#دانستنی 🔰شفق قطبی چگونه شکل می گیرد ◀️شفق قطبی، که به عنوان نورهای شمالی (Aurora Borealis) در نیمکره شمالی و نورهای جنوبی (Aurora Australis) در نیمکره جنوبی شناخته می‌شود، پدیده‌ای طبیعی است که در اثر برخورد ذرات باردار خورشیدی با میدان مغناطیسی زمین و برخورد آنها با اتم‌ها و مولکول‌های جو زمین به وجود می‌آید. ◀️مراحل شکل‌گیری شفق قطبی: 📗انتشار ذرات باردار از خورشید: خورشید ذرات باردار شامل الکترون‌ها و پروتون‌ها را به صورت مداوم در فضا منتشر می‌کند. این جریان ذرات که به عنوان باد خورشیدی شناخته می‌شود، به سمت زمین حرکت می‌کند. 📗برخورد با میدان مغناطیسی زمین: وقتی باد خورشیدی به زمین می‌رسد، ذرات باردار با میدان مغناطیسی زمین برخورد می‌کنند. میدان مغناطیسی زمین این ذرات را به سمت قطب‌های مغناطیسی هدایت می‌کند. 📘برخورد با جو زمین: هنگامی که ذرات باردار به جو بالایی زمین می‌رسند، با اتم‌ها و مولکول‌های مختلف در جو برخورد می‌کنند. این برخوردها انرژی را به شکل نور آزاد می‌کنند. 📗ایجاد نورهای رنگارنگ: نوع گازهای موجود در جو و ارتفاع برخورد ذرات تعیین می‌کند که نورهای حاصل چه رنگی باشند. برای مثال، برخورد با مولکول‌های اکسیژن در ارتفاعات بالا نور سبز و در ارتفاعات پایین‌تر نور قرمز ایجاد می‌کند. برخورد با مولکول‌های نیتروژن نیز می‌تواند نورهای آبی و بنفش ایجاد کند                ✾࿐༅🛰🌕🔭༅࿐✾ انجمن‌ نجوم دبیرستان علامه حلی متوسطه اول ناحیه دو اراک                    @helli_astronomy                ✾࿐༅🛰🌕🔭༅࿐✾

تلسکوپ فضایی با مشاهده کهکشانی مارپیچی که میزبان یک اختروش با جت‌های جوان است، دانشمندان را شگفت‌زده کرده و نظریه‌های موجود دربارهٔ منشأ جت‌های اختروش‌ها را به چالش کشیده است. اختروش‌ها هسته‌های فعال کهکشان‌هایی با سیاه‌چاله‌های ابرپرجرم هستند که با دیسک‌های برافزایشی درخشان احاطه شده و می‌توانند جت‌های قدرتمندی از مواد را به فضا پرتاب کنند. پیش‌تر تصور میشد که این جت‌ها عمدتاً در نتیجهٔ ادغام کهکشان‌ها ایجاد می‌شوند؛ فرآیندی که منجر به شکل‌گیری کهکشان‌های بیضوی میگردد. با این حال، مشاهدات اخیر هابل از اختروش J0742+2704 نشان می‌دهد که این اختروش در یک کهکشان مارپیچی دست‌نخورده قرار دارد که هیچ نشانه‌ای از ادغام کهکشانی ندارد. این کشف نشان می‌دهد که جت‌های اختروش می‌توانند در کهکشان‌های مارپیچی نیز بدون نیاز به ادغام‌های کهکشانی شکل بگیرند. 🪐 ✾࿐༅🛰🌕🔭༅࿐✾ انجمن‌ نجوم دبیرستان علامه حلی متوسطه اول ناحیه دو اراک @helli_astronomy ✾࿐༅🛰🌕🔭༅࿐✾

10واقعیت عجیب وشگفت انگیز درباره ی نجوم: 1- دانشمندان بر این باورند که ما فقط قادر به دیدن 5 درصد از ماده در جهان هستی می باشیم. این در حالیست که باقی کیهان از ماده ای نامرئی به نام "ماده تاریک" و همچنین نوع اسرارآمیزی از انرژی به نام "انرژی تاریک" تشکیل شده است. 2- ستارگان نوترونی آنقدر چگال و متراکم می باشند که در مقام مقایسه، جرم یک قوطی کنسرو از مواد یک ستاره نوترونی ، بیشتر از جرم کره ماه می باشد. 3- انرژی آزاد شده از خورشید آنقدر زیاد است که حتی تصور آن نیز دشوار است. انرژی آزاد شده از هسته خورشید در هر ثانیه، معادل 100 میلیارد بمب اتم می باشد.4- گالیله به اشتباه مخترع تلسکوپ نامیده شده است. نتایج مطالعات تاریخدانان نشان می دهد مخترع اولین تلسکوپ یک عینک ساز هلندی به نام "یوهانس لیپرشی" بوده است. درعین حال گالیله نخستین فردی می باشد که از ابزار تلسکوپ برای مطالعات نجومی و دانش فضا استفاده نموده است. 5- سیاه چاله ها آنقدر فشرده و چگال بوده و چنان جاذبه شدیدی تولید می نمایند که حتی نور نیز نمی تواند از آن فرار نماید. فیزیکدانان نظری پیش بینی می کنند که شرایطی وجود دارد که تحت آن نور قادر به فرار است. (این وضعیت 'تابش هاوکینگ' نامیده شده است) 6- رسیدن نور ستارگان و کهکشان های دور به ما آنقدر زمان می برد که آنچه ما امروز می بینیم در واقع وضعیت این اجرام را در صدها، هزاران و حتی میلیون ها سال قبل نشان می دهد. از اینرو همانطور که به آسمان می نگریم براستی سفری در زمان و گذشته های بسیار دور داریم. 7- سحابی خرچنگ بواسطه یک انفجار ابرنواختری در سال 1054 میلادی بوجود آمد. منجمان عرب و نیز ستارشناسان چینی در آن زمان اشاره کرده اند که این انفجار آنقدر درخشان بوده که برای ماه ها باعث روشنی آسمان شب شده و حتی در روشنی روز نیز قابل مشاهده بوده است.8- شهاب ها معمولاً فقط ذرات ریز گرد و غبار در حال سقوط از میان جو زمین می باشند. دنباله دارها گاهی اوقات از میان مدار زمین عبور کرده و ردی از گرد و غبار را در مسیر پشت سر خود بر جای می گذارند. سپس همانطور که زمین در مسیر حرکت خود از میان این گرد و غبار عبور می کند ، این ذرات داغ شده و رگه هایی از نور در آسمان شب نمایان می سازند. 9- اگرچه عطارد نزدیکترین سیاره به خورشید است اما با اینحال گاهی اوقات دمای آن تا منفی 280 درجه فارنهایت می رسد. اما چرا؟ از آنجا که سیاره عطارد تقریباً هیچ اتمسفری ندارد، لذا هیچ چیز برای به دام انداختن و نگه داشتن گرما در نزدیکی سطح آن وجود ندارد. از اینرو نیمه تاریک سیاره عطارد (سمتی که از خورشید دور است) بسیار سرد است. 10- اگرچه سیاره زهره نسبت به خورشد، در فاصله ای دورتر از سیاره عطارد قرار دارد، اما به طور قابل ملاحضه ای داغتر از عطارد است. علت این امر جو غلیظ و متراکم سیاره زهره است که باعث حفظ گرما در نزدیکی سطح سیاره می شود. ✾࿐༅🛰🌕🔭༅࿐✾ انجمن‌ نجوم دبیرستان علامه حلی متوسطه اول ناحیه دو اراک @helli_astronomy ✾࿐༅🛰🌕🔭༅࿐✾

10 حقیقت شگفت انگیز درباره ماه : ضربه بزرگ: ماه در نتیجه برخوردی شکل گرفته است که از آن با نام برخورد عظیم یا برخورد بزرگ یاد می شود. اخترشناسان به منظور توضیح این پدیده نظریه ای را با این مضنون ارائه کرده اند: در حدود 4.6 بیلیون سال پیش، جسمی عظیم در ابعاد سیاره مریخ اندکی پس از شکل گیری خورشید و منظومه خورشیدی با زمین برخورد کرده است. در نتیجه این برخورد ابری از صخره های تبخیر شده مرکب از اجرام کیهانی و بدنه زمین به مدار خارجی زمین پرتاب شد. این ابر به تدریج سرد و فشرده شده و حلقه ای کوچک را از اجرام جامد تشکیل داد که با جمع شدن این اجرام در کنار یکدیگر ماه کنونی شکل گرفت. زمین عامل طلوع ماه: هر روز و طی زمانهای متغیر ماه از سمت شرق طلوع کرده و در سمت غرب غروب می کند. فرایندی که شباهت زیادی به روند حرکتی خورشید و دیگر ستاره ها دارد. زمین در حال چرخش بر محور خود در جهت شرق است که این پدیده باعث نمایان شدن اجرام کیهانی و ناپدید شدن آنها در طول زمانی معین می شود. کره ماه نیز طی هر 29.5 روز سفری مداری حول زمین دارد که این حرکت تدریجی در آسمان رو به شرق صورت می گیرد. به همین دلیل است که طلوع ماه در برخی روزها با 50 دقیقه تاخیر صورت می گیرد. این شیوه حرکتی همچنین می تواند دلیل طلوع گاه به گاه زودهنگام ماه در هنگام عصر و یا در طول روز را توضیح دهد. عدم وجود وجه تاریک: برخلاف آنچه به نظر می آید، ماه هیچ وجه تاریکی ندارد. ماه تنها وجه دور افتاده ای دارد که امکان مشاهده آن از زمین وجود ندارد. دلیل این پدیده به زمانهای گذشته باز می گردد. در گذشته های دور تاثیرات گرانشی زمین باعث کند شدن چرخش ماه حول محور خود شد. به محض اینکه چرخش ماه به اندازه ای کند شد تا با دوره چرخشی خود به دور زمین انطباق پیدا کند، تاثیر گرانشی زمین بر روی ماه تثبیت شد. به همین دلیل ماه در حال حاضر یک بار به دور زمین چرخیده و یک بار حول محور خود حرکت می کند و به دلیل اینکه هر دو این چرخشها در زمانی واحد شکل می گیرند، زمین تنها قادر به مشاهده یک وجه از کره ماه خواهد بود. کمبود گرانش: کره ماه 27 درصد از ابعاد زمین را با جرمی کمتر تشکیل می دهد. در عین حال گرانش موجود در کره ماه تنها 1.6 گرانش کره زمین اندازه گیری شده است. به همین دلیل در صورتی که تکه سنگی در کره ماه از بالا به پایین پرتاب شود، سرعت سقوط آن بسیار کمتر از سرعت سقوط همان سنگ در زمین خواهد بود. همچنین در صورتی که وزن فردی در روی زمین 68 کیلوگرم باشد، همان فرد در کره ماه 11 کیلوگرم وزن خواهد داشت. کوچک و بزرگ شدن قرص ماه: مدار حرکت ماه به دور زمین بر خلاف باور بسیاری بیضوی است و نه دایره. به همین دلیل فاصله میان مرکز زمین و مرکز ماه طی هر یک از دوره های کامل چرخش ماه، متغییر است. در نزدیکترین فاصله ماه به زمین که اصطلاحا حضیض خوانده می شود فاصله این دو جرم کیهانی از یکدیگر 363 هزار و 300 کیلومتر خواهد بود. این فاصله در نقطه عکس، یعنی در دورترین فاصله ممکن به 405 هزار و 500 کیلومتر افزایش پیدا می کند. به بیانی دیگر زمانیکه ماه در نزدیکترین فاصله خود از زمین کامل شود، 14 درصد بزرگتر دیده شده و درخشش آن 30 درصد افزایش خواهد یافت. تاریخچه بمباران در ماه: حفره های موجود در سطح کره ماه می تواند گذشته سخت این کره را به خوبی آشکار سازد. به دلیل نبودن نزدیک به مطلق اتمسفر در ماه و کم بودن فعالیتهای درونی در این کره، تعداد حفره هایی که در اثر برخوردهای شدید در بیلیونها سال پیش در ماه به وجود آمده اند رکورد منحصر به فردی را به ثبت رسانده اند. با تخمین تاریخ حفره های ماه، دانشمندان دریافته اند که سیاره زمین به همراه قمر خود در حدود چهار بیلیون سال پیش تحت بمباران شدید کیهانی بوده است. کره ماه کره نیست: ماه شکل کروی و دوار ندارد بلکه تخم مرغی شکل است. در صورتی که ماه با دقت مورد مطالعه قرار گیرد می توان دید که مرکز ماه درواقع مرکز هندسی این قمر به شمار نمی رود و در واقع با مرکز واقعی کره دو کیلومتر فاصله دارد. ✾࿐༅🛰🌕🔭༅࿐✾ انجمن‌ نجوم دبیرستان علامه حلی متوسطه اول ناحیه دو اراک @helli_astronomy ✾࿐༅🛰🌕🔭༅࿐✾

ماه لرزه: فضانوردان ماموریت آپولو طی بازدید خود از کره ماه از لرزه نگار استفاده کرده و دریافتند این جرم خاکستری جرمی مرده به شمار نمی رود. ماه لرزه های کوچک از کیلومترها پایین تر از سطح خارجی ماه سرچشمه می گیرند و اینگونه به نظر می رسد این لرزه ها تحت تاثیر کشش گرانشی زمین به وجود می آیند. شکستگی های کوچک و فوران گاز از نشانه های وجود ماه لرزه در این کره درخشان است. دانشمندان بر این باورند ماه نیز دارای هسته ای داغ و مذاب مشابه زمین است. اما اطلاعات به دست آمده از کاوشگر سازمان ناسا در سال 1999 نشان می دهد که ماه دارای هسته ای بسیار کوچک بوده که تنها دو تا چهار درصد از جرم کلی ماه را تشکیل می دهد. این ابعاد در برابر ابعاد هسته زمین که 30 درصد از جرم کلی زمین را تشکیل می دهد کاملا ناچیز است. ✾࿐༅🛰🌕🔭༅࿐✾ انجمن‌ نجوم دبیرستان علامه حلی متوسطه اول ناحیه دو اراک @helli_astronomy ✾࿐༅🛰🌕🔭༅࿐✾

مارپیچ فیبوناچی چگونه ساخته می‌شود؟ مارپیچ فیبوناچی از مربع‌هایی با اضلاع برابر با اعداد دنباله فیبوناچی ساخته می‌شود. مراحل ساخت به‌صورت زیر است: 1. یک مربع با ضلع 1 واحد رسم می‌کنیم. 2. یک مربع دیگر با ضلع 1 واحد در کنار مربع اول اضافه می‌کنیم. 3. سپس مربعی با ضلع 2 واحد در کنار دو مربع قبلی رسم می‌کنیم. 4. این کار را ادامه می‌دهیم و مربع‌هایی با اضلاع 3، 5، 8، 13، و… اضافه می‌کنیم. سپس، با رسم قوس‌هایی درون هر مربع، یک مارپیچ نرم و پیوسته شکل می‌گیرد که به مارپیچ فیبوناچی معروف است. مارپیچ فیبوناچی و نسبت طلایی: مارپیچ فیبوناچی ارتباط نزدیکی با نسبت طلایی (Golden Ratio) دارد. نسبت طلایی عددی است که تقریباً برابر 1.618 است و با حرف یونانی Φ (فی) نشان داده می‌شود. هرچه در دنباله فیبوناچی جلوتر برویم، نسبت دو عدد متوالی به عدد 1.618 نزدیک‌تر می‌شود. این نسبت نمادی از تعادل، هماهنگی و زیبایی طبیعی است. کاربردهای مارپیچ فیبوناچی در طبیعت: مارپیچ فیبوناچی به‌طور گسترده در پدیده‌های طبیعی دیده می‌شود، از جمله: 1. گل‌ها و برگ‌ها: تعداد گلبرگ‌های بسیاری از گل‌ها از اعداد فیبوناچی پیروی می‌کند. مثلاً گل‌های آفتابگردان، گلبرگ‌های خود را به‌صورت مارپیچ فیبوناچی می‌چینند. 2. صدف‌ها و حلزون‌ها: پوسته‌های صدف و حلزون‌ها به‌صورت مارپیچ فیبوناچی رشد می‌کنند. 3. کهکشان‌ها: برخی کهکشان‌های مارپیچی، مانند کهکشان راه شیری، الگوی مارپیچ فیبوناچی را دنبال می‌کنند. 4. شاخ حیوانات: شاخ بزها و قوچ‌ها نیز به‌صورت مارپیچ فیبوناچی رشد می‌کنند. 5. گردبادها: الگوی چرخشی گردبادها نیز می‌تواند مارپیچ فیبوناچی را دنبال کند. کاربردهای مارپیچ فیبوناچی در هنر و معماری: 1. نقاشی و مجسمه‌سازی: هنرمندان مشهوری مانند لئوناردو داوینچی از نسبت طلایی و مارپیچ فیبوناچی در آثار خود استفاده کرده‌اند. 2. ساختمان‌ها: در بسیاری از بناهای تاریخی، مانند پارتنون در آتن، نسبت طلایی و مارپیچ فیبوناچی دیده می‌شود. 3. عکاسی و طراحی: عکاسان و طراحان از مارپیچ طلایی (Golden Spiral) برای ترکیب‌بندی تصاویر استفاده می‌کنند تا عکس‌ها و طراحی‌ها زیباتر و متعادل‌تر به نظر برسند. چرا مارپیچ فیبوناچی مهم است؟ مارپیچ فیبوناچی نشان‌دهنده نظم در بی‌نظمی است. این الگو نشان می‌دهد که بسیاری از پدیده‌های طبیعی، که در ظاهر تصادفی به نظر می‌رسند، از یک الگوی ریاضی دقیق و زیبا پیروی می‌کنند. این مارپیچ نمادی از تعادل، هماهنگی و زیبایی در جهان هستی است. 🪐 ✾࿐༅🛰🌕🔭༅࿐✾ انجمن‌ نجوم دبیرستان علامه حلی متوسطه اول ناحیه دو اراک @helli_astronomy ✾࿐༅🛰🌕🔭༅࿐✾

مارپیچ فیبوناچی (Fibonacci Spiral): مارپیچ فیبوناچی یک الگوی هندسی زیبا و شگفت‌انگیز است که بر اساس دنباله فیبوناچی شکل میگیرد. این مارپیچ در طبیعت، هنر، معماری و حتی بدن انسان دیده می‌شود و به دلیل تقارن و تناسب خاص خود، توجه دانشمندان، ریاضیدانان و هنرمندان را به خود جلب کرده است. دنباله ی فیبوناچی چیست؟ دنباله فیبوناچی مجموعه‌ای از اعداد است که به‌صورت زیر شکل می‌گیرد: 0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34,   هر عدد در این دنباله حاصل جمع دو عدد قبلی است. و به همین ترتیب ادامه پیدا میکند. مارپیچ فیبوناچی چگونه ساخته می‌شود؟ 🪐 ✾࿐༅🛰🌕🔭༅࿐✾ انجمن‌ نجوم دبیرستان علامه حلی متوسطه اول ناحیه دو اراک @helli_astronomy ✾࿐༅🛰🌕🔭༅࿐✾

- گودال‌های بزرگ منحصر به فرد در سیاره ی بهرام (مریخ) که نشان‌دهنده جریان آب زیرزمینی و فرسایش مشابه با چشمه‌‌ های زمینی است (درگذشته) - وجود مواد در کف گودال‌ها و رسوبات خطی، نشان‌دهنده فعالیت‌های زمین‌شناسی اخیر است، احتمالاً شامل شکل گیری کوتاه مدت آب یا یخ. - مطالعه ی این ویژگی‌های مریخی به درک پتانسیل قابلیت سکونت در گذشته این سیاره کمک میکند و برای اکتشافات آینده اهمیت دارد. 🪐 ✾࿐༅🛰🌕🔭༅࿐✾ انجمن‌ نجوم دبیرستان علامه حلی متوسطه اول ناحیه دو اراک @helli_astronomy ✾࿐༅🛰🌕🔭༅࿐✾

در سال‌های اخیر، اخترشناسان موفق به کشف سیاره‌هایی شده‌اند که ویژگی‌های آن‌ها شباهت زیادی به زمین دارد و ممکن است شرایط لازم برای حیات را فراهم کنند. در ادامه، به برخی از این سیاره‌ها اشاره می‌کنیم: 1. سیاره Teegarden’s Star b: این سیاره در منطقه قابل سکونت ستاره Teegarden قرار دارد و بر اساس شاخص شباهت زمین، ۹۵٪ شبیه به زمین است. 2. سیاره TRAPPIST-1e: این سیاره با اندازه‌ای مشابه زمین، حدود ۴۰ سال نوری از ما فاصله دارد و بر اساس کاتالوگ زیستگاه سیاره‌ای، ۹۵٪ شبیه به زمین است. 3. سیاره TRAPPIST-1d: این سیاره دارای دمایی مشابه به زمین است و ممکن است دارای جو، اقیانوس‌ها یا لایه‌های یخی باشد. دانشمندان این سیاره را ۸۹٪ شبیه به زمین می‌دانند. 4. سیاره کپلر-۴۳۸b: این سیاره در منطقه قابل سکونت ستاره خود قرار دارد و ممکن است شرایطی برای وجود آب مایع روی سطح آن فراهم باشد. 5. سیاره Proxima Centauri b: این سیاره در مدار ستاره Proxima Centauri، نزدیک‌ترین ستاره به خورشید، قرار دارد و ممکن است شرایطی برای وجود آب مایع روی سطح آن فراهم باشد. 6. سیاره کپلر-۴۴۲b: این سیاره سنگی از نظر اندازه و دما یکی از شبیه‌ترین سیارات به زمین شناخته شده است و ۸۴٪ شبیه به زمین است. توجه داشته باشید که اطلاعات موجود درباره این سیاره‌ها بر اساس مشاهدات و مدل‌های فعلی است و ممکن است با پیشرفت‌های علمی و فناوری، جزئیات جدیدی درباره آن‌ها کشف شود. 🪐 ✾࿐༅🛰🌕🔭༅࿐✾ انجمن‌ نجوم دبیرستان علامه حلی متوسطه اول ناحیه دو اراک @helli_astronomy ✾࿐༅🛰🌕🔭༅࿐✾

نقطه لاگرانژی L2 و دلیل استقرار تلسکوپ جیمز وب در آنجا 🌌 نقاط لاگرانژی مکان‌هایی در فضا هستند که در آن نیروی گرانش دو جرم بزرگ، مانند زمین و خورشید، به‌ گونه‌ای به تعادل میرسد که یک جسم سوم میتواند بدون مصرف انرژی زیاد، در آنجا باقی بماند. یکی از این نقاط، نقطه لاگرانژی L2 است که در فاصله ۱.۵ میلیون کیلومتری از زمین، در جهت مخالف خورشید قرار دارد. این مکان یکی از بهترین نقاط برای استقرار تلسکوپ‌های فضایی است، زیرا: چرا جیمز وب در L2 مستقر شده است؟ 1️⃣ ثبات گرانشی: در نقطه L2، نیروی گرانشی خورشید و زمین به شکلی عمل می‌کند که به جیمز وب اجازه می‌دهد در مسیر خود ثابت بماند و با صرف انرژی بسیار کم، موقعیت خود را حفظ کند. 2️⃣ دید پایدار به کیهان: در این نقطه، جیمز وب همیشه زمین، خورشید و ماه را در یک جهت پشت سر خود دارد و می‌تواند بدون مزاحمت از تابش نور این اجرام، نمایی باز و پایدار از کیهان داشته باشد. 🪐 ✾࿐༅🛰🌕🔭༅࿐✾ انجمن‌ نجوم دبیرستان علامه حلی متوسطه اول ناحیه دو اراک @helli_astronomy ✾࿐༅🛰🌕🔭༅࿐✾

تصویر و صدای جَو سیاره ی بهرام (مریخ) ثبت شده توسط curiosity 🪐 ✾࿐༅🛰🌕🔭༅࿐✾ انجمن‌ نجوم دبیرستان علامه حلی متوسطه اول ناحیه دو اراک @helli_astronomy ✾࿐༅🛰🌕🔭༅࿐✾

با تشکر از آقای ربیعی و آقای ابراهیم زاده ✾࿐༅🛰🌕🔭༅࿐✾ انجمن‌ نجوم دبیرستان علامه حلی متوسطه اول ناحیه دو اراک @helli_astronomy ✾࿐༅🛰🌕🔭༅࿐✾