🔰نگاه دوبار به یک بازی؛
هفت نکته ناگفته از فتح اسرائیل در تهران
🔸یکی دیگر از بخشهای جذاب«فتح تلآویو در امجدیه» ، روایت شایعات پیش از مسابقه است. در روزهای منتهی به بازی، حرفهای زیادی بین مردم میچرخید. عدهای معتقد بودند فشارهای سیاسی ممکن است روی نتیجه بازی تأثیر بگذارد. برخی دیگر درباره داوری یا مسائل پشت پرده صحبت میکردند. بیشتر این شایعات هیچوقت ثابت نشدند، اما کتاب نشان میدهد که فضای جامعه آن زمان تا چه حد ملتهب و حساس بوده است.
🔸 شاید مهمترین نکتهای که کمتر درباره آن صحبت میشود، سختی پیروزی ایران باشد. بسیاری فقط نتیجه ۲ بر ۱ را به یاد دارند، اما فراموش میکنند که ایران بخش مهمی از مسابقه را تحت فشار گذراند. اخراج فریبرز اسماعیلی شرایط را برای تیم ملی بسیار دشوار کرد. در واقع ایران مجبور شد دقایق حساسی را با یک بازیکن کمتر بازی کند. به همین دلیل ارزش آن پیروزی بسیار بیشتر از چیزی بود که در ظاهر به نظر میرسید.
ibna.ir/x6HB3
@ibna_official
🔰کزازی:
جامعه بیش از هر زمان دیگری به خرد و شادی نیاز دارد
🔸 میرجلالالدین کزازی گفت: جامعه بیش از هر زمان دیگری به دو عنصر بنیادین شاهنامه یعنی خرد و شادی نیاز دارد.
🔸️وی با اشاره به نقش زبان فارسی در حفظ انسجام فرهنگی ایران، بیان کرد که شناخت ژرفتر این زبان و آثار برجسته ادبی آن، راهی برای شناخت بهتر تاریخ، فرهنگ و هویت ایرانی است.
🔸️او شاهنامه را مجموعهای از تفکر، خرد و فرهنگ ایرانی دانست و تأکید کرد که این اثر سترگ تنها روایتگر رخدادهای تاریخی و اسطورهای نیست، بلکه آیینهای از اندیشه و منش ایرانی است.
🔸️وی همچنین با بیان اینکه «شاهنامه وطن ماست»، بر ضرورت بازخوانی این اثر در جامعه امروز تأکید کرد و گفت: جامعه بیش از هر زمان دیگری به دو عنصر بنیادین شاهنامه یعنی خرد و شادی نیاز دارد.
ibna.ir/x6HB6
@ibna_official
🔰فیلمی که هم تحسین شد و هم محل مناقشه ماند؛
«ربهکا» موفقترین شکست هیچکاک در اقتباس ادبی
🔸فیلم «ربهکا» نهتنها نخستین اثر آمریکایی هیچکاک بود، بلکه تنها فیلم او نیز محسوب میشود که موفق به دریافت جایزه بهترین فیلم اسکار شد. با این حال، بسیاری از دوستداران رمان معتقدند اقتباس هیچکاک هرگز نتوانست پیچیدگیهای روانشناختی، فضای گوتیک و ظرافتهای ادبی اثر اصلی را منتقل کند.
🔸وقتی «ربهکا» منتشر شد، کمتر کسی تصور میکرد که به پدیدهای جهانی بدل شود. دافنه دوموریه، داستان را از زاویه دید زنی جوان و بینام روایت میکند که با اشرافزادهای ثروتمند به نام ماکسیم دووینتر ازدواج میکند و وارد عمارت اسرارآمیز ماندرلی میشود.
🔸در واقع هیچکاک در «ربهکا» چیزی را میدید که بعدها به امضای شخصی او تبدیل شد، ترسهای پنهان، روان آشفته شخصیتها و رازهایی که زندگی روزمره را به کابوس بدل میکنند. با این حال خیلیها فیلم را بیشتر متعلق به سلزنیک میدانستند تا هیچکاک. با وجود موفقیت فیلم، بسیاری از پژوهشگران سینما معتقدند «ربهکا» یکی از کمترین آثار هیچکاک از نظر میزان کنترل هنری اوست.
🔸یکی از بزرگترین موفقیتهای فیلم نیز همان چیزی است که در کتاب وجود داشت یعنی غیبت ربهکا. هیچکاک هرگز چهره ربهکا را نشان نمیدهد و اجازه میدهد او به یک شبح ذهنی تبدیل شود. این تصمیم باعث شد شخصیت ربهکا همچنان حضوری قدرتمند و وهمآلود داشته باشد.
ibna.ir/x6HBf
@ibna_official
🔰محرم به روایت آیین و ادبیات/ فارس؛
راز ماندگاری نوحههای محرمی در استان فارس/ شاعر نوحه «گهواره خالی، قنداقه خونین» کیست؟
🔸نوحهخوانی در استان فارس تنها یک آیین سوگواری نیست، بلکه بخشی از میراث فرهنگی و ادبی مردم این دیار به شمار میرود. بسیاری از نوحههای عاشورایی که سالها در هیئتها و مجالس عزاداری زمزمه میشوند، ریشه در شعر و ادبیات آیینی دارند و توانستهاند پیام و مفاهیم عاشورا را در حافظه جمعی جامعه ماندگار کنند.
🔸 نوحه زمانی در ذهن و زبان مردم ماندگار میشود که از پشتوانه ادبی و محتوایی قوی برخوردار باشد. اگر شعر از استحکام لازم بهرهمند باشد، حتی با گذشت سالها نیز در حافظه مخاطبان باقی خواهد ماند.
🔸شاعران آیینی باید ضمن آشنایی با معارف عاشورا، به ظرفیتهای زبان فارسی و میراث ادبی کشور نیز توجه کنند. هرچه پیوند شعر آیینی با ادبیات غنی فارسی بیشتر باشد، اثرگذاری آن نیز افزایش مییابد.
ibna.ir/x6Hym
@ibna_official
🔰نگاهی به «نیلوفر و مرداب» اثرِ تیچ ناتهان
تمرینهایی برایِ شادی
🔸به باورِ تیچ ناتهان، واکنشهایِ رایج به رنج (فرار از آن، سرکوبِ آن، و سرگرمسازیِ خود به قصدِ فراموشیِ آن) غیرعاقلانه هستند. نادیدهگرفتنِ رنجها با رویآوردن به مصرفگرایی یا پرتکردنِ حواسمان از آنها، فقط موجبِ رنجِ بیشتری برایِ ما میشود. اینکه مدام سرمان را در گوشیِ تلفنِ هوشمندمان فرو ببریم، پرخوری کنیم، جلویِ تلویزیون بنشینیم و کانالگردی کنیم و... حالِ ما را بهتر نمیکند. ما به تمرینِ معنوی نیاز داریم تا قدرتِ مواجهه با رنجها را به دست بیاوریم نه اینکه آنها را کتمان و لاپوشانی کنیم.
🔸تیچ ناتهان، باور داشت که بودنِ ما وابسته به بودنِ دیگران است، یعنی انسانها جزیرههایِ جدا از هم نیستند و کمک میکرد تا ما این واقعیت را در هستی بهتر ببینیم و عمیقتر بیندیشیم. برایِ نمونه، هنگامی که به یک ورقِ کاغذ مینگریم، خورشید، ابر، باران، جنگل، درخت، کارگر کارخانه و جهان را در آن میتوانیم ببینیم یا هنگامی که به گُلی مینگریم «میدانیم ابر و گُل یکی نیستند! اما بدون ابر گُلی نمیتواند برویَد. لازم نیست رویاپرداز باشید تا بتوانید تأثیر حرکت ابرها را در ژرفای فرایند رشد گُل دریابید، زیرا این حقیقتی واضح است. نور خورشید هم همینطور. نور خورشید چیزی غیر از گُل است اما بدون آن رشد گُل میسر نمیشود.»
ibna.ir/x6HB5
@ibna_official
🔰درباره کتاب «روبندهپوش مسندنشین» نوشته پریسا کدیور؛
حُسن جهان خانم، والیه قاجار
🔸حُسن جهان خانم شاهزاده قاجار و دختر فتحعلیشاه قاجار بود. او چند بار مستقلاً حکومت کردستان را برعهده داشت و از معدود زنانی بود که در دوره قاجار به مسند حکومت رسیدند. او زنی فرهیخته با ذوق خوش و با استعداد اهل سیاست و مملکتداری بود.
🔸کتابهای هما تکنگاریهایی درباره زنان حکمران و بانفوذ تاریخ ایران هستند که از سوی نشر اگر به بازار کتاب میآیند و کمتر شناخته شدهاند. آنان در حالی صاحب نفوذ و اقتدار سیاسی بودند که زنان همدورهشان در چهاردیواری اندرونیها پنهان نگاه داشته میشدند.
🔸یکی از سیاحان اروپایی که در دوره فتحعلیشاه از ایران گذر کرده بود در سفرنامهاش آورده است:
«ایرانیان داشتن دختر را برای خود ننگ میدانند. وقتی که زن بارداری فارغ میشود، اگر نوزاد پسر باشد بر خود میبالد، ولی اگر دختر باشد غرق غم و اندوه میشود. هنگامی که دختر به دنیا میآید، کمتر درباره تولدش صحبت میکنند، اما اگر پسری به دنیا آید، عدهای شتابان خود را به پدر نوزاد رسانیده و کلاه از سر وی میربایند و میگویند سرتان سلامت، خدا پسری به شما داد.»
🔸در سفرنامهای از دوره فتحعلیشاه، به این موضوع چنین اشاره شده است: «ایرانیان هرگز از زنان و دختران خود سخن به میان نمیآورند. در این کشور، بدترین تعارفات آن است که انسان از حال و احوال زنان و دختران کسی جویا شود.» در آن دوره، مردان بیرون از خانه و با نامحرمان در مورد زنان خود صحبت نمیکردند. حتی اگر برحسب ضرورت ناگزیر به زبان آوردن نام آنها میشدند، از عنوان «مادرِ پسرِ ارشدشان» استفاده میکردند. این رسم در اواخر دوره قاجار از سوی برخی رجالِ تجددخواه مورد سوال و نکوهش قرار گرفت.
ibna.ir/x6HtB
@ibna_official
🔰از مجموعه مشاهیر کتابشناسی معاصر ایران بازخوانی شد؛
زندگی و زمانه مهدی آذر یزدی؛ پدر قصههای خوب
🔸مهدی آذریزدی، نویسنده نامآشنای ادبیات کودک، از دل زندگی ساده در یزد برخاست و با عشق به کتاب، به یکی از اثرگذارترین چهرههای فرهنگ و نشر ایران تبدیل شد.
🔸وی کـه از دوران زندگـی در یـزد و پـس از آن در تهـران بـا خوانـدن نشـریات فکاهـی، گرایـش بـه سـرودن ایـن نـوع شـعر را پیـدا کـرده بـود، همـکاری خـود را بـا نشـریۀ آشـفته (بـه مدیریـت عمـاد عصـار) آغـاز کـرد و ضمـن چـاپ اشـعار خـود بـا نامهای مسـتعار: الـف. مفـرد و تماشـاچی، بـه چـاپ مطالبـی بـا امضـای پروفسـور مـارچ در جایـگاه «خطشـناس و پیشـگو» بـه نامههـای خواننـدگان پاسـخ مـیداد.
🔸هرچنـد حیـات کتابشناسـی آذر از زمـان کار در کتابفروشـی یـزد بـه سـالهای ۱۳۱۹ تـا ۱۳۲۱ ش آغـاز شـده بـود، زیـرا او در آنجـا نهتنهـا بـا دنیـای کتـاب و نویسـندگانش آشـنا شـده بـود، بلکه نقـش راهنما را بـرای مشـتریان کتابفروشـی هـم بـر عهـده داشـت، امـا ایـن حیـات بـه صـورت جـدی در آذر ۱۳۲۵ ش و بـا گـردآوری و چـاپ «مجموعـۀ راهنمـای کتـاب» آغـاز شـد.
🔸آثـار او را میتـوان بـه دو دسـتۀ عمـدۀ کتابهـای داسـتانی و غیرداسـتانی تقسـیم کـرد. در میـان ۳۹ اثـر برجایمانـده از وی تنهـا ۱۳ عنـوان کتاب غیرداسـتانی اسـت که دو کتاب تذکرۀ شـعرای معاصر و مثنوی معنـوی در زمینـۀ ادبیـات و عاشـق کتـاب در زمینـۀ خاطـرات کتابـی اسـت.
🔸بیگمـان نقشـی کـه آذریـزدی در پیریـزی نثـر روان و کـودکان در نثـر معاصـر از لحـاظ آشـنایی کـودکان و نوجوانـان بـا ادب غنـی و پربـار فارسـی داشـته، انکارناپذیـر اسـت.
🔸کار مانـدگار دیگـر آذر در زمینـۀ بازنویسـی داستانهای کهـن، دورۀ دهجلـدی « قصههـای تـازه از کتابهـای کهـن» اسـت کـه نقـش بسـیار خوبـی در آشـنایی کـودکان بـا کتابهـای کهـن وادبیـات پربـار فارسـی داشـت. آذر در ایـن مجموعـه داستانهایی از خمسـۀ نظامـی، سیاس ـتنامه، جوامـع الحکایـات و مقـالات شـمس را بازنویسـی کـرده اسـت.
ibna.ir/x6HzD
@ibna_official
🔰با نگاهی به «جاسوسی که سقوط کرد»؛
کتابی که جاسوسی را به دردسر انداخت
🔸کتاب را به اهداییهای برای مروان داخل پاکت گذاشتم: «برای اشرف مروان، قهرمان مصر.» بسته را با پست سفارشی فرستادم تا مطمئن شوم به دستش میرسد. همچنین شماره تلفن و نشانی خانهام را هم برایش نوشتم تا اگر مایل بود، با من تماس بگیرد.
🔸برگمان در روایت خود نشان میدهد که مروان فردی بسیار باهوش، محتاط و علاقهمند به کنترل تصویری بود که از او در تاریخ باقی میماند. از نگاه نویسنده، مروان هرگز بهطور کامل راز خود را فاش نکرد. او در دیدارها و گفتوگوها سرنخهایی ارائه میکرد، اما هیچگاه پاسخ نهایی این پرسش را نداد که آیا واقعاً جاسوس اسرائیل بوده یا یک عامل دوجانبه در خدمت مصر.به همین دلیل، ماجرای ارسال آن کتاب اهمیت نمادین پیدا میکند؛ زیرا اگر آن کتاب به دست مروان نمیرسید، احتمالاً رابطهای میان او و برگمان شکل نمیگرفت و بخش مهمی از اطلاعاتی که امروز درباره زندگی، شخصیت و روزهای پایانی اشرف مروان میدانیم، هرگز ثبت نمیشد. این رویداد در واقع آغاز سفری پژوهشی بود که به یکی از مشهورترین کتابهای تاریخ جاسوسی خاورمیانه انجامید.
🔸مهمترین دلیل سوءظن برگمان به مروان، عملکرد او در آستانهٔ Yom Kippur War در سال ۱۹۷۳ است. مروان چند ساعت پیش از آغاز جنگ به موساد هشدار داد که مصر و سوریه حمله خواهند کرد، اما زمان حمله را حدود شش ساعت دیرتر از زمان واقعی اعلام کرد. منتقدان معتقدند این اشتباه موجب شد اسرائیل نتواند بهطور کامل نیروهای خود را بسیج کند و در ساعات نخست جنگ غافلگیر شود. برگمان استدلال میکند که چنین اشتباه بزرگی از سوی فردی که به حساسترین اطلاعات نظامی مصر دسترسی داشت، میتواند نشانهای از یک عملیات فریب عمدی باشد.
ibna.ir/x6HBj
@ibna_official
🔰در انتشارات به نشر،
مشت ایران منتشر شد
🔸کتاب «مشت ایران» به قلم فائضه غفار حدادی و میثم امیری از سوی انتشارات بهنشر منتشر شد.
🔸«مشت ایران» اثری است مشتمل بر روایتهایی کوتاه و خوشخوان که نگاهی تازه به زندگی و مبارزات رهبر شهید انقلاب اسلامی را ارائه میدهد. کتاب در دو بخش تنظیم شده است. بخش اول با نام «یک مشت صدا دارد» به قلم فائضه غفار حدادی شامل ۹ روایت کوتاه از زندگی مبارزاتی رهبر شهید انقلاب اسلامی است.
🔸«مشت ایران» با تکیه بر منابع دستاول و معتبری چون دایرةالمعارف زندگی شهید سیدعلی خامنهای(رضوانالله تعالی علیه) و کتاب پرمخاطب «خوندلی که لعل شد» اثر محمدعلی آذرشب نوشته شده، اما هرگز بوی پژوهشزده یا آکادمیک نمیدهد.
ibna.ir/x6HBm
@ibna_official
🔰در گفتوگو با ایبنا تشریح شد؛
سفر نشر در طهران؛ از بازار و ناصرخسرو تا انقلاب
پایتخت نشر ایران چگونه شکل گرفت؟
🔸داریوش شهبازی، تاریخنگار و بنیانگذار دانشنامه «تهراننامه» از نقش چاپخانهها، خاندانهای کتابفروش و حتی دورهگردهایی میگوید که کتاب را به خانه مردم رساندند.
🔸در شکلگیری صنف کتاب و نشر در تهران معاصر، البته بعد از اشخاص مؤثری که از آنها نام برده شد، رفتهرفته از اواخر عصر ناصری و عصر مظفری برخی خاندانها نقش برجستهای ایفا کردند که در میان آنها خوانساریها اهمیت ویژهای داشتند، اما در این زمینه تبریزیها و شیرازیها جایگاه نخست و ویژهای دارند آنان یگانه کسانی هستند که در تهران فتحعلیشاهی و محمدشاهی اقدام به چاپ و نشر در تهران کردند. در دورهای که تهران به سرعت در حال گسترش بود، بسیاری از صنوف شهری ریشه در مهاجرانی داشتند که از شهرهای مختلف به پایتخت آمده بودند. در حوزه کتاب نیز خوانساریها از نخستین گروههایی بودند که وارد این حرفه شدند و به تدریج هسته اصلی این صنف را شکل دادند. بهگونهای که برای سالها بسیاری از افرادی که از خوانسار به تهران مهاجرت میکردند، جذب فعالیتهای مرتبط با کتاب و نشر میشدند.
🔸در سالهای منتهی به انقلاب مشروطه، بسیاری از مردم توان مالی خرید روزنامه را نداشتند. در همین دوره، برخی چهرههای فرهنگی و سیاسی از جمله میرزاعلیخان امینالدوله و احتشامالسلطنه، میرزاحسن رشدیه و میرزاحسین فروغی، انجمن «معارف» ایجاد شد که به مدرسهسازی و توسعه نشر کمک کردند. در این دوره با ایجاد قرائتخانه زمینه دسترسی رایگان مردم به روزنامهها را فراهم کردند که خود عامل پیش برندهای در صنعت نشر بود. این مراکز به شهروندان امکان میداد بدون پرداخت هزینه، اخبار و مطالب روز را مطالعه کنند. در برخی قهوهخانهها نیز روزنامهخوانی به یک فعالیت عمومی تبدیل شده بود. افرادی روزنامهها را برای حاضران میخواندند و مردم ضمن گذراندن اوقات فراغت، از رویدادهای سیاسی و اجتماعی آگاه میشدند. این تجربه نشان میدهد که توسعه فرهنگ مطالعه نیازمند حمایت نهادهای عمومی است. امروز نیز با افزایش هزینه کتاب، دولت و شهرداریها میتوانند با ایجاد پاتوقهای فرهنگی، کتابخانههای محلی و فضاهای عمومی مطالعه، نقش مؤثری در ترویج کتابخوانی ایفا کنند.
ibna.ir/x6Hv5
@ibna_official
🔰گفتوگو با حسن حضرتی درباره کتاب «اقلیم مورخان»؛
مهمترین وظیفه مورخ چیست؟
🔸توصیف فربه و تاریخورزی علمی
🔸حسن حضرتی گفت: «توصیف فربه» مفهومی است که من در نوشتههای مختلف از آن سخن گفتهام و آن را مهمترین وظیفه مورخان میدانم. منظور از توصیف فربه، مواجههای مهارتمحور با اسناد و مدارک تاریخی و انجام دادهکاوی علمی درباره گذشته است؛ دادهکاویای که گاه حتی به بهرهگیری از روشها و امکانات آزمایشگاهی نیز منتهی میشود.
🔸تاریخورزی چیزی نیست که صرفاً به جمعآوری دادههایی از برخی منابع تاریخی و ارائه آنها محدود شود؛ این نگاه، سادهسازی موضوع است. تاریخورزی علمی به معنای مواجههای ماهرانه، تخصصی و روشمند با اسناد و مدارک تاریخی است. از آنجا که این اسناد و مدارک تنوع فراوانی دارند، تاریخورزی نیز مستلزم برخورداری از مهارتهای گوناگونی است که مورخان باید در مسیر فعالیت حرفهای خود آنها را فراگیرند و به کار بندند.
🔸توصیف فربه به معنای دادهکاوی عمیق و علمی بر پایه آشنایی با این مهارتهاست؛ مهارتهایی که در نهایت به تولید آگاهی درباره گذشته انسانی منجر میشوند. در این نگاه، تاریخورزی صرفاً به گردآوری دادهها و اطلاعات محدود نمیشود، بلکه مستلزم شناخت دقیق، عمیق و روشمند آنهاست؛ شناختی که همه گونههای دادههای تاریخی را در برمیگیرد؛ از عکس، فیلم، سند و متن گرفته تا واژهها، نامها و سایر شواهد تاریخی. حاصل چنین رویکردی، دستیابی به درکی ژرفتر و مستندتر از گذشته است؛ رویکردی که میتوان آن را «تاریخورزی علمی» نامید.
🔸در دنیای امروز، دانش تاریخ ناگزیر است به سمت نوعی «تاریخشناسی» یا Historiology حرکت کند؛ رویکردی که در آن مورخ نهتنها با متون و اسناد، بلکه با آزمایشگاه، لابراتوار، فناوریهای نوین و ابزارهای دیجیتال نیز سر و کار دارد. مورخ آینده باید بتواند از این امکانات برای سنجش اعتبار دادهها، تحلیل شواهد و راستیآزمایی روایتهایی که درباره رویدادهای انسانی ارائه میشوند، بهره بگیرد
ibna.ir/x6HBG
@ibna_official
🔰محرم به روایت آیین و ادبیات/ کرمانشاه؛
«شیرین شمامه»، مرثیهای ماندگار در فرهنگ کردی
🔸 استان کرمانشاه با پیشینهای ریشهدار در فرهنگ، دین و آیینهای مردمی از دیرباز یکی از خاستگاههای مهم ادبیات آیینی در غرب کشور بوده است؛ ادبیاتی که در قالب شعر، مرثیه، منقبت و آثار مذهبی بازتابی از باورها، هویت فرهنگی و دلبستگی مردم این دیار به اهلبیت(ع) را نشان میدهد.
🔸شعر آیینی یکی از ارکان مهم و ریشهدار در ادبیات فارسی است که به دلیل پیوند عمیق با فرهنگ، عقاید و تاریخ ایران جایگاه ویژهای را به خود اختصاص داده است، پس از ورود اسلام به ایران و شکلگیری انس و الفت میان مردم و پیامبر اکرم(ص) و خاندان مکرم ایشان، شعر آیینی در میان مردمان این سرزمین شکل گرفت و شاعران و نویسندگان بسیاری در طول تاریخ همواره سعی کردهاند ارادت خود را از طریق کلمات ابراز کنند.
🔸 در کرمانشاه، شعر آیینی صرفاً متن مکتوب نیست بلکه با موسیقی مقامی و آیینهای عزاداری عجین شده است،موسیقی مقامهای کردی در انتقال مفاهیم آیینی و اینکه چگونه سوزِ موجود در موسیقی مقامی کرمانشاه به تأثیرگذاری بیشتر اشعار عاشورایی و آیینی کمک کرده است که یک نمونه آن موسیقی مور است.
🔸 امام حسین(ع) متعلق به تمام انسانها است و نمیتوان برای عاشورا خط و مرز تعیین کرد از همین جهت کتاب «شعاع مهر حسین» نوشته شاهرخ هورامی شاعر اهل سنت استان کرمانشاه اشعار ۲۷ شاعر اهل سنت از کرمانشاه، کردستان و حتی کردستان عراق را با گویشهای مختلف جمعآوری کرده و حتی شاعران اهل سنت بسیاری در این زمینه اشعاری را برای مرثیه امام حسین(ع) سرودهاند.
ibna.ir/x6Hz5
@ibna_official