♦️ادامه بیان روش های موثر در پاسخگویی به شبهات دینی
---تشبیه نماز بی معرفت به خوردن قرص یا سیب که بی تاثیر نیست.
---تشبیه بیرون بودن یک تار مو زن-که حالا چیز کوچکی است و دنیا خراب می شود- به یک تار مو در غذا با وجود آنکه طعم غذا را هم تغییر نمی دهد.
۸. در دوگانگی های کاذب به دنبال جمع میان احتمالات باشیم.
---هشام ابن حکم(شاگرد امام صادق(ع)) می گوید ابوشاکر دَیَصانی که قائل بر "ثنویت"(دوگانه پرستی/ خدای خیر و شر) بود به من گفت در قرآن آیه ای هست که ثنویت را تقویت می کند: "وَهُوَ الَّذِي فِي السَّمَاءِ إِلَهٌ وَفِي الْأَرْضِ إِلَهٌ "(زخرف ۸۴)(منظور ابوهاشم=> آیه دلالت بر تعدد خدا دارد) هشام جواب را ندانست و در سفر حج از امام صادق پرسید و حضرت جواب دادند که وقتی نزد ابوشاکر دَیَصانی رفتی به او بگو اسم تو در کوفه چیست؟ در بصره چیست؟(توحید صدوق، ص۱۳۳) یعنی اسامی چه واحد باشد چه متعدد بر یک نفر دلالت دارد. * ادامه آیه ضمیر "هو" آورده نه "هما" (وَ هُوَ الْحَكِيمُ الْعَلِيمُ)
---در قرآن مطهرون، ابرار، اولی الامر و مخلَصین، اشاره به یک حقیقت دارد و آن "اهل بیت پیامبر" هستند.
---سیب رزق من هست یا نه؟
---قرآن قدیم است یا حادث؟(دوران محنه(خلافت مامون، معتصم و واثق)/تفتیش عقاید/ مامون طرفدار حادث بودن قرآن)
* قرآن هم قدیم است و هم حادث(مفاهیم قرآن قدیم و الفاظ قرآن حادث)
---با دنیا تقابل کنیم یا تعامل(هر دو با توجه به رفتار طرف مقابل)(ماشین نیاز به پدال ترمز دارد یا پدال گاز؟--> هر دو)
---پیامبر علم غیب دارد با نه؟
--- و من اظلم ممن...
اقسام جمع در منطق: جمع زمانها(سیده نساء العالمین)- جمع مکانها و...
۹. در دوگانگی های کاذب و تخلیط حق و باطل به دنبال رد یک دیدگاه-باطل- باشیم.
منشا خیر خداست. منشا شر کیست؟(شر و تاریکی چیزی جز نبود خیر و نور نیست!)
۱۰. در دوگانگی های کاذب به دنبال راه سوم باشید. *(وَقَالُواْ كُونُواْ هُودًا أَوۡ نَصَٰرَىٰ تَهۡتَدُواْۗ قُلۡ بَلۡ مِلَّةَ إِبۡرَٰهِـۧمَ حَنِيفࣰاۖ وَمَا كَانَ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ)(بقره ۱۳۵)
۱۱. طلب برهان از مخاطب
اگر شبهه پایه و اساسی نداشت ابتدا از مخاطب بخواهید دلیل این حرفش را بیان کند سپس به آن پاسخ دهید.
هیچ مطلبی بدون اقامه دلیل از طرف مقابل نپذیرید مثلا ادعاهایی که هیچ پایه و مبنایی ندارد مثل تناسخ *قل هاتوا برهانکم ان کنتم صادقین(بقره ۱۱۱)
در دو زمان:
الف) وقتی استدلالی برای دیدگاهش نمی آورد
ب) وقتی که دیدگاه شما را بدون دلیل رد می کند.
نتیجه: عقب نشینی یا تجدید نظر در دیدگاه چون عموما دانش آموزان اعتقادات خود را بر مبنای دلیل و برهان قرار نداده اند.
---اگر طرف مقابل حدیث خواند از او سند بخواهید.
---اگر گفت در قرآن آمده بگویید کجای قرآن؟
عموما دانش آموزان نمی توانند دلیل ارائه کنند!
۱۲. ایجاد طرح احتمال(زاویه دید جدید)
---تفکیک فهم صحیح از فهم غلط از دین--> اسحاق کندی و نگارش کتاب تناقضات قرآنی و سوال امام حسن عسکری به شاگرد از او: (آیا ممکن است (احتمال دارد) گوینده قرآن از گفتار خود معانیای غیر از آنچه شما حدس میزنید اراده کرده باشد؟)(مناقب ابن شهر آشوب، ج۳، ص۵۲۵) *احتمال ندارد فهم وبرداشت شما از قرآن یا حدیث غلط باشد؟!
---تفکیک اجابت و اعطاء-->تصحیح باور با ایجاد زاویه دید جدید--> عدم استجابت دعا--> معنای انحصاری و غلط اجابت به معنای جواب دادن با توجه به زاویه دید اغلب افراد--> آنچه که من می خواهم به خدا من بدهد. درحالیکه یکی از معانی جواب است. جواب دادن گاهی رفع بلاست، گاهی ترفیع درجه است، گاهی حبط گناه است، گاهی ذخیره اخری است، گاهی تبدیل دعا به اجابت دیگر است، گاهی اعطاء است یعنی هرچه تو می خواهی را بهت بدهند که خدا اعطاء را تضمین نکرده بلکه استجابت را تضمین کرده است. چون او حکیم است!
۱۳. تبیین صحیح واژگان
از واژگان دینی فهم وبرداشت اشتباه دارند که باعث فهم اشتباه می شود.
---در روایات داریم: غیبت بدتر از زناست-نماز در مسجدالحرام برابر با ۱۰۰هزار رکعت است پس دیگر نماز نمی خوانم- پاسخ امام صادق(ع) به زندیق(آتئیسم) که گفت چگونه خدا را می خوانیم اما اجابت نمی کند: اجابت می کند و جواب می دهد اما لزوما به معنای اعطا نیست.(طبرسی، الاحتجاج، ج۲، ص۲۲۸)
---واژه های آزادی- دموکراسی- حقوق بشر باید ابتدا صحیح تعریف شود.
---واژه ارتداد---> قبلا توضیح داده شد.
---إِنَّمَا أَمْوَالُكُمْ وَأَوْلَادُكُمْ فِتْنَةٌ(تغابن ۱۵) فتنه(آشوب یا آزمون)
ادامه در لینک زیر👇
https://eitaa.com/https_drfazeli/66
#سوالات_شما
البته تشخیص پسران هوسران و عاشق به همین راحتی نیست چون امری ذهنی است!
♦️ادامه فرمول های پاسخ به شبهات دینی👇
دوست داشتن یک عمل به معنای خوب بودن آن نیست/ خداوند به ضررهای یک عمل نگاه می کند نه دوست داشتن و دوست نداشتن مردم.--> حرمت قمار
۷۵. وظیفه انسان عمل به دستور خداست و خدا نیز بر خود لازم دانسته مومنان را کمک کند(کان حقا علینا نصرالمومنین/ و لینصرن الله من ینصره/ ان تنصروا الله ینصرکم)
* این کمک الهی در واقع همان امداد خاص الهی است.
۷۶. آنکه شرط تعیین می کند، معشوق است نه عاشق. چرا در نماز را عربی بخوانم، چرا در وضو دست ها را اینگونه بشورم، چرا نماز صبح دو رکعت باشد و... (به جای اصطلاح تعبدی که چون خدا گفته باید انجام بدهیم این قانون به کار می رود--> آنکه شرط تعیین می کند، معشوق است نه عاشق/آنکه باید به معشوق دل بدهد عاشق است/شرط عشق پیروی بی چون و چرا عاشق از معشوق است.)
ادامه در لینک زیر👇
https://eitaa.com/https_drfazeli/63
♦️ادامه فرمول های پاسخ به شبهات دینی👇
ادامه در لینک زیر👇
https://eitaa.com/https_drfazeli/69
لطفا در ایتا مطلب را دنبال کنید
مشاهده در پیام رسان ایتا
🔰چالش های تربیت دینی فرزندان در دوران معاصر، کلاس مادران، دارالقرآن امام علی(ع)
🔸️تاریخ: ۱۷ دی ماه ۱۴۰۳
🔸️زمان: ۳۱ دقیقه
کانال ایتا مطالب کلاسی دکتر فاضلی
https://eitaa.com/https_drfazeli
♦️ادامه بیان روش های موثر در پاسخگویی به شبهات دینی
۱۴. سکوت
الف) برای آماده شدن به جواب
ب) برای به دست آوردن جواب بهتر و استدلال قویتر
ج) هنگام عدم فهم جواب--> پرسش از دیگران و ارائه پاسخ در جلسه بعد(دین یک امر فوق العاده تخصصی است و چندین شاخه می شود.)
۱۵. تقدم پاسخ های نقضی بر پاسخ های حلی برای فروپاشی استدلال پرسشگر(خیلی مهم)
*در مناظرة پیامبر(صلیاللهعلیهوآله) با مسیحیانِ نجران میخوانیم: وقتی نصاراى نجران محضر رسول خداصلیاللهعلیهوآله رسیدند، گفتند:ای محمد! ما را به چه فرا میخوانی؟ فرمود: به اینکه شهادت دهید که هیچ معبودی جز الله نیست و اینکه من فرستادة خداوندم و اینکه عیسی بنده و مخلوقی از مخلوقات خداوند است که همانند سایر افراد میخورد و میآشامید و محدث میشد.
گفتند: اگر بندة خدا بود، پس پدرش که بود؟ در این موقع فرشتة وحی نازل گردید و به پیامبر اسلام(صلیاللهعلیهوآله) گفت كه به آنان بگو: «إِنَّ مَثَلَ عِیسى عِندَ اللَّهِ كَمَثَلِ ءَادَمَ خَلَقَهُ مِن تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ كُن فَیكُونُ»؛ (آل عمران،۵۹) «مَثَل عیسى در نزد خدا، همچون آدم است؛ كه او را از خاك آفرید، و سپس به او فرمود: «موجود باش!» او هم فوراً موجود شد.» (بنابر این، ولادت مسیح بدون پدر، هرگز دلیل بر الوهیت یا فرزند خدا بودن نیست.)» (بحرانی، البرهان، ج۱، ۶۲۹)
*در مناظره پیامبر با یهودیان، یهودیان گفتند: اعتقاد ما این است كه «عزیر» پسر خداست، و نزد تو آمدهایم كه در این باره مذاكره كنیم و نظر تو را بدانیم. اگر با ما همعقیده شدى، حقّ تقدّم با ما است، وگرنه با اعتقاد ما مخالف بوده و ما نیز خصم تو خواهیم شد.
آن حضرت ابتدا از یهودیان درخواست دلیل کرد. از این رو به یهودیان فرمود: آیا نزد من آمدهاید تا بىدلیل عقیدة شما را بپذیرم؟ گفتند: نه.
پرسید: دلیل و منطق شما در مورد اینكه «عُزَیز» پسر خدا است، چیست؟ گفتند: كتاب تورات به طور كلی از میان رفته بود، و كسی قدرت احیای آن را نداشت، عزیر آن را زنده كرد، از اینرو میگوییم: او پسر خدا است.
پیامبر فرمود: با این استدلال موسى به فرزندى خدا سزاوارتر از عزیر است؛ زیرا تورات توسّط او نازل شده، و معجزات بسیارى كه خود بر آنها واقفید از او مشاهده گردیده، و بر اساس منطق شما باید موسى نیز داراى مقامى بالاتر از مقام عزیر- پسر خدا بودن- باشد.(إحتجاج، ج1، ص 21)
*وهابی: شما شیعیان، یاران پیامبر(صلیاللهعلیهوآله) را لعن میکنید و هر کس که یاران پیامبر اکرم را لعن کند، کافر است؛ پس شما کافرید. اولاً شیعه توهین و فحش دادن به یاران رسول خدا(صلیاللهعلیهوآله) را جایز نمیدانیم، وانگهی، یکی از مسائل مسلم و یقینی تاریخ این است که معاویه، حضرت علیعلیهالسلام را سب میکرد. از طرف دیگر، شکی وجود ندارد که حضرت علی از اصحاب پیامبر بود. پس اگر هر که اصحاب پیامبر را لعن کند، کافر باشد، باید بگویید معاویه هم کافر بود!
*در حدیثی از پیامبر داریم که دشمنان عمار یاسر را شهید می کنند. عمار در جنگ صفین و توسط معاویه کشته شد. عمروعاص گفت که اگر علی، عمار را نمی آورد جنگ کشته نمی شد پس مقصر علی هست نه معاویه!
جواب: اگر عمار را علی به نبرد صفین آورد و او مقصر است پس همزه را نیز پیامبر آورد.
* آمریکایی ها با یک بمب می توانند کل تسلیحات نظامی ایران را نابود کنند. جواب: پس چرا در یمن این کار را نمی کنند؟
* اگر در زمان شاه قدرتمندترین کشور دنیا بودیم و این همه شاه محبوبیت داشت چرا حریف یه آخوند پیر نشد!
اگر توی زمان شاه همه چیز گل و بل بل بود و آن قدر محبوبیت داشت پس چرا شاه از کشور فرار کرد
-چرا رفراندوم برگزار نمی کنید. جوانان انقلابی با رهبری امام خمینی اول حکومت را سرنگون و انقلاب کردند و سپس رفراندوم برگزار کردند شما هم اگه عرضه دارید اول انقلاب کنید بعدا درباره رفراندوم صحبت می کنیم..
۱۶. عطوفت و مهربانی نسبت به پرسشگر
این اصل به قدری مهم و حیاتی است که اگر پاسخگو، تنها به این یک اصل عمل نکند، هر چند پاسخ او از نظر علمی مناسب و کامل باشد، باز هم پرسشگران سرخورده شده، از او فاصله میگیرند و با رعایت این اصل حتی اگر پاسخ او ناکافی باشد، باز هم به بخشی از هدف که ایجاد ارتباط با پرسشگران است، دست یافته است.
این اصل نه تنها در پاسخ دهی؛ بلکه در مناظرات نیز باید رعایت شود.
چنانکه خداوند ميفرمايد: «و جادِلْهُمْ بِالَّتي هِيَ أَحْسَنُ ...»؛ «و با آنها به روشى كه نيكوتر است، استدلال و مناظره كن...» (نحل/ 125) و در آيه ديگر ميفرمايد: «وَ لا تُجادِلُوا أَهْلَ الْكِتابِ إِلاَّ بِالَّتي هِيَ أَحْسَن»؛ «با اهل كتاب جز به روشى كه از همه نيكوتر است مجادله نكنيد.» (عنکبوت/ 46) «جدال احسن» گفتگويى است كه از نظر لحن و قالب، با ملاطفت و نرمى، و از نظر محتوا، با قدرت عقلى همراه باشد.
ادامه در لینک زیر👇
https://eitaa.com/https_drfazeli/80
♦️ادامه فرمول های پاسخ به شبهات دینی👇
دین مانند علم تجربی نیست که به مرور زمان تغییر کند بلکه مثل علم رباضی است و تغییر ناپذیر است.
علم تجربی: ماسک و دستکش و بعدا عدم دستکش.
علم ریاضی: ۴= ۲×۲
۸۲. تفکیک روی کاغذ با واقعیت خارجی
*اذن خروج از منزل
۸۳. تفکیک ذهن انسان با واقعیت خارجی
*خدای توانا و خدای ناتوان
وَأَنكِحُوا الأَيامىٰ مِنكُم وَالصّالِحينَ مِن عِبادِكُم وَإِمائِكُم ۚ إِن يَكونوا فُقَراءَ يُغنِهِمُ اللَّهُ مِن فَضلِهِ ۗ وَاللَّهُ واسِعٌ عَليمٌ(نور ۳۲)
برخی می گویند ایمان به چه دردی می خورد؟ ایمان جرئت دل به دریای مشکلات زدن را به تو می دهد!
وَ لَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلَاقٍ ۖ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَإِيَّاكُمْ ۚ إِنَّ قَتْلَهُمْ كَانَ خِطْئًا كَبِيرًا(اسراء ۳۱)
مضمون جمله امام خمینی: خدا کمک میکند و نمیگذارد دشمن در جنگ تحمیلی غلبه پیدا کند.
خدای ناتوان تو نمی تواند و اگر بتواند تعجب است و خدای توانای ما می تواند و اگر نتواند تعجب است.
امام رضا (ع):
(اَحْسِنِ الظَّنَّ بِاللّهِ فَاِنَّ اللّهَ عَزَّوَجَلَّ يَقولُ: اَنا عِنْدَ ظَنِّ عَبدىَ الْمُؤمِنِ بى، اِنْ خَيْرا فَخَيْرا وَ اِنْ شَرّا فَشَرّا) (کافی، ج۳، ص۷۲)
۸۴. در اسلام، احکامی که موجب ضرر بر بندگان باشد وجود ندارد.
«ضرر» شامل کلیه خسارتهاى وارد بر دیگران است، ولى «ضرار» تنها مربوط به مواردى است که شخص با استفاده از یک حق یا جواز شرعى به دیگرى زیان وارد سازد که در اصطلاح امروزى از چنین مواردى به «سوء استفاده از حق» تعبیر میشود.
امام باقر(ع) فرمود: «در زمان رسول خدا، سمرة بن جندب در کنار خانه مردى از انصار، درخت خرمایى داشت که راه رسیدن به آن از داخل خانه آن مرد میگذشت. سمره براى سرکشى به آن درخت و انجام امور آن، بارها سرزده وارد منزل مرد انصارى شده و بدین ترتیب باعث مزاحمت خانواده او میگردید تا اینکه عرصه بر صاحبخانه تنگ شد و به سمره گفت: تو بدون اطلاع قبلی وارد منزلم میشوى و ممکن است اعضاى خانوادهام در وضعیتى باشند که تو نباید آنها را ببینى! بعد از این، هنگام عبور، اجازه بخواه تا اهل خانهام مطلع باشند! سمره گفت: من از میان خانه تو به باغ خودم میروم و چون حق عبور دارم لزومى به اعلام و اخذ اجازه نمیبینم! مرد انصارى مجبور شد به رسول اکرم شکایت کند. آنحضرت به سمره فرمود: بعد از این هنگام عبور، حضورت را اعلام کن. سمره گفت: این کار را نخواهم کرد. پیامبر(ص) فرمود: از این درخت دست بردار و به ازاى آن، درخت دیگرى با همین ویژگی به تو میدهم. سمره قبول نکرد. آنگاه پیامبر فرمود: در مقابل آن درخت، ده درخت بگیر و دست از آن بردار و سمره بازهم قبول نکرد. پس پیامبر فرمود: دست از درخت بردار و به جایش در بهشت یک درخت خرما به تو خواهم داد؛ اما او این بار هم نپذیرفت تا اینکه رسول الله(ص) فرمود: "انّک رجل مضارّ و لا ضرر و لا ضرار على مؤمن"؛ یعنى: تو مرد ضرر زنندهاى هستى، و کسى نباید به مؤمن ضرر بزند. بعد از آن دستور داد آن درخت را کندند و نزد سمره انداختند(کلینی، کافی، ج۲، ص۲۹۲)
۸۵. اعمال غیر اختیاری و اجباری انسان مواخذه ندارد اما اثر وضعی دارد-->شرابخور که مست می شود
۸۶. متن را باید کامل دید و کامل فهمید نه آنکه ناقص و تقطیع شده دید و ناقص فهمید.
---فَيَوْمَئِذٍ لَا يُسْأَلُ عَنْ ذَنْبِهِ إِنْسٌ وَلَا جَانٌّ(الرحمان ۳۹)
---آب و برق را مجانی می کنیم
اصل وعدۀ آب و برق رایگان درست است اما اولا نه برای همه که برای کم درآمدها. ثانیا نه پیش از پیروزی انقلاب که یک ماه بعد و در قم و ثالثا نه ابتدا به ساکن که پس از مصاحبۀ سخنگوی دولت موقت
در بدو ورود به قم (۱۰ اسفند ۵۷) در سخنرانی مدرسۀ فیضیه: «ما علاوه بر این که زندگی مادی شما را میخواهیم مرفه بشود، زندگی معنوی شما را هم میخواهیم مرفه باشد شما به معنویات احتیاج دارید. معنویات ما را بردند اینها. دل خوش نباشید که مسکن فقط میسازیم، آب و برق را مجانی میکنیم برای طبقه مستمند، اتوبوس را مجانی میکنیم برای طبقه مستمند، دلخوش به این مقدار نباشید معنویات شما را، روحیات شما را عظمت میدهیم؛ شما را به مقام انسانیت میرسانیم.»(صحیفه نور، ج۶، ص ۲۶۳)
*قبل از امام سخنگوی دولت موقت (عباس امیرانتظام) بود که در هشتم اسفند ۱۳۵۷ و قبل از سفر امام به قم وعده آب و برق مجانی-البته با قید کمدرآمدها- را مطرح کرد و در واقع اشاره رهبر فقید انقلاب به این بود که در امور مادی نباید توقف کرد: «دلخوش به این مقدار نباشید که آب و برق شما مجانی میشود.
۸۷. مفاهیم مبهم نباید ارزش مطلق شود.
اسلام با خشونت موافق است؟ کدام خشونت؟
ادامه👇
https://eitaa.com/https_drfazeli/70
♦️ادامه فرمول های پاسخ به شبهات دینی👇
۸۷. اصل و قائده این است: خدا حرف کسی را گوش می کند که او به حرف خدا گوش کرده باشد! البته استثنائاتی هم دارد.
اینکه انسان شبانهروز علیه دین خدا سخن بگوید و لگد بزند و در سختی ها توقع کمک از خدای همان دین را داشته باشد؛ توقع بیجایی است!
۸۸. گناهان جدید، بلاهای جدید می آورد.
چرا قبلا فلان بیماری نبود؟ چون فلان گناه نبود یا اینقدر شیوع نداشت.
ایدز محصول روابط آزاد جنسی
امام کاظم علیهالسلام در روایتی فرمود «کُلَّما أحدَثَ النّاس مِنَ الذُّنُوبِ ما لَم یَکُونُوا یَعمَلُون، أحدَثَ اللهُ لَهُم مِن البَلاءِ مَا لَم یَکُونُوا یَعِدُّون» یعنی هرگاه مردم گناهان تازهای که نمیکردند، انجام دهند، خداوند بلاهایی تازه به آنها دهد که به حساب نمیآوردند.(تحفالعقول، ص ۴۳۴)
۸۹. توجه به قانون حبط اعمال برای مومنان و کافران
---يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُبْطِلُوا صَدَقَاتِكُم بِالْمَنِّ وَالْأَذَىٰ كَالَّذِي يُنفِقُ مَالَهُ رِئَاءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ... (بقره ۲۶۴)
---يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ وَلَا تَجْهَرُوا لَهُ بِالْقَوْلِ كَجَهْرِ بَعْضِكُمْ لِبَعْضٍ أَن تَحْبَطَ أَعْمَالُكُمْ وَأَنتُمْ لَا تَشْعُرُونَ (حجرات ۲)
---لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِين(زمر ۶۵)
---يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَطِيعُواْ ٱللَّهَ وَأَطِيعُواْ ٱلرَّسُولَ وَلَا تُبۡطِلُوٓاْ أَعۡمَٰلَكُمۡ(محمد ۳۳)
۹۰. توجه به قانون سبقت رحمت بر غضب
---مَن جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا ۖ وَمَن جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزَىٰ إِلَّا مِثْلَهَا وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ(انعام ۱۶۰)
---مَّثَلُ الَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِي كُلِّ سُنبُلَةٍ مِّائَةُ حَبَّةٍ ۗ وَاللَّهُ يُضَاعِفُ لِمَن يَشَاءُ ۗ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ(بقرة ۲۶۱)
۹۱. قائده و قانون نفی سبیل
وَلَن يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا (نساء ۱۴۱)
لَّا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِن دُونِ الْمُؤْمِنِينَ ۖ وَمَن يَفْعَلْ ذَٰلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ إِلَّا أَن تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقَاةً ۗ وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ ۗ وَإِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ (آل عمران ۲۸)
۹۲. توجه به مسئله نسبیت در حل تعارض های دینی
وَإِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَامَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاكِ وَطَهَّرَكِ وَاصْطَفَاكِ عَلَىٰ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ(آل عمران ۴۲)
*مریم به نسبت زنان زمان خودش برتر بود اما حضرت زهرا(س) به نسبت زنان تمام تاریخ برتر است.
*انسان به نسبت ایمان و عمل صالح ارزش پیدا می کند. (پرسش از روی تحقیر از سلمان فارسی: ریش تو بالاتر هست یا دم سگ؟ سلمان: هر کدام که از پل صراط عبور کند!)
((فرمول دیگر))--> توجه به شانیت--> نابینایی برای انسان نقص است اما برای دیوار خیر چون شانیت ندارد. آیا فلان فیلم را ندیدی پس نصف عمرت به فنا! از کجا می دانی شاید آن فیلم هیچ نکته مثبتی بر این فرد اضافه نکند یا شان او بالاتر از آن فیلم باشد!
برخی از واجبات و محرمات به علت شان پیامبر بر او اضافه می گردد مثل نماز شب و سهم سادات از خمس و حرمت ازدواج زنان پیامبر بعد از ایشان و عدم محدودیت پیامبر به چهار همسر-->خالصه لک من دون المومنین... .
۹۳. دستورات الهی چون از طرف خدای بزرگ است پس باید بزرگ جلوه کند نه آنکه به راحتی هتک حرمت شود. دستوراتی مثلا(کوچک انگاری نگاه حرام، ریش زدن و بیرون انداختن مو)
این حکم الهی، برای تویی که خدا را کوچک می دانی، کوچک است اما برای مایی که خدا را بزرگ می دانیم، زیرپاگذاشتن این حکم بی احترامی به خود خداست.
روزی یکــی از یــاران امــام صادق(ع) خدمــت ایشــان رســید و گفــت در یــک کــوزه روغــن یــک مــوش افتــاده، آیــا میشود آن روغــن را خــورد؟ امــام صــادق (علیهالسلام) فرمودنــد: نمیتوانی آن را بخـوری. مـرد گفـت آقـا یـک مـوش کوچکتـر از آن اسـت کـه باعـث شـود غـذای خـود را کنـار بگـذارم و از خیـر روغنهای گـران قیمـت بگـذرم! امـام صــادق (علیهالسلام) فرمودنـد: آن چیـزی کـه در نظـر تـو کوچـک اسـت، مـوش نیسـت، ایـن دیـن اسـت کـه در نظـر تـو کوچـک اسـت
پیامبر اکرم (ص): لا تَتظُروا اِلی صَغیرِ الذّنبِ و لَکنِ انظُرُوا اِلی ما اجتَرَأتُم؛ به کوچکی گناه نگاه نکنید بلکه به چیزی [نافرمانی خدا] که برآن جرات یافته اید بنگرید.(وسایل الشیعه باب جهادالنفس، ح ۴۰۵)
ادامه در لینک زیر👇
https://eitaa.com/https_drfazeli/73
♦️ادامه فرمول های پاسخ به شبهات دینی👇
۹۴. سنت های فراعقلی خدا که تفهیمش برای دانشآموز مشکل است و از طرفی بخش قابل توجا آن تعبدی است در کلاس مطرح نگردد چون دانش آموز دین را غیر عقلانی می داند نه فراعقلی.
سنتهایی همچون:
امام صادق (ع) می فرماید:
إذا فَشا الزِّنا---> ظَهَرَتِ الزَّلازِلُ. هرگاه زنا شيوع يابد، زمين لرزه ها پديدار شود.
پیامبر اکرم(ص) می فرماید:
إِذَا كَثُرَ اَلزِّنَا بَعْدِي---> كَثُرَ مَوْتُ اَلْفَجْأَةِ
وَ إِذَا طُفِّفَ اَلْمِكْيَالُ--->أَخَذَهُمُ اَللَّهُ بِالسِّنِينَ وَ اَلنَّقْصِ چون كم فروشي رواج پيدا كند، خداوند به قحط و كمبود دچارشان سازد
وَ إِذَا مَنَعُوا اَلزَّكَاةَ---> مَنَعَتِ اَلْأَرْضُ بَرَكَاتِهَا مِنَ اَلزَّرْعِ وَ اَلثِّمَارِ وَ اَلْمَعَادِنِ...
وَ إِذَا نَقَضُوا اَلْعُهُودَ--->سَلَّطَ اَللَّهُ عَلَيْهِمْ عَدُوَّهُمْ چون پيمان شكني نمايند، خداوند دشمنانشان را بر آنان مسلط گرداند
وَ إِذَا قَطَعُوا اَلْأَرْحَامَ---> جُعِلَتِ اَلْأَمْوَالُ فِي أَيْدِي اَلْأَشْرَارِ
۹۵. خدا بنده ما نیست، ما بنده خدا هستیم.
چرا خدا حرفم را گوش نمی دهد؟ مگر تو حرف خدا رو گوش کردی؟
۹۶. استناد به روایات ضعیف و شاذ توسط مخاطب را نپذیرید.
۹۷. شرط عشق خدا تبعیت از نماینده خداست و ثمره آن مغفرت است.
اگر مخاطب ادعای آن کرد که من خدا را دوست دارم پس چرا...؟ در صورت بی توجهی بع احام الهی و عدم پی وری از پیامبر، اصل ادعا را نفی کنید.
قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ ۗ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ(آل عمران ۳۱)
۹۸. ملاک برتری افراد و نزدیکی آنان به خدا و پیامبر و امام پیروی از آنان است نه پیوند خویشاوندی!
إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْرَاهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ وَهَـٰذَا النَّبِيُّ وَالَّذِينَ آمَنُوا ۗ وَاللَّهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنِين(آل عمران ۶۸)
قَالَ يَانُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ ۖ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صَالِحٍ ۖ فَلَا تَسْأَلْنِ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ ۖ إِنِّي أَعِظُكَ أَن تَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ(هود ۴۶)
ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِّلَّذِينَ كَفَرُوا امْرَأَتَ نُوحٍ وَامْرَأَتَ لُوطٍ ۖ كَانَتَا تَحْتَ عَبْدَيْنِ مِنْ عِبَادِنَا صَالِحَيْنِ فَخَانَتَاهُمَا فَلَمْ يُغْنِيَا عَنْهُمَا مِنَ اللَّهِ شَيْئًا وَقِيلَ ادْخُلَا النَّارَ مَعَ الدَّاخِلِينَ(تحریم ۱۰)
سوره تبت و عاقبت عمو و زنعمو پیامبر
۹۹. نماینده خدا چون بدون خطا و گناه زندگی کرده است به عنوان نماینده خدا برگزیده شدهاند پس او معصوم و بدون خطاست.
حکمت ذکر خطاهای انبیاء در قرآن
۱. نفی الوهیت انبیاء
۲. شاگردانی با نمره ۱۹ که قابلیت هدایت مردم با نمره ۳ را داشتند.---> در این نگاه صرفا چهارده معصوم ۲۰ و بی عیب هستند.
۱۰۰. تفکیک یک حقیقت به دو بخش متضاد و قبول یکی و نفی دیگری
وَ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ إِن تَأْمَنْهُ بِقِنطَارٍ يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ وَمِنْهُم مَّنْ إِن تَأْمَنْهُ بِدِينَارٍ لَّا يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ إِلَّا مَا دُمْتَ عَلَيْهِ قَائِمًا ۗ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا لَيْسَ عَلَيْنَا فِي الْأُمِّيِّينَ سَبِيلٌ وَيَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَهُمْ يَعْلَمُونَ(آل عمران ۷۵)
لَيْسُوا سَوَاءً ۗ مِّنْ أَهْلِ الْكِتَابِ أُمَّةٌ قَائِمَةٌ يَتْلُونَ آيَاتِ اللَّهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَهُمْ يَسْجُدُونَ*يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَيُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ وَأُولَـٰئِكَ مِنَ الصَّالِحِينَ*وَمَا يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَن يُكْفَرُوهُ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ(آل عمران ۱۱۵-۱۱۳)
وَإِنَّ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَمَن يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَمَا أُنزِلَ إِلَيْكُمْ وَمَا أُنزِلَ إِلَيْهِمْ خَاشِعِينَ لِلَّهِ لَا يَشْتَرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا ۗ أُولَـٰئِكَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ(آل عمران ۱۹۷)
مسلمانان(آنان که به اسلام عمل می کنند یا می کنند)
مسیح(به پیامبر بشارت داده و ایمان آورده یا بشارت نداده)
جمهوری اسلامی(آنان که به آرمانهایش عمل می کنند یا می کنند)
۱۰۱. توجه با حق الله در کنار توجه به حق الناس
اطرافیان میت باید حقوق خدا و مردم را که میت پایمال کرده، پرداخت نماید. حق مردم شامل مالی و معنوی (آبرویی و ضرب و شتم و..) است و حق خدا نیز شامل نماز و روزه و حج و... است که اگر کوتاهی کرده باید از اموال او برای ادای حق خدا استفاده شود.
پس خواندن نماز قضا و گرفتن روزه قضا برای کاسبی و خریدن بهشت نیست بلکه برای ایفای حق الله است.
ادامه در لینک زیر👇
https://eitaa.com/https_drfazeli/78
جزوه تفسیر نهج البلاغه.pdf
حجم:
3.4M
♦️ادامه فرمول های پاسخ به شبهات دینی👇
۱۰۲. اعمال نیک کافران عنود نزد خدا پذیرفته نیست چون نه تنها برای خدا کار نکردند بلکه با دشمنیشان به دین خدا و خداباوران ضربه زدهاند.
*إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَن تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُم مِّنَ اللَّهِ شَيْئًا ۖ وَأُولَـٰئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ ۚ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ*مَثَلُ مَا يُنفِقُونَ فِي هَـٰذِهِ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَثَلِ رِيحٍ فِيهَا صِرٌّ(هم سرما و هم گرما) أَصَابَتْ حَرْثَ قَوْمٍ ظَلَمُوا أَنفُسَهُمْ فَأَهْلَكَتْهُ ۚ وَمَا ظَلَمَهُمُ اللَّهُ وَلَـٰكِنْ أَنفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ(آل عمران ۱۱۶-۱۱۷)
۱۰۳. به هیچ وجه دانش آموزان خود را از رحمت واسعه خدا ناامید نکنید-به هیچ وجه آنان را جهنمی نخوانید
*قُلْ يَاعِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَىٰ أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا ۚ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ(زمر ۵۳)
۱۰۴. تاثیر عمل انسان بر آینده او
*إِنَّ الَّذِينَ تَوَلَّوْا مِنكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطَانُ بِبَعْضِ مَا كَسَبُوا ۖ وَلَقَدْ عَفَا اللَّهُ عَنْهُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ(آل عمران ۱۵۵)
*وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَىٰ آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِم بَرَكَاتٍ مِّنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ وَلَـٰكِن كَذَّبُوا فَأَخَذْنَاهُم بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ(اعراف ۹۶)
۱۰۵. یکی از فواید ابتلا و امتحان الهی شناخت مومنان واقعی از مومنان فیک(منافقان) است.
همان گونه که قبلا اشاره شد(قانون ۶۹) ورود به بهشت مفت نیست و حق معشوق است عیار عاشق را بسنجد.
*وَمَا أَصَابَكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ فَبِإِذْنِ اللَّهِ وَلِيَعْلَمَ الْمُؤْمِنِينَ*وَلِيَعْلَمَ الَّذِينَ نَافَقُوا ۚ وَقِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا قَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوِ ادْفَعُوا ۖ قَالُوا لَوْ نَعْلَمُ قِتَالًا لَّاتَّبَعْنَاكُمْ ۗ هُمْ لِلْكُفْرِ يَوْمَئِذٍ أَقْرَبُ مِنْهُمْ لِلْإِيمَانِ ۚ يَقُولُونَ بِأَفْوَاهِهِم مَّا لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ ۗ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يَكْتُمُونَ*الَّذِينَ قَالُوا لِإِخْوَانِهِمْ وَقَعَدُوا لَوْ أَطَاعُونَا مَا قُتِلُوا ۗ قُلْ فَادْرَءُوا عَنْ أَنفُسِكُمُ الْمَوْتَ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ(پاسخ نقضی)وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا ۚ بَلْ أَحْيَاءٌ عِندَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ(پاسخ حلی)(آل عمران ۱۶۹-۱۶۶)
*مَّا كَانَ اللَّهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلَىٰ مَا أَنتُمْ عَلَيْهِ حَتَّىٰ يَمِيزَ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ(آل عمران ۱۷۹)
۱۰۶.تفکیک مستقل دانستن یا ندانستن اهل بیت از خداوند
علم، شفاعتی که اهل بیت دارند از طرف خودشان نیست بلکه نتیجه عمل صالحشان بوده که خداوند متعال به آنها اعطاء کرده است.پس در قرآن وقتی می خوانیم پیامبر علم غیب ندارد یا کسی روز قیامت شفاعت نمی کند-->یعنی پیامبر علم مستقل از خدا ندارد و بدون اجازه خدا توانایی شفاعت ندارد بلکه پیامبر به اذن خدا هم علم غیب(علم لدنی) دارد و هم به اذن خدا شفاعت می کند.
وَ مَا كَانَ اللَّهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى الْغَيْبِ وَلَـٰكِنَّ اللَّهَ يَجْتَبِي مِن رُّسُلِهِ مَن يَشَاءُ(آل عمران ۱۷۹)
مَن ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِندَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ(بقره ۲۵۵)
۱۰۷. تمام دین حول محور "عشق و نفرت" می چرخد. بالاترین مخلوق خدا و بالاترین عبادت در نزد خدا "عشق" است.
امام جواد(ع): مَنِ استَحسَنَ قَبيحا كانَ شَريكا فيهِ (بحار الانوار، ج۷۵، ص۸۲) «هرکس کار زشتی را نیک بشمارد، در آن کار شریک است».
لَّقَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ فَقِيرٌ وَنَحْنُ أَغْنِيَاءُ ۘ سَنَكْتُبُ مَا قَالُوا وَقَتْلَهُمُ الْأَنبِيَاءَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَنَقُولُ ذُوقُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ(آل عمران ۱۸۱)
رسول خدا(ص) نامهاى به یهود بنىقینقاع نوشت و آنان را به ایمان، نماز، زکات و انفاق، دعوت کرد. وقتى این نامه به دست دانشمند یهودیان به نام «فتحاص» در محل تدریس او رسید، رو به شاگردان و حاضران کرد و با استهزا گفت: طبق این دعوت، خدا فقیر است و ما غنى هستیم. او از ما قرض مىخواهد و وعدهى ربا و اضافه مىدهد! *یهودیان زمان رسول خدا صلى الله علیه وآله چون به رفتار نیاکان خود در مورد قتل انبیا راضى بودند، خداوند نسبت قتل را به آنان نیز مىدهد. «و قتلهم الانبیاء»
إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَن تَشِيعَ الْفَاحِشَةُ فِي الَّذِينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ ۚ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ(نور ۱۹)
ادامه در لینک زیر👇
https://eitaa.com/https_drfazeli/82
♦️ادامه بیان روش های موثر در پاسخگویی به شبهات دینی
۱۷. یکی از ویژگی های معلم دینی "ذهن جوّال او در طرح احتمالات حول یک مسئله" است تا از طریق "بارش فکری" بتواند برای هر احتمالی یک پاسخ داشته باشد نه یک پاسخ برای همه احتمالات!
مامون خلیفه عباسی از یحیی بن اکثم(قاضی القضات) می خواهد تا از امام جواد(ع) که ۹ سالشان بود سوالی بپرسد:
مامون به یحیى بن اکثم گفت: از ابو جعفر مساله اى فقهى بپرس تا بنگرى در فقه چگونه است.
یحیى گفت: اى اباجعفر! خدا کارت را رو به راه کند چه مى گویى درباره محرمى که شکارى را کشته است؟
امام جـواد علیهالسلام گفت: آن صید را در حل کشته یا در حرم؟ عالـم بـوده یا جاهل؟ به عمد بوده یا به خطا؟ آن محرم بنده بوده یا آزاد؟ صغیر بـوده یا کبیر؟ نخستیـن صید او بوده یا صید دوباره او؟ آن صیـد پرنده بـوده یا غیر آن؟ پـرنـده کـوچک بوده یا بزرگ؟ محرم با قصد صید پرنده دارد و مصر است یا تائب؟ ایـن صید در شب بـوده و از آشیانه بـوده یا در روز و آشکـارا؟ محـرم بـراى حج بـوده یا عمـره؟
رواى گـوید: یحیى بـن اکثم طورى واماند که واماندگىاش بر احدى از اهل مجلس پـوشیـده نمـانـد و همه مـردم از جـواب امـام جـواد(ع) در شگفت مـانـدند.(تحف العقول، ص 452 و 453)
مابقی ماجرا را اینجا بخوانید👇
https://hajj.ir/fa/92758
در پاسخ به سوالات، اول احتمالات سوال مطرح شود-یا حداقل در ذهنتان تحلیل کنید- و سپس پاسخ بدهید.
۱۸. یکی از روشهای پاسخگویی به سوالات و تنبّه مخاطب به اشتباه او، همفکری و تشابه با اوست.(داستان پرستش ستارگان و خورشید و ماه توسط حضرت ابراهیم(ع) و تاکید او بر افول آنها برای نشاندادن اشتباه پرستش کنندگان)
۱۹. تفکیک مخاطب استدلالی و استنکاری
وَلَا تُجَٰدِلُوٓاْ أَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ إِلَّا بِٱلَّتِي هِيَ أَحۡسَنُ إِلَّا ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ مِنۡهُم(عنکبوت ۴۶)و با اهل كتاب (يهود و نصارا) مجادله نكنيد جز بهبهترين روش [كه نرمى و مداراست] - مگر با كسانى از آنان كه ستمگرند [كه هرگونه روشى در آنان مؤثر نمىافتد]
*عامل استنکار، لجبازی و انکار حقیقت، ظلم است.
باید نوع دانش آموز را شناخت.(سوال برای فهم حقیقت یا اثبات ناتوانی علمی معلم)
۲۰. استدلال به اقوی
وَكَأَيِّن مِّن قَرۡيَةٍ هِيَ أَشَدُّ قُوَّةࣰ مِّن قَرۡيَتِكَ ٱلَّتِيٓ أَخۡرَجَتۡكَ أَهۡلَكۡنَٰهُمۡ فَلَا نَاصِرَ لَهُمۡ(محمد ۱۳)
دشمن با یک بمب تمام تسلیحات ایران را نابود می کند. پس چرا در هزار حمله به یمن نتوانست؟! پس به طور اقوی ایران قوی تر از یمن را هم نمی تواند از بین ببرد.
۲۱. انتقال محسوس به معقول(برای تفهیم سریعتر)
در صفات خدا
استوا خدا بر عرش/ کرسی خدا --> علم و تدبیر خدا
دست خدا--> قدرت خدا
غضب خدا--> عذاب خدا
وجه خدا----> ذات خدا
چشم خدا--> توجه خدا
۲۲. انتقال معقول به محسوس(برای تفهیم سریعتر)
-فرشتگان بالهای خود را برای طالبان علم گشترده می کنند----> کنایه از در رحمت خدا قرار گرفتن چون اساسا فرشتگان بال ندارند!
- تشبیه نامحدود بودن الهی به نامحدود بودن اعداد مثبت و منفی در ریاضیات
-تشبیه دنیا به رحم مادر جهت امکان آخرت
-ترسیم وسعت زمانی دنیا و آخرت روی تخته برای فهم راحتتر ابدیت آخرت و کوتاهی دنیا
کانال ایتا مطالب کلاسی دکتر فاضلی
https://eitaa.com/https_drfazeli