🔰کتاب، کتابخانه و کتابدار؛ ستون‌های تمدن در عصر تحول اطلاعات 🔸امیررضا اصنافی، دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی، هفته کتاب را باید بهانه‌ای برای تجدید عهد با خرد، گفت‌وگو و آگاهی دانست. در جهانی که با چالش‌های اطلاعات نادرست، سطحی‌نگری مواجه است، کتابخانه‌ها و کتابداران، سنگربانان حقیقت‌اند‌. 🔸کتاب، برخلاف داده‌های گذرا، حامل معناست. هر صفحه‌اش حاصل تجربه، تأمل و گفت‌وگوی بین‌نسلی است. کتابخانه‌ها نیز دیگر صرفاً مخازن فیزیکی نیستند، بلکه به مراکز هوشمند مدیریت دانش، سواد اطلاعاتی و تعامل علمی تبدیل شده‌اند. در این میان، کتابدار امروز نقشی فراتر از ساماندهی منابع دارد: او مربی سواد رسانه‌ای، میانجی اطلاعاتی، و راهنمای اخلاقی در زیست‌جهان دیجیتال است. ibna.ir/x6Dt6 @ibna_official

🔰مروری بر شهیدانی که صدای‌شان در نوشته‌هایشان ماندگار شد؛ روایت شهدایی که برای آگاهی ایران قلم زدند 🔸شهید «کامبیز ملک شامران» فعالیت خود را در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان آغاز کرد و در کنار آن به نوشتن مطالب گوناگون و داستان‌های کوتاه برای بچه‌ها پرداخت. هرچند نوشته‌های اولیه‌اش چندان قوی نبود، اما آن‌ها را در جمع دوستان مطرح می‌کرد تا نواقصش برطرف شود. 🔸شهید هاشمی‌نژاد در جهت فعالیت تبلیغی به تألیف کتاب نیز پرداخته است. «مناظره دکتر و پیر» از مشهورترین آثار اوست که در زمان خود با استقبال زیادی مواجه گردید تا جایی که رژیم پهلوی چاپ و نشر آن را ممنوع کرد. او در این کتاب که در سال‌های دهه چهل شمسی تألیف کرد در قالب یک رمان به نقد تمدن غرب و در کنار آن معرفی تمدن اسلامی و افتخارات جهان اسلام پرداخت. برای پرهیز از سبک نگارش معمول کتاب‌های دینی، نوشتار خود را در قالب بحث و گفت‌وگو میان پیرمرد و دکتر جوانی که با قطار به مسافرت می‌روند، تنظیم کرده است. جوان پرسش‌ها و شبهاتی را درباره تعالیم و عقاید اسلامی مطرح می‌کند و پیرمرد به آنها پاسخ می‌دهد. ibna.ir/x6DrH @ibna_official

🔰کاوشی در رابطه انسان با طبیعت از دریچه رمان؛ گفت‌وگو با ایدا تورپینن، نویسنده هیولاهای دریا 🔸رمان نخست ایدا تورپینن، هیولاهای دریا، خوانندگان را با گونه‌ای کم‌تر شناخته‌شده، گاو دریایی استلر، آشنا می‌کند؛ موجودی عظیم که در کمتر از سه دهه پس از کشف علمی‌اش منقرض شد. 🔸رمان تورپینن سه قرن را دربر می‌گیرد: از سال ۱۷۴۱، زمان مستندسازی گاو دریایی توسط گیاه‌شناس جوان آلمانی، تا قرن نوزدهم که اسکلت این موجود به هلسینکی منتقل شد و در نیمه قرن بیستم، آماده‌سازی آن برای نمایش در موزه. این روایت نشان‌دهنده تلاش‌های علمی و تاریخی برای حفظ یادگارهای گونه‌ها و بازتاب تغییر نگاه انسان به مفهوم انقراض است. 🔸پس از انتشار جهانی رمان، علاقه‌مندی عمومی به بازدید از اسکلت گاو دریایی افزایش یافت و برخی بازدیدکنندگان با لمس آن موجب شد موزه مجبور شود از شیشه محافظ استفاده کند. تورپینن در این باره گفت: «یکی از مضامین مکرر رمان این است که حتی عشق ما به طبیعت می‌تواند به تخریب آن منجر شود.» ibna.ir/x6Dqj @ibna_official

🔰با حمایت گسترده نهادهای فرهنگی و ناشران: آغاز «سال ملی کتاب‌خوانی ۲۰۲۶» 🔸دولت بریتانیا با همکاری لیگ برتر فوتبال، بنیاد جولیا راوزینگ و بزرگ‌ترین ناشران کشور، طرح ملی کتاب‌خوانی را برای سال ۲۰۲۶ آغاز کرد؛ برنامه‌ای که با هدف مقابله با افت علاقه‌مندی به مطالعه میان کودکان و نوجوانان اجرا می‌شود. 🔸وزارت آموزش بریتانیا از اجرای طرحی سراسری با عنوان «سال ملی کتاب‌خوانی» خبر داده است؛ طرحی که از ژانویه ۲۰۲۶ آغاز خواهد شد و هدف آن ایجاد تحول در عادت‌های مطالعه نسل جوان است. این برنامه در ادامه‌ی روند «طرح خواندن برای زندگی» در سال ۲۰۰۹ شکل گرفته و به گفته مسئولان، گسترده‌ترین اقدام فرهنگی دولت در حوزه کتاب‌خوانی پس از آن دوران محسوب می‌شود. ibna.ir/x6Dsg @ibna_official

🔰یادداشت افسانه نجاتی به بهانه روز جهانی فلسفه؛ فلسفه شیوه‌ای برای بودن 🔸افسانه نجاتی نوشت: فلسفه شیوه‌ای برای بودن است—نوعی مراقبت از نفس، نه به معنای روان‌شناختی، بلکه به معنای روشن کردن چراغی درونی. روز جهانی فلسفه شاید بهانه‌ای باشد برای یادآوری این حقیقت ساده: که هر پرسش کوچک، هر مکث کوتاه، و هر تلاش برای فهمیدن، گامی‌ست در مسیر انسانی‌تر شدن. 🔸تفکر همیشه در کتابخانه‌ها آغاز نمی‌شود. پیش از آنکه مفهومی شکل بگیرد، تجربه‌ای وجود دارد؛ پیش از آنکه انسان سخن بگوید، چیزی او را در خود فرو می‌برد. اندیشه از همان جغرافیای درونی برمی‌خیزد: از مواجهه با ابهام، از تماس با جهان، از رویارویی با ناپایداری. 🔸در این معنا، پرسش‌گری یک توان فکری صرف نیست؛ نوعی حساسیت است نسبت به آنچه عادی شده، نسبت به آنچه پنهان مانده، نسبت به آنچه باید دوباره دیده شود. فلسفه از همین حساسیت پدید می‌آید: از تنش میان آشکار و نهان. ibna.ir/x6DtM @ibna_official

🔰تلقی ما از علم محدود کننده است 🔸رسول جعفریان، استاد دانشگاه تهران در گفت‌وگو با خبرگزاری ایبنا به انتقاد از رویه‌های محدود کننده در تلقی سنتی از علم در ایران پرداخت. ibna.ir/x6DtD @ibna_official

🔰«۵۸ جستار در باب رمان و معنویت»؛ فتح‌بابی برای اندیشیدن به مفهوم معنویت و رمان است 🔸 یک نویسنده گفت: شکل‌گیری کتاب «۵۸ جستار در باب رمان و معنویت» حاصل یک فرایند کنکاش و جستجو بود، چراکه متوجه شده بودم معنای مشترکی برای «معنویت» در میان نویسندگان نیست، این اثر تنها یک فتح‌باب و فراخوانی برای خواندن، فکر کردن و اندیشیدن پیرامون این موضوع است. 🔸بعد از فروپاشی شوروی، یکباره جهان با خلا کلان‌روایت مواجه شد، به دلیل وجود ایدئولوژی مبارزه در شوروی، در کشورهای جهان سوم شاهد جنبش‌های ضد امپریالیسم، ضد استعمار و… بودیم و برای افرادی که می‌خواستند عاملیت خود را در این کشورها نشان دهند، این مفاهیم تولید معنا می‌کرد. 🔸درحالی‌که جهان صنعتی هم دیگر از مسئله پوچی به معنای کلان‌روایت عبور کرده و کاملاً پذیرفته که «معنایی وجود ندارد ولی ما باید بتوانیم معنا بسازیم»، بر این اساس اغلب کارگردانان و نویسندگان بزرگ که درگیر این مسئله هستند، در این سال‌های اخیر به هرشکلی به دنبال ساخت معنا و روشن‌دیدنِ آینده هستند و انگار اثر آنان سفارشی است چرا که اثرشان در نقطه امیدوارانه‌ای جمع نمی‌شود. ibna.ir/x6Dtd @ibna_official

🔰ژیژک در کنفرانس بین‌المللی «آینده جهان و مسائل نوین فلسفی»؛ فلسفه؛ آخرین سپر دفاعی ما برای حفظ انسانیت 🔸اسلاوی ژیژک گفت:‌ فلسفه تنها یک رشته دانشگاهی نیست؛ آخرین سپر دفاعی ما برای حفظ انسانیت است. بدون آن، عدالت به سودجویی قدرت‌ها تقلیل می‌یابد و چیزی از معنای “انسان بودن” باقی نخواهد ماند. 🔸جامعه جهانی برای عبور از بحران‌های محیط‌زیستی، فناوری‌های نو و هوش مصنوعی، نیازمند احیای سنت «پرسش سقراطی» است: اینکه از خود بپرسیم دقیقاً منظورمان از انسان، تفکر، طبیعت یا آزادی چیست؟ 🔸بسیاری از حامیان سیاست‌های اسرائیل، در برابر شواهد آشکار جنایت و رنج انسانی، عملاً گوش خود را می‌بندند و هر نقدی را به «دروغ ضدیهودی» تقلیل می‌دهند. به گفتهٔ او، این رویکرد، نمونه‌ای نگران‌کننده از تبدیل عدالت به «منافع قدرتمند» است. ibna.ir/x6Dv5 @ibna_official

🔰نگاهی به کتاب «لیبرالیسم» نوشته‌ی لودویگ فون میزس؛ لیبرالیسم چگونه فاشیسم را توجیه می‌کند؟ 🔸فون میزس در این کتاب درباره مقطع زمانیِ بعد از قدرت گرفتن بولشویک‌ها برای توجیه و دفاع از فاشیسم می‌نویسد: «نمی‌توان انکار کرد که فاشیسم و تمام تکاپوهای دیکتاتوری‌جویانه‌ی مشابه، پر از نیت‌های خوبند و مداخله آن‌ها در این مقطع زمانی تمدن اروپا را نجات داده است. خدمتی که فاشیسم با این کار خود انجام داده است در تاریخ جاودان خواهد ماند.» 🔸نگاه او به لیبرالیسم به عنوان یگانه راه سعادتمندی بشر دقیقاً همان سویه‌هایی را دارد که اتفاقاً از منظر لیبرال‌ها درباره اندیشه‌های سوسیالیستی مورد نقد قرار می‌گیرد. فون میزس در این کتاب می‌گوید وجود فقر و فلاکت در دنیا برهانی علیه لیبرالیسم نیست. لیبرالیسم اتفاقاً می‌خواهد همین فقر و فلاکت را از میان بردارد و گمان می‌کند ابزارهایی که پیشنهاد می‌دهد، یگانه ابزارهای به‌دردبخور برای دستیابی به این هدف است. کسی که گمان می‌کند راهی بهتر یا حتی فقط راهی دیگر برای نیل به این هدف می‌شناسد، باید آن را اثبات کند. ibna.ir/x6DtV @ibna_official

🔰قصه قفسه‌ها-۲۲ کتابفروشی‌های اردبیل از عصر مشروطه تاکنون/ دکان کتاب‌ها چه ویژگی‌هایی داشتند؟ 🔸 بررسی تاریخ کتابفروشی‌های اردبیل خبر از دائر شدن نخستین کتابفروشی در عصر مشروطه را می‌دهد، در دوره‌ای که شهرهای بزرگ از این موهبت فرهنگی دور بودند، در این خطه کتاب خرید و فروش می‌شد. 🔸در کتاب پیشگامان چاپ اردبیل نوشته حیدرمحمدیان اردی آمده است؛ نخستین کتابفروشی اردبیل سال ۱۲۸۳ به نام «احمدیه» در کاروانسرای حاج رحیم در کنار مصلی دائر شده است. البته نباید از این نکته غافل شد که در صفحات آخر رساله ترکی مرحوم «میرزا علی اکبر» از کتابفروشی دیگری با نام «محمدیه» به مدیریت حاجب الائمه خطیب دراین کاروانسرا نام برده شده است. 🔸پژوهشگر تاریخ اردبیل با بیان اینکه خیر بودن کتابفروشی‌های اردبیل دیگر ویژگی خاصشان بود. اظهار کرد: به طور مثال کتابفروشی «دیانا» به مدیریت هدایت ستاره آذر که در چهارراه قرار داشت مغازه‌اش را وقف بهزیستی کرد. هر چند به گفته مردم آن دوره کتابفروشان نقش مهمی در انجام امور خیر داشتند. حتی کتاب‌هایی را به علاقه‌مندان بی‌بضاعت امانت می‌دادند. ibna.ir/x6DkQ @ibna_official

🔰گفت‌وگو با رئیس پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات در هفته کتاب؛ شکاف نظر و عمل عمیق است 🔸پژوهشگاه به «هاب مطالعات فرهنگ، هنر و ارتباطات کشور» تبدیل می‌شود 🔸حسین میرزایی می‌گوید: می‌خواهیم پژوهشگاه به «هاب مطالعات فرهنگ، هنر و ارتباطات کشور» تبدیل شود. وظیفه ما شناسایی «نظام مسائل» کشور در حوزه‌های مأموریتی خود، مطالعه دقیق آن‌ها و ارائه راهکارهای عملی برای سیاست‌گذاری و تصمیم‌سازی است. از این رو، پژوهش‌های سیاستی و کاربردی وزن سنگینی در فعالیت‌های ما خواهند داشت. 🔸در دوره مدیریت جدید، با توجه به اینکه دفاتر مطالعاتی در سطح معاونت‌های وزارت ارشاد تعطیل شده‌اند، وظایف پژوهشگاه سنگین‌تر از گذشته شده و بخش عمده‌ای از نیازهای پژوهشی این معاونت‌ها به ما محول شده است. در کنار انجام این وظایف کاربردی، ما همچنان به پژوهش‌های بنیادی و توسعه‌ای نیز متعهد خواهیم بود و فعالیت‌هایی مانند انتشار آثار علمی و حمایت از پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دکتری را با قوت ادامه خواهیم داد. ازآنجاکه چنین طرح‌هایی جنبه‌ی کاملاً علمی و پژوهشی دارند، پژوهشگاه به‌طور منطقی یکی از چهار رکن اصلی این مجموعه به‌شمار می‌رود. به دلیل برخورداری از دانش انباشته و تجربه‌ی پژوهشی، پژوهشگاه ظرفیت ویژه‌ای در حوزه‌ی سنجش در سطح ملی و استانی دارد. ما در سطوح مختلف، چه از طریق پیمایش‌های حضوری، تلفنی یا ایمیلی، متناسب با نیاز دستگاه‌های اجرایی، طرح‌هایی را اجرا می‌کنیم که نتایج آن‌ها مورد استفاده‌ی نهاد سفارش‌دهنده قرار می‌گیرد. ibna.ir/x6Dh8 @ibna_official

🔰به‌مناسبت چهلمین سالگرد درگذشت غلامحسین ساعدی؛ میراث ادبی ساعدی؛ از رئالیسم جادویی تا خلق مکان به‌عنوان شخصیت 🔸در سالروز درگذشت غلامحسین ساعدی، با آرش آذرپناه و بهناز علیپور گسکری درباره جایگاه ادبی و ویژگی‌های آثار او گفت‌وگو کردیم. آذرپناه تأکید دارد ساعدی بیش از هر چیز نویسنده و نمایشنامه‌نویسی شاخص است که با رئالیسم جادویی و فضاسازی چندلایه جهان داستانی‌اش را می‌سازد، و علیپور بر نقش تعیین‌کننده مکان در داستان‌ها و نمایشنامه‌های او تأکید می‌کند. 🔸او «در درجه اول نویسنده و نمایشنامه‌نویس» است و یکی از مهم‌ترین چهره‌های داستان‌نویسی ایران به شمار می‌رود. از نگاه او فعالیت‌های سیاسی ساعدی در برابر اهمیت ادبی‌اش قرار می‌گیرند، زیرا اغلب نویسندگان دهه‌های ۳۰ تا ۵۰ دارای بینش سیاسی بودند و این ویژگی مختص ساعدی نبود. 🔸زبان و سبک ساعدی نه دنباله‌رو گلستان است و نه وابسته به مکتب جنوب چوبک، اما در تعهد اجتماعی با نویسندگان نسل پیشین شباهت‌هایی دارد. ویژگی متمایز ساعدی بیشتر در رئالیسم جادویی داستان‌های کوتاهش دیده می‌شود. ibna.ir/x6Dv9 @ibna_official