🔰یادداشت حسین انتظامی درباره کتاب «میان هایک و پوپر»؛ تعاملات بت‌های اندیشه‌ای قرن بیستم 🔸کتاب کدهایی از تعاملات بت‌های اندیشه‌ای قرن بیستم را بیان می‌دارد و تفاوت‌های ظریف دیدگاه‌ها، به‌رغم شهرت یکسانی را خلاصه و موجز می‌گوید. 🔸کتاب دارای ۱۲ مقاله / مصاحبه است که البته همگی آنها به هایک یا پوپر یا تطبیق این دو برنمی‌گردد. از جمله مباحثی درباره اخلاق، رهیافت‌های غیر دینی، و تجربه نویسنده از اسلام در استرالیا. به نظر می‌رسد آخرین مقاله (سال ۲۰۲۴ اوضاع چگونه به نظر می‌رسد؟) نیز به درخواست مترجم برای کتاب حاضر نوشته شده است؛ مقاله‌ای روشنگرانه که روندهای اصلی مثبت و مخرب را مرور و از جمله رأی آوری ترامپ در آمریکا را پیش‌بینی می‌کند. ibna.ir/x6DKY @ibna_official

🔰عطا کالیراد در سال‌مرگ هربرت اسپنسر؛ یک فیلسوف‌سلبریتی قرن نوزدهمی 🔸اسپنسر علامه‌ای خودآموخته بود 🔸اسپنسر علامه‌ای خودآموخته بود که در طی حیات خود در باب موضوعاتی چون جامعه‌شناسی، انسان‌شناسی، روان‌شناسی، و تکامل زیستی قلم زد. فلسفه او در ابتدای قرن بیستم دیگر خریداری نداشت، اما به سبب فروش بالای آثارش در طی حیات او، انعکاس برخی از افکار او را می‌توان در آثار ادبی مشهور ابتدای قرن بیستم یافت. 🔸هربرت اسپنسر را می‌شود هم‌ردیف افراد چون هانری برگسون فیلسوف فرانسوی دانست. متفکرانی که در دوران خودشان سلبریتی بودند، اما پس از مرگ‌شان به فراموشی سپرده شدند. 🔸اسپنسر شهرت خود را در زیست‌شناسی تکاملی مدیون وضع واژه «بقای اصلح» (Survival of the Fittest) است که پس از مطالعه منشأ گونه‌های داروین (۱۸۵۹ میلادی) در اصول زیست‌شناسی خود (Principles of Biology) پیشنهاد کرد. 🔸اسپنسر در خصوص عملکرد انتخاب طبیعی بر این باور بود که انتخاب طبیعی به‌تنهایی قادر به توضیح روندهای تکاملی نیست و از این رو تلاش کرد تا لامارکیسیم را با داروینیسم درهم‌آمیزد. ibna.ir/x6DLH @ibna_official

🔰در مسیر دانایی/ قزوین؛ مجهزترین کتابخانه سیار کشور کجاست؟ 🔸در شهرستان البرز استان قزوین، کتابخانه‌ای سیار با نام «هدهد سفید» فعالیت خود را آغاز کرده که از آن به عنوان مجهزترین کتابخانه سیار کشور یاد می‌شود، کتابخانه‌ای که عنوان دوستدار محیط زیست را نیز به خود اختصاص داده است. 🔸«هدهد سفید ۵۵» با برنامه‌ای منظم به روستاهای محروم سر می‌زند و کتابدار آن، مسیر طولانی و گاه دشوار روستاها را با انگیزه رساندن کتاب طی می‌کند. برای او این سفر نه یک ماموریت اداری بلکه تلاشی برای نزدیک‌تر کردن کودکان به دنیای مطالعه است؛ دنیایی که می‌تواند مسیر آینده‌شان را تغییر دهد. 🔸در هر توقف، کتاب‌ها میان دست‌های کوچک می‌چرخد و لحظه‌های کوتاه اما پر ارزش مطالعه شکل می‌گیرد، لحظه‌هایی که نشان می‌دهد این کتابخانه سیار چگونه می‌تواند جای خالی امکانات فرهنگی را هر چند اندک، در دل روستاها پر کند و اشتیاق بچه‌ها را به دانایی پاسخ دهد. 🔸کتابخانه سیار توانسته سطح مطالعه، سواد اطلاعاتی و علاقه به کتابخوانی را در مناطق فاقد کتابخانه به شکل چشمگیری افزایش دهد تا جایی که مسئول کتابخانه می‌گوید: «بیش از ۸۰ درصد اعضای این کتابخانه برای اولین بار در زندگی خود عضو یک کتابخانه شده‌اند و تجربه کتابخوانی را تجربه می‌کنند». ibna.ir/x6CN5 @ibna_official

🔰بررسی رفاقتی که «گاو» را به یک نقطۀ عطف فرهنگی تبدیل کرد پیوند ساعدی و مهرجویی؛ از هم‌دلی فکری تا خلق یک کلاسیک سینمایی 🔸ادبیات اجتماعی ساعدی و نگاه روان‌کاوانه‌اش بر جهان سینمایی مهرجویی تأثیر گذاشت. این رفاقت نمونه‌ی کم‌نظیری از پیوند ادبیات و سینما در ایران است. جایی که یک داستان به جریانی سینمایی تبدیل شد. 🔸رابطه ساعدی ومهرجویی یکی ازمهم‌ترین رفاقت‌های خلاق درتاریخ فرهنگ معاصر ایران است. پیوندی که هم محصول هم‌دلی فکری بود و هم به شکل‌گیری یکی ازحیاتی‌ترین فیلم‌های تاریخ سینمای ایران، یعنی «گاو» انجامید.رفاقت ساعدی و مهرجویی اگرچه پراز فراز و فرود بود، اما میراث آن درفرهنگ ایران ماندگار شد،«گاو» هنوز یکی از مهم‌ترین فیلم‌های تاریخ سینما به حساب می‌آید. 🔸داستان‌های ساعدی اغلب بارتصویری دارند و سرشارند از نماد و استعاره و آغشته‌اند به نگاهی ایدئولوژیک. مهرجویی نیز فلسفه می‌دانست و هم زبانی شاعرانه درسینما پیدا کرده بود و می‌خواست فیلمی به سبک رئالیسم وسمبولیسم بسازد. فیلم «گاو» ترکیب اندیشه‌های سیاسی و انسان‌دوستانه ساعدی است باذهنیت هوشمندانه فلسفی و طنز شاعرانه مهرجویی. ibna.ir/x6DLZ @ibna_official

🔰نقش ادبیات کودک در دفاع فرهنگی از جزایر سه‌گانه ایران 🔸کودکانی که از طریق ادبیات، داستان، شعر و تصویر با جزایر سه‌گانه آشنا می‌شوند، در برابر روایت‌های تحریف‌شده، مقاوم‌تر و هوشیارتر خواهند بود. این آگاهی، نه از مسیر آموزش مستقیم، بلکه از راه تجربه‌های زیبای ادبی شکل می‌گیرد. ✍محمدمهدی سیدناصری، حقوقدان، مدرس دانشگاه و پژوهشگر حقوق بین‌الملل کودکان:  🔸حق کودکان بر هویت فرهنگی، یکی از اصول اساسی حقوق کودک و از عوامل شکل‌دهنده شخصیت و آینده آنان است. هویت فرهنگی نه یک مفهوم انتزاعی، بلکه مجموعه‌ای از نشانه‌ها، نمادها، روایت‌ها و تجربه‌های مشترک است که کودکان با آنها جهان پیرامون خود را معنا می‌کنند. کودکی که روایت سرزمین خود را نشناسد، در برابر روایت‌های تحمیلی بی‌دفاع خواهد بود. از این منظر، بازنمایی عناصر هویتی در ادبیات کودک نه یک انتخاب فرهنگی، بلکه یک ضرورت تربیتی و ملی است 🔸اگر قرار است هویت فرهنگی کودکان ایران در برابر موج جهانی‌سازی و روایت‌های وارداتی آسیب‌پذیر نشود، نویسندگان، مربیان، ناشران و سیاست‌گذاران فرهنگی باید نقش خود را بازتعریف کنند. تولید آثاری که بتواند جزایر سه‌گانه را در قالب داستان، شعر، تصویر، نمایشنامه کودک و حتی ادبیات نمایشی بازآفرینی کند، اقدامی ضروری است. ibna.ir/x6DLd @ibna_official

🔰گفت‌وگو با مرتضی رسولی‌پور درباره حسین مکی؛ سرباز فداکار یا خطاکار وطن 🔸مرتضی رسولی‌پور گفت: آثار و نوشته‌های حسین مکی با همه امتیازات آن‌ها به ویژه کتاب ارزشمندی که در مورد شهید سید حسن مدرس نوشته، فاقد تحلیل جامع و ساختار منظم است. بیشتر آثار قلمی او چارچوب نظری ندارد. حجم بالای اطلاعات و پراکندگی نقل قول‌ها و رخدادها به گونه‌ای رشته سخن و نوشته‌های او را به تطویل و اطناب کشانده است. در بعضی از مطالب و نوشته‌های او حاصل شنیده‌هایش از افراد است و سندیت محکمی ندارد. 🔸به تصور من زمانی که آقای مکی دست به قلم برد تا حوادث و رویدادهای دوره‌ای که در آن می‌زیسته را بنویسد، چنین کاری مثل امروز مرسوم نبود یعنی دیگران به اندازه او یا نخواستند یا همت نکردند و لذا از این جهت کار او در نوشتن آثار ادبی و تاریخی به خصوص نوشتن کتاب هشت جلدی تاریخ ۲۰ ساله ستودنی و مغتنم بود. دیگران هم که بعدها در مورد دوره ملی شدن صنعت نفت خاطرات یا مطالبی نوشتند هر کدام اغراض و نیاتشان در نوشته‌ها منعکس است. 🔸نوشته‌های مکی حاصل جمع‌آوری گزارش‌ها و مدارک و اسناد و سپس بیان خاطرات و مشاهدات خودش است. در واقع تاریخ ۲۰ ساله آمیزه‌ای از همه این‌هاست. البته خاطره‌نویسی‌های سیاسی هر اندازه متاثر از گرایش‌های فردی باشد باز ارزشمند است و می‌تواند دستمایه تحقیقات تاریخی مورخان قرار گیرد. ibna.ir/x6DLc @ibna_official

🔰مترجم کتاب «از نوشتن بگو» در گفت‌وگو با ایبنا: داستان‌نویس‌بودن یودورا ولتی به نقدهایش وزنی منحصربه‌فرد می‌بخشد 🔸معصومه عسکری، مترجم کتاب «از نوشتن بگو» نوشته یودورا ولتی، گفت: داستان‌نویس‌بودن ولتی، به نقدهای نظری او وزنی منحصربه‌فرد می‌بخشد که صرفاً از تئوری‌پردازی صرف برنمی‌آید. ارزش افزوده‌اش در همین است که او هرگز از تجربه دست‌به‌قلم شدن و مواجهه با «صفحه سفید» بی‌خبر نیست. وقتی او مثلاً بر اهمیت جزئیات در داستان تأکید می‌کند، اینها صرفاً مفاهیم انتزاعی نیستند؛ بلکه حاصل درگیری مستقیم او با ماده خام روایت و شکست‌ها و موفقیت‌های شخصی‌اش در خلق شخصیت و پیرنگ است. 🔸بی‌تردید یکی از مهم‌ترین دشواری‌های ترجمه این جستارها، انتقال لحن ولتی بود. او در مقام سخنران، زبانی دارد که ساده به نظر می‌رسد اما زیر این سادگی، تفکر و حساسیتی زبانی نهفته است که بازآفرینی‌اش در فارسی دشوار بود. ibna.ir/x6DKW @ibna_official

🔰پرسش و پاسخ با مارگارت اتوود؛ ستاره‌های ادبی پرسش‌هایشان را از مارگارت اتود می‌پرسند 🔸گفت‌وگو با مارگارت اتوود، به مناسبت انتشار خاطرات تازه‌اش «کتاب زندگی‌ها»، مجموعه‌ای است از پرسش‌های نویسندگان برجسته و پاسخ‌هایی که ترکیبی کم‌نظیر از طنز، حافظه تاریخی و هشدارهای سیاسی را کنار هم می‌گذارد 🔸جذابیت اتوود در همین است: در یک جمله می‌تواند هم شوخ باشد و هم جدی. زیر همه نوشته‌ها و نظرهاش نوعی اخلاق‌گرایی پنهان است. او از نویسندگان جوان، پروژه‌های محیط‌زیستی و فعالیت‌های خیرخواهانه حمایت می‌کند. هر سال به مدار شمالگان سفر می‌کند و هر بهار برای دیدن مهاجرت پرندگان راهی جزیره پیلی می‌شود. و با همه این کارها، توانسته برخی از بهترین کتاب‌های پنج دهه اخیر را بنویسد: شعر، ادبیات پادآرمان‌شهری، رمان تاریخی، گمانه‌زن، رمان گرافیکی، انبوهی مقاله، و حالا بالاخره یک خاطره‌نگاری. ibna.ir/x6DFg @ibna_official

🔰مدیر انتشارات اروانه به ایبنا گفت؛ کتاب پُرفروش دستپخت مهندسی رسانه و بازار کتاب است 🔸مدیر انتشارات اروانه معتقد است، کتابی که به‌دلیل تبلیغات پرفروش شده، اگر محتوای ماندگار داشته باشد به یک توصیه همیشگی تبدیل می‌شود. 🔸اینکه وقتی کتابی از سوی اینفلوئنسرها، سلبریتی‌ها و یا نویسندگان شناخته شده، معرفی شود فارغ از درست یا اشتباه بودن این عمل، حس تأیید عمومی ایجاد می‌کند، ادامه داد: این تأیید اجتماعی موجب می‌شود خواننده فکر کند، اگر همه دارند این کتاب را می‌خوانند، پس حتماً ارزش خواندن دارد. ibna.ir/x6DGH @ibna_official

🔰در گفت‌وگو با مولف کتاب «او» مطرح شد: مستندسازی درباره شهید عماد مغنیه تقریبا ناممکن است 🔸میثم امیری نویسنده کتاب«او» گفت: بیراه نیست اگر بگویم مستندسازی درباره شهید عماد مغنیه تقریباً ناممکن است. یکی از دلایل اصلی این امر، غیبت حاج قاسم سلیمانی و سید حسن نصرالله است. 🔸در خصوص زندگی خصوصی شهید عماد مغنیه اطلاعات ضدونقیض بسیاری وجود دارد. بسیاری از این اطلاعات قابل تأیید یا رد نیستند. قابل تأیید نیستند به این دلیل که بخشی از آن‌ها از سوی مخالفان یا دشمنان شهید عماد مطرح شده‌اند و ممکن است خالی از غرض‌ورزی نباشند. قابل رد هم نیستند، چرا که یا افراد نمی‌دانند این اطلاعات درست هستند یا خیر، یا آن‌هایی که می‌دانند نیز به دلیل ماهیت موضوع، از بیان آن خودداری می‌کنند. 🔸در کتاب شهید عماد مغنیه، هیچ فصلی نیست که به‌کلی خالی از واقعیت باشد؛ هر فصل، دست‌کم خطی از واقعیت دارد که من همان خط را گرفته‌ام و پرورانده‌ام. از این وضعیت بینابینی هم ناراضی نیستم؛ اینکه نه صراحتاً بگویم رمان است و نه تمام‌قد بگویم روایت مستند. ibna.ir/x6B44 @ibna_official

🔰گفت‌وگوی ایبنا با کارگردان مستند «من جلال آل احمد هستم»؛ مسئله محوری مستند مرگ مرموز و مشکوک آل‌احمد است/ به جلال از منظر کنشگری اجتماعی پرداختم 🔸فیلم مستند «من جلال آل احمد هستم» به کارگردانی علی اکبری درباره مسئله مرگ مرموز و مشکوک آل‌احمد، که کارگردان از ابعاد مختلفی به آن پرداخته است. 🔸منابع پژوهشی ما گسترده بود؛ از آرشیو صوتی دانشگاه هاروارد گرفته تا مخزن کتابخانه ملی، مرکز بررسی‌های تاریخی، مرکز اسناد انقلاب اسلامی و دیگر منابع عمومی مثل کتاب‌هایی که در دسترس بود. بخشی از اسناد نیز برای اولین‌بار توسط خود ما از داخل مخازن و گنجینه‌ها استخراج و اسکن شد و در روایت فیلم مورد استفاده قرار گرفت. 🔸جلال معمولاً فقط به عنوان نویسنده شناخته می‌شود، اما ما سراغ زندگی اجتماعی و رفتارهای سیاسی او رفتیم. مسئله محوری مستند نیز مرگ مرموز و مشکوک آل‌احمد است؛ موضوعی که درباره آن اقوال مختلفی از اطرافیان، نزدیکان و طرفدارانش تا امروز وجود دارد. این روایت‌ها را نقل و بررسی کردیم و بعد از آن وارد ریشه‌یابی شدیم. در این مسیر، چند سال پایانی زندگی او به‌طور کامل مورد بازبینی قرار گرفت. ibna.ir/x6DMk @ibna_official

🔰یادداشت؛ «از پنج روایت تا رخت‌نامه»؛ پیوند لباس، خاطره و هویت زنانه 🔸اصفهان - فاطمه بهرامی:۲۲ نویسنده در کتاب «از پنج روایت تا رخت‌نامه» با روایت‌های چندصدایی، لباس و پارچه را به شخصیت‌هایی زنده تبدیل کرده‌اند و پیوند حافظه فردی و جمعی زنان را بازتاب می‌دهند. 🔸زبان روایت‌ها اغلب شاعرانه و تصویرمحور است. پارچه‌ها با رنگ‌ها، بافت‌ها و حرکت دست‌ها زنده می‌شوند و تخیل نویسنده را به سوی استعاره و تمثیل می‌کشانند. این سبک زبانی و تصویری سبب می‌شود که کتاب از خاطره‌نگاری صرف فراتر برود و به ادبیاتی نزدیک شود که مرزهای داستان، شعر و خاطره را در هم می‌شکند. 🔸می‌توان گفت از پنج روایت تا رخت‌نامه در حوزه ادبیات معاصر فارسی جایگاهی میان‌متنی دارد. این اثر را می‌توان در دسته آثاری قرار داد که بر خاطره‌نگاری زنانه، روایت خرد و تجربه زیسته تأکید می‌کنند؛ آثاری که در سال‌های اخیر در ایران رشد کرده و تلاش کرده‌اند به جای روایت‌های کلان، به روایت‌های کوچک و خانگی بپردازند. ibna.ir/x6DwW @ibna_official