🔰احمد دهقان در گفت‌وگو با ایبنا: چرا جنگی که آن گونه بود، این‌گونه ثبت شد؟/ ادبیات ما دیگر زایش ندارد 🔸احمد دهقان معتقد است: امروز کتاب‌های بی‌مخاطب و گلخانه‌ای مانند بچه‌های ناخواسته وارد بازار نشر می‌شوند و کسی آن‌ها را نمی‌خواند. کتاب‌هایی که ادعا می‌شود به سی، چهل چاپ می‌رسند، اما خواننده‌ای نیست که بگوید «من این کتاب را خواندم!» این وضعیتی است که در دوره جدید به وجود آمده است. 🔸اگر نگاهی به فضای رسمی ادبیات امروز بیندازیم، تعداد نویسندگان جوانی که به‌طور طبیعی و اصیل رشد کرده‌اند، خیلی کم است. در عوض، با گروهی روبه‌رو هستیم که به شکل گلخانه‌ای و با تکیه بر زر، زور و تزویر این فرقه‌ها به شهرت رسیده‌اند؛ در حالی‌که آثارشان نه از نظر ادبی غنایی دارد نه از سوی مخاطبان جدی ادبیات پذیرفته شده. این گروه با شیوه پاولوف روسی رشد کرده‌اند: با هر کار جایزه دریافت کردند. هم خودشان فهمیدند روش پیشرفت چنین است، هم به دیگران فهماندند تنها راه پیشرفت همین است. کاملاً همان تئوری شرطی‌سازی پاولوف روسی که همه‌مان می‌دانیم: جایزه در برابر تکرار عمل. ibna.ir/x6D8C @ibna_official

🔰«میراث فرهنگی سغدیان» در گفت‌وگو با پریسا درخشان‌مقدم ؛ هزاره‌های گمشده 🔸ابداع بازی تخته نرد به وزیر انوشیروان 🔸پریسا درخشان‌مقدم: از منابع نوشتاری درباره تخته نرد می‌توان به نوشته پهلوی ماتیکان چترنگ (گزارش شطرنج) اشاره کرد که در آن ابداع بازی تخته نرد را به بزرگمهر (وزیر انوشیروان) در پاسخ به بازی شطرنج که پادشاه هندوستان برای انوشیروان می‌فرستد، نسبت می‌دهد. این بازی به پاس بنیانگذار سلسله ساسانی به نام اردشیر بابکان، نیواردشیر (اردشیر شجاع) نامیده شد و از نمادهای گوناگون باورهای زردشتی الهام می‌گیرد. 🔸منابع نوشتاری درباره شطرنج: در کارنامه اردشیر بابکان نوشته شده که این بازی از دستاوردهای فرهنگی اردشیر بابکان بوده است اما بعدها سه متن به زبان پهلوی نوشته شد که در آن ادعا شد که بازی شطرنج را هندیان به دربار ایران معرفی کردند. با توجه به اشارات زبانشناختی و ریشه واژه چترنگ که در زبان پهلوی از واژه سنسکریت چاتورانگا ریشه گرفته، منشا هندی این بازی تایید می‌شود. 🔸طبیعتاً سغدیان دانش پزشکی را پیش از فتح اعراب داشته‌اند. این مطلب از روی ابزار پزشکی و ادوات جراحی و نسخه‌های پزشکی در سغد قابل اثبات است. 🔸سغدها متن‌های پزشکی هندی را نیز ترجمه کرده‌اند. این امر را متنی دو زبانه به سانسکریت و سغدی که از مجموعه‌ی ترفان به دست آمده و در برلین نگهداری می‌شود به اثبات می‌رساند. ibna.ir/x6BYB @ibna_official

🔰نگاهی به فلسفه لایب‌نیتس در گفت‌وگو با فاطمه مینایی؛ فیلسوف نظام‌ساز 🔸لایب‌نیتس:‌ «چیزی در عقل نیست که از حواس نیامده باشد، مگر خود عقل» 🔸فاطمه مینایی: لایب‌نیتس در چندین شاخه از دانش که از قضا امروز بسیار هم به هم مرتبط شده‌اند از پیش‌گامان آن شاخه‌ها محسوب می‌شود: علوم شناختی، سیبرنتیک و بعدتر نظریه سیستم‌ها، و بالاخره هوش مصنوعی. فقط برای نمونه‌ای از سهم لایب‌نیتس در مباحث اخیر، می‌شود به استدلال «اتاق چینی» جان سرل در رد آگاه‌بودن هوش مصنوعی اشاره کرد. یکی از پیشگامان طرح این استدلال در فلسفه، لایب‌نیتس است. 🔸لایب‌نیتس در دل ماجراهای علمی و فکری روزگار خودش زندگی کرده و برای همین فلسفه‌اش به‌جز رساله‌ها و یادداشت‌هایش در نامه‌نگاری‌های فراوان با فیلسوفان و دانشمندان شاخه‌های گوناگون پراکنده است. از بین آن نامه‌ها، مجموعه مکاتبات او با سمیول کلارک، الهی‌دان و دانشمند نیوتنی، درباره مسائل گوناگون فیزیک، از جمله ماهیت زمان و مکان شهرت دارد. در فلسفه، لایب‌نیتس دیدگاه‌های اثرگذاری در حوزه‌های فراوانی داشته که از مهم‌ترین‌هایش الهیات، مابعدالطبیعه، اخلاق، منطق و شناخت‌شناسی است. در ریاضیات، علاوه بر حساب دیفرانسیل و انتگرال، در حوزه‌هایی مثل آمار و حساب ارقام دودویی (Binary Arithmetic) که امرزه آن را با علوم مرتبط با رایانه می‌شناسیم اثر داشته‌است. ibna.ir/x6Dbv @ibna_official

🔰مدیر کتابفروشی کتاب‌باز، مطرح کرد؛ کتابفروشی‌ها حلقه ترویج کتابخوانی در هفته کتاب‌اند 🔸مدیر کتابفروشی کتاب‌باز، گفت: در طول سال به بهانه‌های مختلف کوشش کردیم در ترویج کتابخوانی نقش داشته باشیم، ولی در «هفته کتاب» این تکاپو پررنگ‌تر می‌شود. 🔸چهارمین دوره است که همزمان با «هفته کتاب» در مدارس، نمایشگاه برگزار می‌شود، ۱۰۰ تا ۲۰۰ عنوان کتاب با تنوع و موضوع مختلف به نمایش درمی‌آید. در بین کودکان اگر یک نفر کتابی بخرد و بپسندد به همکلاسی‌های خود معرفی می‌کند و تمام تعداد ارائه شده آن اثر در نمایشگاه به فروش می‌رود. ibna.ir/x6D8R @ibna_official

🔰رکوردی جاودانه برای ارشادی، بازی در ۷ فیلم اقتباسی؛ همایون ارشادی، بازیگری که روشنفکر بودن را دوست نداشت 🔸چهره آرام، متفکر و پر از طمانینه ارشادی، او را به انتخاب اول کارگردانان برای ساخت فیلم‌شان بدل می‌کرد. فیلم‌های اگزیستانسیالیستی همچون «طعم گیلاس» ارشادی را همانند قهرمان‌های کتاب‌های کامو و سارتر، در جست‌وجوی معنای زندگی و مرگ قرار می‌داد. 🔸خودش معتقد بود اگر آن روز کیارستمی، او را پشت چراغ قرمز نمی‌دید و اگر سرنوشت او را با کیارستمی آشنا نمی‌کرد، طبعاً مسیر زندگی‌اش هیچ وقت به سمت حضور مداوم در سینما کشیده نمی‌شد. شاید معمار باقی می‌ماند و شاید هم خواننده می‌شد. 🔸کیارستمی و «طعم گیلاس» برای همیشه مسیر زندگی ارشادی را تغییر دادند تا پس از آن، او در فیلم‌های مهمی مثل «درخت گلابی» و «بادبادک‌باز» به ایفای نقش بپردازد. 🔸در کنار بازی در فیلم‌های ایرانی، یکی از بخت‌های بلند ارشادی، بازی درفیلم‌های بین‌المللی بود. او پس از درخشش در فیلم «طعم گیلاس»، به چشم کارگردانان کشورهای دیگر هم آمدو بازی در فیلم اقتباسی «بادبادک‌باز»،سکوی پرتابی جهت معرفی ارشادی به سایر فیلمسازان بود. ibna.ir/x6DbD @ibna_official

🔰دیوید سالی با رمان گوشت برنده جایزه بوکر ۲۰۲۵ شد 🔸نویسنده مجارستانی الاصل ساکن بریتانیا توانست با رمان گوشت جایزه معتبر بوکر را کسب کند. 🔸هیئت داوران به ریاست نویسنده ایرلندی رودی دویل کرد که این رمان در ظاهر ساده، بزرگ‌ترین پرسش‌های متافیزیکی را درباره بدن، زمان و فناپذیری انسان طرح می‌کند. 🔸دویل در بیانیه‌ای گفت: «در هر صفحه از این کتاب، تنش میان ماده و معنا حس می‌شود. سالی به شکلی بی‌ادعا اما استادانه از زندگی روزمره پلی به سوی ابدیت می‌سازد.» ibna.ir/x6D9Z @ibna_official

🔰پژوهشگر شیرازی در گفت‌وگو با ایبنا: ابوالقاسم فقیری ادیبی اخلاق‌گرا بود/ علاقه فقیری به فولکلور 🔸 سیروس رومی نویسنده و پژوهنده تاریخ مطبوعات فارس، ابوالقاسم فقیری نویسنده فقید شیرازی را ادیبی اخلاق‌گرا و نویسنده‌ای توانا توصیف کرد. 🔸رومی که با فقیری دوستی طولانی داشته است، عنوان کرد: ابوالقاسم فقیری مدت‌ها در ممسنی تدریس کرد و بعد از آشنایی با فرهنگ مردم ممسنی به گردآوری آداب و رسوم و ترانه‌هایی پرداخت که نخستین تجربه‌اش بود و تا آخر عمر دست از پژوهش، مردم شناسی و فرهنگ خاص هر نقطه که در آنجا تدریس یا زندگی می‌کرد، نکشید. هر چند او داستان‌های کوتاه می‌نوشت و در این داستان‌ها علاقه‌اش را به فولکلور را پنهان نمی‌کرد. لیسانس ادبیات را از دانشگاه شیراز اخذ کرد و ۹ کتاب در مورد فرهنگ مردم و ۷ کتاب در حوزه داستان کوتاه دارد ibna.ir/x6Dbb @ibna_official

🔰چهره پنهان و فاسد دنیای کتاب‌های نایاب: سرقت بزرگ دو کتاب عتیقه 🔸گزارش «دوایر مورفی» از ماجرای سرقت دو کتاب عتیقه در نیویورک، نه فقط روایتی از یک دزدی فرعی، بلکه تصویری از شبکه‌ی بسته و وسوسه‌انگیز دنیای تجارت کتاب‌های نایاب است؛ جهانی که مرز میان شیفتگی، زرنگی و جرم در آن به‌سختی دیده می‌شود. 🔸در ماه ژوئن گذشته، دو عنوان به فهرست کتاب‌های مسروقه افزوده شد: رساله‌ای از آنتیوچی تیبرتی درباره کف‌بینی (Antioci Tiberti) چاپ شده در سال ۱۵۲۸ و گفت‌وگوهای سیمفوریَن شامپیه (Symphorien Champier) و هادریان بارلاندوس (Hadrian Barlandus) چاپ شده در سال ۱۵۱۹ که توسط ژاکوب کلرک دو خیل (Jacob Clercx de Geel) از شهر آنتورپ در جلد چرمی مهرکوب‌خورده صحافی شده بود. ارزش مجموع آن دو، حدود بیست‌هزار دلار برآورد شد و تماس برای هر دو عنوان به فابریتزیو گووی، کتاب‌فروش معروف مودنا و نیویورک، اشاره داشت. 🔸پایگاه داده البته پاسخ نمی‌داد چه کسی و چرا دست به این سرقت زده است. ماجرا شاید همان‌جا تمام می‌شد، اگر چند تصویر در نیویورک منتشر نمی‌شد. ibna.ir/x6D5x @ibna_official

🔰بازخوانی رمان «اسناد من»: بازداشت در سرزمین آزادی 🔸رمانی درباره‌ قرن‌های گم‌شده میان اردوگاه‌ها و رؤیای آزادی 🔸رمان اسناد من تازه‌ترین اثر کوین نگویِن، نویسنده و سردبیر مجله The Verge، که در آوریل ۲۰۲۵ توسط انتشارات One World منتشر شده، بحران تاریخی اردوگاه‌های بازداشت در آمریکا را در قالبی طنزآمیز و سیاه بازآفرینی می‌کند. نگویِن در این اثر، با پیوند تاریخ مهاجرت آسیایی–آمریکایی و واقعیت سیاسی روز، تصویری از فروپاشی اخلاقی و اجتماعی جامعه‌ای ارائه می‌دهد که میان آرمان آزادی و ماشین نژادپرستی گرفتار شده است. 🔸واشنگتن پست در نقدی، اثر را «بازآفرینی دهشتناک تاریخ آمریکا از منظر نژادی آشنا» توصیف کرده و نیویورک تایمز نوشته است: «سرزمین آزادی، سرزمین بازداشت‌شدگان نیز هست.» به زعم بُستون گلوب، نزدیکی آزاردهنده دنیای تخیلی نگویِن به واقعیت امروز، رمان را به «آینه‌ای از شکنندگی زندگی معاصر» بدل کرده است. نشریاتی چون رولینگ استون، یواِس‌ای تودی و ونیتی فِر نیز اسناد من را مهم‌ترین هشدار ادبی درباره تکرار چرخه‌های تبعیض در جامعه آمریکا دانسته‌اند. ibna.ir/x6D4h @ibna_official

🔰سیاست جدید گوگل؛ پایان کتابخانه‌های سایه؟ 🔸با اجرای سیاست جدید گوگل، اپلیکیشن‌های اندرویدی که به این کتابخانه‌ها متصل‌اند در خطر حذف قرار می‌گیرند. برخی از این برنامه‌ها، که در ظاهر نرم‌افزارهای مطالعه رایگان هستند . 🔸در طرح جدید، توسعه‌دهندگان موظف‌اند مدارک شناسایی خود را به گوگل ارائه دهند تا هویت آنها تایید شود، حتی اگر اپلیکیشن‌شان در فروشگاه رسمی منتشر نشود. در غیر این صورت، برنامه‌ی آنها اجازه انتشار در اکوسیستم اندروید را نخواهد داشت. هدف، جلوگیری از انتشار اپ‌های دست‌کاری‌شده و آلوده به بدافزار است، اما این محدودیت به‌طور غیرمستقیم به سدّی جدی در برابر اپ‌های مرتبط با کتابخانه‌های سایه نیز تبدیل می‌شود. ibna.ir/x6CYC @ibna_official

🔰در گفت‌وگو با ایبنا مطرح شد؛ نجات میراث مکتوب شیعه از عراق تا قم/گنجینه نسخ خطی چگونه از کربلا به ایران منتقل شد؟ 🔸 فرزند مؤسس کتابخانه آیت‌الله حائری با تأکید بر اینکه هدف اصلی از جمع‌آوری نسخ خطی، نجات بخشی از هویت فرهنگی و علمی تشیع بود که در غربت و در آستانه فراموشی قرار داشت، بیان کرد: هر نسخه در این مجموعه تنها یک کتاب نیست، بلکه سندی زنده از تاریخ علم و اندیشه است. 🔸هر نسخه، دنیایی از ناگفته‌ها را در خود دارد. این کتابخانه فقط مجموعه‌ای از کاغذهای قدیمی نیست. وقتی یک نسخه خطی را باز می‌کنید، تنها با متن مؤلف روبه‌رو نیستید؛ شما با دست‌خط کاتب، حواشی و تعلیقه‌هایی که شاگردان و علما در طول قرن‌ها بر آن نوشته‌اند، مهرهای تملک افراد مختلف و یادگارهای دیگر مواجه می‌شوید. همه این‌ها اسناد زنده‌ای هستند که تاریخ علم و فرهنگ را برای ما روایت می‌کنند. ibna.ir/x6CFs @ibna_official