🖋 تریتا پارسی:
➖ مهم است درک کنیم که برخلاف کنایه دونالد ترامپ به باراک راوید مبنی بر اینکه نتانیاهو «اصلاً قضاوت درستی ندارد»، نخستوزیر اسرائیل دقیقاً میداند که چه میکند:
او با انجام سلسله حملاتی به محله «ضاحیه» در بیروت، در پی آن است که هم توافق احتمالی صلح میان آمریکا و ایران، و هم صلح شکننده میان اسرائیل و لبنان که ممکن بود در پی آن حاصل شود را از بین ببرد.
➖ این اقدام، یک هدف راهبردیِ دیگر نیز دارد؛ نتانیاهو به دنبال پیشدستی در برابر تلاش ایران برای ایجاد «معادله بازدارندگی منطقهای جدید» است؛ معادلهای که در آن، حملات به بیروت و احتمالاً گستردهتر از آن به لبنان، میتوانست منجر به پاسخ مستقیم ایران به اسرائیل شود.
➖ او با انجام این حملات در مقطع کنونی، صرفاً یک دشمن را هدف قرار نمیدهد، بلکه در حال به چالش کشیدن ظهور نظم منطقهای جدیدی است که آزادی عمل نظامی اسرائیل را محدود میکند.
🆔 @Hesfir
✔️ صدا و سیمای جمهوری اسلامی پس از توئیت شهباز شریف، نخست وزیر پاکستان، و توئیت دونالد ترامپ، توافق ایران و آمریکا را اعلام کرد.
🆔 @Hesfir
➖پیش از آغاز جنگ، اصل بر آزادی ناوبری در تنگه هرمز بود. اما اکنون به نظر میرسد که این ناوبری مشروط به تأیید ایران شده است.
➖اگر این واقعیتِ جدیدِ ماجرا باشد، معنایش این است که ما [آمریکا] بر سر حیاتیترین آبراه جهان جنگیدیم، اما در نهایت، کنترلی بهمراتب کمتر از گذشته به دست آوردیم.
چه دستاورد پربار و شگفتانگیزی!
🆔 @Hesfir
🖋دن شاپیرو، سفیر سابق آمریکا در سرزمینهای اشغالی
✔️تا زمانی که متن نهایی توافق میان ایالات متحده و ایران امضا و منتشر نشود، شاهد روایتسازیهای متفاوت از سوی هر دو طرف خواهیم بود. اما این برداشت اولیهی من است:
➖این جنگ یک اشتباه بود و باید به پایان برسد. رئیسجمهور تصور میکرد که نظام ایران بهسرعت فرو میپاشد، اما چنین نشد. در واقع، بقای ایران در برابر حملات سنگین آمریکا و اسرائیل و اجرای حملات متقابل موثر، جایگاه استراتژیک این کشور را تقویت کرده است. بسیاری از کشورهای منطقه اکنون در حال نزدیکی به ایران و بهدنبال تنشزدایی و بازسازی روابط هستند؛ نشانهای که گویای تغییر جهت وزش باد در سیاست منطقه است.
➖بازگشایی تنگه هرمز مهمترین دستاورد این تفاهمنامه (MOU) است. البته که تنگه پیش از جنگ هم باز بود، اما حالا هزینهی بازگشایی آن را با لغو تحریمها میپردازیم. ایران یک اهرم فشار نظری را به یک ابزار کاملاً واقعی و قدرتمند تبدیل کرده و با تحمیل هزینه به اقتصاد جهانی، رئیسجمهور ترامپ را به تکاپو انداخته است.
➖در خصوص مسائل هستهای، در حال حاضر توافق خاصی وجود ندارد جز توافق برای مذاکره بر سر ذخایر اورانیوم با غنای بالا (HEU) و توقف موقت غنیسازی. ایران به خوبی راه و چاهِ فرسایشی کردن مذاکرات و گرفتن امتیاز در مسیر را بلد است. بعید نیست که هیچگاه توافق نهایی حاصل نشود، و بسیار محتمل است که اگر توافقی هم به دست آید، از آنچه میتوانستیم پیش از جنگ از طریق دیپلماسی به آن برسیم، ضعیفتر باشد.
➖ایران احتمالاً تهدیدِ بازگشت آمریکا به جنگ را جدی نمیگیرد، بهویژه پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا. بنابراین، ما در حال انجام دیپلماسی بدونِ پشتوانهی یک تهدید نظامی معتبر هستیم.
➖اگر توافق نهایی در نهایت بتواند جاهطلبیهای هستهای ایران را بهطور امن مهار کند، آن را خواهم پذیرفت؛ اما برای چنین قضاوتی هنوز بسیار زود است.
➖تمرکز اصلی ترامپ بر این است که توافق خود را بهگونهای جلوه دهد که از برجام (JCPOA) برتر باشد، اما ما هنوز فاصلهی زیادی تا مقایسه این دو داریم و ممکن است در نهایت، این توافق هیچگونه برتری نسبت به برجام نداشته باشد یا حتی ضعیفتر از آن ظاهر شود.
➖از جهاتی، توافق ترامپ و برجام از همین حالا به هم شبیهاند: هیچکدام به مسائل موشکی، نیروهای نیابتی، تضعیف نظام یا کمک به مردم ایران نپرداختهاند. در مقابل، لغو تحریمها در هر دو حالت، قدرت مالی نظام را افزایش میدهد و مستقیماً به برنامههای موشکی و شبکههای نیابتی تزریق خواهد شد. منتقدان صادقِ برجام، نباید برای دفاع از رویکرد ترامپ خود را به آب و آتش بزنند.
➖اسرائیلیها از این نتیجه عمیقاً ناامیدند، اما نباید غافلگیر شده باشند. پس از همپوشانی اولیهی منافع ترامپ و نتانیاهو، واگرایی شدیدی میان آنها شکل گرفت. ایالات متحده نیاز داشت که این جنگ تمام شود، اما نتانیاهو میخواست آن را ادامه دهد.
➖ادعای ترامپ مبنی بر گنجاندن لبنان در آتشبس و ممانعت شدید او از حملات اسرائیل به حزبالله نیز برای ایران یک پیروزی محسوب میشود. پس از امضای برجام، اوباما و نتانیاهو با همکاری یکدیگر، کارزار حملات اسرائیل در سوریه را برای رهگیری محمولههای تسلیحاتی ایران به مقصد حزبالله در لبنان تقویت کردند.
➖بنابراین، بیایید امیدوار باشیم شاهد خروج اورانیوم غنیشده ایران و تعلیق طولانیمدت غنیسازی با راستیآزمایی کامل باشیم. اما برای دستیابی به این اهداف، تیم ترامپ نیاز دارد تا به دیپلماسی بسیار پیچیدهتری روی بیاورد و از کارشناسان متخصص بهره ببرد؛ کاری که تا به امروز انجام نداده است. اگر این فقط یک نمایش مقطعی (فاز اول) بدون پیگیری برای اجرای مراحل بعدی باشد — نظیر آنچه در غزه رخ داد — ما پس از این جنگ، به دلیلِ همین جنگ، در وضعیت بسیار بدتری قرار خواهیم گرفت.
🆔 @Hesfir
🖋 علی هاشم، خبرنگار الجزیره:
➖ اگر توافق پابرجا بماند، آنگاه هرچه که شروط نهایی باشد، هرچه در نهایت روی کاغذ بیاید، و هرطور که آن را با اهدافی که جنگ از ابتدا دنبال میکرد بسنجیم، ایران بازنده نبوده است.
➖ هرمز برای قدرت آمریکا همان خواهد بود که سوئز برای بریتانیا بود: لحظهای که محدودیتهایش در منطقه دیگر قابل انکار نبود و همه میتوانستند آن را ببینند.
🆔 @Hesfir
✔️«توافق با جمهوری اسلامی ایران» دقیقاً شامل چیست؟
🖋آرنو برتراند، تحلیلگر فرانسوی مسائل ژئوپلتیک
➖اگر سردرگم شدهاید، طبیعی است: آمریکا و ایران همین حالا هم بهصورت علنی بر سر اینکه دقیقاً چه چیزی را توافق کردهاند اختلاف دارند، و حتی هنوز با یک «توافق» رسمی طرف نیستیم؛ بلکه با یک یادداشت تفاهم (MOU) روبهرو هستیم که فقط چارچوب و شروط آغاز مذاکرات برای رسیدن به توافق اصلی را در ۶۰ روز آینده تعیین میکند.
➖با این حال، چند چیز را میدانیم:
۱) اسرائیل آشکارا در تلاش است این توافق را بر هم بزند — برای نمونه، با حمله به بیروت در روز یکشنبه گذشته. رسانههای اسرائیلی نوشتهاند که این توافق باعث «نگرانی عمیق مقامهای اسرائیلی» شده، اینکه «اسرائیل، با وجود آنکه جنگ را در کنار آمریکا آغاز کرد، در مذاکرات دخیل نبوده»، و اینکه «این توافق به اهداف جنگی که آمریکا و اسرائیل تعیین کرده بودند، دست نمییابد».
نکته آخر روشن است: صرف وجود این یادداشت تفاهم نشان میدهد اهداف جنگ محقق نشدهاند؛ چرا که این اهداف قطعاً شامل آن نمیشد که آمریکا برای خروج، با ایرانِ شکستنخورده وارد مذاکره شود و اسرائیل هم از دور نظارهگر و نگران بماند.
۲) میدانیم — چون هر دو طرف و نیز پاکستان، بهعنوان میانجی، آن را تأیید کردهاند — که یک یادداشت تفاهم نهایی وجود دارد و قرار است روز جمعه در سوئیس، از سوی جیدی ونس و احتمالاً خود ترامپ، بهطور رسمی امضا شود. ونس گفته بود: «من قطعاً قصد دارم آنجا باشم، اما ممکن است خود رئیسجمهور هم حاضر باشد».
۳) میدانیم که ترامپ دستور داده محاصره دریایی آمریکا برداشته شود — ظاهراً از امروز، دوشنبه.
۴) تنگه هرمز از سمت ایران بازگشایی خواهد شد — هرچند دو طرف درباره جزئیات آن بهصورت علنی روایت متفاوتی ارائه کردهاند. ترامپ از «عبور رایگان» سخن گفته و وزیر خارجه ایران، عراقچی، از «هزینههای خدماتی».
۵) جنگ قرار است در همه جبههها، از جمله لبنان، پایان یابد — هر دو طرف دقیقاً همین عبارت را به کار بردهاند. اسرائیل، البته، آشکارا در تلاش است این روند را خراب کند.
۶) نوعی از رفع تحریمها در متن گنجانده شده است — ایران از «لغو همه تحریمها» سخن میگوید و یک مقام ارشد آمریکایی نیز تأیید کرده که سازوکار توافق چنین است: «ایران هر بار که مجموعهای از مطالبات آمریکا را برآورده کند، پاداش اقتصادی دریافت خواهد کرد.»
۷) ظاهراً در این یادداشت تفاهم، درباره موضوع هستهای هیچ توافقی نشده است؛ فقط قرار است این مسئله در بازه ۶۰ روزه مذاکرات بررسی شود و ایران در این مدت، وضعیت فعلی هستهای خود را حفظ کند.
۸) در واقع، بهنظر میرسد این یادداشت تفاهم بیشترِ مسائل واقعاً اختلافی — مثل برنامه هستهای — را به مذاکرات بعدی موکول کرده و در کوتاهمدت فقط مشکلاتی را حل میکند که خودِ جنگ ایجاد کرده بود: توقف درگیری، بازگشایی تنگه هرمز با قواعد جدید ایران، و لغو محاصره دریایی.
در نتیجه، بهاحتمال زیاد این «توافق» در این مرحله، کمتر شبیه یک توافق کامل است و بیشتر شبیه بهرسمیت شناختن وضعیتی جدید است که در نتیجه جنگ شکل گرفته. تفاوتش با آتشبس ۵ آوریل در این است که اینبار آمریکا دارد همه ابزارهای فشارِ ایجادشده در جنگ را کنار میگذارد — از جمله محاصره دریاییای که در ۱۳ آوریل اعمال کرده بود.
➖ در عمل، یعنی جنگ در دو مرحله، به بنبستِ فشار و اجبار رسید: نخست در بعد نظامی، و سپس در بعد اقتصادی با محاصره دریایی. و این یادداشت تفاهم، شکست هر دو مرحله را رسمیت میبخشد.
در مقابل، چیزی که آمریکا بهدست میآورد، فقط فرصتی برای گفتوگو درباره اهداف اولیهاش در جنگ — مثل موضوع هستهای — است؛ آن هم پس از آنکه عملاً ثابت کرده نتوانسته این اهداف را از راه زور تحمیل کند.
بدیهی است که وقتی در میدان نبرد نتوانستهاید به خواستههای بهتر برسید، سر میز مذاکره هم معمولاً شرایط بهتری نصیبتان نمیشود.
🆔 @Hesfir
✔️ میخواستند و نتوانستند
🖋 محمدرضا جلائیپور
➖ دو قدرت اتمی به تصریح شفاف خودشان میخواستند با حملهٔ نظامی و تروریسم اقتصادی و رسانهای علیه ایران:
- چهار روزه ایران «تسلیم غیرمشروط» شود
- ایران را به «عصر حجر» ببرند
- ایران را «کلنگی» کنند
- ایران را «ویلچری» کنند
- تمدن ایران را نابود کنند
- پلها و نیروگاهها و سایر زیرساختهای ایران را ویران کنند
- نظام سیاسی ایران را براندازند
- اقتصاد ایران را فروبپاشند
- ایران را حکمرانیناپذیر و زندگیناپذیر کنند
- جنگ داخلی مسلحانه راه بیاندازند
- نقشهٔ ایران را تغییر دهند
- سلطنت وابسته را احیا کنند
- قدرت دفاعی و نظامی ایران را نابود کنند
- نفت ایران را استثمار کنند
- پایگاههایشان در همسایگی ایران را تقویت کنند
- حق استفاده از انرژی صلحآمیز هستهای ایران را بگیرند
- صنایع و شهرکهای موشکی و ناوگان پهپادی و شهپادی و قایقهای موشکزن ایران را نابود کنند
- نظام سیاسی و نیروهای مسلح ایران را بیسر کنند
- اسراییل جنایتپیشه را هژمون نظامی و ناظم غرب آسیا کنند
- در ائتلاف حکمرانان ایران شکاف عمیق بیاندازند
- اهرم تنگهٔ هرمز را از دست ایران بگیرند
- همپیمانان منطقهای ایران را نابود کنند
- و اهرم تنگهٔ هرمز را از دست ایران بگیرند.
➖ هیچ کدام را نتوانستند. هیچ کدام. استقامت ملی و دفاع میهنی درخشان ایرانیان نگذاشت. برای اولین بار در سدههای اخیر در روز اعلام پایان جنگ، قدرت ملی ایران بیش از روز اول جنگ شده است.
➖ شکوه این مقاومت موفق ضداستعماری و کامیابی جنبش حفاظت از ایران بر یکایک ایرانیان و عدالتخواهان جهان مبارک! و جای شهدای میناب و ناو دنا و لامرد و پای لانچر و ایست بازرسی و رهبران و فرماندهان شهید و بیش از چهار هزار شهید جنگهای ۱۲ روزه و چهلروزه در روز اعلام رسمی پایان جنگ خالی!
➖ تکتک ساعات فرصت ازدستندادنیِ ۶۰ روز آینده را باید با بهترین راهبریِ ممکن و بسیج نیروها و ظرفیتهای نهادهای عمومی و مدنی صرف تغییر صحنه و تقویت همهٔ مولفههای قدرت و ظرفیت ملی ایران کرد، اگر میخواهیم جنگ/محاصرهٔ بعدی نزدیک و پرهزینه نباشد و محقق نشود.
🆔 @Hesfir
🖋 مارک دوبوویتز، مدیر بنیاد دفاع از دموکراسی:
- بازارهای انرژی را دوباره آرام و ذخایر را پر کنید.
- به ارتش آمریکا استراحت دهید و آن را دوباره مسلح کنید.
- طرحی برای حمایت از ایرانیان مخالف برای فلج کردن حکومت تدوین کنید.
- تحریمها را با فشار بیوقفه اجرا کنید.
- پای میز مذاکره بازی نخورید.
- اراده تهران را زود آزمایش کنید.
- امتیاز کم بدهید.
- نتیجه بخواهید.
- سریع [از میز مذاکره] کنار بروید.
- محکمتر ضربه بزنید.
🆔 @Hesfir
🖋 دکتر حسن احمدیان، عضو هیات علمی دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران
➖کشمکش میان ایران و ایالات متحده همچنان پابرجاست، اما این دورِ خاص از تقابل، از همان ابتدا با هدفِ دستیابی به یک توافق مرحلهبندیشده (پلهکانی) طراحی شده بود؛ توافقی که بر پایه گامهای تدریجی و راستیآزمایی در تمامی سطوح بنا شده است.
➖ آنچه بیش از هر چیز جلب توجه میکند، موازنه کلی در چارچوب این توافق است (بدون ورود به جزئیات منتشرنشده).
➖ برخلاف توافق سال ۲۰۱۵، اکنون سازوکار راستیآزماییِ پایبندیِ طرف مقابل، «دوجانبه» است. به عبارت دیگر، تا زمانی که تهران اجرای تعهدات واشینگتن را تأیید نکند، به اجرای فاز دوم نخواهد پرداخت.
➖ این نکته از اهمیت راهبردی برخوردار است. موضوعی که همواره اولویت نخست واشینگتن بوده (پرونده هستهای)، اکنون به مذاکرات فاز دوم موکول شده است. در واقع، واشینگتن ناگزیر است ابتدا تعهدات فاز اول را عملیاتی کند تا اصلاً فرصت ورود به مراحل بعدی را بیابد.
➖ این فرمول جدیدی است که تهران برای حصول اطمینان از اجرای توافق و بهرهمندی از نتایج آن به کار گرفته است. بعید به نظر میرسد ایران در مراحل آتی از این استراتژی دست بکشد؛ رویکردی که مبتنی بر پیشرویِ گامبهگام، تضمین تعهدات واشینگتن در هر مرحله و سپس عبور به گام بعدی است.
➖ یکی از مهمترین ویژگیهای چنین توافقی این است که برای ایران، فرآیندِ تعهد دادن یا عقبنشینی از آن، بهمراتب آسانتر از سال ۲۰۱۵ شده است. تهران، پایبندی خود را مستقیماً به پایبندی واشینگتن گره زده است. در این میان، گزینههایی مانند بستن یا بازگشایی تنگه هرمز — برخلاف ازسرگیری غنیسازی — نه نیاز به صرف هزینههای کلان دارد و نه زمانبر است.
➖ ما با یک چرخش بنیادین روبهرو هستیم که محصول جنگ، تابآوری میدانی و پایداری در سطوح مختلف است و بر همین پایه بنا شده است. از این پس، هرگونه عقبنشینی از تعهدات نیز دوجانبه خواهد بود. دیگر خبری از خروجهای یکجانبه، آنگونه که در سال ۲۰۱۸ رخ داد، در کار نخواهد بود.
🆔 @Hesfir
🖋 دکتر سید محمد مرندی:
اگر ترامپ و نتانیاهو این توافق را اجرایی کنند، بازنده خواهند بود؛ و اگر آن را اجرایی نکنند نیز بازنده خواهند بود.
در صورت عدم اجرای این توافق، اقتصاد جهانی به ورطه سقوط کشیده خواهد شد.
🆔 @Hesfir
🖋 یانیس واروفاکیس، اقتصاددان یونانی:
➖ هیچ کشوری هرگز تا پیش از این مانند آمریکا، با به راه انداختن جنگی بیهوده، چنین حجم عظیمی از جان انسانها و ثروتهای اقتصادی جهان را برای هیچ – و در واقع برای چیزی کمتر از هیچ – هدر نداده بود.
🆔 @Hesfir
🖋 سید محمد مرندی:
➖ مطابق با تفاهمنامه (MOU)، رژیم صهیونیستی باید از سرزمینهای اشغالی در لبنان عقبنشینی کند و ایالات متحده حق ایران برای غنیسازی را به رسمیت شناخته است. واضح است که کدام طرف دست بالاتر را دارد.
🆔 @Hesfir