🔰درباره کتاب «سفری به بوسنی» ترجمه جدید محمدرضا شفیعی کدکنی؛ سفری تاریخی به گذشته بوسنی 🔸محمدرضا شفیعی کدکنی با گزینش و ترجمه‌ی این اثر، سندی دیگر از تاریخِ سفرنامه‌نویسی را به زبان فارسی عرضه کرده‌است. کتاب ، دعوتی است به یک سفرِ تاریخی؛ سفری که در آن، شکوهِ گذشته‌ بوسنی و نگاهِ تیزبینِ یک امیرِ مصری به هم گره می‌خورند. 🔸️او در این روایت، همزمان که به جزئیاتِ معماری و آداب‌ورسومِ اهالی بوسنی می‌پردازد، در پیِ یافتنِ پیوندهای پنهان میان سرزمین‌های اسلامی در عصر افول قدرت‌های بزرگ است. 🔸️«سفری به بوسنی» روایتی کوتاه اما دقیق از مشاهدات امیر محمدعلی پاشا (پسر خدیو اسماعیل مصر) در سفر به منطقه‌ی بوسنی است. این سفرنامه که در اواخر قرن نوزدهم میلادی به رشته‌ی تحریر درآمده، بیش از آنکه یک گزارش سیاسی صرف باشد، گزارشی فرهنگی و اجتماعی است. ibna.ir/x6Jhz @ibna_official

🔰نقد و معرفی کتاب «درباره آینده؛ چشم‌اندازهای بشریت» نه خوش‌بینی ساده‌لوحانه و نه بدبینی آخرالزمانی نگاهی به آینده تمدن انسانی از منظر علم، فناوری و مسئولیت جهانی 🔸کتاب «درباره آینده» خواننده را از دو دام رایج می‌رهاند: خوش‌بینی ساده‌لوحانه به فناوری و بدبینی آخرالزمانی. نویسنده با تکیه بر دانش علمی و نگاهی متوازن، نشان می‌دهد که آینده نه تقدیری گریزناپذیر است و نه رؤیایی تضمین‌شده، بلکه نتیجه انتخاب‌هایی است که انسان در زمان حال انجام می‌دهد. 🔸️ ریس آینده را مجموعه‌ای از احتمالات می‌داند، نه سرنوشتی از پیش تعیین‌شده. بنابراین به جای آنکه بگوید در سالی مشخص چه اتفاقی رخ خواهد داد، می‌پرسد اگر روندهای کنونی ادامه یابند، چه خطرها و چه فرصت‌هایی پیش روی بشر قرار خواهد گرفت. 🔸️این رویکرد، کتاب را از آثار عامه‌پسند آینده‌نگری متمایز می‌کند. نویسنده نه وعده آرمان‌شهری فناورانه می‌دهد و نه آینده‌ای آخرالزمانی ترسیم می‌کند، بلکه همواره میان امید و نگرانی تعادل برقرار می‌سازد. 🔸️یکی از مهم‌ترین استدلال‌های کتاب آن است که برخلاف تصور رایج، خطرناک‌ترین تهدیدهای آینده الزاماً طبیعی نیستند. ریس توضیح می‌دهد که احتمال برخورد سیارک‌ها یا وقوع برخی بلایای طبیعی بسیار اندک است و حتی برای برخی از آن‌ها، مانند برخورد اجرام آسمانی، فناوری‌های هشدار و پیشگیری نیز در حال توسعه است. اما تهدیدهایی مانند جنگ هسته‌ای، تخریب محیط زیست، گسترش کنترل‌نشده فناوری‌های زیستی یا سوءاستفاده از هوش مصنوعی، خطرهایی هستند که خود انسان ایجاد می‌کند و احتمال وقوع آن‌ها نیز به تصمیم‌های سیاسی و اجتماعی بستگی دارد. 🔸️این دیدگاه، پیام اصلی کتاب را آشکار می‌کند: آینده بشر بیش از آنکه قربانی طبیعت باشد، محصول انتخاب‌های خود او خواهد بود. ibna.ir/x6HHc @ibna_official

🔰معیارهای پیش‌بینی دقیق در بازار کتاب/ ۳ بازار کتاب با حدس و گمان اداره نمی‌شود نشر در خلأ بازارسنجی علمی 🔸مهدی بیگلری، فعال حوزه نشر، می‌گوید: در بسیاری از صنایع، پیش از تولید محصول، نظرسنجی‌ها و آزمون‌های مختلف انجام می‌شود تا نیاز واقعی بازار شناسایی شود، اما صنعت نشر ایران کمتر از این ظرفیت استفاده می‌کند. 🔸ارتباط با مؤلف، جایگاه فرهنگی ناشر، تصویری که ناشر مایل است از خود در جامعه علمی و فرهنگی ارائه کند، تعداد عناوین منتشرشده، تعامل با مراکز پخش، حضور در ویترین کتاب‌فروشی‌ها و حتی برخی شاخص‌های اداری مانند دریافت غرفه نمایشگاه یا سایر حمایت‌ها نیز در تصمیم ناشران اثرگذار است؛ بنابراین همه کتاب‌ها صرفاً با هدف کسب بیشترین فروش منتشر نمی‌شوند. 🔸بخش قابل توجهی از بازار نشر عمومی امروزه به ترجمه آثار پُرفروش خارجی اختصاص دارد. ناشران معمولاً کتاب‌هایی را انتخاب می‌کنند که در سطح جهان پُرفروش بوده‌اند، جوایز معتبر دریافت کرده‌اند یا در فضای مجازی و رسانه‌ها مورد توجه قرار گرفته‌اند. در چنین شرایطی، پیش‌بینی فروش دشوار نیست و حتی گاهی چندین ناشر به‌طور هم‌زمان یک اثر را ترجمه و منتشر می‌کنند. 🔸نباید عملکرد یک ناشر را تنها براساس موفقیت یا شکست یک یا دو عنوان کتاب قضاوت کرد. ارزیابی واقعی زمانی امکان‌پذیر است که عملکرد ناشر در یک بازه زمانی بلندمدت، مثلاً ۱۰ یا ۲۰ ساله، بررسی شود. ibna.ir/x6J3g @ibna_official

🔰محرم به روایت آیین و ادبیات/ زنجان؛ زنجان؛ سرزمین تعزیه‌های موروثی و نوحه‌های تاریخی ماندگار 🔸 در هیاهوی جهانِ مدرن، زنجان همچنان پایتخت شور و شعور باقی مانده است؛ جایی که محرم نه یک تقویم مذهبی، که شناسنامه مردم است. از تعزیه‌های موروثیِ ارمغان‌خانه که طعم اصالت قاجاری دارند تا طنین نوحه‌های ترکی که حافظه جمعی یک ملت را زنده نگه داشته‌اند. 🔸یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های آیین‌های محرم در زنجان، تداوم و پویایی آن‌هاست. بسیاری از سنت‌ها و شیوه‌های عزاداری که ریشه در گذشته دارند، با اصالت خود حفظ شده‌اند و در عین حال توانسته‌اند با شرایط و نیازهای جامعه امروز نیز هماهنگ شوند. حضور گسترده جوانان در کنار پیشکسوتان، نشان‌دهنده موفقیت این آیین‌ها در انتقال میراث فرهنگی و دینی به نسل‌های جدید است. 🔸️تعزیه ارمغانخانه با قدمتی چند صدساله، میراث نمایشی عاشورا است، ادامه داد: ارمغانخانه در ۳۵ کیلومتری زنجان از مراکز مهم تعزیه‌خوانی شمال غرب ایران است و سابقه آن دست‌کم به دوره قاجار می‌رسد. این تعزیه نسل به نسل تداوم یافته و شبیه‌خوانان آن از خانواده‌هایی هستند که چند نسل در اجرای تعزیه حضور داشته‌اند و نقش‌ها موروثی منتقل شده است. نسخه‌های تعزیه ارمغانخانه عمدتاً برگرفته از نسخه‌های قاجاری است که کمتر دستخوش تغییرات جدید شده‌اند. 🔸️سه عنصر نمایش مذهبی سنتی، موسیقی دستگاهی ایرانی و فرهنگ بومی استان را عامل ممتاز بودن این تعزیه دانست.به همین دلیل، تعزیه ارمغانخانه یکی از اصیل‌ترین سنت‌های نمایشی عاشورایی شمال غرب ایران به شمار می‌رود. 🔸️حسینیه اعظم و زینبیه اعظم از مهم‌ترین مراکز عزاداری زنجان به شمار می‌روند و هر دو سابقه‌ای طولانی دارند. درباره حسینیه اعظم گاه از قدمت چند دهه‌ای هیئت سخن گفته می‌شود، اما باید میان قدمت هیئت عزاداری و قدمت خود حسینیه تفاوت قائل شد. شواهد تاریخی نشان می‌دهد که این مجموعه پیشینه‌ای بسیار قدیمی‌تر دارد و در گذشته به عنوان محل استقرار و پذیرایی از زائران نیز مورد استفاده قرار می‌گرفت. ibna.ir/x6Jds @ibna_official

🔰محمود فتوحی درباره‌ی افول زبان فارسی در شبه‌قاره گفت؛ چگونه فارسی در هند از زبان یک تمدن به زبان حاشیه تبدیل شد؟ 🔸محمود فتوحی در نشست «چرا زبان فارسی در هند با آن همه شکوه کم‌رنگ شد؟» در کتابفروشی خوارزمی، تاریخ چندصدساله حضور فارسی در شبه‌قاره را بررسی کرد؛ از روزگاری که این زبان محور سیاست، ادبیات و عرفان بود تا دوره‌ای که اختلاف‌های درونی، تغییرات فرهنگی و سیاست زبانی بریتانیا جایگاه آن را دگرگون کرد. 🔸️به گفته فتوحی، زبان فارسی در قرن‌های شانزدهم، هفدهم، هجدهم و حتی نوزدهم، یکی از پایه‌های اصلی اداره و فرهنگ در چند امپراتوری بزرگ بود. او افزود: «زبان فارسی بستر یک امپراتوری بود. سه امپراتوری امور سیاسی‌شان را با این زبان پیش می‌بردند. در واقع سیاست، فرهنگ، ادبیات و حتی تجربه معنوی در سه امپراتوری روی ریل فارسی حرکت می‌کرد.» 🔸او به ظهور شاعران بزرگی چون امیرخسرو دهلوی اشاره کرد و گفت: «این زبان آن‌قدر توان حضور داشت که شاعری مثل امیرخسرو دهلوی، حسن دهلوی و بسیاری دیگر در آن فضا شکل گرفتند.» 🔸️فتوحی تذکره‌های فارسی هند را یکی از مهم‌ترین منابع تاریخ ادبیات دانست و ادامه داد: «آنچه ما امروز به عنوان تاریخ ادبیات می‌نویسیم، بخش زیادی‌اش از همین تذکره‌ها آمده است. اما کسی باید این‌ها را با دقت بخواند و مسائل فرهنگی و اجتماعی درون آن‌ها را استخراج کند. تذکره‌ها فقط فهرست شاعران نیستند، بلکه تصویری از جامعه آن دوره ارائه می‌کنند. در تذکره‌ها شما یک شهر ادبی می‌بینید؛ شهری که در آن فقیه، صوفی، ملحد، شاعر درباری، کاسب و آدم‌های عادی کنار هم حضور دارند. این ویژگی تذکره‌های هند اهمیت تاریخی زیادی دارد. یک شاعر ممکن است فقط یک بیت خوب داشته باشد، اما همان یک بیت باعث می‌شود وارد تذکره شود. این یک نگاه مهم فرهنگی است؛ اینکه ارزش ادبی را از جایگاه اجتماعی فرد جدا کنیم.» ibna.ir/x6Jjm @ibna_official

🔰در نشست بررسی مجموعه‌ «سی نمایشنامه» نغمه ثمینی مطرح شد؛ نمایشنامه‌های نغمه ثمینی شاهدی‌اند بر روزگاری که در آن زندگی کردیم 🔸️انتشار «مکاشفات جادو» مجموعه‌ی سی نمایشنامه‌ی نغمه ثمینی منتشر شده در نشر نی، بهانه‌ای شد تا جمعی از اهالی تئاتر از مسیر چند دهه‌ای این نمایشنامه‌نویس، تجربه‌های مشترکشان با او، نسبت میان متن و اجرا و دشواری‌های نوشتن در سال‌های گذشته سخن بگویند. 🔸️مرشدی گفت که خواندن صفحات ابتدایی کتاب، مخاطب را با دو مسیر هم‌زمان روبه‌رو می‌کند: «وقتی ابتدای کتاب را می‌خوانیم، واقعاً یک طرف خود نمایشنامه‌هاست و یک طرف اتفاقی که پشت سر آن‌هاست؛ انگار با یک تاریخ مختصر نمایشنامه‌نویسی در ایران مواجه می‌شویم.» 🔸️مرشدی تأکید کرد که این تنها به نوشته‌ شدن نمایشنامه‌ها مروبط نمی‌شود، بلکه نوشته‌های ابتدای «مکاشفات جادو» تاریخ اجرا کردن، موانع و دشواری‌هایی است که نمایشنامه‌نویسان و گروه‌های تئاتری در سال‌های مختلف با آن مواجه بوده‌اند. از جمله نغمه ثمینی و دیگر هنرمندانی که اجراهایشان بخشی از حافظه‌ی تئاتر معاصر ایران را ساخته است.» 🔸️ثمینی معتقد است بسیاری از موانعی که در مسیر فعالیت هنری وجود داشته‌اند، به جای توقف، تبدیل به زمینه‌ای برای خلق اثر شده‌اند. او گفت: «هر مانعی ایده می‌دهد برای نمایشنامه‌ی بعدی.» 🔸️او درباره‌ی شکل‌گیری نمایشنامه‌ی «هیولاخوانی» توضیح داد: «این نمایشنامه دقیقاً از بلایی که سر نمایشنامه‌ی «خانه» آمد نوشته شد. من انقدر کلافه بودم که چرا اجازه نمی‌دهند این نمایشنامه منتشر شود، فکر کردم پس باید درباره‌ی همین مانع بنویسم.» 🔸️ماهیان با اشاره به جایگاه ثمینی در تئاتر معاصر ایران، این مسیر را حاصل سال‌ها نوشتن، آموزش و ساختن دانست و با اشاره به کتاب «مکاشفات جادو» گفت: «باید همین‌طور از این هیولاها بسازی؛ نتیجه‌اش هم می‌شود هیولاهایی که سی سال بعد دوباره درباره‌شان حرف می‌زنیم.» ibna.ir/x6Jjk @ibna_official

🔰سامی صالحی ثابت در گفت‌وگو با ایبنا: نوجوان عامل بحران نیست؛ قربانی زخم‌های نسل‌های قبل است 🔸سامی صالحی ثابت گفت: هنگامی که تئاتر، ادبیات نمایشی و به‌طور کلی هنر، با زبانی لطیف و از دریچه سرگرمی به مسائل جدی انسان، به‌ویژه مسائل نوجوانان، جوانان و خانواده‌ها وارد می‌شود، چند گام از آموزش مستقیم، نصیحت و قضاوت جلوتر است. زمانی که این مفاهیم از طریق هنر منتقل می‌شوند، مقاومت طبیعی مخاطب نیز شکسته می‌شود. 🔸️یکی از مهم‌ترین اهداف این کتاب، تغییر نگاه جامعه به نوجوان است. نوجوان عامل بحران نیست و عنصر شرور یا خطرناکی هم محسوب نمی‌شود. جامعه هنوز ظرفیت‌ها و توانمندی‌های دوران نوجوانی را به‌درستی نمی‌شناسد و متوجه نیست که توسعه، بهبود و رشد جامعه بیش از هر زمان دیگری به نوجوانان و سرمایه‌گذاری بر این دوره وابسته است. آنچه امروز می‌بینیم، این است که نوجوان در بستر جامعه‌ای که خود گرفتار انواع بحران‌هاست، دچار آسیب می‌شود. نوجوانی که سرشار از امید، جسارت، توانمندی و آرزوست، در جامعه‌ای بیمار و زخمی، قربانی زخم‌های پیشین می‌شود. 🔸️ما نیاز داریم مهارت تاب‌آوری را به نسل جوان آموزش دهیم؛ تاب‌آوری به معنای صبر و تحملی پویاست. لازم است این مفاهیم را برای نوجوان تشریح کنیم و نشان دهیم چرا به آن‌ها نیاز دارد و چگونه می‌توانند در فهم مسئله، حل مسئله و بازنمایی مشکلات به او کمک کنند. 🔸️وقتی درباره یک نیاز انسانی و یک مسئله واقعی صحبت نکنیم و آن را به پستو ببریم، فرد را بدون آموزش، آگاهی و اطلاعات معتبر با مسئله تنها گذاشته‌ایم. طبیعی است که در چنین شرایطی احتمال بروز انحراف، آسیب و تروما افزایش پیدا می‌کند. این نمایشنامه دعوتی است به بلند و بی‌پرده سخن گفتن درباره زخم‌ها و مسائلی که سال‌ها از ترس یا شرم درباره آن‌ها سکوت کرده‌ایم؛ زیرا همین سکوت به معضلی تبدیل شده که آسیب‌های بیشتری را رقم زده است. ibna.ir/x6Jgb @ibna_official

🔰نقد و بررسی «صلحی که همه صلح‌ها را بر باد داد»؛ ریشه‌های بحران در خاورمیانه 🔸کتاب «صلحی که همه صلح‌ها را بر باد داد» درباره فروپاشی امپراتوری چند صد ساله عثمانی در پایان جنگ جهانی اول و پیامدهای آن فروپاشی امپراتوری‌های غربی، ایجاد اتحاد جماهیر شوروی و تا حد کمتری، خود مردم خاورمیانه است. در مقیاسی باز هم بزرگ‌تر، این کتاب به ریشه‌های سیاسی خاورمیانه امروزی می‌پردازد. 🔸️دیوید فرامکین نویسنده کتاب «صلحی که همه صلح‌ها را بر باد داد»، از پس این چالش برمی‌آید. او ماجراجویی «نیل سفید» آلن مورهد را با درام «توپ‌های ماه اوت» باربارا تاکمن ترکیب می‌کند. اغراق است اگر بگوییم «صلحی برای پایان دادن به همه صلح‌ها» به خوبی آن آثار کلاسیک محبوب موفق است - در واقع، یک نقص بزرگ دارد - اما با آنها رقابت می‌کند. 🔸️فرامکین، مانند مورهد و تاکمن، مورخی غیرآکادمیک است (در واقع یک وکیل بین‌المللی، هرچند از سبک روایت سرراست او هرگز نمی‌توان این را حدس زد). گاهی اوقات برای قابل فهم کردن کار مورخان دانشگاهی برای مخاطب عام، به یک فرد خارجی نیاز است. و گاهی اوقات موضوعاتی وجود دارد که آنقدر در مورد آنها نوشته شده که برای جمع‌بندی همه چیز به طور قانع‌کننده اما نه ساده‌انگارانه، به یک کتاب واحد نیاز است. آقای فرامکین در هر دو مورد امتیاز دارد. او با تکیه بر تعداد زیادی از مطالعات تخصصی که قبلاً هرگز به طور رضایت‌بخشی ترکیب نشده‌اند، فرد مناسبی در زمان مناسب است. 🔸️این کتاب به این معنا انگلیسی‌محور است که به منابع انگلیسی‌زبان متکی است و عمدتاً بر اقدامات و تصمیمات نظامی بریتانیا تمرکز دارد. با این وجود، بخش‌های ترکی و روسی داستان به طور مؤثر و با کمک آثاری مانند ریچارد اولمن در مورد بریتانیا و انقلاب روسیه روایت می‌شود. آقای فرامکین همچنین با موفقیت شرح می‌دهد که چگونه رقابت زمان جنگ بین بریتانیا و فرانسه بر سر سوریه، لبنان و فلسطین به بخشی از بازی بزرگ تبدیل شد. پس از آنکه ژنرال سر ادموند آلنبی در 11 دسامبر 1917 وارد اورشلیم شد و فلسطین را به اشغال بریتانیا درآورد، امیدهایی در چندین دفتر دولتی در سراسر لندن ایجاد شد که ادعاهای فرانسه در این منطقه ممکن است به حداقل برسد. ibna.ir/x6HHf @ibna_official

🔰گفت‌وگو با یاسر میردامادی در باب کتاب «گفت‌وگو؛‌ آیین حق‌جویی»؛ در جست‌وجوی سنت گمشده‌ گفت‌وگو 🔸حقایقی که بر زبان نیایند زهرآگین می‌شوند یاسر میردامادی گفت:‌جامعه‌ای که در بحران‌ها همه‌ پل‌های گفت‌وگو را پشت سر خود ویران کند توان خروج از بحران را نیز از دست خواهد داد. گفت‌وگو تضمین نمی‌کند که همه‌ی اختلاف‌ها از میان بروند اما این امکان را فراهم می‌سازد که انسان‌ها دوباره یکدیگر را نه صرفاً به عنوان «موضعِ رقیب» بلکه به عنوان «انسان» ببینند. این، نخستین و ضروری‌ترین گام برای بازسازی جهان مشترک است. 🔸️در چارچوب مفهومیِ کتاب، گفت‌وگو دقیقاً در نقطه مقابل «مکابره» می‌نشیند (مکابره یعنی ستیزه‌جویی و تلاش برای ساکت کردن رقیب به هر قیمتی، یا به تعبیر عامیانه کل‌کل). دلیل این نام‌گذاری به درک خاصی از سرشت حقیقت گره خورده است. حقیقت نه امری تماماً ذهنی و سلیقه‌ای است تا در دام نسبی‌انگاری بیفتیم و گفت‌وگو بی‌ثمر و بلاموضوع شود، و نه شیئی ایستا، مطلق و در انحصار فرد است که نیاز به جست‌وجو و نقد را از اساس منتفی کند. حقیقت، دست‌کم حقیقت اجتماعی، ماهیتی بین‌الاذهانی دارد؛ به این معنا که شیء آماده‌ای در گوشه‌ای از جهان نیست که بتوان آن را یک‌جا دریافت، بلکه کوششی جمعی، زنده، دائمی و برخاسته از دل تضارب آراء است. بنابراین، گفت‌وگو صرفاً ابزاری برای تبادل اطلاعات یا اقناع رقیب نیست بلکه آیین پویایی است که انسان‌ها از طریق آن افق‌های فهم خود را به یکدیگر نزدیک می‌کنند، خطاهایشان را در معرض سنجش قرار می‌دهند و امکان تقرب به حقیقت را فراهم می‌آورند. 🔸نکته تأمل‌برانگیز در زیستِ فکری او پیوند میان کارنامه عملی و دغدغه‌های نظری‌اش است. او سال‌ها در شهرهای بورسا و استانبول بر مسند قضاوت تکیه زد و سرانجام به سبب ضعف بینایی از این منصب کناره گرفت تا یکسره به تألیف بپردازد. می‌توان به‌جد گمان برد که همین تجربه زیسته در مقام قاضی، یعنی جایی که صحن دادگاه آوردگاه بحث و جدل‌های مستمر میان شاکی و متشاکی است و در چنین فضایی رعایت قواعد گفت‌وگو اهمیتی حیاتی می‌یابد، او را به کشف و تدوین آداب گفت‌وگوی انتقادی و ضابطه‌مند کردنِ استدلال‌ورزی سوق داده باشد. 🔸️ترویج فرهنگ گفت‌وگو اهمیت به‌سزا دارد اما این مهم نمی‌تواند به توصیه‌های اخلاقیِ انتزاعی یا صرفِ انتشار آثار مکتوب محدود بماند بلکه تحقق آن مستلزم دگرگونی و مداخله در دو ساحت متمایز اما به‌هم‌پیوسته است: ساحت فردی و ساحت اجتماعی. در ساحت فردی توجه به این نکته مهم است که گفت‌وگو لزوماً بر بستر اشتراک در باورها شکل نمی‌گیرد بلکه نقطه‌ عزیمت آن «مسأله‌ی مشترک» و ریشه‌ای‌تر از آن «دردآگاهی» است. تا زمانی که افراد درک نکنند که در چالش‌ها یا رنج‌های بنیادی اجتماعی شریک‌اند و به تنهایی از عهده‌ی حل‌شان برنمی‌آیند، انگیزه‌ای برای گوش سپردن به دیگری نخواهند داشت. ورود به گفت‌وگو مستلزم داشتن تواضع معرفتی و قبول خطاپذیری است. ibna.ir/x6JhT @ibna_official

🔰از کریستف کلمب تا بیل گیتس؛ ۱۵ نامه‌ای که مسیر تاریخ را تغییر دادند 🔸تاریخ را معمولاً با جنگ‌ها، انقلاب‌ها، معاهده‌ها و سخنرانی‌های بزرگ به یاد می‌آوریم، اما بسیاری از مهم‌ترین نقاط عطف جهان با نامه‌هایی رقم خورده‌اند که گاه تنها برای یک مخاطب نوشته شده بودند. نشریه «کوارتز» در گزارشی، ۱۵ نامه تأثیرگذار دو هزار سال گذشته را معرفی کرده است؛ مکاتباتی که از شکل‌گیری جنبش‌های دینی و علمی تا آغاز جنگ‌ها، تغییر مرزهای سیاسی و تحولات فناوری، نقشی تعیین‌کننده در تاریخ ایفا کرده‌اند. 🔸پیش از ظهور تلفن، پست الکترونیک و شبکه‌های ارتباطی امروز، نامه مهم‌ترین ابزار انتقال اندیشه، تصمیم و قدرت بود. گاه نامه‌ای که در چند ساعت نوشته می‌شد، سرنوشت ملت‌ها را تغییر می‌داد، جنگی را آغاز می‌کرد، بحرانی را پایان می‌داد یا زمینه‌ساز انقلابی علمی و سیاسی می‌شد. 🔸نامه‌هایی که برخی برای یک فرد نوشته شدند و برخی دیگر مخاطبانی میلیونی داشتند، اما همگی در بزنگاه‌های تاریخی توانستند مسیر رویدادها را تغییر دهند. 🔸نامه مهاتما گاندی به لرد ایروین (۱۹۳۰) مهاتما گاندی در آستانه «راهپیمایی نمک» نامه‌ای خطاب به لرد ایروین، نایب‌السلطنه بریتانیا در هند، نوشت و سیاست‌های استعماری لندن را به چالش کشید. او در این نامه خواستار لغو مالیات نمک و پایان برخی قوانین ناعادلانه شد و هشدار داد در صورت بی‌توجهی دولت، مبارزه‌ای مسالمت‌آمیز را آغاز خواهد کرد. بی‌پاسخ ماندن این نامه به راهپیمایی تاریخی نمک و آغاز جنبش گسترده نافرمانی مدنی انجامید. این اقدام نه تنها استقلال‌طلبی هند را شتاب بخشید، بلکه بعدها به الگویی برای جنبش‌های بدون خشونت در سراسر جهان تبدیل شد. 🔸نامه مارتین لوتر کینگ از زندان بیرمنگام (۱۹۶۳) مارتین لوتر کینگ این نامه را در دوران بازداشت خود در زندان بیرمنگام آلاباما و در پاسخ به روحانیونی نوشت که اعتراض‌های مدنی را «شتاب‌زده» می‌دانستند. او در این متن استدلال کرد که «عدالتی که به تأخیر بیفتد، عدالت نیست» و از حق نافرمانی مدنی در برابر قوانین ناعادلانه دفاع کرد. این نامه به یکی از مهم‌ترین متون جنبش حقوق مدنی آمریکا تبدیل شد و نقش مهمی در جلب حمایت افکار عمومی از مبارزه با تبعیض نژادی ایفا کرد. امروزه نیز این متن از آثار کلاسیک اندیشه سیاسی و حقوق بشر به شمار می‌رود. ibna.ir/x6J3w @ibna_official

🔰شبیخون طاعون و جنگ به کتابخانه‌ها؛ ریاضیات درباره کتاب‌های گمشده چه می‌گوید؟ 🔸تصور کنید بیش از نیمی از داستان‌های حماسی قرون وسطی که امروز شیفته آن‌ها هستیم، هرگز به دست ما نرسیده‌اند. یک تیم تحقیقاتی با استفاده از مدل‌سازی ریاضی و شبیه‌سازی مسیر تکثیر نسخه‌های خطی، متوجه شده است که چگونه حوادثی مثل جنگ و طاعون، بخش عظیمی از تاریخ مکتوب شوالیه‌ها را در تاریکی فرو برده‌اند. 🔸رابطه جالب میان تبارشناسی موجودات زنده و دست‌نویس‌های قدیمی، نخستین بار در قرن نوزدهم توجه دانشمندان را جلب کرد. ژولین راندون–فورلینگ (Julien Randon-Furling)، ریاضی‌دان مرکز بورلی در مدرسه عالی نرمال پاریس–ساکلی، با الهام از تلاش‌های مایکل پی. ویتزمن (Michael P. Weitzman) در دهه‌های ۷۰ و ۸۰ میلادی، با استفاده از مدل‌های کامپیوتری به شبیه‌سازی مسیر تکثیر داستان‌های شوالیه‌ای از قرن دوازدهم به بعد پرداخت تا بفهمد چه مقدار از این میراث به دست ما رسیده است. ibna.ir/x6J39 @ibna_official

🔰روایتی از فرهنگ کتاب‌خوانی در هند؛ چگونه یک بازار هفتادساله، دهلی را کتاب‌خوان کرد؟ 🔸هر یکشنبه صبح، در نزدیکی دروازه دهلی، صدها فروشنده کتاب دست‌دوم بساط خود را پهن می‌کنند و هزاران جلد کتاب در ژانرهای مختلف، از رمان و فلسفه تا کتاب‌های درسی و آثار کودک، در برابر علاقه‌مندان قرار می‌گیرد. «بازار کتاب یکشنبه» که بیش از ۷۰ سال قدمت دارد، امروز یکی از مهم‌ترین نمادهای فرهنگ کتاب‌خوانی در پایتخت هند به شمار می‌رود. 🔸با افزایش شمار دانشجویان و گسترش دانشگاه‌ها در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰، نیاز به کتاب‌های ارزان‌قیمت افزایش یافت و فروشندگان کتاب‌های دست‌دوم به‌تدریج در پیاده‌روهای داریاگنج مستقر شدند. این بازار در سال ۲۰۱۹ به محوطه «ماهیله هات» منتقل شد، اما همچنان نام و هویت تاریخی خود را حفظ کرده است. 🔸امروز بیش از ۳۲۰ کتاب‌فروش هر هفته در این بازار حضور دارند. کتاب‌ها از منابع مختلف، از جمله ناشران، کتاب‌های دست‌دوم دانشجویان، کتابخانه‌های شخصی و مراکز خرید ضایعات تهیه می‌شوند. فروشندگان پس از پاک‌سازی و دسته‌بندی کتاب‌ها، آنها را با قیمت‌هایی بسیار پایین‌تر از بازار عرضه می‌کنند. ibna.ir/x6HYX @ibna_official