انشالله میخوام در چهار قسمت؛ داستان تغییر استراتژی آمریکا در جنگ اقتصادی علیه ایران رو براتون تعریف کنم.
این تغییر رویکرد نقش مهمی در اوضاع الان اقتصاد کشور داره.
💣 #روایت_اول از تغییر رویکرد جنگ اقتصادی علیه ایران
دو نفر از مهمترین معماران این جنگ:
1. ریچارد نفیو (نویسنده کتاب هنر تحریمها 📚)
2. خوان زاراته (نویسنده کتاب جنگ خزانهداری 💰)
🎯 ریچارد نفیو صراحتاً میگوید:
هدف تحریمها «مدیریت نسبت درد به استقامت» است؛ اگر درد اقتصادی که مردم حس میکنند افزایش یابد، عزم و استقامت آنها کاهش پیدا میکند.
او مثال میزند که: تحریم بانکی شاید مهم باشد، اما افزایش سهبرابری قیمت مرغ در ایران در سال ۲۰۱۲، ضربه مؤثرتری بود؛ چون مردم آن را مستقیماً حس کردند. 🍗
هدف از نظر او این است که درد تحریمها به زندگی روزمره مردم منتقل شود تا جامعه برای بیثباتی سیاسی آماده شود. 🏘😠
⚔️ جنگ ذهنی؛ بیاعتبارسازی پول ملی:
خوان زاراته علاوه بر فشار معیشتی، بر اثر ذهنی تحریمها تأکید میکند.
منظور او از اثر ذهنی بیاعتبار شدن پول ملی بود. 🚫
وقتی ارزش پول ملی بهشدت سقوط کند، این سقوط بهعنوان نماد ناکارآمدی حاکمیت در ذهن مردم ثبت میشود.
اگر مردم به این نتیجه برسند که پولشان هیچ اعتباری ندارد، اعتمادشان به حاکمیت بهشدت آسیب میبیند. ❌
🪴کانال حمزه معلی - اندیشه اقتصادی
⚜️ @h_moalla ⚜️
💣 #روایت_دوم از تغییر رویکرد جنگ اقتصادی علیه ایران: تمرکز بر ابزارهای اجرایی و روانشناسی بازار
این روایت، بر تحولات تاکتیکی سال گذشته و استفاده از ابزارهای اجرایی و روانی جدید تأکید دارد:
⚔️ تغییر در ابزارهای اجرایی؛ تنگتر کردن حلقه دسترسی
در سال ۲۰۲۵، اقدامات اجرایی آمریکا تشدید شد:
فشار بر تراکنشها: هشدارهای جهانی منجر به مسدودسازی حدود ۹ میلیارد دلار تراکنش مشکوک مرتبط با ایران شد و همکاری گسترده بانکهای بینالمللی را به دنبال داشت.
حمله به رمزارزها: عملیاتهای هدفمندی برای شناسایی و مسدودسازی داراییهای رمزارزی مرتبط با ایران انجام شد که طی آن دهها میلیون دلار ارز دیجیتال توقیف گردید.
تحریم صرافیها: صرافیهای کلیدی مانند «زرینقلم»، «صدف» و سایر واسطههای مالی درگیر در جابهجایی ارز حاصل از صادرات پتروشیمی هدف تحریم قرار گرفتند.
🎯 هدف از این اقدام کاهش شدید دسترسی ایران به منابع ارزی خارجی و در نهایت، تسریع سقوط ارزش پول ملی از طریق قطع کانالهای دور زدن تحریم بود.
🧠 جنگ روانی پیشرفته؛ مهندسی رفتار اقتصادی
در کنار فشارهای سخت، آمریکا از شکافهای رفتاری در اقتصاد ایران بهره میبرد؛ این ابزار، تأثیرگذارتر از تحریمهای خشک بانکی است:
تأکید بر رفتار گلهای (Herding) و ترس از جا ماندن (FOMO): اگر سیگنالهای رسانهای یا رفتارهای عمومی حاکی از افزایش قریبالوقوع قیمت دلار باشد، تقاضای سفتهبازانه افزایش یافته و عرضه کاهش مییابد، که پیشبینی اولیه را به واقعیت تبدیل میکند.
آمریکا با صدور سیگنالهای مستقیم از مقامات، این رفتار را تحریک میکند. بهعنوان مثال، اظهارنظر وزیر خزانهداری آمریکا که گفت:
«اگر من ایرانی بودم، همین الان تمام داراییام را از ریال خارج میکردم.»
این اظهارنظر، تحلیل اقتصادی نبود؛ بلکه یک دستورالعمل مستقیم برای ایجاد هجوم بانکی و خرید ارزی بود.
هدف نهایی رساندن جامعه ایرانی به نقطهای بود که هر واحد ریال دریافتی، فوراً باید به داراییهای امنتر (دلار، طلا یا ارز دیجیتال) تبدیل شود؛ این امر به طور مستقیم مشروعیت پول ملی و در نتیجه، مشروعیت حاکمیت اقتصادی را تضعیف میکند.
🪴کانال حمزه معلی - اندیشه اقتصادی
⚜️ @h_moalla ⚜️
💣 #روایت_سوم از تغییر رویکرد جنگ اقتصادی علیه ایران: فشار حداکثری ساختارمند و هدفگیری واسطهها
این روایت بر تصویب یک چارچوب قانونی جدید در کنگره آمریکا و تغییر تاکتیک اصلی از هدف قرار دادن کل صادرات به ریشهکن کردن روشهای دور زدن تحریم تمرکز دارد:
📜 ابزار قانونی جدید:
در صد و نوزدهمین کنگره آمریکا، قانونی تحت عنوان «فشار حداکثری» (نسخه دوم) تصویب شد (آوریل ۲۰۲۵ / اسفند ۱۴۰۳). این قانون، سه ماه پیش از جنگ دوازده روزه، با هدف اعمال فشار اقتصادی بسیار سنگین بر ایران اجرا شد.
🎯 برخلاف تحریمهای صرفاً مالی، این مصوبه تمرکز ویژهای بر اغتشاش و اعتصابات داخلی داشت:
اختصاص حمایتهای مالی، آموزشی و رسانهای به معترضین.
اولویتبندی حمایت از اعتصابات در صنایع کلیدی، بهویژه کارگران بخش نفت و تأسیسات پارس جنوبی.
⚔️ تفاوت کلیدی فشار حداکثری (نسخه دوم در مقابل نسخه اول):
تغییر استراتژیک در این نسخه، تغییر تمرکز از «فروش نفت» به «نحوه ورود ارز» بود:
نسخه اول: تمرکز اصلی بر نفتکشها بود؛ یعنی شناسایی و تحریم مسیرهای انتقال نفت خام.
نسخه دوم: تمرکز جدیتر بر واسطههای پنهانی و شبکههایی رفت که ارز حاصل از فروش نفت را بهصورت اسکناس وارد کشور میکردند.
💥 با توجه به روایت اول و دوم که در قسمتهای قبلی گفته بودم، هدف آمریکا تغییر کرد تا اقتصاد دلاریزه شده ایران را با کمبود شدید دلار فیزیکی مواجه کند. با قطع شریانهای ورود اسکناس دلار، هدف این بود که مردم بلافاصله و شدیداً افت ارزش ریال را در زندگی روزمره خود لمس کنند و به این ترتیب، مقاومت جامعه شکسته شود.
🪴کانال حمزه معلی - اندیشه اقتصادی
⚜️ @h_moalla ⚜️
💣 #روایت_چهارم از تغییر رویکرد جنگ اقتصادی علیه ایران: مسدودسازی شریانهای نقدی از طریق بازیگران منطقهای
پس از تصویب قانون جدید، فشارها نه فقط بر نهادهای رسمی، بلکه بر شبکه حیاتی انتقال پول نقد متمرکز شد و بهسرعت در منطقه گسترش یافت.
⚔️ شکار شبکههای حواله و صرافیها:
این بار، هدف دیگر بانکهای بزرگ نبودند، بلکه بازیگران کوچکتر و پنهان در خارج از مرزها بودند.
صرافیهایی در دبی و ترکیه که نقش اصلیشان تبدیل درآمد نفتی و سایر اقلام به اسکناس فیزیکی و انتقال آن به ایران بود، یکی پس از دیگری توسط آمریکا شناسایی و هدف تحریمهای فلجکننده قرار گرفتند.
این روند منجر به اخباری شد که مدام تکرار میشد: آمریکا هر هفته «چند فرد و چند نهاد مرتبط با ایران» را تحریم میکرد؛ یک جنگ مداوم برای بستن تمامی منافذ کوچک دور زدن تحریمها.
🎯 اوج فشار از مسیر عراق: بستن دروازه بغداد
مهمترین نقطه فشار جدید، کشور عراق بود. عراق بهدلیل ساختار پرداختهایش، یک شریان حیاتی برای تأمین دلار نقد ایران محسوب میشد:
1. درآمد نفتی عراق به فدرال رزرو نیویورک واریز میشود.
2. دولت عراق درخواست اسکناس میدهد و آن پول نقد به عراق منتقل میشود.
3. دولت عراق از طریق حراج اسکناس در بغداد، این ارز را در اختیار متقاضیان قرار میداد.
بخش بزرگی از دور زدن تحریمها از طریق همین حراج صورت میگرفت و دلار نقد وارد ایران میشد.
آمریکا با اعمال فشار شدید، عراق را مجبور کرد سامانه الکترونیکی حراج اسکناس بغداد را راهاندازی کند. این شفافسازی به این معنی بود که هر تقاضایی که کوچکترین اتهام ارتباط با ایران داشت، بلافاصله از لیست حذف میشد و جلوی تبدیل ارز به پول نقد برای ورود به ایران گرفته میشد.
در این چهار روایت مسیر دشمنی آمریکا در طراحی مشکلات اقتصادی فعلی ایران به وضوح مشخص است و حتی نقشه اعتصابات آینده در اقتصاد ایران.
در برابر این تاکتیکهای پیچیده و چندوجهی، تنها نیروی بازدارنده، آگاهی کامل مردم نسبت به دشمنی واقعی آمریکا و سپس همدلی و اتحاد داخلی برای مقابله در برابر این اقدامات است.
🪴کانال حمزه معلی - اندیشه اقتصادی
⚜️ @h_moalla ⚜️
متن روایتها طولانی شد ولی حوصله کنید و مطالعه کنید تا چهره نحس مسبب اصلی مشکلات اقتصادی کشور رو بهتر بشناسین.
📌 هزینههای دلاری و خریدهای تضمینی ریالی
بعد از حذف ارز ترجیحی، هزینههای کشاورزان چند برابر شده؛ قیمت کود دو برابر شده اما قیمت خرید تضمینی گندم هنوز بالا نرفته. گندمکاران میگویند با نرخهای فعلی، تولید صرفه اقتصادی ندارد و ممکن است گندم را به دولت تحویل ندهند. در نهایت هم دولت مجبور میشه قیمت خرید تضمینی خودش رو افزایش بده
🔻 واقعیت اینه که دولتها معمولاً برای جبران کسری بودجه و کمبود منابع ارزی، قیمت ارز را بالا میبرند؛
🔻اما واقعاً تا حالا دیدید دولتی قیمت ارز را افزایش بدهد و سال بعد بگه: آخیش مشکل کسری بودجهم حل شد؟!
🪴کانال حمزه معلی - اندیشه اقتصادی
⚜️ @h_moalla ⚜️
💵 داستان سقوط آمریکا
آمریکا با دلار حکومت میکند؛ با تحریم، مسدودسازی داراییها و فشار مالی بر کشورهایی که همسو نیستند، نفس آنها را میبرد.
این بازی کمکم برای جهان گران تمام شد. تحریمها نشان داد دلار بیطرف نیست و هر لحظه میتواند به سلاح تبدیل شود. همین ترس، کشورها را به فکر راه فرار انداخت.
🔻چین جلوتر از بقیه حرکت کرد.
یوان دیجیتال که از سال ۲۰۲۰ آغاز شد، تا پایان ۲۰۲۵ به حجم تراکنشی حدود ۲.۴ تریلیون دلار رسید. پیام چین برای دنیا این بود که معامله بدون دلار ممکن است. حتی پرداخت بینالمللی بین هنگکنگ و ابوظبی بدون سوییفت انجام شد؛ یک خط قرمز قدیمی آمریکا شکسته شد.
🔻اروپا هم فهمیده تکیه به دلار یعنی از دست دادن استقلال اقتصادی.
یورو دیجیتال که قرار است تا سال ۲۰۲۹ بیاید، بیشتر سپر دفاعی است تا نوآوری.
در این میان، بریکس با در اختیار داشتن نزدیک به ۴۰٪ اقتصاد جهان، آرامآرام دلار را از معاملات کنار خواهد زد.
📉 وقتی آمریکا با دلیل و بیدلیل دنیا را تهدید میکند، تنها راه نجات جهان از این استعمار کهنه، شکستن سلطه دلار است. و تا وقتی این سلطه شکسته نشود، دلار همچنان ابزار فشار آمریکا باقی میماند.
🔹️نقش ایران چیه؟
ایران اگر میخواهد از این موج عقب نماند، باید خیلی زود تجارت خارجی را از دلار جدا کند، پیمانهای پولی دوجانبه را فعال کند، فروش انرژی را با ارزهای محلی یا دیجیتال انجام دهد و به زیرساختهای پرداخت مستقل بپیوندد.
به هرحال راهحل اقتصاد ایران، دلار بیشتر نیست؛ وابستگی کمتر به دلار است. هر قدم در این مسیر، یعنی خلع سلاح تدریجی آمریکا از مهمترین ابزار فشارش.
🪴کانال حمزه معلی - اندیشه اقتصادی
⚜️ @h_moalla ⚜️
سر قیف یا ته قیف؛ مسئله این است 🤔
یه مساله ای که این روزا خیلی دارن تکرار میکنن اینه که اگر یارانه رو به سرِ قیف تولید بدیم (یعنی تولیدکننده)، فساد و رانت ایجاد میشه 💸
بعد راهحل میدن که
قیمتها رو آزاد میکنیم 📈، رانت رو حذف میکنیم و یک میلیون میدیم به ته قیف (مصرفکننده) 👤 که جبران بشه.
حالا به این استدلال فکر کنید تا بگم کجاش میلنگه ❌
#اول اینکه فساد، ذاتیِ سرِ قیف نیست؛ ذاتیِ سیاستگذار ضعیف و نظارت ناکارآمده 🏛️
اگه مسئله فساده، حذف سیاست درست راهحل نیست؛ اصلاح اجراست 🔍
#دوم اینکه همه کالاها رو نمیشه با یک منطق قضاوت کرد ⚖️
همهچیز که شیر و مرغ نیست 🥛🍗 که بالاخره کم و زیادش یه جوری بشه تهیه کرد.
بعضی کالاها وقتی قیمتشون در طول زمان بالا میره، فقط مصرف کم نمیشه؛ دسترسناپذیر میشن 🚫
داشتن چیزهایی مثل زمین 🏠 یا ماشین 🚗 برای خیلیها کمکم تبدیل میشه به رویا 💭
#سوم اینکه پرداخت به تهِ قیف معمولاً با تأخیر، ناکامل و اسمیه ⏳
اما افزایش قیمتها فوری، کامل و واقعیه 🔥
#چهارم اینکه همه کالاها مثل هم نیستن.
نمیشه با منطق چیپس و پفک، دارو و انرژی و نهاده تولید رو هم قضاوت کرد.
بعضی کالاها وقتی گرون میشن، نه مصرف کم میشه، نه جایگزین دارن؛ فقط فشار مستقیم میاد روی زندگی مردم و تولید.
نتیجه تفکر گرون کن و به مردم صدقه بده، در طول حدود بیست سال گذشته فشار دائمی روی معیشت و تولیده، نه حذف رانت 😐
مسئله این نیست که سرِ قیف بده یا تهِ قیف خوبه.
مسئله اینه که سیاستگذاری غلط، اقتصاد پیچیده رو با نسخههای سادهانگارانه اداره میکنه
اصلا اقتصاد قیف نیست که با جابهجا کردن محل یارانه، مسئله حل بشه ❗
🪴کانال حمزه معلی - اندیشه اقتصادی
⚜️ @h_moalla ⚜️
در میان همه بازیگران اقتصاد، این دولت است که بیشترین هزینه را از جهشهای ارزی و سقوط ارزش پول ملی خواهد پرداخت.
🪴کانال حمزه معلی - اندیشه اقتصادی
⚜️ @h_moalla ⚜️