🔰در نشست «تئاتر پس از جنگ» مطرح شد؛
علی شمس: هنر در ایران راهی برای گفتنِ «من هنوز هستم» است
🔸شمس گفت: در شرایط بحرانی هنر دیگر یک امر تزئینی نیست و راهی برای گفتن این جمله است که «من هستم، وجود دارم و هنوز میتوانم اندیشه تولید کنم.» این نگاه، برخلاف تصوری است که همه خلاقیت و ایدههای اصیل را منحصر به جهان غرب میداند. ما نیز میتوانیم تجربه تاریخی خود را روایت و آن را به جهان عرضه کنیم.
🔸️درچنین شرایطی، فشار اقتصادی و دشواریهای زندگی روزمره آنقدر سنگین میشود که آدم از خودش میپرسد حرفه من چه فایدهای دارد؟ معمولا ما در این شرایط از خودمان میپرسیم چرا باید تئاتر کار کنم، نقاشی بکشم یا در حوزه علوم انسانی فعالیت داشته باشم، وقتی با فقر گسترده، ویرانی زیرساختها، شکافهای اجتماعی و تعارضهای موجود روبهرو هستیم.
🔸همیشه برای من این پرسش وجود دارد که انسانها در موقعیتهای مشابه تاریخی چه کردهاند. هیچ حادثهای در تاریخ کاملاً بیسابقه نیست و انسان همواره با بحرانهای مختلف مواجه بوده است. برای مثال، وقتی به هجوم مغول در قرن هفتم فکر میکنم، از خودم میپرسم پس از آن همه ویرانی و کشتار، شعر و ادبیات چه جایگاهی در فرهنگ ایرانی پیدا کرد و چگونه توانست به بقای فرهنگی این سرزمین کمک کند. درباره این پرسش، پاسخهای متناقضی هم دارم.
🔸️ برای من، مسئله هویت ملی از همینجا آغاز میشود؛ اینکه یک ملت چگونه بقای تاریخی خود را به هویت ملی و فرهنگیاش گره میزند. اینکه چطور زور از دست روشنفکران چپ بیرون میآید و در مقابل، افراد ملیگرا و کسانی که ایران برایشان یک معنای فرهنگی دارد گفتمانشان طرفدار پیدا میکند. به نظرم امروز شاهد جابهجایی مهمی در فضای فکری ایران هستیم.
ibna.ir/x6Jft
@ibna_official
🔰مدیر کتابفروشی سفیر اردهال در گفتوگو با ایبنا مطرح کرد؛
رمانخوان هم کم شده
باشگاههای کتابخوانی چرا به بازار کتاب کمک نمیکنند؟
🔸مدیر کتابفروشی سفیر اردهال معتقد است، بازار کتابهای عمومی مثل رمان هم رونق سابق را ندارد و احتمالا باشگاههای کتابخوانی میتوانند حلقه اتصال میان ناشران، کتابفروشان و مخاطبان باشند و با معرفی هدفمند کتابها.
🔸️بسیاری از ناشران به دلیل محدودیتهای مالی و تبلیغاتی، امکان معرفی گسترده آثار خود را ندارند، در چنین شرایطی باشگاههای کتابخوانی میتوانند بهعنوان یک واسطه مؤثر میان ناشران، کتابفروشان و مخاطبان عمل کنند و کتابهای با کیفیت را به دست افرادی برسانند که علاقهمند به مطالعه هستند.
🔸️افزایش هزینههای تولید و چاپ کتاب موجب شده شمارگان بسیاری از کتابها کاهش پیدا کند و ناشران با احتیاط بیشتری به چاپ آثار جدید اقدام کنند. بهنظرم لازم است اجرای طرحهای حمایتی و فصلی فروش کتاب در کتابفروشیها دوباره اجرا شود تا هم به رونق بازار کتاب کمک کند و هم امکان خرید برای مخاطبان راحتتر شود.
ibna.ir/x6Jb8
@ibna_official
🔰از حکمت اشراق تا غیبت در زیست فرهنگی زنجان؛
سهروردی؛ نامی جهانی و بینصیب از سهم محلی
🔸نام سهروردی در تاریخ فلسفه جهان میدرخشد، اما سهم او در زیست فرهنگی زنجان به عنوان زادگاهش، هنوز کمتر از جایگاه واقعیاش است.
🔸️نسبت زنجان با این میراث بزرگ، نسبتی روشن و بیچالش نیست. هرچند سالهاست نام سهروردی در تقویم فرهنگی استان تکرار میشود و از ظرفیتهای علمی، گردشگری و هویتی او سخن به میان میآید، اما در عمل، بسیاری از طرحها، وعدهها و برنامههای مربوط به این متفکر جهانی یا به سرانجام نرسیده یا در حد رویدادهای مناسبتی باقی مانده است.
🔸️این شکاف میان «نام سهروردی» و «سهم واقعی او در زیست فرهنگی استان»، اکنون به یکی از جدیترین مسائل پیشروی متولیان فرهنگی و علمی زنجان تبدیل شده است.
🔸یکی از محورهای اصلی این گفتوگوها، موضوع تشکیل بنیاد سهروردی است؛ مطالبهای که سالها از سوی فعالان فرهنگی و پژوهشگران مطرح شده و به گفته بیات، حتی مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی را نیز پشت سر گذاشته است. با این حال، آنچه باید امروز یک نهاد فعال، اثرگذار و مرجع در حوزه سهروردیشناسی باشد، هنوز در مرحله پیگیری و انتظار باقی مانده است.
🔸سهروردی فقط متعلق به کتابهای فلسفه نیست. او میتواند و باید به یک امکان چندلایه برای توسعه فرهنگی استان تبدیل شود؛ امکانی در حوزه هویت، آموزش، گردشگری، برندسازی شهری، تولید محتوا و حتی اقتصاد فرهنگ.
ibna.ir/x6JfC
@ibna_official
🔰گزارش ایبنا از بازار ملزومات تولید کتاب؛
کاغذ در محاصره دلالان؛ نشر گرانتر میشود؟
🔸افزایش قیمت ملزومات اصلی صنعت چاپ و نشر، از کاغذ و مرکب گرفته تا زینک و چسب، همچنان هزینه تولید کتاب و سایر محصولات چاپی را افزایش میدهد؛ فعالان نسبت به پیامدهای ادامه این روند هشدار میدهند.
🔸️کارشناسان معتقدند تداوم افزایش قیمت مواد اولیه، بیش از همه، ناشران و چاپخانههای کوچک را تحت فشار قرار میدهد؛ زیرا بخش عمده هزینه تولید کتاب و محصولات چاپی به تأمین کاغذ، مرکب و سایر اقلام مصرفی وابسته است. در چنین شرایطی، بسیاری از ناشران ناچار به کاهش شمارگان، تعویق انتشار آثار جدید یا افزایش قیمت پشت جلد کتابها خواهند شد.
🔸️فعالان صنعت چاپ و نشر معتقدند، کاغذ همچنان مهمترین و تأثیرگذارترین مؤلفه در تعیین هزینه تولید کتاب است و هرگونه نوسان در این بازار، مستقیماً قیمت تمامشده محصولات فرهنگی را تحت تأثیر قرار میدهد. از این رو، کنترل بازار کاغذ و ایجاد ثبات در قیمتها، بیش از هر زمان دیگری به مطالبه اصلی ناشران، چاپخانهداران و تولیدکنندگان محصولات چاپی تبدیل شده است.
ibna.ir/x6Jff
@ibna_official
🔰مروری بر کتاب «حرفنامه»؛
هفت نمایشنامه برای پرورش خلاقیت و گفتوگو در دنیای کودک و نوجوان
🔸«حرفنامه» با زبانی ساده و تصویرسازیهای ذهنی، جهان را از نگاه کودکان و نوجوانان به نمایش میگذارد و میکوشد فضایی الهامبخش برای خلاقتر شدن، لذت بردن از کار گروهی و تقویت قدرت بیان آنان ایجاد کند. این نگاه نشان میدهد نویسنده، نمایش را تنها یک قالب هنری نمیداند، بلکه آن را ابزاری برای رشد فردی و اجتماعی نسل نوجوان تلقی میکند.
🔸️آنچه «حرفنامه» را از بسیاری از آثار مشابه متمایز میکند، تنوع موضوعی و ساختاری نمایشنامههای آن است. نویسنده در این مجموعه، تنها به روایت داستانهای سرگرمکننده بسنده نکرده، بلکه با خلق موقعیتهای نمایشی گوناگون، مفاهیمی مانند دوستی، همدلی، ترس، امید، هویت، ارتباط و مسئولیتپذیری را به زبانی ساده و قابلفهم برای مخاطب کودک و نوجوان بیان کرده است. برخی نمایشنامهها بر پایه گفتوگوی چند شخصیت شکل گرفتهاند و برخی دیگر در قالب مونولوگ، فرصتی برای بیان احساسات و تجربههای فردی شخصیتها فراهم میکنند. این تنوع، کتاب را برای اجرا در محیطهای آموزشی و فرهنگی نیز به اثری کاربردی تبدیل کرده است.
ibna.ir/x6Jf3
@ibna_official
🔰نگاهی به کتاب «جنگ؛ موجه یا ناموجه؛ یک مناظره»؛
پایان جنگ را فقط مردگان دیدهاند
مناظرهای منظم میان صلحطلبی و نظریه جنگ عادلانه
🔸اندرو فیالا و جنیفر کلینگ با تکیه بر پژوهشهای معاصر و سنتهای فکری جهانی، رودرروی یکدیگر قرار میگیرند. اندرو فیالا از موضع صلحطلبانه دفاع میکند و جنیفر کلینگ از سنتِ «جنگ موجه» دفاع و استدلال میکند. عبارت گیرای «پایان جنگ را فقط مردگان دیدهاند»، چه از زبان سانتایانا گفته شده باشد و چه شاید به افلاطون بازگردد، همچنان ذهنهای ما را به خود مشغول کرده و بسیاری آن را پذیرفتهاند.
🔸️کتاب به موضوعاتی چون دفاع از خود و دیگران، نسبت فرد و دولت، فناوریهای نوین جنگ، آسیبِ روانی، مسائل فرهنگی و دینی، و امنیت جهانی در دنیایی بههمپیوسته میپردازد. ساختار روشن، خلاصههای مفید، و گفتوگوی دقیق، این اثر را به منبعی ارزشمند برای هر کسی که میخواهد اخلاق جنگ و صلح را فراتر از شعارها دریابد، تبدیل میکند.
🔸این کتاب به شکلی تنظیم شده که برای خوانندگان مناسب باشد. هر نویسنده استدلالی مستقل مطرح میکند که با مجموعهای از پاسخها، واکنشها و استدلالهای متقابل پی گرفته میشود. نویسندگان در سراسر کتاب با گفتوگویی متمدنانه، بر نقاط اشتراک تأکید میکنند و زمینههای اختلاف را به وضوح نشان میدهند کتاب حاوی خلاصههایی روشن و قابل فهم واژهنامهای از مفاهیم کلیدی و پیشنهادهایی برای مطالعه بیشتر است. این ویژگیها به دانشجویان و پژوهشگران کمک میکند تا گفتوگوی نویسندگان را به خوبی پیگیری کنند و پاسخی شخصی به این پرسش بیابند که آیا میتوان جنگ را توجیه کرد.
🔸نویسنده کتاب میگوید: به عنوان کسی که بیش از سه دهه سرباز بوده، چندینبار از نزدیک شاهد جنگ بودهام و به عنوان یک فیلسوف این پرسشها را با دقت بسیار بررسی کردهام. همچنین به نسلهایی از افسران جوان آموزش دادهام که وقتی به این فکر میکنند که در آینده به عنوان افسر ارتش خدمت کنند این سؤالات را در نظر بگیرند. این موضوع هم خودش مهم است هم برای من وجه شخصی دارد. من با ارتش ایالات متحده به عراق افغانستان و دیگر مناطق اعزام شدم و هم وحشت مرگ و ویرانی جنگ را دیدم و هم تأثیرات تلخ آن را بر مردم محلی شاهد بودم. اما در عین حال شاهد اقداماتی در پیشگیری از خشونت بودهام، نگاهی گذرا به جوامعی که توانستهاند ثبات خود را بازیابند داشتهام و جلوههای شگفتانگیزی از انسانیت را مشاهده کردهام. نظریه جنگ موجه را به حدود هزار دانشجو آموزش دادهام و حتی در این درگیریها همراه با دانشجویان سابقم خدمت کردهام. آنچه دریافتهام این است که این پرسشها همچنان پرسشهایی بازند و پاسخهای مطرح نیز صرفاً محدود به بحثهای آکادمیک نیست؛ آنها در زمان واقعی در مکانهایی مانند اوکراین در حال شکلگیریاند.
ibna.ir/x6Jfr
@ibna_official
🔰گفتوگو با استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع) به مناسبت روز سهروردی؛
آشکار شدن حقیقت و تعالی مخاطب
🔸رسانه امروز بیش از پیام به معنا نیاز دارد
مهمترین ویژگی بلاغت اشراقی این است که سخن را از سطح ابزار به سطح وجود ارتقا میدهد. در این نگاه، سخن فقط چیزی نیست که از دهان گوینده خارج شود و به گوش مخاطب برسد؛ بلکه رویدادی است که میتواند در ساحت اندیشه، احساس و وجود انسان اتفاق بیفتد.
🔸در اندیشه اشراقی، معرفت با مفهوم نور پیوند دارد. نور صرفاً یک استعاره ادبی نیست، بلکه بیانگر نحوهای از حضور و آشکار شدن حقیقت است.
🔸در این چارچوب، سخن اصیل سخنی است که بتواند انسان را از تاریکی جهل، غفلت یا بیگانگی با حقیقت به سوی روشنایی هدایت کند. بنابراین بلاغت اشراقی یک امر صرفاً زبانی نیست، بلکه فرآیندی معرفتی است که زبان در خدمت آن قرار میگیرد.
🔸️یکی از تفاوتهای مهم بلاغت اشراقی با برخی گونههای ارتباطی، همین جنبه اخلاقی آن است.
🔸️اگر هدف صرفاً پیروزی، اقناع یا کسب قدرت باشد، زبان میتواند به ابزار فریب تبدیل شود. اما وقتی هدف آشکار شدن حقیقت و تعالی مخاطب باشد، سخن نیازمند صداقت، مسئولیت و تعهد اخلاقی است. در این نگاه، سخن گفتن فقط یک مهارت نیست؛ یک مسئولیت انسانی است
ibna.ir/x6JfL
@ibna_official
🔰«بامداد خمار» چه تصویری از انسان ارائه میکند؟
اخلاقِ انتخاب در جهان «بامداد خمار»
🔸محمدرضا امینی در یادداشتی با بررسی ابعاد مختلف سریال «بامداد خمار» پرداخت.
🔸اقتباس، انتقال مکانیکی داستان از رسانهای به رسانۀ دیگر نیست. رمان از امکاناتی برخوردار است که تصویر از آنها بیبهره یا در برابرشان محدود است؛ صدای ذهن، توصیف، مکث، زاویۀ دید و حضور مستقیم راوی. در مقابل، سریال باید بسیاری از این عناصر را به کنش، بدن، میزانسن، صدا، نور و گفتوگو تبدیل کند. از این رو، وفاداری به رمان را نمیتوان با تعداد صحنههای حفظشده یا میزان شباهت دیالوگها سنجید. اقتباس موفق، وفاداری به روح مسئله است، نه الزاماً شکل ظاهری روایت.
🔸یکی از برجستهترین ویژگیهای «بامداد خمار» طراحی زبانی شخصیتهاست. تفاوتهای زبانی محبوبه، کشور، دایهجان و پدر محبوبه چشمگیر است. محبوبه با زبانی آراسته و شاعرانه سخن میگوید؛ کشور از کنایه و طعنه برای اعمال نفوذ استفاده میکند؛ دایهجان با زبان عامیانه و ضربالمثلهای شفاهی به جهانِ زندگی روزمره نزدیک است؛ بصیرالملک، پدر محبوبه نیز از اشعار کلاسیک برای حفظ وقار و بیان عاطفه بهره میگیرد.
🔸️مهمترین آزمون اخلاقی سریال در نحوۀ قضاوت دربارۀ محبوبه است. اگر او را فقط دختر نازپروردهای بدانیم که بهسبب نادانی عاشق شده است، بخش مهمی از مسئله را از دست دادهایم. اگر هم او را کاملاً بیگناه و قربانی مطلق بدانیم، عاملیت اخلاقیاش را انکار کردهایم.
🔸️و اگر بخواهم با زبان فلسفۀ اخلاق سخن بگویم، «بامداد خمار» پرسشی دربارۀ خود عشق نیست، پرسشی دربارۀ شرایط امکان انتخاب عادلانه است. انسان را نمیتوان فقط به نتیجۀ تصمیمش فروکاست. باید دید چه دانشی در اختیار داشته، چه ترسی بر او حاکم بوده است، چه بدیلهایی پیشِرویش قرار داشته و چه ساختاری تصمیم او را از پیش محدود کرده است.
ibna.ir/x6JfX
@ibna_official
🔰نگاهی به «غیرقابل ردیابی» اثر سرگئی لبدُف؛
درخشان بودن در مهندسی روایت
🔸رمان «غیرقابل ردیابی» حتی اگر در جغرافیا و تاریخ مشخصی ریشه داشته باشد، قابلیت تعمیم پیدا میکند: به هر جا که در آن کنترل، نظارت، و مهندسی روایت جای حقیقت را بگیرد.
🔸رمانی که از یکسو میتوان آن را داستان ورود یک جوان به شبکهای از قدرت و مراقبت دانست و از سوی دیگر، روایتی درباره محوشدنِ ردپاها: ردپای اسناد، ردپای حقیقت، و درنهایت ردپای خودِ انسان. عنوانی که در فارسی برای کتاب انتخاب شده، نقطه ثقل معنا را روشن میکند: «غیرقابل ردیابی» فقط صفتِ یک فرد یا یک عملیات نیست، بلکه وضعیتِ یک جامعه است وقتی سازوکارهای امنیتی و اداری چنان قوی میشوند که قادرند نهتنها آدمها را کنترل کنند، بلکه امکان فهمیدن و پیگیریکردن را هم از میان بردارند. در چنین جهانی، ناپدیدشدن الزاماً یک رخدادِ ناگهانی نیست؛ ممکن است روندی آهسته باشد که با یک پروندهسازی شروع میشود، با یک حذف کوچک ادامه مییابد، و سرانجام به حذفِ کامل حافظه میرسد.
🔸️از منظر اهمیت و جایگاه، این رمان در امتداد دغدغهای قرار میگیرد که لبدف را برای خوانندگان جدی جذاب کرده است: پیونددادن تاریخ سیاسی با سرنوشت فردی و نشاندادن اینکه گذشته چگونه در لباسهای تازه ادامه پیدا میکند. منتقدانی که درباره آثار او نوشتهاند معمولاً بر همین ویژگی دست میگذارند که لبدف به خواننده اجازه نمیدهد با محکومکردنِ یک دوره تاریخی خیالِ خود را راحت کند؛ زیرا مسئله را به سطح سازوکار میبرد، نه صرفاً به سطح واقعه. در نتیجه رمان او، حتی اگر در جغرافیا و تاریخ مشخصی ریشه داشته باشد، قابلیت تعمیم پیدا میکند: به هر جا که در آن کنترل، نظارت، و مهندسی روایت جای حقیقت را بگیرد
ibna.ir/x6HVv
@ibna_official
🔰با ترجمه یاسمن عنابستانی؛
رمان تحسینشده «نامهنگار» نوشته ویرجینیا منتشر شد
🔸نشر نون، رمان تحسینشده «نامهنگار» اثر ویرجینیا اوانز، برنده جایزه معتبر زنان برای داستان ۲۰۲۶ را منتشر کرد.
🔸️«نامهنگار» داستان سیبل ون آنتورپ، زنی هفتاد و سه ساله و بازنشسته حقوق را از خلال نامهها و ایمیلهایش روایت میکند؛ سیبل که زندگی خود را وقف مکاتبه با دوستان، خانواده، نویسندگان محبوب و حتی غریبهها کرده، شخصیتی تیزبین، خودآگاه و در عین حال شکننده دارد و رفتهرفته از خلال نامههایش، لایههای پنهان زندگیاش آشکار میشود؛ از فقدان تلخ یک فرزند تا دلتنگیهای حلنشده با دخترش؛ این اثر که در قالب رمان نامهنگارانه نوشته شده، در عصری که پیامهای کوتاه و پست الکترونیکهای فوری جایگزین مکاتبات طولانی شدهاند، هنر ازیادرفته نوشتن نامه را گرامی میدارد و از همین رو، با روحیه مخاطبان امروزی که به دنبال ارتباطی عمیقتر و معناگراتر هستند، همنشین شده است.
🔸️«نامهنگار» با نگاهی تازه به زندگی زنان و تأکید بر ارزش دوستیهای زنانه، اثری ماندگار در ادبیات معاصر خلق کرده است.
ibna.ir/x6Jdt
@ibna_official
🔰پویش ملی «نقد نقل قصهها» برگزار میشود
🔸دبیرخانه توسعه و ترویج قصهگویی ایران با هدف
گسترش فرهنگ نقد، تقویت نگاه تحلیلی به هنر قصهگویی و ارتقای کیفیت آثار این حوزه، پویش ملی «نقد نقل قصهها» را برگزار میکند.
🔸️در این پویش، شرکتکنندگان باید حداکثر دو اثر از میان آثار بیستوششمین جشنواره بینالمللی قصهگویی را در دو بخش «نقد متن قصه» و «نقد اجرای قصهگویی» بررسی و نقد کنند. انتخاب آثار از تمامی بخشهای جشنواره شامل اجرای صحنهای، پادکست و بخش ۹۰ ثانیهای امکانپذیر است.
🔸بر اساس این فراخوان، هر شرکتکننده میتواند دو اثر را نقد کند، اما تنها یکی از نقدهای او در بخش رقابتی بررسی خواهد شد. همچنین نقدها باید بهصورت مستقل، با رعایت اصول اخلاقی و بدون تأثیرپذیری از آرای داوران جشنواره نوشته شوند.
ibna.ir/x6Jgd
@ibna_official
🔰نگاهی به «ده روز با داعش»؛
همه چیز از یک پرچم سیاه شروع نمیشود
🔸ارزش کتاب، فقط در این نیست که نویسندهاش به قلمروی داعش رفته است. خیلیها درباره جنگ نوشتهاند. خیلیها از مناطق بحرانزده گزارش دادهاند. چیزی که «ده روز با داعش» را متفاوت میکند، نزدیک شدن به جزئیات است.
🔸️«ده روز با داعش» نوشته روزنامهنگاری است که سالها درباره جنگهای خاورمیانه تحقیق کرده و برخلاف بسیاری از خبرنگاران، تصمیم گرفت برای فهمیدن داعش فقط از دور نگاه نکند. او در سال ۲۰۱۴ همراه پسرش فردریک و یک فیلمبردار وارد مناطق تحت کنترل داعش شد؛ سفری که از نگاه بسیاری، یک ریسک بزرگ و حتی غیرممکن بود. تودنهوفر پیش از این سفر، سالها با سیاست و جنگ درگیر بود. او نماینده سابق پارلمان آلمان و عضو حزب دموکرات مسیحی بود، اما به مرور به منتقد سیاستهای جنگی غرب تبدیل شد. همین سابقه باعث شده بود نگاهش به داعش، فقط نگاه یک خبرنگار دنبالکننده حادثه نباشد؛ او میخواست بفهمد پشت این تشکیلات چه میگذرد، چه کسانی جذب آن میشوند و چگونه یک گروه کوچک توانسته بود بخشهایی از عراق و سوریه را تحت کنترل خود بگیرد.
🔸«ده روز با داعش» از آن کتابهایی نیست که بعد از تمام شدن، فقط اطلاعاتی درباره یک گروه تروریستی به شما بدهد. این کتاب بیشتر یک سوال بزرگ در ذهن باقی میگذارد: «انسان چگونه به جایی میرسد که خشونت را نه فقط انجام میدهد، بلکه آن را وظیفه خودش میداند؟»
🔸و شاید مهمترین اتفاق کتاب همین باشد که داعش را از حالت یک واژهی دور خارج میکند. وقتی خبر جنگ را میشنویم، معمولا با چند عدد مواجهیم؛ تعداد کشتهها، تعداد آوارگان، تعداد حملهها. اما این کتاب یادآوری میکند پشت هر عدد، آدمهایی زندگی کردهاند. آدمهایی که خانه داشتهاند، خاطره داشتهاند، ترسیدهاند و گاهی دیگر فرصت برگشتن نداشتهاند.
ibna.ir/x6JbB
@ibna_official