🔰سه دهه پس از ظهور پسری که جهان کتاب را تغییر داد؛ اثر هری پاتر بر کتاب‌خوان شدن کودکان؛ افسانه یا واقعیت؟ 🔸در دو دهه گذشته بارها گفته شده است که هری پاتر میلیون‌ها کودک را کتاب‌خوان کرد. این ادعا آن‌قدر تکرار شده که برای بسیاری به یک حقیقت بدیهی تبدیل شده است. اما آیا واقعاً یک مجموعه داستانی توانست عادت مطالعه یک نسل را تغییر دهد؟ یا موفقیت هری پاتر بیش از آنکه در ساختن کتاب‌خوان‌های جدید باشد، در جذب و حفظ کودکانی بود که از پیش به خواندن علاقه داشتند؟ مرور پژوهش‌ها و تجربه‌های آموزشی نشان می‌دهد پاسخ این پرسش از آنچه معمولاً تصور می‌شود پیچیده‌تر است. 🔸️چند مطالعه دانشگاهی تأثیر مثبتی نشان داده‌اند، اما با یک قید مهم. مطالعه‌ای در ۲۰۱۴ نشان داد که خواندن این مجموعه با افزایش اعتمادبه‌نفس در خواندن و تمایل به کتاب‌های ضخیم‌تر همراه است اما این اثر بیشتر در کودکانی دیده شد که از پیش زمینه مطالعه داشتند. به بیان دیگر، هری پاتر بیشتر اشتیاق موجود را تقویت کرد تا اینکه اشتیاقی تازه خلق کند. 🔸 بسیاری از بچه‌هایی که هری پاتر خواندند، بعدش سراغ پرسی جکسون، نارنیا، و هابیت رفتند. انجمن کتابخانه‌های آمریکا گزارش داد که در سال‌های پس از اوج محبوبیت هری پاتر، امانت کتاب‌های فانتزی برای نوجوانان رشد چشمگیری داشت. این دیگر فقط ماجرای یک کتاب نبود. اما یک واقعیت تلخ هم وجود دارد: برخی کودکان فقط همان مجموعه را بارها خواندند. 🔸همانند بسیاری از کشورهای دیگر، محبوبیت هری پاتر در ایران نیز به معنای کتاب‌خوان شدن همه کودکان نبود. این مجموعه برای بسیاری دروازه ورود به ادبیات فانتزی شد، اما تأثیر آن بر عادت بلندمدت مطالعه به عوامل دیگری مانند خانواده، مدرسه و دسترسی به کتاب وابسته بود. شاید مهم‌ترین اثر هری پاتر در ایران این بود که به بسیاری از نوجوانان نشان داد رمان‌های بلند و چندجلدی الزاماً خسته‌کننده نیستند؛ تجربه‌ای که بعدها راه را برای استقبال از آثار فانتزی و نوجوانانه دیگر باز کرد. ibna.ir/x6Hpj @ibna_official

🔰تپش آرام زندگی: چگونه مدیتیشن و نوشتن روزانه به سلامت قلب کمک می‌کند؟ 🔸پژوهش‌های تازه نشان می‌دهد سلامت قلب فقط به رژیم غذایی و ورزش محدود نمی‌شود. تمرین‌هایی مانند ذهن‌آگاهی، نوشتن وقایع روزانه، دفترچه قدردانی و تمرین خوش‌بینی می‌توانند فشار خون را کاهش دهند، التهاب بدن را پایین بیاورند و حتی خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی را کم کنند. ذهن‌آگاهی با فعال کردن سیستم عصبی پاراسمپاتیک، بدن را در حالت «استراحت و هضم» قرار می‌دهد. این وضعیت، نقطه مقابل واکنش «جنگ یا گریز» است. با تمرین مداوم، ضربان قلب کند شده، فشار خون پایین می‌آید و فرآیندهای ترمیمی بدن آغاز می‌شوند. نتیجه این تغییرات، بهبود کیفیت خواب، کاهش هورمون‌های استرس و حتی کاهش التهاب‌های سیستمیک در بدن است. افرادی که ذهن‌آگاهی را تمرین می‌کنند، تمایل بیشتری به سایر رفتارهای سالم نشان می‌دهند. آن‌ها با دقت بیشتری غذا می‌خورند، منظم‌تر ورزش می‌کنند و به مصرف داروهای خود پایبندتر هستند. آگاهی بدون قضاوت، نه تنها تاب‌آوری ما را در برابر استرس‌های روزمره بالا می‌برد، بلکه ثبات عاطفی و آرامشی را به ارمغان می‌آورد که قلب ما برای تپیدن به آن نیاز دارد. ibna.ir/x6Hp8 @ibna_official

🔰یادداشتی درباره یک نویسنده؛ محمدرضا صادقی گم شده است! 🔸همه چیز از یک سفارش فیلمنامه و پیدا کردن کتابی قدیمی به نام «آلبوم» شروع شد. جست‌وجویی که از قفسه‌های غبارگرفته‌ی کتابخانه‌ها آغاز و به کشف نویسنده‌ای ختم شد که آثارش در دهه ۵۰، طنینِ خشم و رنجِ طبقات فرودست بود. محمدرضا صادقی، که نامش سال‌ها از حافظه‌ی ادبی ما پا پس کشیده بود، حالا دوباره پیدا شده است؛ نویسنده‌ای که اگرچه تلفن‌ها را جواب نمی‌دهد، اما کلماتش هنوز زنده و نفس‌گیر در دل تاریخ معاصر ما می‌تپند. 🔸نخست «آلبوم» را خواندم؛ چاپ ۱۳۵۵، نشر نوپا. داستان نوجوانی که روایت زندگی‌اش را از روزهای بارداری مادر آغاز می‌کند و تا سال‌های نوجوانی ادامه می‌دهد. گویی می‌خواهد پیش از تولد نیز شاهد جهان بوده باشد. نطفه‌ای که نفس می‌کشد و نوجوانی که در لاکِ تنهایی خودش می‌شکند. از این کتاب اثر اقتباسی بیرون نیامد اما آنچنان در آن فرو رفتم که فراموش کردم کجای این اتاق نشسته‌ام و چگونه سال‌های فاصله با نشر این کتاب را طی کردم. 🔸محمدرضا صادقی کیست؟ محمدرضا صادقی کجاست؟ در کتابخانه‌ها جست‌وجو کردم. در اینترنت گشتم. فهرست‌ها را زیر و رو کردم. هیچ‌چیز نبود. نه سال تولد، نه عکس، نه زندگینامه، نه گفت‌وگو، نه مصاحبه، نه حتی یک یادداشت کوتاه. انگار نویسنده‌ای با این همه کتاب و این همه موضوع، هرگز وجود نداشته است. انگار مردی بوده و رفته و رد خود را هم با خود برده. محمدرضا صادقی گم شده است! 🔸 شاید نویسندگان هم سرنوشتی شبیه شخصیت‌های داستان‌هایشان داشته باشند؛ بعضی‌ها سال‌ها در حاشیه زندگی می‌کنند، فراموش می‌شوند، نامشان از حافظه‌ی جمعی پاک می‌شود و ناگهان روزی، از میان گردوغبار قفسه‌ای قدیمی، دوباره پیدا می‌شوند. 🔸من هنوز محمدرضا صادقی را پیدا نکرده‌ام. ندیدمش، با خودش حرف نزده‌ام، ننشستم پای قصه‌هایی که شاید هیچ‌وقت در کتاب‌هایش نیامده است.اما دیگر مطمئنم که او گمشده نیست. 🔸️فقط سال‌هاست کسی صدایش نزده است. و اگر کسی صدایش بزند، شاید از پشت این همه سکوت، این همه غبار، این همه سالِ بی‌خبری، پاسخی بیاید. ibna.ir/x6HnB @ibna_official

🔰مروری بر کتاب «نیمه پنهان؛ زنان ایران در آستانه قرن بیستم»؛ دنیای زنان در عصر قاجار 🔸کتاب «نیمه پنهان؛ زنان ایران در آستانه قرن بیستم» بر مبنای دو دسته سند تنظیم شده است که در نگاه اول ارتباطی با هم ندارند، ولی آنچه این دو را به هم مرتبط می‌کند، موقعیت اجتماعی و مالی زنان است. 🔸️در سال‌های اخیر پژوهش‌های نسبتا زیادی درباره زنان در دوره قاجار انجام گرفته است که اکثرا مربوط به زنان شهری، به خصوص در تهران و به ویژه مربوط به خانواده‌های مرفه و قشرهای بالای جامعه هستند، ولی به علت کمبود منابع، بسیاری از مسائل مربوط به زنان همچنان ناشناخته مانده‌اند. یکی از دلایل کمبود منابع، بی‌سوادی اکثر زنان بود. اگر زنی هم سواد داشت، سوادش در حد خواندن بود و نه نوشتن. اصولا سنت نوشتن بین زنان رایج نبود، بنابراین خاطرات و نامه‌های چندانی از آنها باقی نمانده است. مردان نیز در نوشته‌های خود کمتر به زنانشان اشاره می‌کردند و در کتاب‌های گذشته نقش و سهم چندانی برای زنان قائل نشده‌اند. 🔸بر اساس شرحی که در ابتدای کتاب ذکر شده است: کتاب «نیمة پنهان؛ زنان ایران در آستانه قرن بیستم» بر مبنای دو دسته سند تنظیم شده است که در نگاه اول ارتباطی با هم ندارند، ولی آنچه این دو را به هم مرتبط می‌کند، موقعیت اجتماعی و مالی زنان است پیش از آنکه وقایع سیاسی قرن بیستم شرایط زندگانی را دگرگون کند، از این رو عنوان کتاب نیمه پنهان نام گرفته است. ibna.ir/x6HnK @ibna_official

🔰در شماره ششم فصلنامه گواه؛ خاطرات منتشرنشده رهبر شهید انقلاب و اسناد مهم پرونده غلامرضا تختی 🔸شماره ششم فصلنامه گواه با خاطرات منتشرنشده رهبر شهید انقلاب، اسناد مهم پرونده غلامرضا تختی و یادداشتی از سید عطاءالله مهاجرانی درباره رضا پهلوی و خاندانش منتشر شده است. 🔸«به وقت طلوع» عنوان اصلی نسخه شماره ششم گواه را به خود اختصاص داده است که به طور ویژه به روایت‌های رهبر شهید انقلاب از دوران کودکی، تحصیل، تبلیغ و مبارزه می‌پردازد. آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در دهه شصت طی جلساتی خاطرات خود را در گنجینه تاریخ شفاهی مرکز اسناد انقلاب اسلامی به ثبت و ضبط رسانده‌اند. 🔸جلد دوم این مجموعه نیز با عنوان «در حسرت تخت طاووس» به زندگی و کنش‌های رضا پهلوی مبتنی بر استاد می‌پردازد. «راز مراجعه فرح پهلوی به پزشک اسراییلی»، «خیال باطل»، «پیام شش میلیون دلاری» از عناوین این بخش است. یادداشت مهم سید عطاءالله مهاجرانی با عنوان «سه نسل وابستگی» در این شماره منتشر شده است. ibna.ir/x6zm5 @ibna_official

🔰تصویرگران کتاب کودک از هنر داستان‌گویی می‌گویند: وقتی کلمات در برابر تصاویر زانو می‌زنند 🔸پیش از آنکه کودکان الفبای نوشتن را بیاموزند، جهان را با زبان رنگ‌ها و خطوط کشف می‌کنند؛ در این گزارش، بزرگ‌ترین تصویرگران معاصر جهان از جادوی کتاب‌های تصویری و هنری می‌گویند که نه صرفاً برای تزئین، بلکه برای روایتِ حقایقِ پنهانی خلق می‌شود که کلمات از بیان آن‌ها عاجزند. 🔸تصویرگری فقط تزئین نیست، بلکه نوعی آموزش «آگاهی عاطفی» است. اد ویر می‌گوید وقتی بچه‌ها معنای کلمه «رنجیده» را نمی‌دانستند، کوئنتین بلیک با کشیدن یک پیرزن رنجور، این مفهوم پیچیده را در چند ثانیه به آن‌ها فهماند. لورن چایلد، خالق چارلی و لولا (Charlie and Lola)، معتقد است کودکان پیچیده‌ترین ذهن‌های دنیا را دارند و به شکلی بصری هوشمندند که بزرگسالان مدت‌هاست آن را فراموش کرده‌اند. کتاب‌ها گاهی اولین ابزار یک کودک ۳ ساله برای درک مفاهیم متافیزیکی و روانشناختی هستند. 🔸رابطه نویسنده و تصویرگر، رقص ظریفی از اعتماد است. بلیک می‌گوید تصویرگر نباید از نویسنده پیشی بگیرد. او در کتاب ماتیلدا (Matilda)، لحظه فرود آمدن بشقاب بر سر پسرک را نکشید تا درامِ نهایی در کلمات رولد دال باقی بماند. از سوی دیگر، تصویرگرانی مثل نیکولا اسلیتر برای هر شخصیت پس‌زمینه ذهنی می‌سازند و وینسنت باتینیول حتی ارجاعات مخفی به گروه‌های موسیقی محبوبش را در گوشه و کنار کتاب پنهان می‌کند. ibna.ir/x6HmG @ibna_official

🔰از خریدهای لحظه‌ای تا عطش دانستن؛ چرا هند به کتاب‌های غیرداستانی کم‌حجم روی آورده است؟ 🔸کتاب‌های مختصر؛ از خریدهای لحظه‌ای تا عطش دانستن در عصر کمبود وقت شاید دلایل متعددی باشند تا این روزها در کشور هند مردم به سمت کتاب‌های کم حجم می‌روند. 🔸کتاب‌های غیرداستانی مختصر با حجمی میان ۱۰۰ تا ۳۰۰ صفحه، پدیده تازه‌ای در صنعت نشر هند نیستند. اما ظهور چند مجموعه تخصصی تازه، این پرسش را پیش کشیده است: چرا اکنون؟ آیا با یک مد زودگذر روبه‌رو هستیم یا نشانه‌ای از تغییرات عمیق‌تر در فرهنگ مطالعه و صنعت نشر؟ 🔸برخی خوانندگان دلیل علاقه‌شان را حتی ساده‌تر بیان می‌کنند: حس رضایت از تمام کردن یک کتاب. میر خبیب علی، وبلاگ‌نویس کتاب در علیگر، می‌گوید برای حفظ روند مطالعه سالانه‌اش اغلب به سراغ مجموعه کلاسیک‌های مختصر انتشارات پنگوئن می‌رود. 🔸عامل دیگری هم در موفقیت این کتاب‌ها موثر است: نحوه عرضه آنها در کتاب‌فروشی‌ها. اجی جین، بنیان‌گذار کتاب‌فروشی Kunzum ، توضیح می‌دهد که بسیاری از این آثار در نزدیکی صندوق قرار می‌گیرند و «خریدهای لحظه‌ای» را رقم می‌زنند. 🔸او می‌گوید وقتی این کتاب‌ها کنار صندوق هستند، فروش‌شان افزایش پیدا می‌کند، اما اگر به قفسه‌های معمولی منتقل شوند «میان کتاب‌های بزرگ‌تر گم می‌شوند.» قیمت پایین‌تر هم نقش مهمی دارد. بیشتر این آثار بین ۱۵۰ تا ۵۹۹ روپیه قیمت دارند و خریدار با خود فکر می‌کند: «گران نیست و به‌نظر می‌رسد خواندنش هم راحت باشد؛ بگذار این را هم بردارم.» ibna.ir/x6H6k @ibna_official

🔰از خریدهای لحظه‌ای تا عطش دانستن؛ چرا هند به کتاب‌های غیرداستانی کم‌حجم روی آورده است؟ 🔸کتاب‌های مختصر؛ از خریدهای لحظه‌ای تا عطش دانستن در عصر کمبود وقت شاید دلایل متعددی باشند تا این روزها در کشور هند مردم به سمت کتاب‌های کم حجم می‌روند. 🔸کتاب‌های غیرداستانی مختصر با حجمی میان ۱۰۰ تا ۳۰۰ صفحه، پدیده تازه‌ای در صنعت نشر هند نیستند. اما ظهور چند مجموعه تخصصی تازه، این پرسش را پیش کشیده است: چرا اکنون؟ آیا با یک مد زودگذر روبه‌رو هستیم یا نشانه‌ای از تغییرات عمیق‌تر در فرهنگ مطالعه و صنعت نشر؟ 🔸برخی خوانندگان دلیل علاقه‌شان را حتی ساده‌تر بیان می‌کنند: حس رضایت از تمام کردن یک کتاب. میر خبیب علی، وبلاگ‌نویس کتاب در علیگر، می‌گوید برای حفظ روند مطالعه سالانه‌اش اغلب به سراغ مجموعه کلاسیک‌های مختصر انتشارات پنگوئن می‌رود. 🔸عامل دیگری هم در موفقیت این کتاب‌ها موثر است: نحوه عرضه آنها در کتاب‌فروشی‌ها. اجی جین، بنیان‌گذار کتاب‌فروشی Kunzum ، توضیح می‌دهد که بسیاری از این آثار در نزدیکی صندوق قرار می‌گیرند و «خریدهای لحظه‌ای» را رقم می‌زنند. 🔸او می‌گوید وقتی این کتاب‌ها کنار صندوق هستند، فروش‌شان افزایش پیدا می‌کند، اما اگر به قفسه‌های معمولی منتقل شوند «میان کتاب‌های بزرگ‌تر گم می‌شوند.» قیمت پایین‌تر هم نقش مهمی دارد. بیشتر این آثار بین ۱۵۰ تا ۵۹۹ روپیه قیمت دارند و خریدار با خود فکر می‌کند: «گران نیست و به‌نظر می‌رسد خواندنش هم راحت باشد؛ بگذار این را هم بردارم.» ibna.ir/x6H6k @ibna_official

🔰ایبنا پیگیری کرد؛ آخرین خبرها از سرنوشت ۲۱۹ کارتن منبع کتابی و غیرکتابی کامران فانی 🔸یکی از نگرانی‌های عمده، برخی گمانه‌ها درباره فروش کتابخانه استاد فانی بود، حالا بعد از ۶ ماه از درگذشت وی، همچنان مشخص نیست که آیا سازمان اسناد و کتابخانه ملی، برای این کتاب‌ها فضایی را اختصاص خواهد داد یا نه. 🔸 درباره تعداد و موضوعات منابع این کتابخانه نشان می‌دهد، کتابخانه کامران فانی شامل ۴ هزار و ۷۳۲ نسخه کتاب فارسی، یک‌هزار و ۵۴۴ نسخه کتاب لاتین، ۱۳۲ نسخه نشریه، ۱۶۱ منبع غیرکتابی و دو کارتن مستندات تک‌برگی است که در مجموع در ۲۱۹ کارتن به سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران تحویل داده شده است که البته همچنان مشخص نیست که آیا سازمان اسناد و کتابخانه ملی، برای این کتاب‌ها فضایی را اختصاص خواهد داد یا نه؟ 🔸براساس اعلام اداره مبادله و اهدا سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، بخش فارسی مجموعه مرحوم فانی، فهرست‌نویسی شده و مراحل فهرست‌نویسی و آماده‌سازی سایر منابع، شامل کتاب‌های لاتین، نشریات، منابع غیرکتابی و مستندات تک‌برگی، در حال انجام است. ibna.ir/x6Hpq @ibna_official

🔰مترجم «آنچه می‌ماند» در گفت‌وگو با ایبنا: شعر برای آرنت بازی آزاد اندیشه بود 🔸سعید توانایی مروی، مترجم کتاب «آنچه می‌ماند» شامل ترجمه گزیده‌ای از اشعار هانا آرنت گفت: تفکر شاعرانه، شاخصه اصلی شعر آرنت است و شعر برای وی بازی آزاد اندیشه بود. 🔸تفکر شاعرانه شاخصه اصلی شعر آرنت است؛ شعر برای آرنت بازی آزاد اندیشه بود و آرنت خود در یکی از دفترهایش پرسشی را مطرح می‌کند که آیا شیوه‌ای از تفکر وجود دارد که تمامیت‌خواهانه نباشد؟ گمان می‌کنم پاسخ او به این پرسش، تفکر شاعرانه باشد. شعر برای او قالبی بود که می‌توانست تجربه و تفکر را در هم ببافد. برای اندیشمندی در تبعید به یاد آوردن، مسئله بسیار مهمی است و حافظه جوهر شعر اوست. 🔸️دلتنگی در شعرهایی که عاشقانه است، از مضمون‌های غالب به شمار می‌رود. آرنت زنی بسیار احساساتی بود از آنها که به گفته خودش عشق برایش خطرناک بود. از دیگر مضامین شعر او می‌توانم به تبعید، اندوه، یادبود و بازاندیشی در هویت و مکان اشاره کنم. 🔸در اشعار آرنت اشاره‌ای به آموزه‌های دین یهود یا چیزهایی از این دست نمی‌شود اما ناخودآگاه یهودی او در رگ شعرهایش جریان دارد. او یک یهودی آلمانی است که از هولوکاست گریخته و هویت یک پاریا را انتخاب کرده؛ وضعیتی که به‌وضوح در اشعارش قابل شناسایی است. ibna.ir/x6GKq @ibna_official

🔰مزیت‌های صادراتی صنعت چاپ ایران ـ ۶ تراز تجاری صنعت چاپ منفی است 🔸نیاز به تشکیل کنسرسیوم‌های صادراتی 🔸مجید اسماعیل‌زاده، کارشناس و فعال صنعت چاپ، با اشاره به برخورداری ایران از نیروی انسانی متخصص، موقعیت جغرافیایی استراتژیک و دسترسی به مواد اولیه پتروشیمی، صنعت چاپ کشور را دارای مزیت‌های نسبی قابل‌توجهی در منطقه خاورمیانه دانست. 🔸موقعیت جغرافیایی استراتژیک ایران، در تقاطع مسیرهای تجاری میان آسیای میانه، خلیج فارس و اروپا، فرصت مناسبی برای توسعه خدمات چاپ و بسته‌بندی در بازارهای منطقه‌ای فراهم کرده است. این موقعیت، امکان تعامل و صادرات خدمات به کشورهای همسایه مانند عراق، افغانستان و کشورهای مشترک‌المنافع را تسهیل می‌کند. 🔸محدودیت‌های ناشی از تحریم‌های ظالمانه اقتصادی، ارتباط با بازارهای جهانی را با اختلال مواجه کرده و به ضعف در بازاریابی و شناخت بازارهای هدف دامن زده است. کمبود اطلاعات دقیق از بازارهای بین‌المللی، ضعف در توسعه و مدیریت برندهای ایرانی، و همچنین ناتوانی برخی تولیدکنندگان در تامین هزینه‌های بازاریابی، از دیگر چالش‌های پیش‌رو به شمار می‌روند. 🔸 درحوزه سیاست‌گذاری، طی ماه‌های اخیر اقداماتی برای محدودسازی واردات کالاهای نهایی چاپی قابل تولید در داخل، ازسوی مدیرکل چاپ و نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجام شده است. انتظار می‌رود این رویکرد به‌صورت مستمر و هدفمند دنبال شود تا به تقویت تولید داخلی بینجامد. ibna.ir/x6GND @ibna_official

🔰دیدار و گفت‌وگو با سید فرید قاسمی درباره «پژوه‌نوشت»؛ عمری در جُست‌وجوی ردپای کتاب و مطبوعات ایران 🔸سید فرید قاسمی می‌گوید: تاریخ نشر و کتاب در ایران پیشینه‌ای بسیار طولانی‌تر از آن چیزی دارد که امروز در برخی روایت‌های رسمی مطرح می‌شود و وظیفه پژوهشگر آن است که این حلقه‌های فراموش‌شده را دوباره به حافظه فرهنگی کشور بازگرداند. هدف من در همه این نوشته‌ها آن بوده است که مسیر دسترسی پژوهشگران را به منابع و اطلاعات پراکنده هموارتر کنم و بخشی از حلقه‌های گمشده تاریخ کتاب، مطبوعات و نشر ایران را دوباره به هم پیوند دهم. 🔸«پژوه‌نوشت» در واقع آینه‌ای از دغدغه‌های علمی و فرهنگی نویسنده است؛ دغدغه‌هایی که از تاریخ روزنامه‌نگاری ایران تا سرگذشت کتابخانه‌ها، از پیشینه نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران تا تاریخ صنف کتابفروشان، از نشریات فراموش‌شده تا زندگی و آثار روزنامه‌نگاران و کتاب‌ورزان را دربرمی‌گیرد. قاسمی در این کتاب نشان می‌دهد که تاریخ فرهنگی تنها در روایت رخدادهای بزرگ خلاصه نمی‌شود، بلکه گاه در حاشیه‌ها، اسناد پراکنده، نشریات نایاب، نامه‌ها، خاطرات و حتی یک خبرنامه روزانه می‌توان ردپای تحولات مهم را جست‌وجو کرد. 🔸 صفحه نخست کتاب، در واقع روایت درد روزنامه‌نگاری ایران از آغاز تا امروز است. من به مخاطبان می‌گویم اگر کسی فرصت یا امکان خواندن همه کتاب را ندارد، همان ۱۶ صفحه را بخواند. برای آن بخش، سرفصل «جُستارک» را انتخاب کرده‌ام، زیرا جستار است و مقاله نیست. عنوان آن نیز «سرنوشت ناتمام روزنامه‌نگار ایرانی» است. به گمان من، آن ۱۶ صفحه تصویری فشرده از رنج‌ها، دشواری‌ها و فراز و فرودهای روزنامه‌نگاری ایران از آغاز تا امروز ارائه می‌کند. البته کتاب نکته‌های دیگری هم دارد. مثلاً زمانی که اینترنت فراگیر شد، از خیر بسیاری از کتاب‌ها و طرح‌های پژوهشی گذشتیم و برخی از کارهایی که سال‌ها برای آن‌ها زحمت کشیده بودیم، نیمه‌تمام ماند. 🔸یکی از موضوعات جالبی که به آن پرداخته‌ام، شناسایی نخستین بانوی ناشر و مدیرمسئول مطبوعاتی ایران است. کمتر کسی می‌داند این بانو چه کسی بوده و حتی نام واقعی او نیز برای بسیاری ناشناخته مانده بود. اما من چگونه به این موضوع پی بردم؟ سال‌ها پیش برای نکوداشت مرحوم خسرو سینایی، کارگردان سینما، مراسمی در ساری برگزار شده بود. او در بخشی از سخنرانی خود درباره فعالیت‌های مطبوعاتی مادر و مادربزرگش صحبت می‌کرد. همان‌جا ناگهان به ذهنم رسید که مادربزرگ خسرو سینایی همان نخستین زن مدیرمسئول مطبوعات ایران است. پس از مراسم، پیگیر شدم و پرسیدم خسرو سینایی چه زمانی به تهران می‌آید. به او پیام دادم که درباره مادربزرگش می‌خواهم گفت‌وگو کنم. خانم پونه ندایی، سردبیر مجله «شوکران»، با او تماس گرفت و گفت قاسمی کاری با شما دارد. در نهایت قرار ملاقاتی در دفتر او گذاشته شد. ibna.ir/x6HpH @ibna_official