💠تقریر درس #دروس_تمهیدیه_فی_القواعدالفقهیة💠
جلسه یازدهم
قاعده فراغ و تجاوز، ۶- لزوم دخول در غیرِ جزءِ مشکوک ۷- مراد از غیر
🎙️استاد شیخ محمدهادی #عصمتی
✅نکتهٔ ششم:لزوم دخول در غیرِ جزء مشکوک
پرسش مطرحشده این است که آیا در اجرای قاعدهٔ تجاوز و فراغ، لازم است مکلف «داخل در غیر» شود یا خیر؟ مقصود از «غیر»، چیزی غیر از آن عملی است که در صحت یا اصل اتیان آن شک شده است. برای مثال، اگر پیش از ورود به رکوع شک کند که آیا حمد و سوره را خوانده است یا نه، آیا میتواند قاعدهٔ و تجاوز جاری کند؟
🌀این بحث در دو مرحله پاسخ داده میشود:
مرحله اول: قاعدهٔ تجاوز
این قاعده مربوط به شک در اصل اتیان جزئی پیشین است. در اینجا، بدون شک، دخول در غیر لازم است. دلیل این امر، تصریح موجود در صحیحهٔ زراره است که امام (ع) فرمودهاند: «إِذَا خَرَجْتَ مِنْ شَيْءٍ وَ دَخَلْتَ فِي غَيْرِهِ فَشَكَكْتَ فَلَا بَأْسَ»؛ یعنی هرگاه از چیزی خارج شدی و در غیر آن داخل شدی، سپس شک کردی، اشکالی ندارد. بنابراین، در قاعدهٔ تجاوز، دخول در غیر قطعاً لازم است. البته اینکه مراد از «غیر» چیست در ادامه خواهد آمد.
🌀مرحله دوم: قاعدهٔ فراغ
در اینجا که شک در صحت عمل مطرح است، آیا دخول در غیر لازم است؟ برای این پرسش، دو دلیل بیان شده است:
🔺دلیل اول: دیدگاه میرزای نائینی
ایشان عنوان «مضی» (عبور کردن) را از عناوین مشکک میدانند؛ یعنی مفهومی کلی که صدق آن بر مصادیقش شدت و ضعف دارد. مصداق واضح و آشکار «مضی»، هنگامی است که فرد داخل در غیر شده باشد. اما مصداق غیرواضحتر، موردی است که فرد داخل در غیر نشده باشد (مانند کسی که حمد را تمام کرده اما وارد رکوع نشده است).
مرحوم میرزای نائینی استدلال میکنند که الفاظ مطلقِ دال بر مفاهیم مشکک، بدون قرینه، انصراف به مصداق واضح و روشن دارند. بنابراین، لفظ «مضی» در روایات، به مورد دخول در غیر انصراف دارد.
حتی اگر این استدلال پذیرفته نشود، حداقل، قدر متیقن در مقام تخاطب (یعنی موارد مطرحشده در پرسشهای راویان) مواردی است که دخول در غیر رخ داده، و این قدر متیقن مانع اطلاق روایت به موارد فاقد دخول میشود.
🔻نقد آیتالله ایروانی بر دیدگاه میرزای نائینی
ایشان با پذیرش مشکک بودن عناوین کلی، اما قائل به انصراف لفظ به مصادیق روشن نیستند. ایشان مثال میزنند که لفظ «عالم» اگرچه مصادیق شدید و ضعیف دارد، اما انصراف به مصادیق اعلی (مانند مراجع تقلید) ندارد و شامل هر صاحب علمی میشود، مگر آنکه مصداقی چنان پنهان باشد که صدق عرفی مفهوم کلی بر آن متزلزل باشد.
آیتالله ایروانی معتقدند در مورد «مضی»، مورد عدم دخول در غیر، مصداق پنهان بهحساب نمیآید و صدق عنوان «مضی» بر آن روشن است.
🔺دلیل دوم: اتحاد قاعدهٔ تجاوز و فراغ
در قاعدهٔ تجاوز، دخول در غیر لازم است. از آنجا که قاعدهٔ تجاوز و فراغ به یک قاعدهٔ بازمیگردند، لازم است در قاعدهٔ فراغ نیز دخول در غیر شرط باشد.
🔻تحلیل نهایی آیتالله ایروانی
ایشان با پذیرش لزوم دخول در غیر در قاعدهٔ تجاوز و نیز اتحاد دو قاعده، اما قائل به لزوم دخول در غیر در قاعدهٔ فراغ نیستند. توجیه ایشان این است:
آنچه در هر دو قاعده اصالت دارد، عنوان «مضی» (عبور) است. اما در قاعدهٔ تجاوز (شک در اصل اتیان)، عنوان «مضی» تنها با دخول در غیر محقق میشود و دخول در غیر، طریقیت دارد نه موضوعیت. در حالی که در قاعدهٔ فراغ (شک در صحت)، صرف عبور از محل و پایان عمل، برای صدق «مضی» کافی است.
نتیجه آنکه از نظر ایشان، در قاعدهٔ تجاوز دخول در غیر برای تحقق عنوان مضیّ لازم است، ولی در قاعدهٔ فراغ لازم نیست.
•┈┈••✾🦋🌻🦋✾••┈┈•
کانال مکتب اصولی شهید صدر
@halgeyoola
مکتب اصولی شهید صدر
💠تقریر درس #دروس_تمهیدیه_فی_القواعدالفقهیة💠 جلسه یازدهم قاعده فراغ و تجاوز، ۶- لزوم دخول در غیرِ جز
ادامه 💠تقریر درس #دروس_تمهیدیه_فی_القواعدالفقهیة💠
جلسه یازدهم
قاعده فراغ و تجاوز، ۶- لزوم دخول در غیرِ جزءِ مشکوک ۷- مراد از غیر
🎙️استاد شیخ محمدهادی #عصمتی
✅نکتهٔ هفتم: ماهیت «غیر» در قاعدهٔ تجاوز
برای تبیین معنای «غیر» در قاعدهٔ تجاوز، چند مسئله بررسی میشود:
✳️مسئله اول: جزئی از جز (جزء الجزء)
آیا اگر کسی در هنگام انجام جزئی از اجزاء شک در اتیانِ جزء قبلی همان جزء بکند، میتواند قاعده تجاوز جاری کند؟
آیتالله ایروانی قائل به جریان قاعده در این مورد هستند، زیرا:
1. عنوان «مضی» بر عبور از یک جزء و ورود به جزء دیگر (هرچند جزء الجزء باشد) صدق میکند.
2. جزء الجزء، خود جزئی از کل عمل است.
ایشان استدلال مخالفان (مانند استناد به مثالهای موجود در صحیحهٔ زراره که مربوط به اجزای مستقل بوده) را نمیپذیرند، زیرا مثالهای مذکور از سوی راوی است، نه امام، و قرینهای برای تخصیص اطلاق کلام امام محسوب نمیشود.
🌀مسئله دوم: عبور از آیات و کلمات در قرائت
🔺عبور از آیه به آیه: اگر فرد از آیهای به آیهای دیگر برود و سپس شک کند که آیهٔ پیشین را خوانده است، قاعده تجاوز جاری میشود، زیرا عرفاً «مضی» و «دخول در غیر» صدق میکند.
🔺عبور از کلمه به کلمه: اما اگر در میان یک آیه، از کلمهای به کلمهٔ دیگر برود و شک در اصل انسان کلمه قبل کند، قاعده جاری نمیشود، زیرا صدق «خروج من شیء و دخول فی غیره» بر تکتک کلمات عرفی نیست. این مورد از مصادیق پنهان و غیرواضح برای عنوان کلی «مُضی» است که اطلاق «مضی» انصراف از آن دارد.
•┈┈••✾🦋🌻🦋✾••┈┈•
کانال مکتب اصولی شهید صدر
@halgeyoola
هدایت شده از مکتب اجتهادی امام خمینی (ره)
مؤسسه آموزش عالی حوزوی ائمه اطهار علیهم السلام مشهد مقدس با همکاری نهادهای حوزوی و دانشگاهی برگزار می کند:
🔰سلسله همایش های بین المللی مکتب اجتهادی امام خمینی (ره)
❇️همایش نخست: نظریه خطابات قانونیه
🔻محورهای همایش
🔸تبار و جایگاه شناسی نظریه خطابات قانونیه در ساختار دانش اصول فقه
🔸تحلیل نظریه و تقریرات مختلف از آن
🔹نقدهای مطرح بر نظریه و پاسخ های آن
🔸مسائل و مبادی نظریه
🔹ظرفیت شناسی نظریه
🔸پارادایم قانون
🔹روش شناسی نظریه
📆 زمان برگزاری: بهمن ۱۴۰۵
🗓 زمان اعلام فراخوان آثار: آذر ۱۴۰۴
💠کانال مکتب اجتهادی امام خمینی (ره)
🌐eitaa.com/IKSI_MF
▪️تارنمای همایش
🌐iksi.markazfeqhi.com
13M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
⭕️رهبر معظم انقلاب: قصه این دختر و پسر را باید در تاریخ ثبت کرد...
🔻ما در ماده و معنا پیش میرویم و استکبار را در ماده و معنا شکست خواهیم داد.
•┈┈••✾🦋🌻🦋✾••┈┈•
کانال مکتب اصولی شهید صدر
@halgeyoola
هدایت شده از یادداشتهای علمی
مکتب شهید سیدمصطفی خمینی(رحمهالله)؛ ✨#ستاره_پنهان_انقلاب
🔆آشنایی با اندیشهها، مبارزات و میراث علمی استاد شهید
🎤 فایلهای صوتی: تدریس کتابهای فقهی و اصولی
📚 نکات فقهی و اصولی از مبانی عمیق شهید
🔍 نکات تفسیری و فلسفی: دریچهای به ژرفای اندیشههای قرآنی و عرفانی و فلسفی استاد شهید
💫 خاطرات ناب و شنیدنی: از سلوک علمی و اخلاقی و مبارزاتی آن مجاهدِ بزرگ
📲 همین حالا به جمع ما بپیوندید:
https://eitaa.com/joinchat/2436563033C58810d1a85
#شهید_مصطفی_خمینی
#مکتب_فقهی
#مکتب_اصولی
#اندیشه_ناب_اسلامی
#فقه_و_اصول
#شهید_انقلاب
لَعنَ اللهُ قَاتلِیکِ وَ ضَارِبیِکِ و ظَالِمِیکِ وَ غَاصِبی حقِّکِ یا مَولاتِی یا فاطمَةُ الزهراء ...
✨ قسمتی از درس اخلاق امامخمینی در نجف اشراف
🔹 خودرو نمىتوان مهذب شد. اگر حوزهها همينطور از داشتن مربى اخلاق و جلسات پند و اندرز خالى باشد، محكوم به فنا خواهد بود.
🔺 چطور شد علم فقه و اصول به مدرّس نياز دارد، درس و بحث مىخواهد، براى هر علم و صنعتى در دنيا استاد و مدرس لازم است، كسى خودرو و خودسر در رشتهاى متخصص نمىگردد، فقيه و عالم نمىشود، ليكن علوم معنوى و اخلاقى، كه هدف بعثت انبيا و از لطيفترين و دقيقترين علوم است، به تعليم و تعلم نيازى ندارد و خودرو و بدون معلم حاصل مىگردد؟!
🔹 كراراً شنيدهام سيد جليلى (آسید علی شوشتری) معلم اخلاق و معنويات استاد فقه و اصول، مرحوم شيخ انصارى، بودهاست.
🚫 مواظب باشيد: مبادا پنجاه سال، بيشتر يا كمتر، در حوزهها، با كد يمين و عرق جبين، جهنم كسب نماييد! بايد به فكر باشيد؛ در زمينه تهذيب و تزكيه نفس، و اصلاح اخلاق، برنامه تنظيم كنيد، استاد اخلاق براى خود معين نماييد، جلسه وعظ و خطابه، پند و نصيحت تشكيل دهيد.
📚 جهاد اکبر (مبارزه با نفس)؛ ص۲۳
#اخلاق
•┈┈••✾🦋🌻🦋✾••┈┈•
کانال مکتب اصولی شهید صدر
@halgeyoola
قواعد فقهیه ایروانی ۱۳.mp3
زمان:
حجم:
18.8M
#دروس_تمهیدیه_فی_القواعدالفقهیة
جلسه سیزدهم
قاعده فراغ و تجاوز، ۷- مراد از غیر چیست؟ (مقدمه جزء)
استاد شیخ محمدهادی #عصمتی
قواعد فقهیه ایروانی ۱۴.mp3
زمان:
حجم:
13.8M
#دروس_تمهیدیه_فی_القواعدالفقهیة
جلسه چهاردهم
قاعده فراغ و تجاوز، ۷- مراد از غیر چیست؟ (جزء مترتب، جزء آخر)
استاد شیخ محمدهادی #عصمتی
دلالت تصوریه (اصول مظفر).mp3
زمان:
حجم:
1.5M
توضیح دلالت تصوریه در علم اصول
برگرفته از صوت درس اصول الفقه علامه مظفر رحمه الله توسط استاد شیخ محمدهادی #عصمتی
•┈┈••✾🦋🌻🦋✾••┈┈•
کانال مکتب اصولی شهید صدر
@halgeyoola
دلالت وضعی طبعی عقلی.mp3
زمان:
حجم:
399.3K
توضیح دلالت وضعی، طبعی، عقلی در علم اصول
برگرفته از صوت درس اصول الفقه علامه مظفر رحمه الله توسط استاد شیخ محمدهادی #عصمتی
•┈┈••✾🦋🌻🦋✾••┈┈•
کانال مکتب اصولی شهید صدر
@halgeyoola
قواعد فقهیه ایروانی ۱۵.mp3
زمان:
حجم:
36.7M
#دروس_تمهیدیه_فی_القواعدالفقهیة
جلسه پانزدهم
قاعده فراغ و تجاوز، ۸- احتمال التفات، ۹- تطبیقات.
پایان قاعده فراغ و تجاوز
استاد شیخ محمدهادی #عصمتی