🔰نگاهی به مسئله حقوق مؤلف در عصر هوش مصنوعی: وقتی چت‌بات‌ها کتاب‌ها را می‌بلعند، نویسنده چقدر می‌ارزد؟ 🔸در یادداشت تازه نیویورک‌تایمز، جوئل استاین با لحن طنزآمیز و گزنده‌اش از چالشی می‌گوید که نویسندگان امروز با آن روبه‌رو شده‌اند: جهانی که هوش مصنوعی از کتاب‌ها تغذیه می‌کند و بی‌نام بازتولیدشان می‌کند. او با تلفیق شوخی و هراس، پرده از بحران حق مؤلف برمی‌دارد و پرسشی اخلاقی طرح می‌کند؛ آیا خلاقیت انسانی، هنگامی که در دل الگوریتم حل می‌شود، هنوز ارزشی دارد. 🔸وقتی دومین شرکت محبوب هوش مصنوعی جهان، Anthropic، با گروهی از نویسندگان به توافقی تاریخی رسید: پرداخت ۱.۵ میلیارد دلار غرامت بابت استفاده غیرقانونی از کتاب‌های الکترونیکی برای آموزش چت‌بات خود به نام «Claude». دادخواهان گفته بودند این شرکت در سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ حجم بزرگی از آثار حفظ‌حق، شامل کتاب‌های دزدی از دو پایگاه Library Genesis و Pirate Library Mirror را جمع‌آوری کرده است. ibna.ir/x6CLB @ibna_official

🔰«این همیشه‌ها و بیشه‌ها» منتشر شد؛ اشعار محمدرضا شفیعی کدکنی در دنیای کودکان 🔸گزیده شعرهای محمدرضا شفیعی کدکنی برای کودکان در قالب کتابی به نام «این همیشه‌ها و بیشه‌ها» به تازگی توسط نشر میرکا وارد بازار کتاب شده است. 🔸اشعار محمدرضا شفیعی کدکنی از جمله آثار ادبی ارزشمند ایران هستند که معمولاً برای مخاطب بزرگسال نوشته شده‌اند. ارائه گزیده‌ای از این آثار در قالبی ساده و تصویری مناسب برای کودکان، امکان آشنایی زودهنگام با ادبیات فاخر را فراهم می‌کند و زمینه‌ای برای علاقه‌مند شدن کودکان به شعر و زبان فارسی ایجاد می‌کند. ibna.ir/x6CP2 @ibna_official

🔰کتاب و مدیریت شهری استان‌ها - ۱۹ ناکامی شورای‌شهر مشهد در ترویج فرهنگ‌مطالعه/ بار ارتقای کتابخوانی بر دوش بخش‌خصوصی است! 🔸 اعضای شورای شهر مشهد بعد از گذشت نزدیک به چهار سال هنوز نتوانسته‌اند گام‌ موثری در راستای ترویج فرهنگ مطالعه بردارند. در این میان، بخش خصوصی با برگزاری رویدادهای کتاب‌محور، بار اصلی ترویج فرهنگ مطالعه در این شهر را به دوش می‌کشد. 🔸وقتی به مصوبات و برنامه‌های یک‌سال اخیر شورای شهر نگاه می‌کنم، ردپایی جدی از سیاست‌گذاری و اقدام عملی برای ترویج کتاب و گسترش فرهنگ مطالعه به چشمم نمی‌آید. دغدغه‌ای که باید جایگاهی ثابت و دائمی در برنامه‌های روتین شهرداری برای این شهر پرزائر داشته باشد اما گویا در میان مسائل روزمره، جایی درخور پیدا نکرده است و کتاب و کتابخوانی در این شهر به حاشیه رانده شده است. 🔸 سوال اصلی اینجاست که چرا در شهری با این پیشینه فرهنگی غنی، کتاب باید تا این حد در حاشیه قرار گیرد؟ چرا رویدادهای کتاب‌محور در مشهد به اندازه کافی مورد توجه قرار نمی‌گیرند؟ چرا کتاب در بیلبوردهای شهری هیچ سهمی ندارد؟ ibna.ir/x6CBc @ibna_official

🔰گفت‌وگو با احمد بنی‌جمالی بیست سال پس از انتشار آشوب؛ مصدق پوپولیست نبود، نابهنگام بود 🔸دکتر مصدق یک سیاستمدار اشرافی خیلی اهل حزب نبود 🔸احمد بنی‌جمالی گفت:‌ پوپولیسم در مصدق نمی‌نشیند. یعنی آن چیزی که بیشتر در مصدق می‌بینیم، ایده‌های سیاسی ناکارآمد یا نابهنگام اوست که انگار زمانه آن سپری شده است و سکه‌ای که او در دست دارد، از رونق افتاده است و ارزش مبادلاتی ندارد و فقط برای نگه داشتن آدم‌های اطراف می‌توان این سکه را صله داد. شاید هم به همین دلیل بود که در واقع مصدق کار خیلی سختی داشت و تا آخرین لحظه هم دلش نمی‌خواست دولت و نخست‌وزیری را بپذیرد. 🔸از نظر او مدل مناسب دموکراسی، دموکراسی مشروطه انگلیسی بود. می‌گفت آنجاست که رجال سیاسی یا اشراف بازیگر اصلی هستند، می‌توانند در واقع نقش‌آفرین باشند، برای کشورشان افتخارآفرین باشند، اما با یک برداشت محدود از دموکراسی. یعنی رقابت سیاسی محدود به یکسری نیروهای خاص. 🔸پوپولیسم در مصدق نمی‌نشیند. یعنی آن چیزی که بیشتر در مصدق می‌بینیم، ایده‌های سیاسی ناکارآمد یا نابهنگام اوست که انگار زمانه آن سپری شده است و سکه‌ای که او در دست دارد، از رونق افتاده است و ارزش مبادلاتی ندارد و فقط برای نگه داشتن آدم‌های اطراف می‌توان این سکه را صله داد. شاید هم به همین دلیل بود که در واقع مصدق کار خیلی سختی داشت و تا آخرین لحظه هم دلش نمی‌خواست دولت و نخست‌وزیری را بپذیرد. در زمان پژوهش قرائن و نشانه‌های زیادی در اسناد دیدم که دال بر این بودند که مصدق چقدر نگران و ناراحت است، از خلال یادداشت‌هایی که نزدیکانش نوشتند. ibna.ir/x6CM6 @ibna_official

🔰درباب شیرینکاری‌های مترجمان ایرانی؛ از بهروزیِ «تن‌تن» تا «نرگس و زرین‌دهن» 🔸استفاده از شعر و ضرب‌المثل فارسی یا معادل‌سازی برای اصطلاحات و واژگان خارجی با اتکا به ذخایر مکتوب و شفاهی فارسی و خلاصه شیرینکاری و ذوق‌ورزی در ترجمه از وسوسه‌های همیشگی مترجمان ادبی بوده است. تاریخ شیرینکاری در ترجمه‌های فارسی به پیش از مترجمانی چون شاملو و قاضی برمی‌گردد. در طول این تاریخ دور و دراز، بعضی از این شیرینکاری‌ها، مثل کار قاضی در «دن‌کیشوت» سروانتس، جواب داده و در متن خوش نشسته و بعضی هم لایتچسبک مانده‌اند. 🔸شاملو، به عنوان مترجم، یکی از شیرینکاران قهار بود. ذوق‌ورزی‌ها یا به قول خودش «قر ریختن» های او در ترجمه، هم ستایشگران و طرفداران بسیار دارد و هم منتقدان بی‌شمار. 🔸محمدعلی جمالزاده در ترجمه اصرار بر ایرانیره‌کردن واحدهای پول داشت. هارپاگون، شخصیت مشهور نمایشنامه «خسیس» مولیر، در ترجمه جمالزاده از این اثر می‌گوید: «ده هزار تومان پول طلائی را که دیروز پس گرفتم در باغ چال کرده‌ام.» 🔸ذوق‌ورزی‌ها و شیرینکاری‌ها در ترجمه اماهمیشه هم مضحک و لایتچسبک نبوده‌اند. در ترجمه‌های نجف دریابندری هم ذوق‌ورزی‌هایی ناب از جنس شیرینکاری‌های قاضی را می‌بینیم. ibna.ir/x6CPx @ibna_official

🔰روایت سرقت، بازیابی و تقویت امنیت کتابخانه: نمایش نسخه سرقت‌ شده فولیوی شکسپیرِ کتابخانه دانشگاه دارام 🔸پس از ۲۵ سال غیبت، نسخه نادر First Folio شکسپیر که زمانی از کتابخانه دانشگاه دارام سرقت شده بود، بار دیگر در معرض دید عموم قرار گرفته است. آسیب‌های وارد شده به این اثر تاریخی نه‌تنها مانع نمایش آن نشده، بلکه بخش‌هایی پنهان از شیوه چاپ و صحافی قرن هفدهم را آشکار کرده است. 🔸این جلد بخشی از مجموعه‌ای است که در سال ۱۶۲۳ منتشر شد و برای نخستین بار نمایشنامه‌های شکسپیر از جمله Macbeth، Anthony and Cleopatra و The Tempest را در کنار هم گرد آورد؛ مجموعه‌ای که نبود آن شاید بسیاری از این آثار را برای همیشه از تاریخ ادبیات حذف می‌کرد. در آن زمان حدود ۷۵۰ نسخه از فولیوی نخست چاپ شد و امروز تنها ۲۳۵ نسخه از آنها شناخته شده و سالم باقی مانده است. ibna.ir/x6CPr @ibna_official

🔰ترجمه و تفکر در گفتگو با مرتضی قلیچ: مترجمی به‌عنوان یک حرفه، آینده روشنی ندارد 🔸در جهان پساسواد، تصویر زبان ترجمه است 🔸قلیچ معتقد است: در جهان امروز، خواندن فقط از راه واژه‌ها اتفاق نمی‌افتد؛ تصویرها هم روایت می‌کنند، ترجمه می‌کنند و معنا می‌سازند. عصری آغاز شده که در آن فرهنگ از مسیر نگاه و قاب عبور می‌کند، نه از صفحه و سطر، و مترجمِ حقیقی شاید همان کسی باشد که تصویر را می‌خواند. 🔸ترجمه به یک معنا نوعی انتقال یا اشاعه‌ی فرهنگی است. از دید من، ترجمه در هر علمی، پیامی را از فرهنگ مبدأ به فرهنگ مقصد منتقل می‌کند. این انتقال فرهنگی نیز مستلزم آن است که اندیشمند بر هر دو فرهنگ مبدأ و مقصد، آگاهی و تسلط کافی داشته باشد. 🔸اگر ترجمه را، چنان‌که پیش‌تر گفتم، «انتقال دقیق اندیشه، تفکر و تکنیک» بدانیم، نه تنها اغراقی در کار نیست، بلکه باید گفت مترجم یکی از بزرگ‌ترین خدمات فرهنگی را به جامعه خود ارائه می‌دهد. از این منظر، نقش مترجمان هرگز کم‌اهمیت نبوده است؛ آنان همواره تأثیری برجسته و انکارناپذیر در انتقال و غنای فرهنگی داشته‌اند و همچنان دارند. ibna.ir/x6CDF @ibna_official

🔰گفتنی‌های کارگردان «رادیون» از آثار برگزیده جشنواره فیلم کوتاه؛ اگر هوشمند باشیم از چشمه جوشان تاریخ ادبیات‌ ایران برای اقتباس استفاده می‌کنیم 🔸محسن جهانی، کارگردان فیلم کوتاه «رادیون» گفت: امروز فیلم‌های کوتاه و بلند زیادی را می‌بینیم که اقتباسی هستند، حتی برخی از سریال‌ها نیز از کتاب‌های مختلف برگرفته می‌شوند و این اتفاق بسیار مثبتی است. 🔸ما صاحب میراث بزرگی در تاریخ ادبیات، به‌ویژه در شعر هستیم. اشعار ما نیز به نوعی با داستان درآمیخته‌اند و در ادبیات داستانی هم همین غنا و پیشینه وجود دارد. این یعنی برای من به عنوان فیلمنامه‌نویس، پنجاه درصد مسیر از پیش پیموده شده است. اگر فیلمنامه‌نویس هوشمندی باشم، باید از این چشمه جوشان که توسط هنرمندان بزرگ و تأثیرگذار تاریخ این سرزمین ایجاد شده، بهره بگیرم. 🔸اقتباس هنری واقعی همان چیزی است که هم هنر خود نویسنده در آن دیده شود و هم از اثر شاخصی بهره گرفته شود، نه صرفاً گرته‌برداری از یک اثر موجود باشد. ibna.ir/x6CN6 @ibna_official

🔰رئیس هیئت‌مدیره انجمن کارتن و ورق در گفت‌وگو با ایبنا: ایران در تولید کاغذ از گذشته پیشرفته‌تر است 🔸ترکیه؛ رقیب تازه‌نفس اما قدرتمند کارتن و ورق ایران 🔸رئیس هیئت‌مدیره انجمن کارتن و ورق ایران، می‌گوید: با استفاده از خمیرها و نشاسته‌های مرغوب می‌توانیم کاغذهایی با کیفیت تولید کنیم؛ البته پیش‌تر کاغذها بیشتر وارداتی بود اما امروزه کاغذهای داخلی نیز پاسخ‌گوی نیاز بازار هستند. 🔸مهم‌ترین چالش، فرسودگی ماشین‌آلات است. بسیاری از دستگاه‌ها قدیمی و چینی هستند و برای به‌روزرسانی آن‌ها نیاز به تخصیص ارز داریم. اما متأسفانه فرآیند تخصیص ارز زمان‌بر است و همین موضوع مانع نوسازی می‌شود. از طرفی، قطعی‌های مکرر برق در تابستان و احتمال قطعی گاز در زمستان مشکلات زیادی برای واحدهای تولیدی ایجاد کرده است، باید گفت که شوک‌های برقی به دستگاه‌ها خسارات سنگینی وارد کرده و موجب توقف تولید شده است. ibna.ir/x6CMW @ibna_official

🔰در رونمایی از کتاب «تاریخ شفاهی»؛ تاریخ شفاهی قابلیت آن را دارد که در فرم‌های متنوع ارائه شود 🔸غلامرضا عزیزی، پژوهشگر اسناد و تاریخ‌نگار گفت: در صورتی که خروجی تاریخ شفاهی در قالب داستان کودکانه یا شعر منتشر شود، مانعی ندارد. وقتی بالاترین کتاب که کلام خدا است، در قالب‌های متفاوت آمده، چرا ما نتوانیم تاریخ شفاهی را در قالب‌های مختلف ارائه کنیم؟ 🔸علیرضا کمری، پژوهشگر و نویسنده ادبیات پایداری: در خاطره‌نویسی، نخست، «شخص» را می‌شناسیم نه «رخداد». اما در تاریخ شفاهی، این وضعیت متفاوت است. در تاریخ شفاهی، موضوع و مسئله مرکز توجه است و فرد خاطره‌گو، به مثابه سندی زنده است که پژوهشگر به آن رجوع می‌کند تا چرایی و چگونگی موضوع را کشف کند. در اینجا مصاحبه‌کننده سهم و نقش مؤلفانه دارد. ibna.ir/x6CPy @ibna_official

🔰نجات عادت مطالعه کودکان ایران ✍محمدمهدی سیدناصری، حقوقدان، مدرس دانشگاه و پژوهشگر حقوق بین‌الملل کودکان: 🔸هوش‌مصنوعی، متاورس و رسانه‌های نو، در حالی‌که فرصت‌هایی برای یادگیری فراهم می‌کنند، خطرات بزرگی نیز در پی دارند. کودکان با داده‌ها تغذیه می‌شوند، نه با داستان‌ها. در چنین فضایی، دولت نه می‌تواند نظاره‌گر باشد و نه صرفاً هشدار دهد؛ بلکه باید تنظیم‌گر باشد. 🔸دولت می‌بایست درک کند که «مطالعه» صرفاً یک برنامه آموزشی نیست، بلکه سرمایه‌گذاری راهبردی بر آینده‌ی فرهنگی کشور است. در عصر هوش‌مصنوعی، مطالعه باید از نو تعریف شود. 🔸مطالعه، در مفهوم جدید خود، بخشی از حقوق فرهنگی کودک است؛ حقی که در اسناد بین‌المللی چون کنوانسیون حقوق کودک (ماده ۳۱) نیز شناسایی شده است. 🔸اگر مطالعه کودکان در صدر برنامه‌های ملی قرار گیرد، ایران نه فقط باسوادتر، که اندیشمندتر، اخلاقی‌تر و خلاق‌تر خواهد شد و این دقیقاً همان میراثی است که یک رئیس‌جمهورِ فرهنگ‌مدار می‌تواند برای نسل آینده به‌جا بگذارد. ibna.ir/x6CPM @ibna_official

🔰مدیر انتشارات بوستان کاغذی در گفت‌وگو با ایبنا: نمایشگاه امسال متفاوت‌تر از همیشه بود 🔸مدیر انتشارات بوستان کاغذی گفت: برگزاری دوازدهمین نمایشگاه کتاب خراسان شمالی با ترکیبی از ناشرانی از سراسر کشور متفاوت‌تر از دوره‌های قبل برگزار شد و تخفیف‌های ویژه برای مردم کتاب‌دوست باوجود گرانی کاغذ، جذاب‌تر از همیشه بود. 🔸با این حال به نظرم در بخش اطلاع‌رسانی و تبلیغات شهری می‌توانست بهتر عمل شود. تبلیغات در شهر انجام شده بود، اما نه به اندازه‌ای که همه مردم از زمان و مکان نمایشگاه مطلع باشند چرا که وقتی بعد از هشت سال چنین نمایشگاه بزرگی برگزار می‌شود، شایسته است اطلاع‌رسانی در سطح گسترده‌تری صورت بگیرد تا هیچ علاقه‌مندی از آن بی‌خبر نماند. ibna.ir/x6CPz @ibna_official