🔰تاریخ‌نگاری خلیج فارس در گفت‌وگو با عبدالرسول خیراندیش؛ تاریخ خلیج فارس به پایان نرسیده است 🔸نوشتن را واجب می‌دانم 🔸عبدالرسول خیراندیش می‌گوید: از حدود دهه ۱۹۹۰، یعنی پس از پایان جنگ سرد، درباره خلیج فارس کارهای زیادی صورت گرفته، اما یک تاریخ‌نگاری جامع کمتر در دسترس است. وقایعی آغاز شده که هنوز نقطه پایانی برای آن‌ها دیده نمی‌شود. به تعبیر مورخان، یک «دور کامل» طی نمی‌شود تا بتوان آن را وارد حوزه تاریخ‌نگاری کرد . 🔸هویت و ملیت بدون شک یکی از ارکان مهم کتاب‌های درسی تاریخ در همه جای دنیاست. از همان آغاز که آموزش رسمی تاریخ در مدارس جهان شکل گرفت، این موضوع وجود داشته و مختص ایران هم نیست؛ هرچند ایران نسبت به برخی کشورها با تأخیر وارد این حوزه شد، اما در منطقه‌ای که ما در آن قرار داریم، جزو پیشگامان بوده است. حتی اگر در مقاطعی به دلایل مختلف تغییراتی در این زمینه پدید آمده، این به معنای توقف این روند نبوده، بلکه شکل آن تغییر کرده یا دچار افزایش و کاهش شده است. 🔸این رشته و این امر هرگز متوقف نشده و حتی با وجود تغییرات سیاسی در ایران و کشورهای همسایه نیز به همین صورت ادامه داشته و خواهد داشت. اکنون هم اگر در پرتو برخی تحولات سیاسی، به بعضی جنبه‌ها بیشتر و به بعضی کمتر توجه می‌شود، امر عجیبی نیست و متناسب با وقایع رخ می‌دهد. اما اگر منظور رسیدن به یک حد تعادلی و یک پایه علمی و آموزشی مشخص به‌عنوان نوعی استانداردسازی است، بدون تردید باید به آن توجه شود. ibna.ir/x6GVD @ibna_official

🔰گفت‌وگو با پژوهشگر و مدیر پژوهشکده ساری‌شناسی؛ ۳۰هزار اثر تاریخی ساری کارتن پیچ‌شده در انبار! 🔸نبود موزه در شهر ساری به عنوان یک مطالبه فرهنگی مطرح است و به گفته مدیر پژوهشکده ساری‌شناسی، بیش از ۳۰ هزار قطعه اثر تاریخی متعلق به ساری به دلیل نبود موزه مناسب، در انبار خانه «کلبادی» این شهر در شرایط کارتن‌پیچ شده نگهداری می‌شود. 🔸موزه بخشی از شناسنامه و هویت یک ملت است و نبود آن نشانه یک خلأ فرهنگی جدی است. به گفته او، ساری تنها مرکز استان در ایران است که موزه ندارد؛ مسئله‌ای که برای شهری با قدمت چند هزار ساله بسیار عجیب و تأسف‌بار است. 🔸ایجاد موزه در ساری یک ضرورت جدی است. آثار تاریخی و فرهنگی وجود دارد، اما تا زمانی که موزه‌ای در شأن این شهر ساخته نشود، این کمبود همچنان به عنوان لکه‌ای بر پیشانی مرکز استان باقی خواهد ماند و مایه شرمساری همه است. ibna.ir/x6H9Q @ibna_official

🔰بررسی جریان‌های نوین تفسیری در گفت‌وگو با زهرا اخوان‌صراف؛ تفسیر اسلامی نیازمند بازاندیشی و بازسازی است 🔸افق‌های تازه‌ علوم انسانی جدید باید مورد ملاحظه قرار گیرد 🔸زهرا اخوان‌صراف گفت: من در این پژوهش، از این پیش‌فرض آغاز کرده‌ام که گذار از تفسیر سنتی به تفسیر مدرن، در روزگار ما تا حد زیادی اجتناب‌ناپذیر است و تفسیر اسلامی نیازمند بازاندیشی و بازسازی است. 🔸در عصر ما در عرصه مطالعات قرآنی، افق‌های تازه‌ای گشوده و مختصات پژوهش معاصر دگرگون شده است. قرآن‌پژوه مسلمان می‌تواند نسبت به این تحولات بی‌اعتنا بماند و صرفاً در چارچوب سنت پیشین حرکت کند، یا در عین پاس‌داشت سنجیده سنت، با پرسش‌ها و روش‌های جدید، مواجهه‌ای علمی و روش‌مند داشته باشد. طبعاً مطالعات قرآنی جدید، مانند هر کوشش بشری، خالی از آسیب نیست؛ اما از جهات مختلف می‌تواند برای پژوهش قرآنی معاصر افق‌گشا و راه‌نما باشد. 🔸در دهه‌های اخیر، بخشی از مطالعات اسلامی، مستقیم یا غیرمستقیم، از پرسش‌ها و روش‌های مکاتب تجدیدنظرطلب تأثیر پذیرفته است؛ به‌ویژه در مباحثی مانند تاریخ‌مندی متن، منشأ شکل‌گیری سنت و نقد منابع. با این حال، همه مطالعات جدید را نمی‌توان در این چارچوب گنجاند. بسیاری از پژوهشگران با تنبه نسبت به حساسیت‌های روش‌شناختی این جریان، از نتایج افراطی آن فاصله گرفته‌اند. ibna.ir/x6GW4 @ibna_official

🔰پیشنهاد مطالعه محمدجعفر قنواتی در گفت‌وگو با ایبنا؛ از حماسه‌های گمنام تا آموزش شاهنامه به کودکان 🔸محمدجعفر قنواتی، پژوهشگر پیشکسوت فولکلور، ضمن دسته‌بندی بازدیدکنندگان نمایشگاه کتاب، فهرستی از تازه‌ترین آثار ارزشمند پژوهشی در حوزه حماسه‌های ملی، فرهنگ عامه و متون کهن را برای جبران خلأ اطلاع‌رسانی ماه‌های اخیر معرفی کرد. 🔸آثار جواد رنجبر درخشیلر: این پژوهشگر آذربایجانی که به گفته قنواتی عشق به شاهنامه با وجودش عجین شده، دو اثر تازه روانه بازار کرده است: «حماسه و زمانه: پژوهشی درباره شاهنامه». 🔸اثر دیگر او «با کودکان شاهنامه بخوانیم» است که کتابی کاربردی درباره ضرورت و شیوه‌های آموزش شاهنامه به کودکان و نوجوانان که به جنبه‌های آموزشی و مصادیق معین می‌پردازد. ibna.ir/x6H5W @ibna_official

🔰به مناسبت سوم خرداد روز آزادسازی خرمشهر؛ شهری که خرم بود؛ حتی در آغوش خون! 🔸به یاد همه خون‌هایی که سرخ بود، اما یک‌نفس در رگ‌های شهر دوید 🔸من دختربچه بودم، اما همه حواسم به در و دیوار خرمشهر بود. فکر می‌کردم شهری که اسمش با خرمی شروع شود باید بدرخشد و از همه جایش خنده ببارد؛ اما وقتی روبه‌روی دیوارهایی ایستادم که هنوز پوکه‌های گلوله در تنشان زق‌زق می‌کرد. 🔸خرمشهر برایم تبدیل شد به یک اسم از «آزادی»؛ اسمی که هر سوم خرداد، تقویم‌ه، تلویزیون‌ها، بنرها و خبرها مرا به یادش می‌انداختند. به یاد نخل‌های سر بریده‌اش، به یاد ماشین‌های فیاتی که صدام آن‌ها را برعکس توی زمینش کاشت و به یاد همه خون‌هایی که سرخ بود، اما یک‌نفس در رگ‌های شهر دوید و حتی از گلدسته‌های مسجد جامع گذشت و «جهان‌آرا» شد. 🔸معصومه دختر جنوب بود؛ تمام تنش عطر آفتاب می‌داد. وقتی جنگ چنگال‌هایش را بر صورت صبور خرمشهر کشید، او چهارده‌ساله بود. او راوی رؤیای تمام زنان و دختران آن روزهای خرمشهر است؛ راوی زجرهایی که با ساده‌ترین کلمات، در کتاب «یکشنبه آخر» ضجه می‌کشند تا به گوش همه آن‌هایی برسد که سوم خرداد را فقط شنیده‌اند و شاید هم وسوسه‌شان کند از خودشان بپرسند: «آیا خرمشهر واقعاً آزاد شد؟» 🔸صفحه‌به‌صفحه کتاب، تصویر یک شهر است با تمام آدم‌های جنگ‌زده‌اش؛ نمایشی از یک بحران عام که با خاطراتی خاص آمیخته و به اجرا گذاشته شده است. رامهرمزی خودش و خاطراتش را آرام و موقر در میان سطرها جای داده؛ آن‌قدر معمولی، دل‌چسب و شیرین که خواننده فکر می‌کند قرار است آن‌ها را با گلوله دریافت کند! چون دقیقاً وسط قلبش می‌نشینند. ibna.ir/x6H9M @ibna_official

🔰یادداشت؛ کتابخانه‌ای پررونق در روستایِ بالاجاده 🔸معلم بازنشسته‌ای از روستایی به نام بالاجاده در کردکویِ گرگان کتابخانه روستای خودش را برای مردم و جوانان و کودکان مجهزتر و پربارتر کرده، کتابخانه‌ای که دارای ۴۰ هزار کتاب، ۶۰۰۰ هزار نشریه و... است. ✍فریدون مجلسی، نویسنده و مترجم: 🔸در چنین شرایطی، این معلم محترم توانسته با امکانات خودش کتابخانه‌ای بسازد و کسانی مانند ما و دیگران که می‌توانستند کتاب‌هایی در اختیارشان بگذارند این کار را انجام داده و می‌دهند، و در نتیجه، از این سو و آن سو کتاب‌های بیشتری به دست‌شان می‌رسد. اکنون کتابخانه جامع و خوبی را شاهد هستیم، به طوری که مورد توجه مقامات منطقه و شهر قرار گرفته و مدرسه تعطیل‌شده و متروکه‌ای را هم در اختیار ایشان گذاشته‌اند. 🔸من امیدوارم که وزارت آموزش و پروش برای این خدمتی که انجام گرفته، تشویقی در نظر بگیرد تا این‌گونه اقدامات در جاهای دیگر هم بیشتر شود و افراد و بخصوص افرادی که بازنشسته هستند و توانمندی دارند و می‌توانند کوشا باشند به این صورت و با در اختیار گرفتن مکانی، در جهت توسعه فرهنگی و رشد فکری نونهالان و نوجوانان کشور خدمت کنند. امیدوارم چنین اقداماتی در همه نقاط کشور شکل بگیرد. ibna.ir/x6H9Z @ibna_official

🔰به نقل از کانورسیشن اعلام شد: شش اقتباس برتر شکسپیر به زبان‌های غیرانگلیسی 🔸آثار شکسپیر در سراسر جهان همچنان زنده‌اند؛ از هند و ژاپن تا اسپانیا و جهان عرب. این شش اقتباس سینمایی و تلویزیونی ثابت می‌کنند میراث شکسپیر محدود به زبان انگلیسی نیست و در بازآفرینی‌های چندفرهنگی تازه می‌بالد. 🔸آینده شکسپیر به احتمال زیاد خارج از زبان انگلیسی رقم خواهد خورد. این پیام تأثیرگذار در سخنرانی پروفسور سوزان بسنت، پژوهشگر مطالعات ترجمه، در کنفرانس شکسپیر بریتانیا در شهر هال در سال ۲۰۱۶ مطرح شده بود. نکته او ساده اما قدرتمند بود: آثار شکسپیر احتمالاً نه تنها در زبان انگلیسی، بلکه از طریق ترجمه، اقتباس و بازآفرینی در سراسر جهان زنده خواهند ماند و شکوفا خواهند شد. 🔸شاهکار آکیرا کوروساوا با مه‌ و طبل و تیر، روح مکبث را به قلعه‌ای در ژاپن قرن شانزدهم می‌برد. با وجود فاصلهٔ زمانی و فرهنگی، تماشاگر فوراً تشخیص می‌دهد که این همان نمایش اسکاتلندی است، اما در پوشش سامورایی‌ها. صحنهٔ نهایی که واشیزو زیر باران تیرها فرو می‌ریزد، از ماندگارترین لحظه‌های سینماست و حتی از بسیاری برداشت‌های مستقیم مکبث تأثیرگذارتر. به‌گفتهٔ دنیل گالیمور، استاد ادبیات در دانشگاه کوانسی-گاکوئین، این فیلم نشان می‌دهد چگونه فرهنگ شرق‌ آسیایی می‌تواند روح تراژدی انگلیسی را به بیانی تازه تفسیر کند. ibna.ir/x6GLt @ibna_official

🔰در گفت‌و گو با نویسنده ادبیات دفاع مقدس؛ «بخوانیم برای ایران»؛ یعنی کشوری که با دانایی فرزندانش باید به قله برسد 🔸شیرین زارع‌پور نویسنده ادبیات دفاع مقدس گفت: کتاب شهید حمید قبادی‌نیا که قرار است توسط انتشارات سوره مهر منتشر شود، اکنون در مراحل پایانی قرار دارد. در حال حاضر مشغول نگارش کتاب «کمک رسید» نیز هستم؛ رمانی در قالب طنز سیاسی که به اتفاقات جنگ رمضان می‌پردازد. 🔸وقتی برای ایران می‌خوانیم، در واقع در حال بازخوانی چیزهایی هستیم که ما را به هم پیوند می‌دهد. این آگاهی‌ها باعث می‌شود قدر خاکی را که برایش خون داده شده، بیشتر بدانیم. «بخوانیم برای ایران» یعنی برای کشوری که در سخت‌ترین روزها با غیرت جوانانش ایستاد، حالا باید با دانایی فرزندانش به قله برسد. ibna.ir/x6H6r @ibna_official

🔰واکاوی بحران نقد ادبی در ایران؛ چگونه «آیین‌نامه‌ها» قاتل نقد ادبی شده‌اند؟ 🔸عدم انتخاب نامزد برای بخش نقد ادبی در جایزه‌ی ادبی جلال، سیگنال هشداردهنده‌ای برای وضعیت تولید محتواست. اگرچه ریشه‌های این بحران می‌تواند پیچیده و چندوجهی باشد اما در یک نگاه کاربردی و ساده، مستقیم‌ترین عامل بازدارنده، همان آیین‌نامه‌های نمره‌دهی دانشگاهی است. 🔸وقتی داوران اعلام می‌کنند که آثار موجود، بیشتر شبیه به پایان‌نامه‌های دانشگاهی یا گزارش‌های نظریِ خشک هستند تا نقدهای ادبیِ زنده و جریان‌ساز، درواقع دارند صدای سیستمی را تکرار می‌کنند که سال‌هاست پژوهشگر را در تله‌ی «کمیت‌گرایی» به دام انداخته است. اگرچه می‌توانستیم به ریشه‌های جامعه‌شناختی، فلسفی یا اقتصادی این بحران بپردازیم، اما در یک نگاه صریح و کاربردی، براساس گفته عیسی امن‌خانی پژوهشگر و عضو هیئت علمی دانشگاه، نوک تیر این مشکل به همین «آیین‌نامه‌های نمره‌دهی» ختم می‌شود. 🔸وقتی پژوهشگر مجبور شود موضوعات را خرد کند تا در قالب استانداردهای خشک مجلات بگنجد، آن نگاه جامع و بین‌رشته‌ای که ویژگی تعریف‌کننده‌ی نقد خوب است، از میان می‌رود. ما با آثاری روبرو هستیم که به‌جای ایجاد گفت‌وگوی زنده با متن، صرفاً نظریه‌ها را تکرار می‌کنند. این «گزارشگری خشک»، نقد را از نیروی مداخله‌گر خود تهی کرده است. 🔸بحران نقد ادبی در ایران، یک بحران فردی نیست که با سرزنش نسل جدید منتقدان قابل حل باشد. این یک بحران ساختاری است که ریشه‌های آن در آیین‌نامه‌های ارزیابی دانشگاهی و شرایط زیستی پژوهشگران نهفته است. سیستم ما به‌طور سیستماتیک پژوهشگر را به سمت «کمیتِ سطحی» می‌راند و از «کیفیت عمیق» باز می‌گرداند. ibna.ir/x6Hb5 @ibna_official

🔰یادداشت اختصاصی حکمت‌الله ملاصالحی به مناسبت هفته میراث فرهنگی؛ فردای تاریخ، فردای سنت 🔸حکمت‌الله ملاصالحی نوشت:‌ آن قوم، آن مردم، آن جامعه و جهانی که تن به خاطره‌زدایی و خاطره‌سوزی عصر و عالم مدرن نداده است و در ورطه‌های تنگ و ننگ و تاریک فراموشی و بی‌خویشی و بی‌خانمانی و بی‌خاستگاهی و بی‌ریشگی فرو نغلتیده، فردای تاریخ، فردای سنت و میراث اوست. 🔸تاریخ‌ها و فرهنگ‌ها و جامعه‌هایی که همچنان گذشته برایشان تجربه زیسته است؛ همچنان فروغ سنت‌ها و مواریث معنوی و متعالی و خاطرات ازلی در جانشان روشن است؛ همچنان در روشنگاه سنت و میراث معنوی و متعالی خود زندگی می‌کنند و جهان را می‌بینند و در جهان زندگی می‌کنند؛ در جهان سکنا دارند؛ آسان تن به فروکاستن تاریخ و فرهنگ و سنت و مواریث زنده و زیسته و جاری خود، به تاریخ گذشته، به تاریخ روزگاران گذشته نمی‌دهند. 🔸تاریخ‌ها، فرهنگ‌ها، جامعه‌ها و جهان‌های زنده، مواریث فرهنگی، مدنی و معنوی زنده و زیسته و جاری در جان، در روان و رفتار مردمانِ چنین فرهنگ‌ها و جامعه‌هایی، در رویارویی با تحولاتی که در درون و بیرون مرزها و جغرافیای تاریخی و فرهنگی و زیست‌اقلیم و عالم مدنی و معنوی‌شان رخ داده است، علی‌المعمول هم تواناتر و ستبرتر و مقاوم‌تر، در آوردگاه دست‌پنجه فشردن با چالش‌ها بوده‌اند، هم در گذار از چالش‌ها و کوره‌پیچ‌ها و بزنگاه‌های خطرخیز و خطرناک تاریخ و فراز آمدن بر کشمکش‌ها و بحران‌ها و عبور از گسست‌ها و مغاک‌ها، دست اندیشه و حکمت و خِرَد و هنر و علم و عمل و مهارت تدبیرشان گشوده‌تر بوده است و کارنامه میراثشان درخشان‌تر و ماناتر و به‌یادماندنی‌تر برای نسل‌های سپسین بوده است. ibna.ir/x6Hbj @ibna_official

🔰مروری بر کتاب «گیاهان چه می‌دانند؟» گیاهان کَر هستند و تفاوتی بین موسیقی باخ و راک قائل نیستند! 🔸بنا بر داده‌های آزمایش‌های دامنه‌دار، گیاهان عملاً کر هستند! برخلاف آنچه دوروتی رتالک در کتاب «صدای موسیقی و گیاهان» ادعا کرده است، گیاهان نه‌تنها تفاوتی بین موسیقی باخ و راک قائل نیستند بلکه به‌کلی نسبت به اصوات غیرمرتبط با حیاتشان بی‌اعتنایند. یافته‌های اخیر تنها این شک را برانگیخته که گیاهان نسبت به ارتعاشات صوتی حشرات گرده‌افشان و نیز صدای حرکت آب، با فعل و انفعال‌هایی چون تولید قند برای جذب حشرات و حرکت به سمت منبع آب واکنش نشان می‌دهند. 🔸برای تشریح حس بینایی در گیاهان ما را به آزمایش نورگرایی چارلز داروین و پسرش با جوانه‌ی علف قناری ارجاع می‌دهد. همچنین به مقایسه‌ی سلول‌های گیرنده‌ی نور و رنگ در شبکیه‌ی چشم انسان با نحوه‌ی تشخیص نور آبی، قرمز و فراسرخ در گیاهانی چون زنبق و رشادی می‌پردازد. چنین یافته‌هایی ما را در درک سازکار گل‌دهی گیاهان روزبلند و روزکوتاه یاری می‌دهد. 🔸در فصل لامسه، نگارنده ضمن اثبات وجود حس لمس در گیاهان توضیح می‌دهد که گیاهان به تعبیر غیرعلمی تمایلی به لمس‌شدن ندارند و در تعبیر علمی لمس‌شدن موجب واکنش‌هایی در آنها می‌شود که رشدشان را مختل می‌کند. گیاه زردینه بنا به کشف فرانک سالزبِری با لمس‌شدن برگ‌هایش توسط انسان پژمرده می‌شود. گیاهان گوشتخواری مثل مگس‌گیر ونوس برای به دام‌انداختن حشرات بر حس لامسه‌ی خود متکی هستند و باز و بسته‌شدن برگ‌های گل قهر و آشتی در واکنش به لمس گواهی بر وجود لامسه در گیاهان است. ibna.ir/x6H9X @ibna_official

🔰نگاهی به تعدادی از رمان‌های پرفروش نمایشگاه مجازی کتاب تهران؛ رمان‌های ترجمه محبوب‌ترند 🔸از میان کتاب‌های حوزه ادبیات هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران بیشترین فروش به آثار ترجمه اختصاص داشته است. 🔸هفتمین نمایشگاه مجازی رو به پایان است و آثار ادبی همچون دوره‌های گذشته بیشترین فروش را در میان کتابخوانان به خود اختصاص داده‌اند. همچنین از میان ناشران حوزه ادبیات در نمایشگاه مجازی کتاب تهران تاکنون چشمه، سوره مهر و نیلوفر فروش بیشتری داشته‌اند. 🔸رمان مرگ ایوان ایلیچ،که به عنوان یکی از برترین شاهکارهای ادبیات در رابطه با موضوع مرگ در نظر گرفته می‌شود، به داستان قاضی‌ای می‌پردازد که در طول زندگی خود، به اجتناب‌ناپذیری مرگ، تنها در حد فکری گذرا اندیشیده است. اما یک روز، مرگ حضور خود را اعلام می‌کند و او با حیرت و سرگشتی فراوان مجبور است که با میراییِ خود روبه‌رو شود. 🔸کتاب مرگ ایوان ایلیچ، نگاهی بسیار جذاب و گاهی اوقات دلهره‌آور به پرتگاه مرگ است و علاوه بر این، به مخاطبین نوید می‌دهد که می‌توان در هر لحظه از زندگی به آرامش روحی و معنوی رسید. 🔸جین آستین در اثر جاودان «غرور و تعصب»با هنرمندی تمام بر موضوع ازدواج از روی عشق و علاقه تأکید می‌کند و با طنزی درخشان، به موضوعاتی چون چگونگی رفتار انسان ها، تحصیلات، ازدواج و پول در زمانه خود می پردازد. 🔸«عربیکا» کتابی نوشته وحید یامین‌پور، فعال رسانه‌ای است. این اثر در دسته ادبیات سفرنامه‌ای قرار می‌گیرد و به تجربه‌های نویسنده در سفر به کشور لبنان در سال ۲۰۲۴ و در میان حمله‌های نظامی اسرائیل به لبنان و غزه و پس از شهادت سیدحسن نصراله، دبیرکل حزب الله لبنان اختصاص دارد. ibna.ir/x6H9T @ibna_official