاب اسلامی که می توان آن را مطابق با الگوی توسعه و رشد روستو، ناقض مراحل توسعه دانست و حتی باوجود دفاع مقدس، در دهه 70 به دلایل زیادی ازجمله نیاز کشور به «سرمایه» برای ایجاد زیرساخت ها، برنامه اصلی دولت پنجم و ششم، اجرای برنامه های توسعه پیش از انقلاب با قدری روکش اسلامی و ایرانی متناسب با فضای پس از انقلاب بود. بههمیندلیل، هم در تهران و هم در مشهد و در بسیاری از شهرهای دیگر، درعمل شهردارها همان الگوی پیش از انقلاب اسلامی را در پیش گرفتند و با بهره گیری از امکانات تکنوکراسی مقتضی این دوره که مناسب با شعار رئیس دولت پنجم و ششم بود (من خودم به اندازه کافی سیاسی هستم؛ کابینه اقتصادی می خواهم)، توسعه مشهد به سمت غرب و نیز جداسازی حرم مطهر رضوی از بافت سنتی زندگی در مشهد، با سرعت بیشتری ادامه یافت. حتی اگر توسعه وکیل آباد را به دلیل آب و سرسبزی اش بپذیریم، توسعه شهر در زمین خشک قاسم آباد و بولوار پیروزی، بی تردید در همین راستا قابل توضیح است. به موازات این غربی سازی شهر، بافت سنتی و سازگار با شهر زیارتی پیرامون حرم مطهر رضوی نیز به همان سرعت تخریب و زدوده شد تا «طاش» مدرن، اهرم اصلی تفکیک هرچه بیشتر زندگی شهری از مکان قدسی باشد.
3. محصول این فرایند، اکنون پیشروی ماست. تاریخ توسعه غربی، مکان شهری مشهد را از دایره ای پیرامون حرم مطهر رضوی، به ملاقه ای با دسته ای ضخیم و رو به سوی غرب تبدیل کرده و جایگاه حرم حضرت رضا(ع) در مقایسه با کلیت مشهد، به وضعیتی شبیه نسبت حرم شاه عبدالعظیم(ع) به تهران تبدیل شده است. دراینمیان، مناطق شرقی مشهد که دروازه آشنایی و مواجهه ما با تاریخ درازدامنه شرق و فرهنگ شرقی بوده، درعمل به حاشیه ای محروم و دور از فرهنگ تبدیل شده است. شرق مشهد که زمانی دریچه آشنایی ما از خلال دو عنصر فرهنگی مهم، یعنی «زبان فارسی» و «دین اسلام»، با ملل شرقی مشترک بوده، اکنون بدون هرگونه نهاد فرهنگی فعال از دانشگاه و پژوهشگاه و جلسات منظم فرهنگی و... شده است. با بسته شدن گلوگاه تعامل ما با شرق، سمرقند و بخارایی که حافظ شیرازی به خال هندوی ترک شیرازی می بخشید و فاصله «مکانی» آن ها تا مشهد به اندازه فاصله مشهد تا تهران است، امروز فاصله زمانی چندسده ای با ما پیدا کرده است و چندان جایی در فرهنگ و ادب معاصر ما ندارد. تا این گلوگاه گشوده نشود، فرهنگ و تاریخ شرقی ما در مستوری تاریخ توسعه غربی پنهان و خاموش خواهد ماند و تحقق تمدن نوین اسلامی، شعاری بیش نخواهد بود.
@ghale_khiaboon
نشست بررسی ظرفیت های محله قلعه خیابان ۱_2023_01_24_03_25_53_659.mp3
24.88M
🔊صوت جلسه اول
🔸نشست اندیشه ورزی ظرفیت های محله قلعه خیابان - بررسی احیای هویتی محله قلعه خیابان به مثابه طریق الرضا علیه السلام
مسیر ورود حضرت از مرو - سرخس به توس
@ghale_khiaboon
دومین نشست بررسی ظرفیت های قلعه خیابان_2023_01_24_04_03_23_788.mp3
18.79M
🔊صوت جلسه دوم
🔹 نشست اندیشه ورزی ظرفیت های محله قلعه خیابان - گسترش مشهد به سمت شرق با محوریت گردشگری هویت مبنا
@ghale_khiaboon
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
توسعه به شرق، شیرین یا تلخ؟
مسعود نبی دوست، پژوهشگر اجتماعی در #گفتگو_باشرح :
افرادی که در شرق مشهد زندگی میکنند هویت آنها را که هویت متصل به هویت ایران است را به رسمیت شناختیم توسعه به شرق به درستی اجرا شده است.
#شرق #توسعه #قلعه_خیابان #قلعه_خیابون_مشهد
@ghale_khiaboon
هوای تازه در شرق مشهد | شهرآرانیوز
یادداشت آقای حسین عمرانی
مهندس شهرسازی ارشد برنامه ریزی شهری
پژوهشگر شهر و شهرسازی
https://shahraranews.ir/fa/publication/content/13677/368577
@ghale_khiaboon
📝 هوای تازه در شرق مشهد
یادداشت آقای حسین عمرانی
قراردادی نانوشته، نظریه ای بر جان ها نشسته، فهمی مشترک، اراده ای قوام یافته درباره حاشیه شهر وجود دارد که به این محلات مستضعف قوی، درجه2 و تقلیل گرایانه می پردازد؛ حتی وقتی که آسفالت، رنگ آمیزی، مدرسه و چمن مصنوعی را به آنجا می برند، انگار همین که حداقل ها تأمین شود خیلی هم خوب است. بله، خوب است، اما نه وقتی که هزینه فضاآرایی شهری کوتاه مدت بیش از 20میلیارد، فقط یک کلان پروژه غرب شهر بیش از 20هزار مترمربع و هزینه طراحی چندنقشه و راهبرد کم مایه و کم عمق بیش از 2میلیارد تومان است! یعنی مقیاس هزینه های متن، کلان شهر اروپایی و مقیاس هزینه حاشیه شهر، روستایی کویری! ضعیف نگه داشتن و حفظ فاصله ها یعنی همین رویکرد. سلام به طبقاتی شدن نظام یافته!
این ماجرا روی دیگری هم دارد. عده ای اندیشه ورز پیدا شده اند که حرف های دیگری می زنند و افق نگاه را خیلی بالا برده اند؛ از خرداد 1342 آمده اند این مسافران زمان، این مغزهای پیشرفته. آن قدر در مدرنیته علمی و عملی نفس کشیده ام که تفاوت هوای تازه این ها را با جان درک کنم. چندسال پیش که به قلعه خیابان می رفتیم تا پرسش نامه پر کنیم، دانشجوهای مکتب مدرن خاورمیانه ای(!) هشدارهای امنیتی به هم می دادند و من ته دلم غصه می خوردم که چه بسا نخودفروش این محله از پدر کارخانه دار فلان دختر هم کلاسی که ساکن فلان منطقه برخوردار شهر است، خیلی آدم حسابی تر باشد. حالا این اندیشه ورزان چهل ودویی می گویند اینجا باب الرضا(ع) است! یعنی از تقلیل آدم ها به موادفروش، رسیده ایم به هویت یابی آن ها به عنوان خادم الرضا(ع) و آدم ها و محیطی که رنگ تعالی می دهند؛ چکیده ای از شهر رضوی. امام رضا(ع) در باور ما انسان کامل، و حرم قطعه ای از بهشت است و اینجا دروازه ای از شرق فرامرزی تمدنی به مشهد جهان شهری آینده. وقتی علی(ع) باب مدینه علم پیمبر(ص) است، باب مدینه عالم آل پیمبر(ص) هم باید علوی باشد و علوی یعنی جامع دین و دنیا، ماده و معنا؛ یعنی از هر نظر پیشرفته، عادلانه، اخلاقی و الهی؛ یعنی رو به بی نهایت! سلام به حقیقت متعالی یکپارچه! سلام به بستر زندگی معنایافته! سلام به شهرک شهیدباهنر! در این پارادایم دیگر سخن از مدرسه، شبکه فاضلاب، چمن مصنوعی و آسفالت جزو بدیهیات است. این ها دنباله های پست پیشرفت هستند و سخن این بار از پیشران ها، نقش ها، کنش ها و مکان های جهان شهری است. آیا می توانیم در زمین های وسیع تک مالکی این منطقه توسعه محلات پیشرفته افقی ایرانی اسلامی و خانه های ویلایی دوستدار خانواده و تولید را نمونه سازی و معرفی جهانی کنیم؟ آیا می توانیم نمونه فناوری های فرهنگی کالبدی یعنی مکان های فراغتی با هدف تربیت انسان کارآمد را خلاق و نوآورانه ایجاد کنیم و خانه دوم های تربیتی دوست داشتنی ویژه را متناسب این مردم مهیا کنیم؟ آیا می توانیم در شبکه استخوان بندی و ساختار فضایی مشهد پیوندی عمیق بین حاشیه و حرم مطهر رضوی ایجاد کنیم و این محله را نقطه الف پیوند دودویی با حرم مطهر رضوی تعریف و متجلی کنیم؟ وجوه کالبدی و کارکردی این معنا چه هستند؟ کدام فهرست فعالیت ها و کاربری ها ذیل معنای مکتب رضوی در این باب الرضا(ع) قابل کشف و نوآوری بوده است تا با آن ها مکان های تولیدی و اقتصادی و فرهنگی ذیل امر زیارت و ذیل سبک زندگی رضوی ایجاد کنیم؟ کدام جنس کارها، کدام تولیدات، کدام مهارت ها، کدام بازار، کدام مشتری، کدام مدل مصرف؟ چگونه مسجد را به عنوان مرکز ثقل و چهارراه همه تعاملات محلی و کنش های یادشده تعریف کنیم و حکمای قوم را برای نگه داشتن نسخ تسبیح پیشرفت به این مرکز فرماندهی برسانیم؟ این مسجد تمدن ساز، مسجد چندعملکردی، مسجد اجتماعی چیست؟ چگونه با عینک زنانه و مادرانه به محله و زندگی نگاه کنیم و برای زنان محله چه نقش هایی تعریف کنیم که نه در اباحیگری غرب قرار گیرند و نه در تحجر و تحقیر و حاشیه نشینی اندیشه عملی شرق؟ پایگاه این زن معاصر مسلمان ایرانی چگونه جایی است؟ با این دست پرسش ها به سراغ شهرپردازی و فرامتنی کردن حاشیه می روند تا آن هوای تازه چهل ودویی، نوشهرهای انقلاب اسلامی هزاروچهارصدی را بسازد؟ ما نیز با آن ها همراه شویم...
📌هوای تازه در شرق مشهد | شهرآرانیوز
https://shahraranews.ir/fa/publication/content/13677/368577
@ghale_khiaboon
May 11
💠در نشست دوم اندیشه ورزی ظرفیت های محله قلعه بررسی شد
🔸قلعه خیابان و تحولات دویست ساله اش🔸
مشهد شهری با هویتی دینی است و هویتش چیزی است که ارتباط با گذشته و مهمتر از آن افقهای رشد در آینده را برای شهر رقم میزند. بیتوجهی به این عنصر ممکن است تغییرات بنیادی در زیست شهروندان ایجاد کند؛ اتفاقی که در دهههای گذشته بهتدریج برای مشهد اتفاق افتاده است؛ چه در زمان والیانی که به عمد کمر به بیریشهکردن این نگین هویتبخش خراسان و ایران بسته بودند و چه در سالهای پس از انقلاب اسلامی که بهعلت نبود نگاه کلان در حوزه توسعه شهری، همان مدلهای غربی پیش از انقلاب اسلامی ادامه پیدا کرد. این روند شهر را از کانون هویتبخش خود یعنی بارگاه حضرترضا(ع) به مرور جدا کرده و به سمت غرب توسعه داده است و در این معادله شرق شهر و ظرفیتهای آن به حاشیه رفتهاند. قلعهخیابان یا همان شهرک شهیدباهنر یکی از این ظرفیتهاست؛ محلی که بهعنوان منطقه عبور حضرترضا(ع) در بازگشت از مرو شناخته میشود. رویداد جهانشهر که در پی هویتبخشی یا به تعبیری زندهکردن هویت محلات حاشیه مشهد است، در نشست دوم خود با عنوان «گسترش مشهد به سمت شرق با محوریت گردشگری هویتمبنا» به سراغ واکاوی این موضوع رفته است. در این نشست محمدرضا قائمینیک، پژوهشگر و عضو هیئتعلمی دانشگاه رضوی، و مسعود نبیدوست، پژوهشگر تاریخ شفاهی مشهد، حضور داشتند.
📰جهت مطالعه ادامه متن به لینک زیر مراجعه کنید
https://shahraranews.ir/fa/publication/content/13686/368767
@ghale_khiaboon
قلعه خیابان و تحولات دویست ساله اش
📌گزارش روزنامه شهرآرا از نشست دوم اندیشه ورزی ظرفیت های محله قلعه خیابان
https://shahraranews.ir/fa/publication/content/13686/368767
@ghale_khiaboon
🌐«ما باید تلاشمان را بنماييم تا به هر صورتى كه ممكن است خط اصولى دفاع از مستضعفين را حفظ كنيم.» (امام خمینی (ره))
💠اینجا «مشهد»تر است...
نشست فعالان و نخبگان با موضوع:
🔺مصاف با چنددهه توسعهی تبعیضزا و مشهدزُدا
📌مکان: #قلعه_خیابان؛ مسیر ورود حضرت رضا (ع) از مرو به توس
⏰زمان: در ایام ۴۴امین سالگرد پیروزی انقلاب مستضعفان
@ghale_khiaboon
اختتامیه جشنواره ستارگان باهنر با حضور رئیس ناحیه پنج آموزش و پرورش و معاونت پرورشی این ناحیه و جمعی از معتمدین محله قلعه خیابان برگزار شد.
این جشنواره با هدف استعدادیابی از دانش آموزان قلعه خیابان در زمینههای هنری و فرهنگی از جمله گویندگی، تئاتر، عکاسی، نقاشی و... در دیماه ۱۴۰۱ برگزار شد.
در مراسم اختتامیه این جشنواره، ضمن برگزاری جشن میلاد امام علی ع، از برگزیدگان جشنواره تقدیر به عمل آمد.
در ادامه با تشکیل باشگاه ستارگان باهنر، کلاسهای آموزشی برای دانش آموزان در رشتههایی که علاقه یا استعداد دارند در خود قلعه خیابان برگزار میشود.
#جشنواره #دانش_آموزی
#استعدادیابی
#محله_قلعه_خیابان
@ghale_khiaboon
🌐«ما باید تلاشمان را بنماييم تا به هر صورتى كه ممكن است خط اصولى دفاع از مستضعفين را حفظ كنيم.» (امام خمینی (ره))
💠اینجا «مشهد»تر است...
نشست فعالان و نخبگان با موضوع:
🔺مصاف با چنددهه توسعهی تبعیضزا و مشهدزُدا
📌مکان: #قلعه_خیابان؛ مسیر ورود حضرت رضا (ع) از مرو به توس
در ایام ۴۴امین سالگرد پیروزی انقلاب مستضعفان
@ghale_khiaboon
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
بهترین راه توسعه به شرق؟
محمدرضا قائم نیک، هیئت علمی دانشگاه رضوی در #گفتگو_باشرح :
توسعه شرق باید با زندگی مردم گره بخورد و گرنه اگر توسعه با زندگی مردم در یک راستا نباشد این توسعه ضرر دارد.
- در حاشیه نشست دوم بررسی ظرفیت های محله قلعه خیابان ۲۹ دی ماه ۱۴۰۱
#شرق_مشهد #توسعه #قلعه_خیابان #قلعه_خیابون_مشهد
@ghale_khiaboon
✓ برگزار شد...
💠 نشست فعالان و نخبگان با موضوع:
🔺مصاف با چنددهه توسعهی تبعیضزا و مشهدزُدا
🔸 در این نشست اساتید حوزه شهرسازی و فعالان فرهنگی اجتماعی شهر مشهد به طرح بحث و در پایان بعضی از اهالی و فعالان محله قلعه خیابان نیز به بیان نکات خود پرداختند.
#قلعه_خیابان
#گزارش_تصویری ۱
@ghale_khiaboon