🔰«میراث فرهنگی سغدیان» در گفت‌وگو با پریسا درخشان‌مقدم ؛ هزاره‌های گمشده 🔸ابداع بازی تخته نرد به وزیر انوشیروان 🔸پریسا درخشان‌مقدم: از منابع نوشتاری درباره تخته نرد می‌توان به نوشته پهلوی ماتیکان چترنگ (گزارش شطرنج) اشاره کرد که در آن ابداع بازی تخته نرد را به بزرگمهر (وزیر انوشیروان) در پاسخ به بازی شطرنج که پادشاه هندوستان برای انوشیروان می‌فرستد، نسبت می‌دهد. این بازی به پاس بنیانگذار سلسله ساسانی به نام اردشیر بابکان، نیواردشیر (اردشیر شجاع) نامیده شد و از نمادهای گوناگون باورهای زردشتی الهام می‌گیرد. 🔸منابع نوشتاری درباره شطرنج: در کارنامه اردشیر بابکان نوشته شده که این بازی از دستاوردهای فرهنگی اردشیر بابکان بوده است اما بعدها سه متن به زبان پهلوی نوشته شد که در آن ادعا شد که بازی شطرنج را هندیان به دربار ایران معرفی کردند. با توجه به اشارات زبانشناختی و ریشه واژه چترنگ که در زبان پهلوی از واژه سنسکریت چاتورانگا ریشه گرفته، منشا هندی این بازی تایید می‌شود. 🔸طبیعتاً سغدیان دانش پزشکی را پیش از فتح اعراب داشته‌اند. این مطلب از روی ابزار پزشکی و ادوات جراحی و نسخه‌های پزشکی در سغد قابل اثبات است. 🔸سغدها متن‌های پزشکی هندی را نیز ترجمه کرده‌اند. این امر را متنی دو زبانه به سانسکریت و سغدی که از مجموعه‌ی ترفان به دست آمده و در برلین نگهداری می‌شود به اثبات می‌رساند. ibna.ir/x6BYB @ibna_official

🔰نگاهی به فلسفه لایب‌نیتس در گفت‌وگو با فاطمه مینایی؛ فیلسوف نظام‌ساز 🔸لایب‌نیتس:‌ «چیزی در عقل نیست که از حواس نیامده باشد، مگر خود عقل» 🔸فاطمه مینایی: لایب‌نیتس در چندین شاخه از دانش که از قضا امروز بسیار هم به هم مرتبط شده‌اند از پیش‌گامان آن شاخه‌ها محسوب می‌شود: علوم شناختی، سیبرنتیک و بعدتر نظریه سیستم‌ها، و بالاخره هوش مصنوعی. فقط برای نمونه‌ای از سهم لایب‌نیتس در مباحث اخیر، می‌شود به استدلال «اتاق چینی» جان سرل در رد آگاه‌بودن هوش مصنوعی اشاره کرد. یکی از پیشگامان طرح این استدلال در فلسفه، لایب‌نیتس است. 🔸لایب‌نیتس در دل ماجراهای علمی و فکری روزگار خودش زندگی کرده و برای همین فلسفه‌اش به‌جز رساله‌ها و یادداشت‌هایش در نامه‌نگاری‌های فراوان با فیلسوفان و دانشمندان شاخه‌های گوناگون پراکنده است. از بین آن نامه‌ها، مجموعه مکاتبات او با سمیول کلارک، الهی‌دان و دانشمند نیوتنی، درباره مسائل گوناگون فیزیک، از جمله ماهیت زمان و مکان شهرت دارد. در فلسفه، لایب‌نیتس دیدگاه‌های اثرگذاری در حوزه‌های فراوانی داشته که از مهم‌ترین‌هایش الهیات، مابعدالطبیعه، اخلاق، منطق و شناخت‌شناسی است. در ریاضیات، علاوه بر حساب دیفرانسیل و انتگرال، در حوزه‌هایی مثل آمار و حساب ارقام دودویی (Binary Arithmetic) که امرزه آن را با علوم مرتبط با رایانه می‌شناسیم اثر داشته‌است. ibna.ir/x6Dbv @ibna_official

🔰مدیر کتابفروشی کتاب‌باز، مطرح کرد؛ کتابفروشی‌ها حلقه ترویج کتابخوانی در هفته کتاب‌اند 🔸مدیر کتابفروشی کتاب‌باز، گفت: در طول سال به بهانه‌های مختلف کوشش کردیم در ترویج کتابخوانی نقش داشته باشیم، ولی در «هفته کتاب» این تکاپو پررنگ‌تر می‌شود. 🔸چهارمین دوره است که همزمان با «هفته کتاب» در مدارس، نمایشگاه برگزار می‌شود، ۱۰۰ تا ۲۰۰ عنوان کتاب با تنوع و موضوع مختلف به نمایش درمی‌آید. در بین کودکان اگر یک نفر کتابی بخرد و بپسندد به همکلاسی‌های خود معرفی می‌کند و تمام تعداد ارائه شده آن اثر در نمایشگاه به فروش می‌رود. ibna.ir/x6D8R @ibna_official

🔰رکوردی جاودانه برای ارشادی، بازی در ۷ فیلم اقتباسی؛ همایون ارشادی، بازیگری که روشنفکر بودن را دوست نداشت 🔸چهره آرام، متفکر و پر از طمانینه ارشادی، او را به انتخاب اول کارگردانان برای ساخت فیلم‌شان بدل می‌کرد. فیلم‌های اگزیستانسیالیستی همچون «طعم گیلاس» ارشادی را همانند قهرمان‌های کتاب‌های کامو و سارتر، در جست‌وجوی معنای زندگی و مرگ قرار می‌داد. 🔸خودش معتقد بود اگر آن روز کیارستمی، او را پشت چراغ قرمز نمی‌دید و اگر سرنوشت او را با کیارستمی آشنا نمی‌کرد، طبعاً مسیر زندگی‌اش هیچ وقت به سمت حضور مداوم در سینما کشیده نمی‌شد. شاید معمار باقی می‌ماند و شاید هم خواننده می‌شد. 🔸کیارستمی و «طعم گیلاس» برای همیشه مسیر زندگی ارشادی را تغییر دادند تا پس از آن، او در فیلم‌های مهمی مثل «درخت گلابی» و «بادبادک‌باز» به ایفای نقش بپردازد. 🔸در کنار بازی در فیلم‌های ایرانی، یکی از بخت‌های بلند ارشادی، بازی درفیلم‌های بین‌المللی بود. او پس از درخشش در فیلم «طعم گیلاس»، به چشم کارگردانان کشورهای دیگر هم آمدو بازی در فیلم اقتباسی «بادبادک‌باز»،سکوی پرتابی جهت معرفی ارشادی به سایر فیلمسازان بود. ibna.ir/x6DbD @ibna_official

🔰دیوید سالی با رمان گوشت برنده جایزه بوکر ۲۰۲۵ شد 🔸نویسنده مجارستانی الاصل ساکن بریتانیا توانست با رمان گوشت جایزه معتبر بوکر را کسب کند. 🔸هیئت داوران به ریاست نویسنده ایرلندی رودی دویل کرد که این رمان در ظاهر ساده، بزرگ‌ترین پرسش‌های متافیزیکی را درباره بدن، زمان و فناپذیری انسان طرح می‌کند. 🔸دویل در بیانیه‌ای گفت: «در هر صفحه از این کتاب، تنش میان ماده و معنا حس می‌شود. سالی به شکلی بی‌ادعا اما استادانه از زندگی روزمره پلی به سوی ابدیت می‌سازد.» ibna.ir/x6D9Z @ibna_official

🔰پژوهشگر شیرازی در گفت‌وگو با ایبنا: ابوالقاسم فقیری ادیبی اخلاق‌گرا بود/ علاقه فقیری به فولکلور 🔸 سیروس رومی نویسنده و پژوهنده تاریخ مطبوعات فارس، ابوالقاسم فقیری نویسنده فقید شیرازی را ادیبی اخلاق‌گرا و نویسنده‌ای توانا توصیف کرد. 🔸رومی که با فقیری دوستی طولانی داشته است، عنوان کرد: ابوالقاسم فقیری مدت‌ها در ممسنی تدریس کرد و بعد از آشنایی با فرهنگ مردم ممسنی به گردآوری آداب و رسوم و ترانه‌هایی پرداخت که نخستین تجربه‌اش بود و تا آخر عمر دست از پژوهش، مردم شناسی و فرهنگ خاص هر نقطه که در آنجا تدریس یا زندگی می‌کرد، نکشید. هر چند او داستان‌های کوتاه می‌نوشت و در این داستان‌ها علاقه‌اش را به فولکلور را پنهان نمی‌کرد. لیسانس ادبیات را از دانشگاه شیراز اخذ کرد و ۹ کتاب در مورد فرهنگ مردم و ۷ کتاب در حوزه داستان کوتاه دارد ibna.ir/x6Dbb @ibna_official

🔰چهره پنهان و فاسد دنیای کتاب‌های نایاب: سرقت بزرگ دو کتاب عتیقه 🔸گزارش «دوایر مورفی» از ماجرای سرقت دو کتاب عتیقه در نیویورک، نه فقط روایتی از یک دزدی فرعی، بلکه تصویری از شبکه‌ی بسته و وسوسه‌انگیز دنیای تجارت کتاب‌های نایاب است؛ جهانی که مرز میان شیفتگی، زرنگی و جرم در آن به‌سختی دیده می‌شود. 🔸در ماه ژوئن گذشته، دو عنوان به فهرست کتاب‌های مسروقه افزوده شد: رساله‌ای از آنتیوچی تیبرتی درباره کف‌بینی (Antioci Tiberti) چاپ شده در سال ۱۵۲۸ و گفت‌وگوهای سیمفوریَن شامپیه (Symphorien Champier) و هادریان بارلاندوس (Hadrian Barlandus) چاپ شده در سال ۱۵۱۹ که توسط ژاکوب کلرک دو خیل (Jacob Clercx de Geel) از شهر آنتورپ در جلد چرمی مهرکوب‌خورده صحافی شده بود. ارزش مجموع آن دو، حدود بیست‌هزار دلار برآورد شد و تماس برای هر دو عنوان به فابریتزیو گووی، کتاب‌فروش معروف مودنا و نیویورک، اشاره داشت. 🔸پایگاه داده البته پاسخ نمی‌داد چه کسی و چرا دست به این سرقت زده است. ماجرا شاید همان‌جا تمام می‌شد، اگر چند تصویر در نیویورک منتشر نمی‌شد. ibna.ir/x6D5x @ibna_official

🔰بازخوانی رمان «اسناد من»: بازداشت در سرزمین آزادی 🔸رمانی درباره‌ قرن‌های گم‌شده میان اردوگاه‌ها و رؤیای آزادی 🔸رمان اسناد من تازه‌ترین اثر کوین نگویِن، نویسنده و سردبیر مجله The Verge، که در آوریل ۲۰۲۵ توسط انتشارات One World منتشر شده، بحران تاریخی اردوگاه‌های بازداشت در آمریکا را در قالبی طنزآمیز و سیاه بازآفرینی می‌کند. نگویِن در این اثر، با پیوند تاریخ مهاجرت آسیایی–آمریکایی و واقعیت سیاسی روز، تصویری از فروپاشی اخلاقی و اجتماعی جامعه‌ای ارائه می‌دهد که میان آرمان آزادی و ماشین نژادپرستی گرفتار شده است. 🔸واشنگتن پست در نقدی، اثر را «بازآفرینی دهشتناک تاریخ آمریکا از منظر نژادی آشنا» توصیف کرده و نیویورک تایمز نوشته است: «سرزمین آزادی، سرزمین بازداشت‌شدگان نیز هست.» به زعم بُستون گلوب، نزدیکی آزاردهنده دنیای تخیلی نگویِن به واقعیت امروز، رمان را به «آینه‌ای از شکنندگی زندگی معاصر» بدل کرده است. نشریاتی چون رولینگ استون، یواِس‌ای تودی و ونیتی فِر نیز اسناد من را مهم‌ترین هشدار ادبی درباره تکرار چرخه‌های تبعیض در جامعه آمریکا دانسته‌اند. ibna.ir/x6D4h @ibna_official

🔰سیاست جدید گوگل؛ پایان کتابخانه‌های سایه؟ 🔸با اجرای سیاست جدید گوگل، اپلیکیشن‌های اندرویدی که به این کتابخانه‌ها متصل‌اند در خطر حذف قرار می‌گیرند. برخی از این برنامه‌ها، که در ظاهر نرم‌افزارهای مطالعه رایگان هستند . 🔸در طرح جدید، توسعه‌دهندگان موظف‌اند مدارک شناسایی خود را به گوگل ارائه دهند تا هویت آنها تایید شود، حتی اگر اپلیکیشن‌شان در فروشگاه رسمی منتشر نشود. در غیر این صورت، برنامه‌ی آنها اجازه انتشار در اکوسیستم اندروید را نخواهد داشت. هدف، جلوگیری از انتشار اپ‌های دست‌کاری‌شده و آلوده به بدافزار است، اما این محدودیت به‌طور غیرمستقیم به سدّی جدی در برابر اپ‌های مرتبط با کتابخانه‌های سایه نیز تبدیل می‌شود. ibna.ir/x6CYC @ibna_official

🔰در گفت‌وگو با ایبنا مطرح شد؛ نجات میراث مکتوب شیعه از عراق تا قم/گنجینه نسخ خطی چگونه از کربلا به ایران منتقل شد؟ 🔸 فرزند مؤسس کتابخانه آیت‌الله حائری با تأکید بر اینکه هدف اصلی از جمع‌آوری نسخ خطی، نجات بخشی از هویت فرهنگی و علمی تشیع بود که در غربت و در آستانه فراموشی قرار داشت، بیان کرد: هر نسخه در این مجموعه تنها یک کتاب نیست، بلکه سندی زنده از تاریخ علم و اندیشه است. 🔸هر نسخه، دنیایی از ناگفته‌ها را در خود دارد. این کتابخانه فقط مجموعه‌ای از کاغذهای قدیمی نیست. وقتی یک نسخه خطی را باز می‌کنید، تنها با متن مؤلف روبه‌رو نیستید؛ شما با دست‌خط کاتب، حواشی و تعلیقه‌هایی که شاگردان و علما در طول قرن‌ها بر آن نوشته‌اند، مهرهای تملک افراد مختلف و یادگارهای دیگر مواجه می‌شوید. همه این‌ها اسناد زنده‌ای هستند که تاریخ علم و فرهنگ را برای ما روایت می‌کنند. ibna.ir/x6CFs @ibna_official

🔰روزبه زرین‌کوب در شب بخارای عبدالحسین زرین‌کوب و قمر آریان؛ برای عبدالحسین زرین‌کوب، ایران یاد مدام بود 🔸دنیای بی‌ایران برای انسانیت قابل تصور و تحمل نیست. 🔸روزبه زرین‌کوب گفت: برای استاد عبدالحسین زرین‌کوب ، ایران یاد مدام بود. او چه در تاریخ، چه در ادب فارسی و چه در تصوف و عرفان، همیشه با یاد ایران زیست و هیچ‌گاه از تامل در گذشته، اکنون و آینده این سرزمین غافل نماند. 🔸علی دهباشی، مدیر مجله بخارا گفت: استاد ما تاریخ‌نگاری عجیب و ژرف‌نگر بود. او تاریخ و ادبیات را در هم آمیخته بود؛ تاریخ را از چشم ادبیات می‌دید و در ادبیات، ردپای تاریخ را جست‌وجو می‌کرد. وی در بنیان‌های فکری غربیان نیز به‌خوبی تفکر و تأمل کرد و این آگاهی ژرف از سنت و تجدد را در آثار خود در هم آمیخت. 🔸حبیب الله عباسی گفت:زرین‌کوب توانست میان سر و پای اندیشه خود هارمونی ایجاد کند؛ او بر خلاف بسیاری از ما که فقط بر فراز ذهن سیر می‌کنیم، بر زمین تاریخ گام می‌نهاد. تحقیقاتش بر بستر تاریخ بود و نه نظریه‌هایی که کهنه می‌شوند. از همین‌رو آثارش همیشه تازه می‌مانند. ibna.ir/x6Dck @ibna_official

🔰بررسی کارنامه ادبی مهرداد بهار در گفت‌وگو با عباس مخبر؛ مهرداد بهار در اسطوره‌پژوهی نگاهی غیرایدئولوژیک داشت 🔸عباس مخبر، پژوهشگر و اسطوره‌شناس، گفت: دکتر بهار نگاهی غیرایدئولوژیک داشت و با دید پژوهشی و تاریخی به اساطیر نگاه می‌کرد. شما اگر بخواهید اساطیر ایران را مطالعه کنید، ناگزیر هستید به کارهای دکتر بهار مراجعه کنید. حتی اگر حرف تازه‌ای برای گفتن داشته باشید، باید ابتدا کارهای ایشان را ببینید. هیچ راه دیگری وجود ندارد. به نظر من، ایشان همچنان چهره‌ای راهنما و مرجع برای پژوهشگران جوان در این حوزه هستند. 🔸یکی از مباحث مهم دکتر بهار این بود که اساطیر ایران در قالب دین تحول یافته‌اند؛ یعنی در دل دین زرتشتی، آیین مهری و دیگر سنت‌های دینی ادامه یافته‌اند و تغییر کرده‌اند. بنابراین برای مطالعه اساطیر ایران، ناچارید از منابع زرتشتی، مهری و بعد از آن شاهنامه استفاده کنید. 🔸رویکرد دکتر بهار بیشتر جامعه‌شناختی و تاریخی بود؛ در واقع می‌توان گفت رویکردی تاریخی–جامعه‌شناختی در چارچوب تطبیقی داشت. ibna.ir/x6Dcc @ibna_official