🔰ایبنا از بازار ملزومات چاپ و نشر گزارش می‌دهد؛ ریزش قیمت کاغذ ادامه دارد 🔸قیمت کاغذ در بازار مواد اولیه چاپ و نشر پس از ماه‌ها نوسان، بار دیگر به کانال زیر ۵میلیون تومان رسید؛ اتفاقی که در پی کاهش نرخ ارز رخ داده که می‌تواند زمینه‌ساز کاهش بیشتر قیمت‌ها در هفته‌های پیش‌رو باشد 🔸فعالان بازار معتقدند در صورت تداوم ثبات نرخ ارز و کاهش نوسانات اقتصادی، بازار مواد اولیه صنعت چاپ و نشر در کوتاه‌مدت همچنان با روندی متعادل و کاهشی همراه خواهد بود. انتظار می‌رود کاغذ، مقوا و برخی اقلام وارداتی همچنان تحت تأثیر کاهش هزینه‌های تأمین، با افت تدریجی قیمت مواجه شوند. ibna.ir/x6Hzh @ibna_official

🔰یادداشت محسن الویری امکان یک خوانش جدید از نهضت حسینی؛ عاشورا؛ از رویداد تاریخی تا اسطوره‌گونگی تمدنی 🔸محسن الویری نوشت:‌ عاشورا حقیقتی تاریخی است، اما در تاریخ متوقف نمی‌شود. این واقعه در عین رویداد بودن، واجد ظرفیت‌های تمدنی و اسطوره‌گون نیز هست. تحلیل عاشورا در سطح تمدنی، ما را با ابعاد گسترده تأثیرگذاری آن آشنا می‌کند و نگاه اسطوره‌گون افق‌های تازه‌ای برای فهم معنا، هویت، هنر، مناسک و انسان‌شناسی عاشورایی می‌گشاید. 🔸به نظر می‌رسد عاشورا چنان ژرفا و گستره‌ای دارد که نمی‌توان آن را صرفاً در حد یک رویداد تاریخی محدود کرد. از این رو، دو پیشنهاد برای بازخوانی این نهضت قابل طرح است: نخست، تحلیل عاشورا در سطح تمدنی و دوم، مطالعه آن از منظر اسطوره‌گونگی. 🔸اگر عاشورا را از منظر تمدنی بنگریم، درمی‌یابیم که این واقعه تنها متعلق به سال ۶۱ هجری نیست. عاشورا توانسته است در طول قرن‌ها الهام‌بخش جنبش‌های آزادی‌خواهانه، نهضت‌های عدالت‌طلب، جریان‌های فرهنگی و حرکت‌های معنوی باشد. از این رو می‌توان گفت عاشورا واجد نوعی «تمدن‌وارگی» است؛ یعنی ظرفیت‌هایی در خود دارد که معمولاً در سطح تمدن‌ها مشاهده می‌شود. 🔸چرا انسان امروز همچنان به اسطوره نیاز دارد؟ یکی از خطاهای رایج دوران مدرن این بود که تصور می‌شد با پیشرفت علم، اسطوره‌ها از زندگی بشر حذف خواهند شد، اما تجربه قرن بیستم و بیست‌ویکم نشان داد که چنین اتفاقی رخ نداده است. 🔸نگاه اسطوره‌گون به عاشورا نیز می‌تواند افق‌های جدیدی برای هنر بگشاید. ادبیات، شعر، سینما، تئاتر، نقاشی، موسیقی و هنرهای نمایشی می‌توانند از این ظرفیت بهره ببرند و روایت‌هایی تازه از مفاهیم عاشورایی خلق کنند. ibna.ir/x6HzC @ibna_official

🔰محرم به روایت آیین و ادبیات/ خوزستان؛ حماسه و سوگ؛ محور اصلی ادبیات آیینی خوزستان/ آیین‌هایی که از سنت‌های شفاهی شکل گرفته‌اند 🔸نویسنده و پژوهشگر حوزه ادبیات آیینی با تاکید بر اینکه سوژه‌های قالب در ادبیات آیینی خوزستان عمدتاً معطوف به حماسه و سوگ است، گفت: اگرچه ادبیات عاشورایی همچنان بر مرثیه و روایت‌های سنتی متمرکز است، اما نشانه‌هایی از حرکت به سمت تحلیل اجتماعی، معرفت افزایی و پرداختن به شخصیت‌های کمتر دیده شده واقعی کربلا نیز مشاهده می‌شود. 🔸این پژوهشگر خوزستانی در توضیح اینکه با وجود تداوم محوریت حماسه و سوگ در ادبیات آیینی، نشانه‌هایی از تغییر رویکرد نیز دیده می‌شود، تصریح کرد: برای نمونه، آثاری همچون رحمت واسعه به بُعد عرفانی و رحمت الهی در عاشورا پرداخته و مجموعه‌هایی نظیر کآشوب و رستخیز به تجربه زیسته مردم امروز از محرم توجه نشان داده‌اند. در برخی آیین‌ها نیز شخصیت‌های کمتر پرداخته‌شده عاشورا مورد توجه قرار گرفته‌اند؛ از جمله آیین «عرس‌القاسم» در خوزستان یا بزرگداشت حضرت علی‌اکبر(ع) در شب نهم محرم که نشان‌دهنده توجه بیشتر به چهره‌های جوان واقعه کربلا است. 🔸حسن زاده عرب با بیان اینکه فاصله گرفتن از مضامین سنتی به‌صورت یکسان در سراسر کشور رخ نداده است، گفت: در شهرهایی مانند یزد، زنجان و قم، آیین‌هایی نظیر نخل‌برداری، مشعل‌گردانی و تجمع‌های عاشورایی همچنان بر روایت‌های کلاسیک عاشورا و مرثیه‌های شناخته‌شده استوارند. ibna.ir/x6HxG @ibna_official

🔰نگاهی به ریشه‌ها و خاستگاه‌های آیین سوگ سیاوش؛ اکنون ابدی و نگاه تقدس‌گونه بشر به مسئله «شهادت» 🔸آیین سوگ سیاوش در عزاداری‌های محرم در ایران بازتاب‌های بسیاری داشته است و گویی هر سال سیاوش همانند ققنوس از خاکستر خویش سربرمی‌آورد، زنده می‌شود و باز می‌میرد و باید به سوگش نشست. 🔸️علی بلوکباشی بر این باور است که آیین سوگواری پیش‌زمینه‌هایی داشته است. وی می‌گوید: «با گرویدن ایرانیان به اسلام و پذیرش مذهب تشیع، بسیاری از رفتارها و باورهای فرهنگی و آیینی کهن ایرانی که با ساختار فرهنگی و انگاره‌های دینی ـ مذهبی جدید در تقابل بودند، کم‌کم از یادها رفتند و رفتارها و باورهایی که با تصورات اجتماعی و فرهنگی ـ آیینی تازه تعارض نداشتند، با آنها درآمیختند و یا با صبغه‌ای تازه به حیات اجتماعی خود ادامه دادند. یکی از این آیین‌ها که زمینه‌ساز و شکل‌دهنده ذهنیت مذهبی و رفتارهای آیینی ـ نمایشی ایرانیان شیعی در مراسم عزاداری حسینی شد، به احتمال فراوان شکل آیینی ـ نمایشی سوگواری مردم بخارا در سالگرد کشته‌شدن سیاوش بود که قرن‌ها در ژرفای فرهنگ و ذهنیت جامعه ایرانی حضور داشت. برخی مناسک آیینی در نمایش «مصائب میترا» را نیز در شکل اجرایی مراسم عزاداری مصائب امام‌حسین(ع) بی‌تأثیر ندانسته‌اند. برخی دیگر هم میان دسته‌گردانی‌های محرم و نمایش مصائب امام‌حسین(ع) با نمایش شمایل مصائب مسیح(ع) در اروپای قرون وسطی و مراسم هفته مصائب مسیح(ع) در برخی از سرزمین‌های مسیحی شباهت‌هایی یافته‌اند و فاجعه شهادت امام‌حسین(ع) در تاریخ شیعه را نیز مانند مصلوب کردن حضرت مسیح(ع) در تاریخ مسیحیت نقطه عطفی بزرگ دانسته‌اند.» 🔸سیاوش یکی از بارزترین کسانی است که شخصیت مقدس گونه‌اش، سبک متفاوتی از سوگواری را در مرگش بوجود آورد که تا به امروز از آن تاثیر بسیاری گرفته‌اند. چنانچه شاهد وجود عناصر یکسانی میان سوگ سیاوش و سوگواری «چمر» در مناطق غربی ایران هستیم. در این میان ممکن است شخصیت‌ها تغییر شکل یابند اما اجزای تشکیل‌دهنده غالبا مفهوم یکسانی را منتقل می‌کنند. چمر، مراسمی است که امروزه در نقاط معدودی از کشور ایران، به‌ویژه در روستاها و شهرهای کوچک، به هنگام درگذشت برخی از افراد شاخص، بزرگان و جوانان یک طایفه، به منظور نکوداشت آنان برگزار می‌شود. در این مراسم به قصد تاثیرگذاری بیشتر، از عناصر نمایش و اشعار و موسیقی و نیز فضاسازی خاص، استفاده می‌شود که شباهت‌های بسیای به عناصر و اجزای داستان سوگ سیاوش دارند. عناصری چون کتل بستن، خاک بر سر ریختن، گیس بریدن، روی خراشیدن که می‌توان آن‌ها را متاثر از سوگواری‌های شاهنامه و به‌ویژه اسطوره سیاوش دانست. ibna.ir/x6Hz8 @ibna_official

🔰چرا اقتباس‌های سینمایی از آثار ساراماگو ناکام می‌مانند؟ ساراماگو، نویسنده‌ای که از پرده سینما بزرگ‌تر ماند 🔸ساراماگو سال‌ها در برابر فروش حقوق اقتباس «کوری» مقاومت می‌کرد. او نگران بود فیلم نتواند روح اثر را منتقل کند. با این حال سرانجام با ساخت فیلم موافقت کرد، مشروط بر اینکه داستان در شهری بی‌نام و غیرقابل شناسایی رخ دهد تا جهان‌شمولی رمان حفظ شود. 🔸️معمولا رمان‌های ساراماگو از یک ایده ساده آغاز می‌شود و بعد همین ایده ساده با مهارت و استادی تمام بسط پیدا می‌کند. مثل رمان «کوری» که ناگهان همه در آن نابینا می‌شوند، یا شبیه به رمان «در ستایش مرگ» که ناگهان مرگ دست از کار می‌کشد، یا در رمان «همزاد» که یک انسان بدل پیدا می‌کند. همین ایده‌های ساده به بستری برای کندوکاو در اخلاق، قدرت، تنهایی و سرنوشت بشر تبدیل می‌شوند. 🔸️آثار ساراماگو در نگاه اول چنان روی کاغذ تصویری و سینمایی به نظر می‌رسند که اقتباس از آن‌ها اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد. با این حال، تجربه چند دهه گذشته نشان داده که سینما در مواجهه با جهان او اغلب ناکام مانده است. ناکامی‌ای که بیش از هر چیزی در اقتباس سینمایی «کوری» آشکار می‌شود. 🔸ساراماگو نویسنده ایده‌های فلسفی است و سینما معمولاً در انتقال این لایه‌های ذهنی با دشواری روبه‌رو می‌شود. 🔸شاید به همین دلیل باشد که «کوری» روی کاغذ هنوز یکی از مهم‌ترین رمان‌های پایان قرن بیستم محسوب می‌شود، اما نسخه سینمایی آن تنها فیلمی متوسط درباره یک فاجعه اجتماعی است. فاصله میان این دو، همان فاصله‌ای است که ادبیات ساراماگو را از اغلب اقتباس‌هایش جدا می‌کند. فاصله‌ای که هنوز هیچ فیلمسازی نتوانسته آن را به طور کامل پر کند. ibna.ir/x6HzB @ibna_official

🔰بازگشایی یک پرونده قدیمی در باب عطار؛ بازخوانی سرنوشت دو کتابِ نایافته عطار نیشابوری 🔸این موضوع که کدام آثار، در میان آثار پرشمار عطار نیشابوری، واقعاً از زبان و خامه پیر نیشابور بوده هنوز محل بحث و اختلاف نظر است. چنان که درباره ترتیب سرایش آثار نیز هنوز می‌توان تردیدهایی داشت. این نوشته بازخوانی سرنوشت دو کتابِ نایافته عطار نیشابوری است. 🔸یکی از معضلات عمده درباب شناخت این شخصیّت بزرگ تاریخ ایران، تمییزِ میان آثار منسوب به او و آثارِ اصیل اوست این موضوع که کدام آثار، در میان آثار پرشمار او، واقعاً از زبان و خامه پیر نیشابور بوده هنوز محل بحث و اختلاف نظر است چنان که درباره ترتیب سرایش آثار نیز هنوز می‌توان تردیدهایی داشت. 🔸یکی از این ابهام‌ها درباره دو کتابی‌ست که عطار در کنار خسرونامه، اسرارنامه، طیورنامه، مصیبت‌نامه و دیوان اشعارش در مقدمه مختارنامه از آنها نام برده است، یعنی جواهرنامه و شرح القلب مسأله درباب این دو کتاب است. سؤال این است که اولاً سرنوشت این دو کتاب دقیقاً چه شده است؟ یعنی عطار درباره آنها چه گفته و در ثانی پژوهشگران درباره سرنوشت این دو اثر چگونه نتیجه‌گیری کرده‌اند؟ 🔸فروزانفر خسرونامه را از عطار می‌داند و شفیعی، چنان که مفصلاً در مقدمه مختارنامه آورده، آن را از عطار نمی‌داند و برآن است که کتابی که عطار در مقدمه مختارنامه با عنوان «خسرونامه» آورده در واقع همان «الهی نامه» است. 🔸شفیعی کدکنی: عطار خود به دست خود شرح‌القلب و جواهرنامه را از میان برده و سوخته و شسته است، بنابراین هر کتابی به این نام‌ها وجود داشته باشد از او نیست. 🔸زرین‌کوب اعتقاد به از میان رفتن کتاب‌ها دارد و ضمن تردید درباره اصالت مختارنامه، سعی می‌کند تصویری دراماتیک از این ماجرا بسازد. ibna.ir/x6Hxr @ibna_official