🔰در گفت‌وگو با ایبنا تشریح شد؛ سفر نشر در طهران؛ از بازار و ناصرخسرو تا انقلاب پایتخت نشر ایران چگونه شکل گرفت؟ 🔸داریوش شهبازی، تاریخ‌نگار و بنیان‌گذار دانشنامه «تهران‌نامه» از نقش چاپخانه‌ها، خاندان‌های کتابفروش و حتی دوره‌گردهایی می‌گوید که کتاب را به خانه مردم رساندند. 🔸در شکل‌گیری صنف کتاب و نشر در تهران معاصر، البته بعد از اشخاص مؤثری که از آن‌ها نام برده شد، رفته‌رفته از اواخر عصر ناصری و عصر مظفری برخی خاندان‌ها نقش برجسته‌ای ایفا کردند که در میان آن‌ها خوانساری‌ها اهمیت ویژه‌ای داشتند، اما در این زمینه تبریزی‌ها و شیرازی‌ها جایگاه نخست و ویژه‌ای دارند آنان یگانه کسانی هستند که در تهران فتحعلی‌شاهی و محمدشاهی اقدام به چاپ و نشر در تهران کردند. در دوره‌ای که تهران به سرعت در حال گسترش بود، بسیاری از صنوف شهری ریشه در مهاجرانی داشتند که از شهرهای مختلف به پایتخت آمده بودند. در حوزه کتاب نیز خوانساری‌ها از نخستین گروه‌هایی بودند که وارد این حرفه شدند و به تدریج هسته اصلی این صنف را شکل دادند. به‌گونه‌ای که برای سال‌ها بسیاری از افرادی که از خوانسار به تهران مهاجرت می‌کردند، جذب فعالیت‌های مرتبط با کتاب و نشر می‌شدند. 🔸در سال‌های منتهی به انقلاب مشروطه، بسیاری از مردم توان مالی خرید روزنامه را نداشتند. در همین دوره، برخی چهره‌های فرهنگی و سیاسی از جمله میرزاعلیخان امین‌الدوله و احتشام‌السلطنه، میرزاحسن رشدیه و میرزاحسین فروغی، انجمن «معارف» ایجاد شد که به مدرسه‌سازی و توسعه نشر کمک کردند. در این دوره با ایجاد قرائت‌خانه‌ زمینه دسترسی رایگان مردم به روزنامه‌ها را فراهم کردند که خود عامل پیش برنده‌ای در صنعت نشر بود. این مراکز به شهروندان امکان می‌داد بدون پرداخت هزینه، اخبار و مطالب روز را مطالعه کنند. در برخی قهوه‌خانه‌ها نیز روزنامه‌خوانی به یک فعالیت عمومی تبدیل شده بود. افرادی روزنامه‌ها را برای حاضران می‌خواندند و مردم ضمن گذراندن اوقات فراغت، از رویدادهای سیاسی و اجتماعی آگاه می‌شدند. این تجربه نشان می‌دهد که توسعه فرهنگ مطالعه نیازمند حمایت نهادهای عمومی است. امروز نیز با افزایش هزینه کتاب، دولت و شهرداری‌ها می‌توانند با ایجاد پاتوق‌های فرهنگی، کتابخانه‌های محلی و فضاهای عمومی مطالعه، نقش مؤثری در ترویج کتابخوانی ایفا کنند. ibna.ir/x6Hv5 @ibna_official

🔰گفت‌وگو با حسن حضرتی درباره کتاب «اقلیم مورخان»؛ مهم‌ترین وظیفه مورخ چیست؟ 🔸توصیف فربه و تاریخ‌ورزی علمی 🔸حسن حضرتی گفت: «توصیف فربه» مفهومی است که من در نوشته‌های مختلف از آن سخن گفته‌ام و آن را مهم‌ترین وظیفه مورخان می‌دانم. منظور از توصیف فربه، مواجهه‌ای مهارت‌محور با اسناد و مدارک تاریخی و انجام داده‌کاوی علمی درباره گذشته است؛ داده‌کاوی‌ای که گاه حتی به بهره‌گیری از روش‌ها و امکانات آزمایشگاهی نیز منتهی می‌شود. 🔸تاریخ‌ورزی چیزی نیست که صرفاً به جمع‌آوری داده‌هایی از برخی منابع تاریخی و ارائه آن‌ها محدود شود؛ این نگاه، ساده‌سازی موضوع است. تاریخ‌ورزی علمی به معنای مواجهه‌ای ماهرانه، تخصصی و روشمند با اسناد و مدارک تاریخی است. از آنجا که این اسناد و مدارک تنوع فراوانی دارند، تاریخ‌ورزی نیز مستلزم برخورداری از مهارت‌های گوناگونی است که مورخان باید در مسیر فعالیت حرفه‌ای خود آن‌ها را فراگیرند و به کار بندند. 🔸توصیف فربه به معنای داده‌کاوی عمیق و علمی بر پایه آشنایی با این مهارت‌هاست؛ مهارت‌هایی که در نهایت به تولید آگاهی درباره گذشته انسانی منجر می‌شوند. در این نگاه، تاریخ‌ورزی صرفاً به گردآوری داده‌ها و اطلاعات محدود نمی‌شود، بلکه مستلزم شناخت دقیق، عمیق و روشمند آن‌هاست؛ شناختی که همه گونه‌های داده‌های تاریخی را در برمی‌گیرد؛ از عکس، فیلم، سند و متن گرفته تا واژه‌ها، نام‌ها و سایر شواهد تاریخی. حاصل چنین رویکردی، دستیابی به درکی ژرف‌تر و مستندتر از گذشته است؛ رویکردی که می‌توان آن را «تاریخ‌ورزی علمی» نامید. 🔸در دنیای امروز، دانش تاریخ ناگزیر است به سمت نوعی «تاریخ‌شناسی» یا Historiology حرکت کند؛ رویکردی که در آن مورخ نه‌تنها با متون و اسناد، بلکه با آزمایشگاه، لابراتوار، فناوری‌های نوین و ابزارهای دیجیتال نیز سر و کار دارد. مورخ آینده باید بتواند از این امکانات برای سنجش اعتبار داده‌ها، تحلیل شواهد و راستی‌آزمایی روایت‌هایی که درباره رویدادهای انسانی ارائه می‌شوند، بهره بگیرد ibna.ir/x6HBG @ibna_official

🔰محرم به روایت آیین و ادبیات/ کرمانشاه؛ «شیرین شمامه»، مرثیه‌ای ماندگار در فرهنگ کردی 🔸 استان کرمانشاه با پیشینه‌ای ریشه‌دار در فرهنگ، دین و آیین‌های مردمی از دیرباز یکی از خاستگاه‌های مهم ادبیات آیینی در غرب کشور بوده است؛ ادبیاتی که در قالب شعر، مرثیه، منقبت و آثار مذهبی بازتابی از باورها، هویت فرهنگی و دلبستگی مردم این دیار به اهل‌بیت(ع) را نشان می‌دهد. 🔸شعر آیینی یکی از ارکان مهم و ریشه‌دار در ادبیات فارسی است که به دلیل پیوند عمیق با فرهنگ، عقاید و تاریخ ایران جایگاه ویژه‌ای را به خود اختصاص داده است، پس از ورود اسلام به ایران و شکل‌گیری انس و الفت میان مردم و پیامبر اکرم(ص) و خاندان مکرم ایشان، شعر آیینی در میان مردمان این سرزمین شکل گرفت و شاعران و نویسندگان بسیاری در طول تاریخ همواره سعی کرده‌اند ارادت خود را از طریق کلمات ابراز کنند. 🔸 در کرمانشاه، شعر آیینی صرفاً متن مکتوب نیست بلکه با موسیقی مقامی و آیین‌های عزاداری عجین شده است،موسیقی مقام‌های کردی در انتقال مفاهیم آیینی و اینکه چگونه سوزِ موجود در موسیقی مقامی کرمانشاه به تأثیرگذاری بیشتر اشعار عاشورایی و آیینی کمک کرده است که یک نمونه آن موسیقی مور است. 🔸 امام حسین(ع) متعلق به تمام انسان‌ها است و نمی‌توان برای عاشورا خط و مرز تعیین کرد از همین جهت کتاب «شعاع مهر حسین» نوشته شاهرخ هورامی شاعر اهل سنت استان کرمانشاه اشعار ۲۷ شاعر اهل سنت از کرمانشاه، کردستان و حتی کردستان عراق را با گویش‌های مختلف جمع‌آوری کرده و حتی شاعران اهل سنت بسیاری در این زمینه اشعاری را برای مرثیه امام حسین(ع) سروده‌اند. ibna.ir/x6Hz5 @ibna_official

🔰از ملال اشرافی تا قتل با ایده؛ شش آدم خطرناک ادبیات روسیه 🔸ادبیات روسیه قرن نوزدهم پر است از مردانی که حرف بزرگ زدند و کار کوچک کردند، یا برعکس، یک کار وحشتناک کردند تا حرف بزرگشان را ثابت کنند. شش نفر، نمونه‌های اعلای همین بیماری‌. 🔸روسیه قرن نوزدهم ایده‌های بزرگ مدرنیتۀ اروپایی را وارد می‌کرد، بدون آنکه بستری برای جان‌گرفتن آن‌ها داشته باشد. روشنفکرانی که کتاب فلسفه می‌خواندند و دلشان تغییر می‌خواست، وسط همین شکاف گیر افتادند. ایده داشتند، نمی‌دانستند با آن چه کنند. یکی خوابید. یکی حرف زد. یکی تبر برداشت. این، روایت همان شش راه است. 🔸یک اتاق پر از اشراف‌زاده‌های بی‌حال. یک‌نفر بلند می‌شود و شروع می‌کند به حرف زدن. همین. اما چه حرفی. جوان‌ها مجذوب می‌شوند، دخترها دل می‌بازند، همه فکر می‌کنند انقلاب پشت در است. خود رودین هم، برای چند دقیقه، باور می‌کند که تاریخ را عوض خواهد کرد. بعد؟ هیچ. عشق ناتالیا را پس می‌زند. پروژه‌هایش یکی‌یکی می‌میرند، نه با انفجار که با له‌شدن آرام و سرنوشتش از همه تلخ‌تر است، روی یک سنگر بی‌اهمیت در فرانسه، بدون آرمانی بزرگ، برای یک ماجراجویی بی‌ربط، می‌میرد. یک تیر، یک اسم در یک فهرست، تمام. 🔸سؤال واقعی این است، رودین خودش را گول زده بود یا ما را؟ جوابش هرچه باشد، تفاوتی در نتیجه ندارد. ibna.ir/x6HBh @ibna_official

🔰فیاض زاهد در تشریح جایگاه تمدنی ایران در منطقه؛ ایران پس از توافق متفاوت خواهد بود 🔸اصرار داشتیم راوی وفادار به تاریخ باشیم 🔸به‌گفته زاهد: «ایران همیشه در پی یک تولرانس بوده. بارها به حوزه مدیترانه رفته، تضعیف شده و به فلات ایران بازگشته. بعد، دوباره فرصت پیدا کرده و قلمرو خود را گسترش داده است. این نگاه چه در دوره پادشاهان باستانی ایران، چه در دوره صفویه، چه در دوره محمدرضا پهلوی، و چه در زمان جمهوری اسلامی همواره حاکم بوده است. هر حکومت دیگری هم بیاید و فرصت پیدا کند، مجدداً قدرت و برتری هژمونیک خود را اعمال خواهد کرد. 🔸بسیاری از جنگ‌های دنیا با این هدف صورت گرفته که کشورها به دریا راه پیدا کنند. حتماً مخاطبان شما وصیت‌نامه پطرکبیر را شنیده‌اند. می‌دانید ما باورمان این است که این وصیت‌نامه متعلق به پطرکبیر نیست و احتمالاً متعلق به دستگاه امنیتی ناپلئون بناپارت است تا به‌نحوی به اهداف و راهبردهای روسیه لطمه بزند. آن‌قدر به راهبردهای استراتژیک روسیه نزدیک بود که همه باور کردند که این وصیت پترکبیر است، مثل دغدغه‌ای که درباره بسفر و تنگه داردانل دارد و اهمیتی که به آب‌های گرم می‌دهد. 🔸ایران کشوری است که دو مزیت بزرگ دارد، دریا در بالا و پایین، همچنین رشته‌کوه‌های البرز و زاگرس که برای کشوری مثل ایران در طول تاریخ ایجاد امنیت کردند. من و روشنک ماسوری در ابتدای کتاب «تاریخ یک همسایگی» توضیح می‌دهیم که یکی از بسترهای مقاومت جغرافیایی، رشته‌کوه زاگرس است. آشوری‌ها هیچ‌گاه نتوانستند به این سو بیایند و کتاب با این مطلب آغاز می‌شود. امروز که ایران در معرض تهدیدهای مختلف است، وجود همسایگان به آن یک مزیت می‌دهد. 🔸ایران بعد از این توافق با ایران پیش از شروع جنگ متفاوت خواهد بود. بدون تردید، وزن، جایگاه و اعتبار ایران با پیش از جنگ قابل مقایسه نیست. آن تنهایی استراتژیک که در راهبرد خود، معطوف به برخی نکات است، حتماً امروز به این پاسخ خواهد داد که ایران چطور توانست از ظرفیت خود با اتخاذ استراتژی تصعید و تهاجمی، منافع دیگر کشورهای همسایه مخصوصاً کشورهای حوزه خلیج فارس را وادار به کنش کند. ibna.ir/x6Hzz @ibna_official

🔰در قالب منظومه‌ای بلند؛ «پری‌خوانی: رویای یاشار، نغمه آتنا» اثر موسی اکرمی منتشر شد 🔸«منظومه‌ای فلسفی-روایی با ۴۲۴۲ بیت، جنگ و خشونت را از نگاه کودکی به نام یاشار روایت می‌کند که در جستجوی پدر و پری دریایی، به سفری اسطوره‌ای در دل بمباران‌ها می‌رود. «پری‌خوانی: رویای یاشار، نغمه آتنا» اثر موسی اکرمی با تصویرگری سعیده احمدی، برای همه سنین منتشر شد. 🔸به گفته مؤلف، سرایش این مثنوی بلند نزدیک به ۴۲ سال پیش آغاز شده و طی سال‌ها بازنگری و پیرایش به شکل کنونی درآمده است. او این اثر را آمیزه‌ای از سنت دیرین مثنوی‌سرایی ایرانی با دغدغه‌های امروزین می‌داند؛ دغدغه‌هایی چون جنگ، بمباران، تنهایی کودک در غیاب پدر، حضور فعال مادر در عرصه‌های کار و اجتماع، و همچنین آرمان‌های آزادی، عدالت و صلح. اکرمی در این منظومه، اسطوره‌های ایرانی و یونانی را با زندگی روزمره و صحنه‌های عینی جنگ و کارگری پیوند زده و سفر قهرمان قصه را نه فقط در وادی‌های درونی، بلکه در جامعه واقعی به تصویر کشیده است. ibna.ir/x6HBz @ibna_official

🔰فرصتی برای شناخت یکی از خلاق‌ترین هنرمندان روزگار ما؛ کتاب‌هایی برای دیدن جهان از چشم دیوید هاکنی 🔸هاکنی هنرمندی بود که در طول بیش از نیم‌قرن فعالیت، پیوسته مرزهای رسانه‌های هنری را گسترش داده و نگاه مخاطبان را نسبت به تصویر، واقعیت و ادراک دگرگون کرد. کتاب‌ها و آثار منتشرشده از او نیز همانند نقاشی‌هایش، بازتاب ذهنی کنجکاو و جست‌وجوگر بودند که هرگز از طرح پرسش‌های تازه درباره هنر و جهان دست نکشید. 🔸او در طول بیش از شش دهه فعالیت حرفه‌ای، پیوسته به آزمودن امکانات تازه در نقاشی، طراحی، چاپ دستی، عکاسی، فتوکلاژ، طراحی صحنه اپرا و در سال‌های بعد هنر دیجیتال پرداخت. همین روحیه جست‌وجوگر باعث شد آثارش نه تنها از نظر زیبایی‌شناختی، بلکه از منظر نظری نیز مورد توجه قرار گیرند. بخش مهمی از دغدغه هاکنی به مسئله «چگونه دیدن» و «چگونه بازنمایی کردن جهان» مربوط می‌شود؛ پرسشی که در بسیاری از کتاب‌ها و آثار او حضوری پررنگ دارد. 🔸کتاب خاطرات چین حاصل سفر دیوید هاکنی و نویسنده و شاعر انگلیسی، استیون اسپندر، به چین در اوایل دهه ۱۹۸۰ است. «خاطرات چین» تنها یک سفرنامه نیست، بلکه سندی هنری و فرهنگی از مواجهه دو روشنفکر غربی با جامعه چین در دوره‌ای مهم از تاریخ این کشور است. 🔸این اثر مکان‌های معروف مثل دیوار بزرگ، معبد بودای یشم، چشم‌انداز جادویی کوئیلین و وقایع غیرمنتظره زندگی روزمره چینی را در بر می‌گیرد. در این کتاب هر دو آن‌ها در مورد ملاقات‌هایشان با شاعران و نقاشان معاصر چینی صحبت می‌کنند. عکس‌ها، نقاشی‌ها و آبرنگ‌های هاکنی، مکاشفه‌ای بی‌نظیر از چین است، در حالی که اسپندر با نثری غنی به گفتگو می‌پردازد. 🔸در بهار 2013 دیوید هاکنی به استودیوی لس آنجلس بازگشت و چند ماه بعد ، مارتین گی فورد در حالی هاکنی را در استودیوی لس آنجلس ملاقات کرد که این هنرمند کاملا بهبود یافته بود و به سختی مشغول کار بر کمدی انسانی اش بود. مجموعه ای از پرتره های تمام قد که در آن نقاشی شده بود. کتاب «یک پیام بزرگتر» فرصتی است برای آشنایی با اندیشه هاکنی و تجربیاتی که طی زندگی هنری اش داشته. این کتاب را شروین شهامی‌پور ترجمه کرده و توسط نشر نظر در دسترس علاقه‌مندان به این هنرمند در ایران قرار گرفته است. ibna.ir/x6HBL @ibna_official

🔰پشت شیشه‌های انقلاب؛ هزار ماجرا که پشت شیشه‌ها صف کشیده‌اند 🔸راسته انقلاب همیشه پر از کتاب، مجله و انسان‌های با حوصله و عجول است که تماشای آنها حال آدم را بهتر می‌کند. 🔸شیشه‌ها پر از حرف بودند و کتاب‌ها زبان آن‌ها بود اما در این میان، دست‌فروش‌ها، آدم‌ها، شعارها و حتی تضادها، بخشی جدانشدنی از هویت خیابان انقلاب را شکل می‌دادند که آن را شبیه یک فریاد دسته‌جمعی می‌کرد. روبه‌روی بانک ملت، دست‌فروشی یک کتاب انجیل جیبی را با جلد سیاه به دیواری تکیه داده بود که رویش نوشته بودند «خدای او زنده است» و درست تنها سه قدم آن‌طرف‌تر از کتاب‌فروشی انتشارات «کیهان»، کتاب‌های کهنه و قدیمی فروخته می‌شد؛ «انقلاب سفید» و خاطراتی از کارگزاران رژیم گذشته. کاملا مسالمت‌آمیز و گویی خیابان انقلاب، همچنان جایی بود که روایت‌های متضاد تاریخ، بدون آنکه برای حذف به همدیگر دست‌درازی کنند، کنار هم ایستاده‌ بودند. 🔸شیشه‌های خیابان انقلاب در اصل درباره کتاب نبودند؛ آن‌ها با تمام شفافیت‌شان جامعه را فریاد می‌کشیدند؛ درباره چیزهایی که مردم می‌خواهند بخوانند، چیزهایی که نمی‌توانند بخرند، چیزهایی که روی زمین فروخته می‌شوند و چیزهایی که پشت شیشه می‌درخشند. و شاید هم به همین دلیل است که در خیابان انقلاب، ویترین فقط یک ویترین شیشه‌ای معمولی نیست؛ چون تبدیل شده به صفحه روزنامه‌ای که هر روز صبح، دوباره چیده می‌شود ... . ibna.ir/x6Hzv @ibna_official

🔰در کتاب جدید چشمه؛ ژوائو خیس به روایت داستانی پوچی‌های جهان می‌پردازد 🔸ژوائو خیس در «نامزد آقای مترجم» بر پوچی‌های جهان تمرکز کرده است. 🔸ژوائو، نویسنده این اثر نماینده سبکی ادبی است که در ادبیات معاصر پرتغال سابقه ندارد. اگرچه تحت تاثیر کافکا، سلین و هامسون است،‌ استادانه سبک خاص خودش را دنبال می‌کند و نویسنده‌ای است که بیش از هرچیزی به گفتن از پوچی‌های جهان علاقه‌مند است. او به‌خوبی طنز ادبی را می‌شناسد، طنز ظریفی که در آن اوضاع طبیعی است و در عین حال ارائه شخصیت‌ها به دور از هرگونه تعارف و تکلف است. ibna.ir/x6HpJ @ibna_official

🔰یادداشت حکمت‌الله ملاصالحی به مناسبت ایام عزاداری حسینی؛ «هَیهاتَ مِنَّا الذِّلَّة» 🔸استاد دانشگاه تهران نوشت:‌ تو پیروزِ همیشه مانا و جاویدانِ آوردگاهی هستی که مقامِ عزت و عزتمندانه و شریف و شرافتمندانه زیستن و مردن و شهادت دادن و به شهادت رسیدن است. مقامِ عزت و شرف و عزیز و شرافتمندانه زیستن و مردن را شکست راه نیست. چنین است پیام سرور شهیدان و آزادگان و امامِ عزت و شرافت و عزتمندانه و شرافتمندانه زیستن، حسین بن علی (ع): «هَیهاتَ مِنَّا الذِّلَّة»! 🔸عزیز بودن و عزتمندانه زیستن و مردن، شریف بودن و شرافتمندانه زندگی کردن، کشش ریشه‌ای و سرچشمه‌ای و وجودیِ هر انسانی است. حقیر و ذلیل شدن و حقیرانه و ذلیلانه زندگی کردن و مردن برای انسان‌ها رنجناک و غم‌انگیز است و بر این رنج و غم دامن می‌زند. انسان‌ها دوست ندارند تحقیر و تذلیل و تخفیف داده شوند یا تحقیر و ذلیلشان کنند؛ دوست ندارند تخفیفشان بدهند و عزت و آبرویشان را ارزان بفروشند و به حراج بگذارند. ibna.ir/x6HBZ @ibna_official