🔰مصطفی ملکیان در جلسه بررسی و نقد کتاب «ستیز قدرت»؛ قانون اساسی مشروطه دموکراتیک نبود 🔸ملکیان در جواب به این سوال که «به طور کلی آیا قانون اساسی مشروطه را دموکراتیک می‌دانید و چرا؟» گفت: نه، دموکراتیک نیست. قانون اساسی مشروطه مطلقاً با دموکراسی ربط و پیوندی ندارد. چون دموکراسی غیر از عدالت‌خواهی است. 🔸وقتی یک قانون اساسی بخواهد دموکراتیک باشد باید تمام آنچه در قانون اساسی آمده، بر اساس اصول دموکراتیک باشد. وقتی بر اساس اصول دموکراتیک باشد دیگر نمی‌شود مثلاً گفت که مصوبات باید حتماً به تصویب پنج مجتهد برسد چون این حکومت را تئوکراتیک می‌کند. نمی‌شود گفت مصوبات مجلس با چیزی غیر از اراده مردم سازگاری داشته باشد. این یک مورد آشکار است. مورد دوم اینکه چگونه می‌شود در یک حکومت دموکراتیک حرف از دین رسمی مملکت زد. در قانون دموکراتیک همه ادیان و مذاهب در کنار هم زندگی می‌کنند. بله، قانون اساسی مشروطه را مشروطه‌خواهان سعی می‌کردند به گمان خودشان عدالت‌خواهانه باشد اما دموکراتیک‌بودن با عدالت‌خواهانه‌بودن خیلی خیلی تفاوت دارد. تفاوت‌اش هم در این است که در یک حکومت دموکراتیک مصادیق عدالت را و مصادیق بسیاری از مفاهیم دیگر را مثل آزادی و برابری و صلح و امثال و ذالک را مردم تعیین می‌کنند. اگر یک قانون عدالت‌خواهانه باشد فقط از عدالت حرف می‌زند اما نمی‌گوید تعیین‌کننده این عدالت کیست. از این جهت، به نظر من قانون اساسی مشروطه علاوه بر اینکه دموکراتیک نبود عدالت‌خواهانه‌بودن آن هم محل شک و شبهه است ولی با این‌همه می‌شود گفت که تمام اهتمام‌شان به این بود که عدالت در قانون اعمال شود. اما این عدالت فقط وقتی دموکراتیک می‌شود که مصادیق‌اش را مردم تعیین کنند ولی وقتی بعضی از مصادیق‌اش را مردم تعیین کنند و اکثرش را مردم تعیین نکنند حکومت به معنای دموکراتیک آن عادلانه نخواهد بود بلکه عادلانه غیردموکراتیک خواهد بود. ibna.ir/x6Hfw @ibna_official

🔰در گفت‌وگو با اسدالله امرائی و مهدی غبرائی، بررسی شد؛ رمز محبوبیت رمان «کوری» ساراماگو چیست؟ 🔸رمان «کوری» مشهورترین اثر ژوزه ساراماگو، نویسنده صاحب‌نام اهل پرتغال سال ۱۹۹۵ میلادی منتشر شد و نویسنده سه سال بعد از نوشتن این کتاب جایزه نوبل را دریافت کرد. این کتاب با گذشت حدود ۳۰ سال از اولین ترجمه‌های فارسی آن هنوز در ایران بازنشر می‌شود و از پرفروش‌ترین آثار حوزه ادبیات است. 🔸در ایران ۲۶ ناشر «کوری» را منتشر کرده‌اند و بیشترین چاپ از این کتاب به ۵۸ نوبت،‌ترجمه مهدی غبرایی، نشر مرکز، ۴۲ نوبت، ترجمه اسدالله امرایی، نشر مروارید، ۲۷ نوبت به ترجمه مینو مشیری، انتشارات علم و ۲۱ نوبت نیز به ترجمه محمدصادق سبط‌الشیخ انتشارات چلچله اختصاص دارد. 🔸اسدالله امرایی رمز پرفروش‌شدن کتاب ساراماگو را اعطای جایزه نوبل به این اثر و شیوه خاص روایت داستان کوری عنوان کرد و گفت: ما قبل از این اثر نیز نمونه‌هایی از داستان‌های آخرالزمانی و آرمان‌شهری را در امثال آلبرکامو داشته‌ایم ولی ویژگی خاص کوری اثر ساراماگو بکر بودن شیوه روایت نویسنده است که در استقبال و محبوبیت کتاب تاثیر زیادی دارد. 🔸غبرایی رمز ماندگاری و محبوبیت آثار ساراماگو را جهان‌بینی انسان‌گرایانه این نویسنده عنوان کرد و افزود: در جهان‌بینی ساراماگو افراد انسانی بر هر ارزشی ارجحیت دارند و وی در کوری تاکید دارد که وقتی حقوق دیگران را نبینیم دچار کوری تمثیلی هستیم و فاجعه به بار می‌آوریم. ژوزه ساراماگو زیاد علاقه‌ای به استفاده از علائم سجاوندی ندارد و در این کتاب می‌بینیم که شخصیت‌ها اسم ندارند و همین امر باعث شده که داستان جهان‌شمول و قابل تعمیم به هر جا و هر مکان باشد. ibna.ir/x6H4G @ibna_official

🔰گفت‌وگو با امیر میرحاج درباره کتاب «آزادی: یک تاریخ سرکش»؛ آزادی به مثابه سلاح ایدئولوژیک 🔸آزادی در طول تاریخ دچار گسست و تضادهای بنیادین شد 🔸امیر میرحاج گفت: آزادی مفهومی ذاتاً «مبهم» و مورد مناقشه است، زیرا معنای آن در طول تاریخ دچار گسست و تضادهای بنیادین شده است. این ابهام از آنجا ناشی می‌شود که آزادی صرفاً یک آرمان انتزاعی نیست، بلکه یک «سلاح ایدئولوژیک» قدرتمند است که گروه‌های مختلف برای مشروعیت‌بخشی به اهداف سیاسی خود آن را بازتعریف کرده‌اند. 🔸متفکران باستان معتقد بودند که یک جامعه تنها زمانی آزاد است که شهروندانش خود بر خود حکومت کنند و امنیت و استقلال فردی را پدیده‌ای می‌دانستند که تنها در چارچوب یک دولت دموکراتیک و خودگردان امکان‌پذیر است؛ چرا که حتی تحت حاکمیت یک پادشاه مهربان، جان و مال مردم همچنان به هوس حاکم بستگی داشت و آن‌ها در واقع «برده» محسوب می‌شدند. 🔸تعدد ابعاد آزادی بر پیچیدگی این واژه افزوده است. بدین ترتیب، آزادی از یک آرمان جمعی برای تعیین سرنوشت، به ابزاری برای محافظت از حریم خصوصی فرد در برابر مداخلات دولت تبدیل شده است. 🔸رابطه میان دموکراسی و آزادی در طول تاریخ از یک پیوند جدانشدنی به یک تقابل نگران‌کننده تغییر شکل یافته است. در جهان باستان، پاسخ به این پرسش که «آیا دموکراسی متضمن آزادی است؟» یک «آری» قاطع بود؛ چرا که در آن دوران، آزادی دقیقاً به معنای خودگردانی دموکراتیک و حق مشارکت در قدرت درک می‌شد. ibna.ir/x6Hdc @ibna_official

🔰نگاهی به زندگی و زمانه یحیی دهقان‌پور، عکاس برجسته ایرانی؛ عکاسی خلق زیبایی از طریق نور است 🔸دهقان‌پور یکی از چهره‌های شاخص و اثرگذار در تاریخ عکاسی معاصر ایران محسوب می‌شود و نامش با عکس‌هایی از مراسم تشییع جنازه فروغ فرخزاد آن‌هم زمانی که فقط ۲۶ ساله بود، گره خورده است. 🔸عکس‌های یحیی دهقان‌پور تکه‌تکه‌اند؛ ابرها سیم‌های برق آجرها علف درخت آب دریا برچسب‌های تخلیه‌ی چاه همگی تکه تکه شده‌اند. به اعتقاد مهاجر، که بار دیگری درباره این موضوع یادداشتی منتشر کرده است، تکه‌تکه‌گی منطق بنیادین این عکس‌هاست: «تکه‌تکه کردن، منطق بنیادین عکاسی نیز هست و به گفته‌ی لیندا ناچلین تاریخ‌نگار استعاره‌ای است از مدرنیته، اشاره‌ای به از کف رفتن کلیت و کمال و گسستن پیوندها و فروپاشی ارزش‌های مطلق.» 🔸از دیگر ویژگی‌های برجسته‌ آثار دهقان‌پور می‌توان به رویکرد نوگرایانه و همراه با کنایه در مستندنگاری خرده‌فرهنگ‌های ایرانی و همچنین تجربه‌گری مداوم در روش‌های عکاسی اشاره کرد. بعضی بین عکاسی شخصی و عکاسی مستند او تفاوت قائل شده‌اند. بااین‌حال خودش در گفت‌وگویی دراین‌باره توضیح داده بود: «من دوست دارم عکس بگیرم و عکاسی کنم. حالا شما اسمش را مستند می‌گذارید یا عکاسی شخصی. چون من معتقدم هدف هنر قضاوت کردن نیست، فهمیدن است.» 🔸دهقان‌پور از نسل پیشگامانی بود که عکاسی ایران، میراث‌دار و وام‌دار نگاه اوست. او که شاگردانش درباره معلمی‌اش هم می‌گفتند در بدترین عکس‌هایشان نیز نکته‌هایی را می‌دید که آنها را سر شوق می‌آورد. ibna.ir/x6Hfs @ibna_official

🔰نقد و بررسی «پرونده‌ایی برای هواپیماربایی»؛ شکارچیان سایه در حریم هوایی 🔸پژوهشی در تقاطع، سند روایت و آسمان بحران؛ 🔸حسین دهباشی، پژوهشگر در یادداشتی به نقد و بررسی کتاب «پرونده‌ای برای هواپیماربایی؛ پژوهشی تاریخی در خصوص هواپیماربایی در ایران با رویکرد جامعه شناسی جنگ» تالیف رضا جهانفر پرداخته است. 🔸پدیده هواپیماربایی در تاریخ معاصر ایران، صرفاً یک جُرم تکنولوژیک، اقدام تروریستی یا نقض پروتکل‌های امنیت هوانوردی نیست؛ بلکه این پدیده را باید به عنوان آئینه‌ای تمام‌نما از گسل‌های سیاسی، امنیتی و ایدئولوژیک در بسترهای مختلف ماقبل و مابعد انقلاب اسلامی ارزیابی کرد. آسمان ایران به‌ویژه در دو دهه نخست پس از سال ۱۳۵۷، صحنه منازعاتی بود که پیوندی ناگسستنی با مفاهیمی چون جنگ تحمیلی، فعالیت گروه‌های معارضِ خط‌مشی رسمی و استراتژی‌های ناامن‌سازی فرامرزی داشت. 🔸کتاب تشریح می‌کند که چطور گروه‌های معارض چپ و به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق، با بهره‌گیری از این فضای گذار، هواپیماربایی را به عنوان یک ابزار تبلیغاتی فراملی برگزیدند. جهان‌فر با دقت آماری نشان می‌دهد که چگونه خطوط پروازی داخلی، به‌ویژه مسیر پرتردد «تهران-شیراز»، به دلیل مجاورت جغرافیایی با مرزهای غربی و کشورهای حاشیه خلیج فارس، به کانون اصلی بحران بدل شده بود. اثر در انتقال این اتمسفر ناامن و تحلیل انگیزه‌های ژئوپلیتیک حاکم بر بغداد برای پناه دادن به ربوده‌شدگان و ربودگان، توفیق جدی یافته است. 🔸جذاب‌ترین فراز این پرونده، تحلیل واکنش شبکه پدافند هوایی ایران است. زمانی که هواپیمای ربوده‌شده فرانسوی در آسمان ایران قرار داشت، دو فروند جنگنده میگ-۲۳ ارتش عراق با نقض حریم هوایی ایران قصد داشتند هواپیمای مسافربری را مجبور به تغییر مسیر به سمت بغداد کنند تا صدام حسین بتواند یک پیروزی تبلیغاتی بزرگ را رقم بزند. کتاب با جزئیات فنی توضیح می‌دهد که چگونه رادار پدافند هوایی کرج با رصد به‌موقع خروج میگ‌های عراقی از مرز، بلافاصله دو فروند جنگنده اف-۴ فانتوم (F-۴ Phantom) نیروی هوایی ایران را از پایگاه همدان به پرواز درآورد (فرمان اسکرمبل). تقابل هندسی جنگنده‌ها در آسمان، مانورهای تاکتیکی خلبانان ایرانی برای پوشش دادن به بوئینگ فرانسوی و هدایت امن آن به باند فرودگاه مهرآباد، در کتاب با دقتی مینیاتوری ترسیم شده ibna.ir/x6HfB @ibna_official

🔰نویسنده‌ای که فقط کتاب ننوشت؛ مورین دافی در ۹۲سالگی درگذشت 🔸مورین دافی، نویسنده پرکار بریتانیایی و یکی از صداهای پیشرو در دفاع از حقوق نویسندگان، در ۹۲سالگی درگذشت. او بیش از ۶۰ اثر در گونه‌های مختلف نوشت و در کنار کار ادبی، سال‌ها برای دستمزد عادلانه نویسندگان و به‌رسمیت‌شناختن حقوق آنان مبارزه کرد. 🔸باربارا هیز، مدیر اجرایی «انجمن صدور مجوز و گردآوری حقوق مؤلفان» (ALCS)، دافی را «نویسنده‌ای کم‌نظیر» و «مدافعی خستگی‌ناپذیر برای حقوق نویسندگان» توصیف کرد. به گفته هیز، دافی دهه‌ها با شور و اعتقاد برای دستمزد عادلانه و دیده‌شدن شایسته خالقان آثار جنگید و میراثی ماندگار برای نویسندگان بر جا گذاشت. 🔸دافی فقط رمان‌نویس نبود. او برای تئاتر، سینما و رادیو هم می‌نوشت و مجموعه‌های شعر و زندگی‌نامه نیز منتشر می‌کرد. یکی از این آثار، پژوهشی درباره آفرا بن بود؛ زنی که او را نخستین نویسنده زنی می‌دانند که توانست از راه نوشتن امرار معاش کند. ibna.ir/x6Hfk @ibna_official

🔰به مناسبت سالگرد درگذشت شاعر رمانتیک معاصر؛ فریدون توللی؛ پلی هوشمند میان شور نو و ریشه‌های کهن 🔸به مناسبت سالگرد درگذشت فریدون توللی (۹ خرداد ۱۳۶۴)، شاعر برجسته و متفکر ادبی معاصر، به سراغ یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های شعر او می‌رویم: توانایی ساختن پلی هوشمند و ظریف میان شور نوآوری و ریشه‌های عمیق سنت شعری. توللی نه در دام افراط نوگرایی گرفتار شد و نه به تکرار سنت پناه برد؛ او راه میانه‌ای یافت که هنوز هم پس از دهه‌ها، تازه و الهام‌بخش باقی مانده است. 🔸یکی از جذاب‌ترین جنبه‌های شعر توللی، نمادپردازی غنی و گاه ناخودآگاه اوست. حتی آنجا که خود شاعر بر سادگی و نمادگریزی تأکید دارد، نمادهای شخصی و ریشه‌دار در تجربه‌های درونی و اجتماعی، لایه‌های عمیقی به شعرش می‌افزایند. تحلیل‌های انتقادی نشان می‌دهد که توللی، علی‌رغم ادعاها، در مجموعه «نافه» از نمادهای شخصی و خصوصی بهره برده که تنها به ذهن او تعلق دارند و افق‌های معنایی تازه‌ای می‌گشایند. موتیف‌های بودلری، تنهایی، تاریکی، مرگ به مثابه جلوه‌ای رمانتیک، لذت‌های گذرا و حس گناه، شعر او را از رمانتیسم سطحی دور نگه می‌دارند و به عمق وجودی نزدیک‌تر می‌کنند. 🔸توللی در روزگاری که شعر معاصر اغلب به دو قطب سنت‌گرایی خشک یا نوگرایی بی‌ریشه تقسیم شده، نشان می‌دهد که راه سومی هم هست: راه آگاهی، تعادل و ریشه‌داری در حال نو شدن. او با شعر عاشقانه‌اش قلب‌ها را تسخیر کرد، با طنزش ذهن‌ها را به چالش کشید و با سیر تحول آگاهانه‌اش، الگویی از شاعری متفکر ارائه داد. ارزش او در جستجوی صادقانه و هنرمندانه برای یافتن صدای خود در میانه سنت و مدرنیته است. ibna.ir/x6Hf9 @ibna_official

🔰مترجم مانگای «یونا دختری از سپیده‌دم» در گفت‌وگو با ایبنا: حفظ لحن هر شخصیت رگ خواب ترجمه مانگاست 🔸زهرا باقری گفت: نوجوان‌ها –به ویژه طرفداران مانگا– خیلی منتقدهای دقیق و نقطه‌زنی هستند. بیشترشان روی اسامی حساس‌اند. اگر بخواهیم اسم شخصیتی را عوض کنیم و معادل فارسی بیاوریم، شاخک‌هایشان تکان می‌خورد و صدایشان درمی‌آید. 🔸ترجمۀ دیالوگ‌های طنز و احساسی مانند نواختن یک ساز است؛ به همان اندازه ظریف و حساس. چالش اینجاست که این جملات ریشۀ فرهنگی دارند و ما با کلماتی مواجه می‌شویم که معادلشان در فارسی نیست. معمولاً اگر شوخی یا جملۀ احساسی از هر زبان و فرهنگی را فارسی کنیم، شاید حس طنز و احساسی بودنش درنیاید. در اینجا با جمله‌ای روبه‌رو می‌شویم که نه تنها مخاطب را نمی‌خنداند و حس خوب منتقل نمی‌کند، بلکه او را سردرگم می‌سازد. 🔸حفظ لحن هر شخصیت، رگِ خواب ترجمۀ مانگاست. مثلاً اگر در یک صحنه، یونا را داریم که ترسیده، لحن ترجمه و انتخاب کلمات باید جوری باشد که حس ترس و وحشت به مخاطب القا شود و مخاطب با خواندن آن بتواند حال و هوای یونا را درک کند. یا اگر هاک دارد بحث می‌کند، تیکه می‌اندازد و کل‌کل می‌کند، ترجمه باید پر از تیکه و کنایه‌های تند و تیز فارسی باشد. برای رسیدن به این هدف، اول شخصیت‌ها را تیپ‌شناسی می‌کنم، بعد خودم را یکی‌یکی جای شخصیت‌ها می‌گذارم و می‌گویم: «اگر این آدم فارسی بلد بود، الان چه می‌گفت؟» ibna.ir/x6HdD @ibna_official

🔰در آیین رونمایی تازه‌ترین اثر کانون عنوان شد؛ «خانواده‌ خوشبخت»؛ روایتی از امنیت، مهر و همدلی 🔸آیین رونمایی و جشن امضای کتاب «خانواده‌ خوشبخت» نوشته لاله جعفری و تصویرگری علی خدایی، روز ۷ خرداد ۱۴۰۵ در بخش جنبی نمایشگاه کتاب کودک و نوجوان کانون برگزار شد. 🔸جعفری با تاکید بر نقش خانواده در ایجاد این امنیت خاطر گفت: خواستم در این کتاب به کودک بگویم که در این دنیای بزرگ تنها نیست؛ خانواده، پدربزرگ، مادربزرگ، عمه، خاله، دایی و عمو کنار او هستند و می‌توانند تجربه‌ای شیرین و آرامش‌بخش برایش بسازند. 🔸علامتی : «کانون پرورش فکری به‌عنوان یک مجموعه فرهنگی معتبر، باید در حوزه تصویرسازی نیز صاحب استانداردهای حرفه‌ای باشد؛ تصاویری که هم از نظر هنری ارزشمند باشند و هم کودک امروز بتواند با آن‌ها ارتباط برقرار کند.» ibna.ir/x6Hfd @ibna_official

🔰ژاپن چرا با وجود کاهش کتاب‌خوانی، کتابخانه‌های بیشتری می‌سازد؟ 🔸کتابخانه‌ها در ژاپن دیگر فقط محل امانت کتاب نیستند؛ آنها به پاتوق‌های شهری، فضاهای اجتماعی و موتورهای احیای محله‌ها تبدیل شده‌اند. 🔸کارشناسان چند دلیل برای رشد کتابخانه‌ها مطرح می‌کنند. سادائو اوئماتسو، رئیس انجمن کتابخانه‌های ژاپن، می‌گوید موج ادغام شهرداری‌ها در دهه ۲۰۰۰ باعث شد بسیاری از اتاق‌های مطالعه کوچک در مراکز محلی به کتابخانه‌های رسمی شهری تبدیل شوند. به گفته او، از دهه ۲۰۱۰ به بعد نیز موفقیت برخی پروژه‌های «احیای منطقه‌ای» که حول کتابخانه‌ها شکل گرفته بودند، دیگر شهرها را به ساخت کتابخانه‌های تازه تشویق کرد. 🔸کتابخانه‌ها اکنون در ژاپن به چیزی فراتر از مکان مطالعه تبدیل شده‌اند؛ فضایی موسوم به «مکان سوم» در کنار خانه و محل کار یا مدرسه. فومیهیکو سوزوکی، پژوهشگر موسسه پژوهشی دایوا، می‌گوید کتابخانه‌های جدید به محیط‌هایی جذاب تبدیل شده‌اند که مردم در آنها علاوه بر مطالعه، در برنامه‌های قصه‌گویی، رویدادهای فرهنگی یا کافه‌ها وقت می‌گذرانند. 🔸بسیاری از این کتابخانه‌ها بخشی از پروژه‌های بازآفرینی شهری هستند. برای مثال کتابخانه تنمونکان با هدف بازگرداندن مردم به مرکز شهر کاگوشیما ساخته شد؛ منطقه‌ای که پس از راه‌اندازی قطار سریع‌السیر شینکانسن، بخشی از رونق خود را از دست داده بود. ibna.ir/x6HdJ @ibna_official