🔰مولف «شرق‌گرایی و شرق‌زدگی»: تاریخ نگاری در «جوامع جماعتی» برساخته است 🔸 مولف کتاب «جماعت و جامعه» و «شرق‌گرایی و شرق‌زدگی» گفت: در جوامع جماعتی، تاریخ‌نگاری برساخته است، یعنی تاریخ را می‌سازند. 🔸حوزه عمومی ایران قبل از انقلاب حوزه عمومی خرده بورژوازی بود و نماینده اجتماعی آن نیز روشنفکران بودند. 🔸 الان در جامعه ایران شاهد تحولی هستیم به این شکل که من احساس می کنم الان طبقه متوسط به رغم اینکه از لحاظ مالی در حال ضعیف شدن است، دارد کم کم حوزه عمومی جامعه ایرانی را تسخیر می‌کند و وقتی شروع به کار کردن ، نماد پیدا می‌کند. 🔸عامل تعیین کننده دیگری که یکی از مشخصات جماعت نیز محسوب می‌شود، هویت اولیه است که شامل پنج هویت است، هویت اولیه نژادی، قومی، زبانی، دینی و مذهبی و این در هویت‌ها در ساختار جماعتی تاثیر گذار است. فرد در این ساختار مثلا اول خودش را فارس می‌داند و سپس شهروند می‌داند در حالیکه در جوامعی مثل فرانسه یا آلمان، فرد ابتدا خودش را شهروند می داند. 🔸حوزه عمومی در جامعه ایرانی عمدتاً تحت تأثیر خرده‌بورژوازی شکل گرفته است؛ حوزه‌ای که از دهه ۱۳۴۰ و پیش از انقلاب، دامنه نفوذ آن به سراسر کشور گسترش یافت و بر مناسبات اجتماعی و فرهنگی جامعه تأثیر گذاشت. اگر این فرایند تداوم یابد و طبقه متوسط ایران بتواند در فضایی مسالمت‌آمیز و بر پایه همکاری و همیاری، آمال، مطالبات و آرزوهای خود را در جامعه محقق کند، می‌توان انتظار داشت که تحولی اساسی در مسیر توسعه اجتماعی و فرهنگی ایران شکل بگیرد و جایگاه ایران در میان کشورهای توسعه‌یافته نیز دستخوش تغییر شود. ibna.ir/x6Kdw @ibna_official

🔰مدیر عامل خانه کتاب و ادبیات ایران تشریح کرد؛ فرایند پرداخت ۸ هزار میلیارد ریال تسهیلات کم‌بهره به ناشران و کتابفروشی‌ها اعلام شد 🔸مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران فرایند و نحوه پرداخت تسهیلات کم‌بهره به ناشران و کتابفروشی‌ها را تشریح کرد. 🔸در طراحی این فرایند، مسئله اصلی شناخت دقیق فعالان حوزه کتاب و ایجاد یک قاعده روشن برای تخصیص منابع بود. منابع مالی زمانی می‌توانند به تقویت فعالیت اقتصادی کمک کنند که مسیر شناسایی متقاضی، ارزیابی سابقه فعالیت و تعیین میزان تسهیلات برای همه روشن باشد. به همین دلیل، اطلاعات موجود در خانه کتاب و ادبیات ایران، شاخص‌های کمی فعالیت و شناخت تخصصی تشکل‌های صنفی در کنار یکدیگر قرار گرفتند. 🔸️اطلاعات رسمی و شناخت حرفه‌ای در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند، روند جست‌وجو و ارزیابی متقاضیان بهتر صورت می‌گیرد. تشکل‌های صنفی سال‌ها با ناشران و کتابفروشان در ارتباط بوده‌اند و شناخت آنها از سابقه فعالیت حرفه‌ای می‌تواند اطلاعات موجود در سامانه‌ها را تکمیل کند. این همکاری، اعتماد میان نهادهای درگیر در فرایند تخصیص منابع را نیز تقویت می‌کند. 🔸۵۴درصد از ناشران واجد شرایط دریافت این تسهیلات تهرانی و ۴۶ درصد ناشران دیگر استان‌ها هستند. همچنین ۲۲ درصد کتابفروشان واجد شرایط دریافت این تسهیلات از تهران و ۷۸ درصد بقیه فروشگاه‌های کتاب دیگر استان‌های کشور هستند. 🔸 تجربه این فرایند نشان می‌دهد که تخصیص منابع مالی در حوزه فرهنگ به مجموعه‌ای از اطلاعات، قواعد و روابط حرفه‌ای نیاز دارد. خانه کتاب اطلاعات و سابقه فعالیت فعالان این حوزه را در اختیار دارد، تشکل‌های صنفی شناخت حرفه‌ای خود را به این مجموعه اضافه می‌کنند و بانک ظرفیت مالی لازم را فراهم می‌کند. قرار گرفتن این ظرفیت‌ها در یک سازوکار مشخص می‌تواند مسیر دسترسی ناشران و کتابفروشان به منابع مالی را روشن‌تر و قابل پیش‌بینی‌تر کند. بهرحال این منابع که توسط مجموعه معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با عاملیت خانه کتاب و ادبیات ایران و بنیاد علوی با عاملیت بانک سینا در حال پرداخت است، یکی از گام‌های مهمی است که تلاش کردیم در این شرایط اقتصادی کشور برای کمکی حداقلی در جهت اعتلای فرهنگ کشور و روشن ماندن چراغ نشر، برداریم. جا دارد از زحمات بنیاد علوی در حمایت از اهالی صنعت نشر تشکر ویژه داشته باشم. ibna.ir/x6Kfr @ibna_official

🔰رونق دوباره کتابفروشی‌ها؛ محبوبیت دوباره کتابفروشی‌ها در آمریکا 🔸نیویورک‌تایمز در گزارشی به محبوبیت دوباره کتابفروشی‌ها در آمریکا پرداخته و نشان می‌دهد برخلاف پیش‌بینی‌هایی که زمانی اینترنت، کتاب‌های دیجیتال و فروشگاه‌های آنلاین را تهدیدی برای کتابفروشی‌های سنتی می‌دانستند، علاقه مردم به این فضاها نه‌تنها از بین نرفته، بلکه در سال‌های اخیر افزایش یافته است. 🔸«ام‌جی فرانکلین»، مجری مهمان این قسمت، همراه با «سارا دایموند»، تهیه‌کننده برنامه، به کتابفروشی McNally در جنوب منهتن رفتند و با «سارا مک‌نالی»، مالک این کتابفروشی، درباره تجربه اداره یک کتاب‌فروشی و رابطه مردم با این فضاها گفت‌وگو کردند. مک‌نالی این کتابفروشی را به خانواده‌ای تشبیه کرد که سال‌ها با آن زندگی کرده است. 🔸او گفت کتابفروشی‌ها فقط محل خرید کتاب نیستند و گاهی به فضایی برای شکل‌گیری روابط انسانی تبدیل می‌شوند. به گفته مک‌نالی، در کتابفروشی‌های او بارها مراسم خواستگاری و حتی عروسی برگزار شده است؛ زیرا برخی زوج‌ها نخستین‌بار در میان قفسه‌های کتاب با یکدیگر آشنا شده‌اند. او افزود که کارکنان کتابفروشی هر هفته درباره راه‌هایی برای ایجاد فضایی که کتاب‌خوان‌ها بتوانند یکدیگر را پیدا کنند و با هم ارتباط برقرار کنند، گفت‌وگو می‌کنند. 🔸مجری برنامه نیز با اشاره به نقش اینترنت گفت برخلاف نگرانی‌های گذشته، اینترنت الزاماً به نابودی کتابفروشی‌ها منجر نشده است. به اعتقاد او، شبکه‌های اجتماعی و الگوریتم‌های اینترنتی باعث شکل‌گیری جوامع علاقه‌مند به ژانرها و موضوعات خاص شده‌اند و همین افراد در مرحله بعد به دنبال مکان‌های واقعی برای ملاقات با دیگر علاقه‌مندان هستند ibna.ir/x6JNZ @ibna_official

🔰راز آفرینش در عصر هوش مصنوعی؛ چرا الگوریتم‌ها هرگز شاعر نمی‌شوند؟ 🔸شعر حاصل چیدمان واژه‌ها نیست؛ عصاره رنج زیسته است. هوش مصنوعی شاید تمام واژگان جهان را در مشت داشته باشد، اما چون بدنی برای چشیدن طعم هراس، فقدان و شکست ندارد، دستش از جوهر واقعی هنر کوتاه می‌ماند 🔸هوش مصنوعی شاید هرگز شعری اصیل نسازد؛ زیرا شعر نه از دل زبان، که از عمق تجربه زاده می‌شود. تجربه انسانی یعنی تصادم مداوم میان آرزوها و سنگلاخ واقعیت؛ یعنی نقض پیش‌بینی‌ها و آوار شدن نقشه‌ها. ما به این تجربه «رنج» می‌گوییم. 🔸رنج، بهای سنگین آگاهی و توانایی ما برای عشق ورزیدن و تاب آوردنِ فقدان است. رنج پدیده‌ای کاملاً زیستی و متکی به تن است؛ از ترشح هراس در غدد تا انقباض حسرت در رشته‌های عصبی. یک شبه‌آگاهی بی‌جسم و مکانیکی اساساً قادر به درک این تجربه و کیمیاگری با آن نیست؛ تبدیلی که ما آن را «هنر» می‌نامیم. ماشین از شکست معاف است، چون فراتر از کدهای دستوری‌اش چیزی را نمی‌شناسد. ما می‌نویسیم تا برای بهتِ زنده بودن زبانی پیدا کنیم. ibna.ir/x6JMD @ibna_official

🔰روایت ایبنا از کتابفروشی‌های محلی پایتخت - ۳۶ کتاب، رنگ و زنی که راه خودش را رفت 🔸در این کتابفروشی، بوی کاغذ و کمی رنگ در فضا پیچیده است؛ رنگ‌هایی که شاید رد دست صاحب کتابفروشی باشند. 🔸وقتی وارد این کتابفروشی که در کنار خیابان وصال شیرازی قرار دارد می‌شویم، به غیر از کتاب، هیچ کالای دیگری به فروش نمی‌رسد؛ فقط تعدادی کارت‌پستال از نقاشی‌های او. کتاب‌هایی که در قفسه‌های چوبی جا خوش کرده‌اند، آثاری در حوزه هنر، شعر، تاریخ، ادبیات، رمان و فلسفه هستند. اگر دنبال اصالت باشیم، به این کتابفروشی می‌رسیم. 🔸مدیر این کتابفروشی، شیرین اتحادیه، هنرمند نقاش است؛ هنرمندی که بیش از ۲۸ نمایشگاه انفرادی و ۴۵ نمایشگاه گروهی در داخل و خارج از کشور برگزار کرده است. 🔸اتحادیه خود را تعریف نمی‌کند. لازم نمی‌بیند بگوید چه چیزهایی کشیده، چه کتاب‌هایی خوانده و چه روزهایی را در کتابفروشی «کتاب آزاد» پشت سر گذاشته است. 🔸️اتحادیه می گوید: «نباید درباره همه‌چیز توضیح داد. خوب، الان شاهدیم کتابفروشی‌های لوکس و کتاب‌های گران در سنترها و مال‌ها تأسیس شده‌اند و شرایط ضدونقیض زیادی به وجود آمده است. «کتاب آزاد» اگر می‌خواست متظاهر باشد، شاید تا الان ادامه پیدا نمی‌کرد. علاقه‌مند هستم این کتابفروشی همین شکلی باقی بماند. درست است مدرن شدن بسیار خوب است، ولی به‌نظرم دارد از مدرنیسم نوعی سوءاستفاده می‌شود. مدرنیسم ارزان شده است.» 🔸️ «یکی از مهم‌ترین دلایلم برای ادامه فعالیت در کتابفروشی، ارتباط من با بیرون کتابفروشی یعنی مردم است. بسیار به این حرفه علاقه‌مندم. در کنج که بنشینی، حتی از تو، نقاش در نمی‌آید. نقاش باید با مردم در ارتباط باشد؛ این برای من بسیار مهم است. ارتباطم با مخاطبانی که برای خرید یا هر دلیلی وارد کتابفروشی می‌شوند، بسیار خوب و مهم است. وقتی با مخاطبان گفت‌وگو می‌کنم و تعامل دارم از آن‌ها یاد می‌گیرم؛ یکی از مزایای مهم کتابفروشی همین است. هر فردی به دلیلی وارد کتابفروشی می‌شود. دقیقاً مثل نقاشی که هر تابلو حال‌وهوای مشخص خود را دارد.» ibna.ir/x6K7b @ibna_official

🔰نوشتار محمود فاضلی‌بیرجندی، پژوهشگر تاریخ ایران؛ تاریخی سربه‌­سر ایستادگی بر سر خاک و میهن شاهنامه؛ شناختن از زبان یک هم­‌میهن دانای میهن‌­دوست دلسوز به نام فردوسی 🔸محمود فاضلی‌بیرجندی گفت: تاریخ هر مردم، زندگی­نامه ایشان است. تاریخ ما، زندگی­نامه ما، تاریخ دروغ و دزدی و خیانت نبوده و نیست. تاریخی داریم سربه‌­سر ایستادگی بر سر خاک و میهن. ایرانیان در راه این ایستادگی بارها و بارها از جان گذشته‌­اند، از خاک و از خانه نگذشته‌­اند. این روایت را نیاوردم تا شور برانگیزم. می­‌خواهم بگویم همین نکته ساده است که اکنون ما را بر سر آن آورده تا شاهنامه بخریم و بخوانیم. 🔸ایرانی شاهنامه می‌خرد تا بگوید می‌خواهم خودم را بشناسم. یعنی که سخن دیگری را باور ندارم که سال‌های سال در گوش من می‌خواند تاریخ ایران تاریخ نکبت و غارت و ستم است. امروز ایرانی دریافته همان‌ها که چنین آموزش‌هایی از تاریخ می‌دادند خود بدتر و بزرگتر ستمکاران و غارتگران میهن بودند. چه غارت مال، چه غارت اندیشه. دریافته که تاریخ ایران، هر چه هست، از خوب تا بد، از شکست تا پیروزی؛ ساخته و پرداخته دوستداران میهن است. کم نبوده زمان‌هایی که کسانی بر ما تاخته‌اند. اما مایه‌وری فرهنگ و تاریخ این سرزمین آنان را در خود گواریده است تا چندان که همان تازشگران هم ایرانی شده‌اند. نمونه‌های این سخن کم نیست. نیازی هم به برشمردن نیست تا سخن به درازا نکشد و مکررگویی نشود. 🔸آن اندازه که من دریافته‌ام این تکاپوی شناختن ایران تا گذشته‌های دیر و دور می‌رسد. نیازی فوری نیست که به آگاهی از تاریخ همروزگار برآورده شود. حتی گمانم ته‌مایه و اندرونه این تکاپوی شناختی چیزی نیست که شود آن را مثلا با نهضت شعوبیه برابر کرد. پهنای آن و ژرفای آن بسی بیشتر است از شعوبی‌گری یا حتی نوشعوبی‌گری. ایرانی امروز تشنه است تا روزگار اساطیر را بداند و بشناسد. می‌خواهد ایران را از بامدادش بداند و بشناسد. گزارش ایرانیِ آفرینش را بداند. کیومرث را بشناسد. حتی نگاه تاریخ‌نگار بزرگ نامدار ایران قدیم که محمد جریر طبری باشد به نزد ایرانیان امروز کهنه شده و خریدار ندارد. ibna.ir/x6Kgb @ibna_official

🔰کودک و زندگی در عصر صفحه‌نمایش؛ کودک را چطور وارد جهان دیجیتال کنیم؟ 🔸آشنایی کودکان با فناوری از سال‌های نخست زندگی آغاز می‌شود؛ اما چطور می‌توان میان استفاده از صفحه‌نمایش، بازی، خواب و ارتباط با خانواده تعادل برقرار کرد؟ 🔸️کودک خردسال بسیاری از چیزهایی را که روی صفحه می‌بیند، مانند یک بزرگسال تفسیر نمی‌کند. یک تصویر، صدا یا داستان برای او زمانی معنای روشن‌تری پیدا می‌کند که بتواند درباره‌ی آن با کسی حرف بزند و آن را با تجربه‌های واقعی زندگی پیوند دهد. به همین دلیل، همراهی والد در زمان استفاده از رسانه اهمیت زیادی دارد. وقتی پدر یا مادر کنار کودک می‌نشیند، درباره‌ی آنچه می‌بیند سؤال می‌کند، اسم اشیا را تکرار می‌کند یا اتفاقات داستان را به زندگی روزمره‌ی کودک ربط می‌دهد، صفحه‌نمایش از یک ابزار منفعل به فرصتی برای گفت‌وگو و یادگیری تبدیل می‌شود. توصیه‌های آکادمی اطفال آمریکا نیز بر همین همراهی تأکید دارد و برای کودکان خردسال، استفاده‌ی مشترک والد و کودک از محتوای باکیفیت را به استفاده‌ی انفرادی ترجیح می‌دهد. 🔸یکی از مهم‌ترین خطاها این است که زمان صفحه‌نمایش را جدا از سایر فعالیت‌های کودک ببینیم. یک ساعت تماشای صفحه فقط یک ساعت از شبانه‌روز نیست؛ این یک ساعت ممکن است از زمان بازی، حرکت، گفت‌وگو، کتاب‌خواندن یا خواب کودک کم کند. برای کودک خردسال، بازی آزاد اهمیت زیادی دارد. ساختن چیزی با قطعات، دویدن، نقاشی کردن، بازی با عروسک‌ها، ورق زدن کتاب، گوش دادن به قصه و حتی بی‌حوصلگی و پیدا کردن راهی برای سرگرم شدن، بخشی از فرایند رشد است. سازمان جهانی بهداشت نیز بر جایگزین کردن زمان بی‌تحرکی با فعالیت بدنی و حفظ خواب کافی تأکید دارد. بنابراین شاید پرسش بهتر این نباشد که «چقدر اجازه داریم به کودک موبایل بدهیم؟» بلکه باید پرسید: این صفحه‌نمایش چه چیزی را از زندگی کودک کنار می‌زند؟ 🔸️کودک لازم نیست هرچه زودتر با فناوری آشنا شود. برخلاف نگرانی بسیاری از والدین، دیرتر آشنا شدن با ابزارهای دیجیتال به معنای عقب ماندن از فناوری نیست. کودکان معمولاً زمانی که به فناوری نیاز پیدا می‌کنند، مهارت کار با رابط‌های دیجیتال را به‌سرعت یاد می‌گیرند. آنچه در سال‌های نخست اهمیت بیشتری دارد، ساختن توانایی‌هایی است که بعداً کودک به کمک آن‌ها بتواند از فناوری استفاده کند: زبان، توجه، کنجکاوی، حل مسئله، تعامل اجتماعی، کنترل هیجان و توانایی تشخیص و پرسشگری. به بیان دیگر، پیش از آن‌که کودک را برای جهان دیجیتال آماده کنیم، باید او را برای جهان واقعی آماده کنیم. فناوری قرار است بخشی از زندگی او باشد، نه تمام زندگی او. کودک باید بتواند صفحه را خاموش کند و همچنان چیزی برای دیدن، پرسیدن، ساختن، بازی کردن و کشف کردن داشته باشد. ibna.ir/x6Kg2 @ibna_official

🔰روایت روزهای جنگ از میان قفسه‌های کتاب؛ کتابخانه فتح‌المبین؛ جایی میان کتاب، آژیر و خاطره 🔸 کتابخانه فتح‌المبین در سال‌های دفاع مقدس مأمنی بود برای مردم؛ از دانش‌آموز و دانشجو گرفته تا رزمنده‌هایی که ساعاتی را در این کتابخانه تجدیدقوا می‌کردند. در این کتابخانه صدای ورق خوردن کتاب‌ها با آژیر خطر و صدای انفجار در هم می‌آمیخت و کتابداران و کتابخوانان، بخشی از روزهای جنگ را در میان قفسه‌ها تجربه کردند و خاطرات آن روزها، هنوز در روایت‌های کتابداران این کتابخانه زنده است. 🔸کتابخانه فتح‌المبین در سخت‌ترین روزهای جنگ، با همه تلاطم‌ها و ناملایمات تهاجم، تا اکنون که چهل و چندسال از آن روزهای تلخ و سخت جنگ می‌گذرد؛ چتر دانش خود را بر شهرستان دزفول باز کرده و در حال حاضر بیش از 50 هزار نسخه کتاب در بخش‌های مختلف (امانت، مطالعه، کودک، نشریات و…) دارد. 🔸با توجه به اسناد موجود و وجود بمباران‌های گسترده شهر دزفول، اطلاعات مستقیمی مبنی بر آسیب دیدن ساختمان کتابخانه در منابع عمومی یافت نشده است. این خود نشان‌دهنده‌ پایداری زیرساخت‌های فرهنگی شهر است. اما نقش کتابخانه‌ها به عنوان مراکزی برای حفظ روحیه و تداوم فعالیت‌های فرهنگی، در دزفول جنگ‌زده، اهمیتی مضاعف داشت. در شهری که تمام ساختارها تحت فشار جنگ بود، کتابخانه‌ها و مراکز فرهنگی، نقش مهمی در حفظ روحیه جامعه، استمرار آموزش و انتقال مفاهیم ایفاء می‌کردند. کتابخانه فتح‌المبین، به عنوان یک نهاد فرهنگی پایدار، یکی از این نهادها است. در این میان اعضای کتابخانه نیز، تلاش می‌کردند با سلاح کتاب، سنگری از اندیشه در دل جبهه‌ها باز کنند. ترویج کتابخوانی، نقش کتابداران و نیز اعضا در حفظ سرمایه‌های فرهنگی و معنوی جامعه، به‌ویژه در بزنگاه‌های تاریخی این اهمیت را دوچندان می‌کند. 🔸خاطرات روزهای جنگ در کتابخانه فتح‌المبین که قبل از جنگ تحمیلی مردم آن را با نام کتابخانه ارشاد می‌شناختند، بسیار است، خاطراتی سرشار از ترس و هیجان و اضطراب اما مملو از عشق به خدمت و عشق به کتاب و کتابخوانی. شاید ثبت این خاطرات، روزهای جنگ هشت ساله را برای آنها که در مناطق مرزی و شهرهای درگیر جنگ حضور نداشتند، ملموس کند و برگی به تاریخ سراسر شجاعت آن روزها بیفزاید. ibna.ir/x6K3F @ibna_official

🔰جایگاه حضرت معصومه (س) در گفت‌وگو با سعید طاووسی‌مسرور؛ حضرت معصومه (س) استمرار خط حضرت زهرا(س) و حضرت زینب (س) است 🔸آن‌چه که درباره زیارت حضرت معصومه (س) به صورت معتبر داریم در کتاب «کامل‌الزیارات» از امام رضا (ع) روایت شده مبتنی به این سند معتبر که هرکس فاطمه معصومه (س) را زیارت کند (عارفاً بحقّه) یعنی آشنا و آگاه به جایگاه ایشان باشد ثواب بهشت بر او لحاظ می‌شود 🔸فضیلت حضرت معصومه (س) ابعاد گسترده‌ای دارد و شاید خیلی هم برای ما روشن نباشد، چراکه متأسفانه اطلاعات اندکی از آن حضرت به ما رسیده است. اما این فضیلت صرفاً به جهت روایت حدیث غدیر نیست. و اساساً بنده این روایت را قبول ندارم و در این‌که ایشان راوی حدیث غدیر باشد و آن حدیثی که فاطمه‌ها آن را نقل می‌کنند و حدیث فواطم است، اشکالات سندی وجود دارد و انتسابش به حضرت معصومه (س) ثابت نیست. از جمله اشکالات این است که امام رضا (ع) دختری به نام فاطمه نداشته است که ایشان بخواهند از عمه‌اش فاطمه معصومه (س) روایت بکند. لذا این حدیث قابل اثبات نیست. 🔸️حضرت معصومه (س) در کنار حضرت فاطمه (س)، حضرت زینب (س) و دیگر زنان پاک، جزو یکی از نمادهای زن مسلمان است و از این جهت می‌تواند برای بانوان مسلمان، خصوصاً بانوان شیعه و ایرانی الهام‎بخش باشد، چراکه زنی است که به جایی رسیده است که اگرچه عصمت نداشته ولی به «معصومه» ملقب شده است و این می‌تواند نشان‌دهنده عصمت اکتسابی ایشان باشد و کسی است که از طرف امام معصوم (ع) برای زیارت با معرفت او مژده بهشت داده شده است و این در واقع می‌تواند برای زنان الهام‌بخش باشد که زن می‌تواند به چنین جایگاه‌هایی برسد و از حیث رشد معنوی تفاوتی با مردان ندارد ibna.ir/x6Kf8 @ibna_official

🔰از هویت تا اضطراب ملی، دال شناوری به نام شاهنامه؛ دلیل استقبال این روزهای مردم از شاهنامه چیست؟ 🔸سینا جهاندیده، پژوهشگر ادبیات، استقبال دوباره از شاهنامهٔ فردوسی در ماه‌های اخیر را نه‌فقط پدیده‌ای ادبی، بلکه «آیینی سیاسی و نمادین» می‌داند که از هراس تجزیه و تهدید تمامیت ایران ریشه می‌گیرد؛ در این خوانش، «خریدن و به خانه بردن شاهنامه» راهی برای «حفظ ایران» است. او که با یادداشتی اینستاگرامی دربارهٔ پرفروش‌شدن شاهنامه با موج واکنش‌ها روبه‌رو شد، در گفت‌وگو با ایبنا از حواشی آن می‌گوید، بخشی از این نقدها را ریشه‌دار در منازعات هویتی و سیاسی می‌داند و شاهنامه را «استعارهٔ خودِ ایران» می‌خواند. 🔸شاهنامه یک استعارهٔ بسیار چندبعدی و پیچیده است. یعنی مردم از این استعاره — همان‌طور که در آن یادداشت کوتاه هم گفتم — گاهی عینیت یک نوع به‌اصطلاح جهان ایرانی را که معتقدند، شاهنامه فشردهٔ ایران است. بنابراین خود شاهنامه می‌تواند استعاره از خود ایران باشد، یعنی حتی جسمانیت ایران، خودِ خاک ایران. بنابراین خریدن و بردن آن به خانهٔ خواننده، عمل حفظ‌کردن آن است، به خاطر هراس‌هایی که امروزه از تجزیهٔ ایران، حمله [به ایران] و همهٔ این‌ها وجود دارد. بنابراین فقط ملی‌گرایی نیست، فقط نژادگرایی نیست، فقط دفاع از هویت ملی نیست. فقط بحث دفاع روان‌شناختی است. 🔸خوب می‌دانید که ملیت در ایران یک استعارهٔ چندوجهی است؛ به تعبیر تحلیل گفتمانی، یک دال شناور. دال شناور یعنی چه؟ یعنی اینکه هر کسی یک جور خاص از این دلالت، از این دال را پر می‌کند و به نفع خودش استفاده می‌کند؛ چه مثلاً فرض بکنید حکومت، چه فرض بکنید مردم مخالف، چه مخالف، چه موافق، همه دارند از این دال استفاده می‌کنند. ibna.ir/x6Kdk @ibna_official

🔰در میان سطرهای «دختر شینا»؛ این دلتنگی‌ها هیچ‌وقت از جبهه برنمی‌گردند 🔸جنگ شاید مردها را به جبهه ببرد، اما همیشه فقط مردها را زخمی نمی‌کند. بعضی زخم‌ها برمی‌گردند؛ می‌نشینند پشت سفره، کنار تخت بچه‌ها، در اتاقی که یک نفر کم دارد و سال‌ها بعد، میان چند صفحه کتاب، دوباره دهان باز می‌کنند 🔸این کتاب، روایت زنی است که جنگ را در جبهه ندیده، اما اثر گلوله‌هایش را سال‌ها در خانه‌اش زندگی کرده است. زنی که هر بار همسرش می‌رفت، بخشی از آرامشش را همراه او می‌فرستاد و هر بار که برمی‌گشت، انگار دوباره خودش را پیدا می‌کرد. تا یک روز که دیگر برنگشت. بعد از آن، کتاب شکل دیگری پیدا می‌کند. دیگر خبری از انتظار برای صدای قدم‌های ستار نیست؛ حالا یک جای خالی واقعی وسط زندگی قدم‌خیر افتاده. جای خالی مردی که پنج فرزند از او به جا مانده و زنی که باید هم مادر باشد، هم پدر، هم پناه. 🔸شاید هم سخت‌ترین قسمت «دختر شینا» همین‌جاست؛ جایی که می‌فهمی شهادت برای یک نفر اتفاق می‌افتد، اما فقدانش برای یک خانواده، سال‌ها ادامه پیدا می‌کند. یک نفر می‌رود و چند نفر باید با «نبودنش» زندگی کنند. قدم‌خیر، اما اهل نمایش دادن رنجش نیست. دردش را آن‌قدر ساده تعریف می‌کند که گاهی همین سادگی، بیشتر از هر توصیف سنگینی آدم را می‌شکند. انگار نشسته روبه‌رویت و فقط دارد از زندگی‌اش می‌گوید؛ از روزهایی که گذشته‌اند و دیگر نمی‌شود به آن‌ها برگشت. 🔸عجیب اینجاست که «دختر شینا» اصلا از همان اول بوی شهادت نمی‌دهد. بوی زندگی می‌دهد. بوی خانه‌ای که تازه شکل گرفته، بوی بچه‌هایی که یکی‌یکی به دنیا می‌آیند، بوی دلخوری‌های زن و شوهری، بوی آشتی، بوی نگرانی و حتی آن دوست داشتنی که آدم را وادار می‌کند از رفتن کسی بترسد. و شاید همین، درد کتاب را بیشتر می‌کند. چون ما از همان ابتدا می‌دانیم پایان این عشق چیست؛ اما قدم‌خیر نمی‌داند. او فقط هر بار رفتن ستار را تحمل می‌کند و به برگشتنش دل می‌بندد. ibna.ir/x6Kgd @ibna_official

🔰 کتاب «چگونه یک خاطره را تغییر دهیم؟» از استیو رامیرز؛ آیا می‌توان گذشته را از مغز پاک کرد؟ 🔸کتاب «چگونه یک خاطره را تغییر دهیم؟» نوشته‌ی استیو رامیرز، عصب‌شناس دانشگاه بوستون، در سال ۲۰۲۵ توسط انتشارات دانشگاه پرینستون در آمریکا منتشر شده است. رامیرز در این کتاب به پژوهش‌های علوم اعصاب درباره‌ی شکل‌گیری، بازسازی و امکان تغییر خاطرات می‌پردازد 🔸یکی از بخش‌های جذاب پژوهش‌های رامیرز به امکان ایجاد ارتباط میان یک خاطره و تجربه‌ای متفاوت مربوط می‌شود. در آزمایش‌های حیوانی، پژوهشگران توانسته‌اند نورون‌هایی را که هنگام شکل‌گیری یک خاطره فعال بوده‌اند، شناسایی کنند و بعد آن‌ها را در شرایطی متفاوت دوباره فعال کنند. حیوان در چنین شرایطی می‌تواند واکنشی نشان دهد که گویی تجربه‌ی اولیه دوباره در حال رخ دادن است. 🔸 از جذاب‌ترین بخش‌های بحث رامیرز، ارتباط میان پژوهش‌های بنیادی درباره‌ی حافظه و درمان اختلالات عصبی و روان‌شناختی است. اگر بتوانیم بفهمیم یک خاطره چگونه در مغز شکل می‌گیرد، تثبیت می‌شود و دوباره فعال می‌شود، شاید بتوانیم سازوکار برخی مشکلات مرتبط با حافظه را نیز بهتر درک کنیم. 🔸️چگونه یک خاطره را تغییر دهیم؟» بیش از آن‌که وعده‌ی پاک کردن گذشته را بدهد، درباره‌ی شناخت سازوکار گذشته در مغز است. رامیرز نشان می‌دهد که خاطرات، ساختارهایی کاملاً ثابت و دست‌نخورده نیستند. آن‌ها در شبکه‌های عصبی شکل می‌گیرند، دوباره فعال می‌شوند و در فرایند یادآوری می‌توانند دستخوش تغییر شوند. از این منظر، عنوان کتاب پرسشی بزرگ‌تر از یک فناوری را مطرح می‌کند: اگر بخشی از گذشته‌ی ما در هر بار یادآوری دوباره ساخته می‌شود، تا چه اندازه می‌توانیم به حافظه‌ی خود به‌عنوان روایت دقیق زندگی‌مان اعتماد کنیم؟ ibna.ir/x6Kgg @ibna_official