🔰حافظه تاریخی یا تخیل پیشاعلمی؟ دانته، دوزخ و پیش‌بینی فاجعه‌ای کیهانی 🔸پژوهشی تازه نشان می‌دهد شاعر بزرگ ایتالیایی، پنج قرن پیش از تولد علم مدرن، برخورد یک جرم عظیم آسمانی با زمین را در «دوزخ» تصویر کرده بود. 🔸پژوهش بربری نشان می‌دهد که ساختار حلقه‌وار و پلکانی دوزخ دانته، شباهتی چشمگیر با دهانه‌های چندحلقه‌ای برخوردی در اجرام منظومه شمسی دارد؛ ساختارهایی که امروزه در ماه، مریخ و سیاره زهره مشاهده می‌شوند. به این ترتیب، «نه حلقه دوزخ» را می‌توان نه فقط مراتبی اخلاقی، بلکه بازتابی ادبی از هندسه دهانه‌های برخوردی دانست. ibna.ir/x6H2t @ibna_official

🔰در دل جنگ، در آغوش کتاب؛ جنگ پایان نمی‌یابد؛ تنها شکلش تغییر می‌کند 🔸جنگ پایان نمی‌یابد؛ تنها شکلش تغییر می‌کند. منوچهری با دقت نشان می‌دهد که چگونه اثرات جنگ - در سکوت‌های خانوادگی، در ترس‌های مبهم، در خاطرات ناگفته و در اضطراب‌هایی که نسل به نسل منتقل می‌شود - ادامه پیدا می‌کنند. 🔸منوچهری در این آثار به زندگی‌های معمولی و به لحظه‌هایی نزدیک می‌شود که معمولا در تاریخ‌نویسی‌ها گم می‌شوند. روایت او آرام، دقیق و صبور است؛ روایتی که تنها ثبت می‌کند اما این ثبت، بی‌احساس یا خنثی نیست. در سکوت نثر او، احترام عمیقی به رنج انسانی وجود دارد؛ احترامی که اجازه می‌دهد خواننده بدون هدایت مستقیم، خود به لایه‌های پنهان این تجربه نزدیک شود. همین بی‌داوریِ آگاهانه است که آثار او را متمایز می‌کند و به آن‌ها کیفیتی انسانی و ماندگار می‌بخشد. ibna.ir/x6wHM @ibna_official

🔰نگاهی به کتاب «درآمدی به فرااخلاق»؛ چرا هنوز درباره «خوب» توافق نداریم؟ 🔸«درآمدی به فرااخلاق» از آن دسته آثاری است که بیش از آنکه بخواهد نظریه‌ای جدید ارائه کند، می‌کوشد خواننده را با مهم‌ترین مناقشه‌های یک حوزه فلسفی آشنا کند. در سنت فلسفه تحلیلی، چنین کتاب‌هایی اهمیت فراوان دارند، زیرا معمولاً نخستین مواجهه دانشجویان و علاقه‌مندان با مباحث پیچیده و تخصصی را رقم می‌زنند. 🔸فرااخلاق یکی از دشوارترین شاخه‌های فلسفه معاصر است. این رشته در نقطه تلاقی فلسفه زبان، متافیزیک، معرفت‌شناسی، فلسفه ذهن و روان‌شناسی قرار دارد. به همین دلیل، هر کتابی که بخواهد مدخلی برای ورود به این حوزه باشد، ناگزیر باید میان دقت نظری و آموزش‌پذیری تعادل برقرار کند. 🔸یکی از مهم‌ترین نکات مقدمه، تأکید بر این است که فرااخلاق یک «رشته مرتبه دوم» است. این تعبیر در نگاه نخست فنی به نظر می‌رسد، اما اهمیت بنیادینی دارد. اخلاق هنجاری درباره اعمال سخن می‌گوید؛ مثلاً اینکه دروغ گفتن درست است یا نادرست. اما فرااخلاق درباره خودِ این داوری‌ها سخن می‌گوید. به بیان دیگر، اگر اخلاق هنجاری موضوع مطالعه‌اش «اخلاق» باشد، موضوع مطالعه فرااخلاق «گفتار اخلاقی» است. این تمایز یکی از دستاوردهای مهم فلسفه قرن بیستم محسوب می‌شود و نویسنده به‌خوبی آن را در مقدمه برجسته می‌کند. 🔸کتاب احتمالاً برای خواننده کاملاً ناآشنا با فلسفه آسان نخواهد بود. خود نویسنده نیز هشدار می‌دهد که مطالعه فرااخلاق مستلزم آشنایی با حوزه‌هایی چون فلسفه زبان، معرفت‌شناسی، فلسفه ذهن و روان‌شناسی است. از همین رو، کتاب بیشتر به‌عنوان مدخلی دانشگاهی عمل می‌کند تا اثری عمومی برای همه مخاطبان. ibna.ir/x6Hhy @ibna_official

🔰نگاهی به «آخرین نامه‌های محکومان به مرگ»؛ وقار در مواجهه با مرگ 🔸«زن‌ها و مردهایِ آزادی‌خواه، در آخرین نامه‌هایِ خود با ابرازِ ناب‌ترین احساسات،‌ و جمله‌هایی سرشار از مهر و شفقت، کوشیدند به عزیزان خود روحیه دهند تا رویایِ آزادی و امید به روزهایِ سپید زنده بمانَد. گیوتین و سپیده‌دم‌هایِ خونین نیز نقطه پایانی برایِ رویاهایِ آنها نبود که در مواجهه با مرگ، وقار خود را از دست ندادند.» 🔸آخرین نامه‌هایِ مبارزهایِ آزادی‌خواه، بهتر از هر چیزی ما را با روحیه و ذهن و ضمیر آنها در آستانه مرگ آشنا می‌کند. مارگریت برووتس، دبیر و شاعرِ بلژیکی که به نهضتِ مقاومت کمک می‌کرد و در خانه‌اش یک روزنامه مخفی چاپ می‌کرد، در کشورش دستگیر و به زندان‌هایی در آلمان منتقل شد و سرانجام در ۳۰ سالگی گردن زده شد. مارگریت در نامه به دوست عزیزش نوشت:«من به کودکان شما می‌اندیشم که فردا آزاد خواهند بود. بدرود.» 🔸️...«اگر آدم مثل من جوان باشد و زندگی را دوست بدارد، وداع‌کردن جهان دشوار است. دشوار است، بدرودگفتن به دختری که آدم دوستش دارد، به عزیزان در خانه، و به دوستان. دشوار است، اما نپندارید که بی‌معنی است. زیرا برای اینکه ملتی بتواند زندگی کند، ناگزیر برخی باید جان خود را فدا کنند... در سپیده‌دمی، صدای رگباری خواهد آمد. سبزه، شبنم می‌گرید. کریستیان هانسن دیگر نیست. بارگاهی درست نخواهد شد و صلیبی بر زمین نشانده نخواهد شد. اما خورشید سربرمی‌آورد، مرواریدهای شبنم را می‌مکد و غنچه لب به خنده می‌گشاید.» ibna.ir/x6HwG @ibna_official

🔰محرم به روایت آیین و ادبیات/ گلستان؛ نگاهی به سنت سوگ‌سرایی در استرآباد/ مقایسه شعر محتشم و استاد گرگانی‌اش 🔸پیشینه شعر آیینی در گرگان و استرآباد نشان می‌دهد که این منطقه در کنار مراکز شناخته‌شده ادب فارسی، سهمی نیز در شکل‌گیری و تداوم سنت سوگ‌سرایی عاشورایی داشته است؛ سنتی که از شاعران کهن تا صدقی استرآبادی (استاد محتشم) امتداد یافته است. 🔸بررسی پیشینه شاعران آیینی گرگان می‌تواند تصویری روشن‌تر از نقش این منطقه در شکل‌گیری و استمرار ادبیات آیینی ارائه دهد. 🔸صدقی استرآبادی (متوفای سال ۹۵۲) از شاعران آیینی گرگان است که استاد محتشم کاشانی (متوفای سال ۹۶۶) بود؛ یعنی استاد کسی که امروزه او را پدر شعر آیینی می‌دانند. هر دو، درباره محرم و عاشورا، شعری در قالب ترکیب‌بند سروده‌اند که از این قالب، برای چنین موضوعی تا آن روزگار کمتر بهره گرفته‌ شده بود که اگر آن‌ها را با هم بسنجیم می‌بینیم شعر محتشم، مشهورتر است. 🔸از ویژگی‌های شعر صدقی، این است که در آن آرایه‌ای به نام «اضافه تشبیهی»، زیاد به‌کار رفته است و بارها در آن واژه‌های حزن‌انگیز مانند اشک، بلا، غم، ماتم، درد، آتش، محنت، غصه و ... آمده است. ibna.ir/x6HwM @ibna_official

🔰مولف «نگاهی نو به سرفصل دروس علم اطلاعات و دانش‌شناسی» پاسخ داد چرا منابع «علم اطلاعات و دانش‌شناسی» راضی‌کننده نیست؟ 🔸نویسنده کتاب «نگاهی نو به سرفصل دروس علم اطلاعات و دانش‌شناسی»، گفت: کتاب‌های کمک‌آموزشی رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی از نظر کمی و کیفی و با توجه به فناوری‌های نوظهوری مانند هوش مصنوعی و وب معنایی راضی‌کننده نیست. 🔸️منابع آموزشی رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی در سال‌های اخیر با مجموعه‌ای از چالش‌ها روبه‌رو است؛ از جمله آن‌ها می‌توان به شکاف میان سرعت تحولات فناوری و به‌روزرسانی محتوای آموزشی؛ ضعف در نگارش منابع فارسی، به‌طوری که بخش زیادی از مطالب جدید رشته در قالب مقاله‌ها و کتاب‌های انگلیسی هستند که معمولاً با تأخیر زیاد نیز منتشر می‌شوند و در نتیجه منابع فارسی به‌روز و قابل استناد برای دانشجویان کم است؛ نبود پیوند میان آموزش نظری و مهارت‌های کاربردی، منابع درسی بیشتر بر مباحث نظری و کمتر به مهارت‌های عملی تمرکز دارند و نبود چارچوب یکپارچه منابع آموزشی در بسیاری از دانشگاه‌ها و در نتیجه افت کیفیت آموزشی اشاره کرد. 🔸آینده منابع آموزشی در رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی به سمت فناوری‌های نوظهوری مانند هوش مصنوعی و وب معنایی حرکت خواهد کرد و استفاده از منابع الکترونیکی و حرکت تدریجی به سمت دسترسی آزاد (Open Access) افزایش خواهند یافت و دانشجویان بیش از گذشته با دانش روز آشنا می‌شوند. ibna.ir/x6Hb2 @ibna_official

🔰مترجم «برایتان دوباره گربه تجویز می‌کنیم» پاسخ داد؛ رمز محبوبیت کتاب‌های اوشیدا چیست؟ 🔸سامره عباسی، مترجم کتاب «برایتان دوباره گربه تجویز می‌کنیم» نوشته سی یو اوشیدا و کتاب «سرکشی‌های سی‌سالگی» نوشته سون وون پیونگ از روند ترجمه این آثاز می‌گوید. 🔸ترکیب زیبای درماندگی انسانی با شعور حیوانی؛ استرس شهری، فرسودگی شغلی و انزوای اجتماعی در بسیاری از کشورها مسئله‌ساز شده است و این کتاب به شکل ملایم و غیرمستقیم نشان می‌دهد رابطه با موجودی زنده و بی‌ادعا مثل گربه می‌تواند به اندازه دارو مؤثر باشد. همچنین واقع‌گرایانه نبودن داستان‌ها و ترکیب آن با جادو و تقدیر به همراه طنزی لطیف و گرم و فاصله گرفتن از فضای تراژیک و تلخ در داستان‌ها نیز می‌تواند از عوامل مهم این امر باشد. 🔸این کتاب مشخصا درباره اضطراب‌های انسان مدرن و تنهایی و انزوای او و نیز اشتغال در مشاغلی فرساینده و بدون چشم‌انداز در آینده است. یک گربه همچون آموزگاری خاموش به ما می‌آموزد سختگیری و کنترل‌گری را رها کنیم و از اضطراب‌ها و تنش‌های بیهوده دست برداریم؛ به سکوت و آرامش جهان تن بسپاریم و به شفای درونی برسیم. 🔸«سرکشی‌های سی‌سالگی» این داستان مقاومتی را به تصویر می‌کشد که صددرصد با ایده صلح و مقاومت مدنی بدون خشونت همخوانی دارد. شاید مهم‌ترین پیامی که این کتاب را به اثری شایسته یک جایزه‌ صلح تبدیل کرده تأکید بر فعال بودن در برابر ظلم است حتی اگر نتیجه‌اش نامشخص باشد. جلوگیری از عادی‌سازی ظلم و شکستن سکوت جمعی دقیقاً همان اهدافی است که بنیان‌گذاران جایزه صلح ججو برای صلح و دموکراسی تعریف کرده‌اند. خود شخصیت‌ها در پایان به زندگی عادی بازمی‌گردند اما تغییر کرده‌اند؛ آنها هویت و صدای خود را پس گرفته‌اند و صلح و کرامت انسانی نه در قهرمانی‌های بزرگ که در نه گفتن‌های کوچک روزمره معنا می‌شود. ibna.ir/x6Hw3 @ibna_official

🔰یادداشت عبدالله صلواتی به مناسبت فرارسیدن ایام عزای حسینی؛ نسبت ما و کربلا 🔸عبدالله صلواتی نوشت: کربلا واجد ظرفیت باشکوهی است و نباید آن را به یک حادثه تاریخی فروکاست؛ ظرفیت و نگرشی که به نحو پیشینی همه چیز با کربلا شروع می‌شود و همه چیز با آن به اتمام می‌رسد. این نوع نگاه به کربلا، آن را در تاریخ جاری می‌سازد و ظرفیتی به وسعت تاریخ فراروی ما قرار می‌دهد. 🔸کربلا در شیعه جاری است. به نوعی گرانیگاه کربلا، ظلم‌ستیزی است: «مثلی لایبایع مثله». این گرانیگاه در اتمسفر بصیرت، ولایت‌پذیری، حکمت و ایثار، ضریب تأثیر چشمگیری در استقلال و شکوه و عزت جهان شیعه دارد. 🔸کربلا هر سال می آید تا طیفی را با خود ببرد؛ می آید تا نوای هویت بخش «به مثلی لایبایع مثله» پرطنین شود؛ می‌آید تا ما از روی سرمشق حسینی، عشق و ایثار و ولایت‌پذیری و بصیرت را تمرین کنیم و سپس تکثیر؛ و بیش از پیش به قافله‌سالار شهیدان کربلا و یاران باوفایش شبیه شویم و مثل او در موقعیت‌های مرزی یا شرایط عادی عمل کنیم و همانند او آدم و عالم را ببینیم و با اقتدای به او تجلی‌های ویژه الهی را طلب و تجربه کنیم. ibna.ir/x6Hx6 @ibna_official

🔰قلمرو جادو و حافظه در جام جهانی فوتبال؛ عجیب‌ترین رمان فوتبالی جهان 🔸در ایام جام جهانی ۲۰۲۶، توبیاس کرول در یادداشتی برای مجله ادبی ورزشی گولدن گل (Golden Goal) به سراغ یکی از نامتعارف‌ترین رمان‌های تاریخ فوتبال رفته است. 🔸این رمان که نخستین بار در سال ۲۰۱۵ منتشر شد و بعدها با ترجمه ویل وندرهیدن به زبان انگلیسی راه یافت، از یک مسابقه واقعی الهام می‌گیرد: دیدار نیمه‌نهایی جام جهانی ۱۹۶۲ میان شیلی و برزیل. اما آنچه در ابتدا شبیه بازآفرینی یک رویداد تاریخی به نظر می‌رسد، خیلی زود به قلمرویی میان جادو، سیاست و روان جمعی قدم می‌گذارد. 🔸نام رمان نیز از همین جا معنا پیدا می‌کند. «همهمه پرندگان» به حرکت هماهنگ و پیچیده دسته‌های عظیم پرندگان در آسمان گفته می‌شود؛ همان نقش‌های متغیری که گویی از اراده‌ای واحد پیروی می‌کنند. اما کارلوس لابه این مفهوم را به سکوهای ورزشگاه نیز تعمیم می‌دهد؛ جایی که ده‌ها هزار تماشاگر به موجودیتی واحد بدل می‌شوند و صدای جمعی آنها به بخشی از بازی تبدیل می‌شود. ibna.ir/x6HwZ @ibna_official

🔰گفت‌وگوی ایبنا با آرش اشاداد، کارگردان نمایش «اژدهاک» قدرت آثار بیضایی در شنیدن روایت‌های مختلف است 🔸کارگردان نمایش «اژدهاک» گفت: بهرام بیضایی این نمایشنامه را در ۲۱ سالگی‌اش نوشته است و ویژگی مهم آن، زاویه‌ دید متفاوت نسبت به شخصیت ضحاک است. بیضایی در این متن تلاش کرده است به جای بازنمایی یک شخصیت صرفا منفی، امکان شنیده شدن روایت ضحاک را هم فراهم کند. 🔸نقد سیاست و قدرت، انعکاس صدای فرودستان، پرسش از حقیقت و... بخشی از مفاهیمی هستند که بیضایی در کارهایش به آنها پرداخته است. موضوعاتی که مشمول زمان نمی‌شوند و هر نسلی در هر زمانی می‌تواند برداشت و روایت خودش را از داستان‌های بیضایی داشته باشد. آثارِ بدون تاریخ انقضای بیضایی، پیوند بین ادبیات و صحنه را حفظ کرده است و همیشه مخاطبان بالقوه‌ای دارد که مشتاقانه حاضرند کارهای خوانده‌شده‌ یا ناخوانده‌ی او را روی صحنه‌ی نمایش ببینند. 🔸️ما شخصیت‌هایی را در زمان معاصر دیده‌ایم که شباهت زیادی با ضحاک دارند. ضحاک در این نمایش می‌گوید خیلی کارها برای مردم انجام داده و باعث آبادی بوده است ولی همه‌چیز از زمانی تغییر کرده که ماری روی دوش او نشسته است. مخاطب می‌تواند با دیدن این نمایش، وجوه مشترکی را با زمانه‌ فعلی پیدا کند. 🔸بخشی از فاصله‌ای که گاهی میان مخاطب و اجرا شکل می‌گیرد، ناشی از همین ناآشنایی با گذشته‌ فرهنگی و ادبی ایران است. برخی مخاطب‌ها هیچ درکی از کارهای آقای بیضایی ندارند و ممکن است اصلا نشانه‌هایی که در کار گذاشته‌ایم را متوجه نشوند که این موضوع خوبی نیست. 🔸مخاطبی که کارهای استاد بیضایی را خوانده باشند، برای دیدن تئاتر آثار او هم می‌آید. البته مخاطبی که شاهنامه نخوانده باشد، اهل کتاب نباشد و جهان بیضایی را نشناسد، ممکن است کار را درک نکند. ibna.ir/x6HxS @ibna_official

🔰مترجم «الا و اوون: غار بدشانسی» در گفت‌وگو با ایبنا:راز ترجمه طنز برای کودکان؛ از واژه‌ها عبور کنید 🔸زهره ناطقی گفت: به نظر من طنز این کتاب بیشتر بر موقعیت‌های خنده‌دار و بازیهای زبانی استوار است. اگر بخواهم بگویم انتقال کدام بخش دشوارتر بود، به نظرم بازی‌های زبانی و اسم‌های طنزآمیز سخت‌تر هستند، چون بعضی از شوخی‌ها به زبان اصلی وابسته‌اند و ممکن است در ترجمه همان تأثیر را نداشته باشند. 🔸️در این کتاب شوخی‌هایی وجود دارد که به بازی‌های زبانی، نام‌های شخصیت‌ها و فضای طنز فرهنگ مبدأ وابسته هستند. در چنین مواردی ترجمهٔ کلمه‌به‌کلمه معمولاً جذابیت شوخی را از بین می‌برد. بنابراین تلاش کردم به جای ترجمهٔ واژه‌ها، حس طنز را به فارسی منتقل کنم. 🔸️ در ترجمه آثار طنز گاهی نمی‌توان شوخی‌ها یا اصطلاحات را به‌صورت تحت‌اللفظی منتقل کرد، چون ممکن است برای مخاطب زبان مقصد قابل‌فهم یا خنده‌دار نباشند. ibna.ir/x6HxF @ibna_official

🔰سطوری از ششمین شماره مجله گواه؛ چرا کتاب صلح امام حسن(ع) را ترجمه کردم؟ 🔸ششمین شماره مجله گواه با پرونده‌ای ویژه درباره خاطرات منتشرنشده آیت‌الله سید علی خامنه‌ای منتشر شد. این خاطرات در گفت‌وگویی با سید حمید روحانی ثبت شده و به موضوعاتی چون تولد، دوران کودکی، سال‌های طلبگی و مبارزات ایشان علیه رژیم پهلوی می‌پردازد. 🔸کتابی به نام «صلح امام حسن(ع)» را ترجمه کردم، این کتاب ترجمه اثر ارزشمند «صلح الحسن» مرحوم شیخ راضی آل یاسین است. علت تصمیم من برای ترجمه کتاب شرحی جالب دارد. من در مطالعاتم درباره صلح امام حسن(ع) یک ایده‌ای پیدا کردم و در طول زمان آن را پرورش دادم؛ بعد هم تصمیم گرفتم آن را روی کاغذ بیاورم. یادداشت‌هایی جمع کردم و آماده بودم که بنویسم؛ در میان منابع کتاب رسیدم به این کتاب، صلح امام حسن(ع)، آن را مطالعه کردم دیدم همه حرف‌های من در این کتاب است. دیدم اگر من خودم این کتاب را بنویسم و مطالب این کتاب را در آن نیاورم خیلی کتاب ناقص و بیخودی خواهد بود، اگر مطالب این کتاب را بخواهم بیاورم دیگر لزومی به نوشتن کتاب از سوی من احساس نمی‌شود. به همین دلیل تصمیم به ترجمه آن گرفتم. در ابتدا تصمیم داشتم مطالبی را در کتاب بگنجانم بعد که ترجمه کردم دیدم این کتاب دریایی است و به فرض هم حالا دو تا نکته من اضافه بفهمم چیز مهمی نیست که به این کتاب اضافه کنم. سرانجام همان کتاب را به طور کامل ترجمه کردم و ارائه دادم. کتاب خوبی هم شده و تا حالا بارها این کتاب تجدید چاپ شده است. ibna.ir/x6w6s @ibna_official