🔰نگاهی به کتاب «از کرامات شیخ ما» نوشته بهزاد برهان؛
در مرز میان ایمان و تردید
🔸کرامت معمولاً در مرز میان ایمان و تردید ایستاده است. برای مؤمن، نشانهای از مقام معنوی و نزدیکی عارف به سرچشمهای قدسی است و برای شکاک، روایتی که شاید بتوان آن را با عوامل روانشناختی، اجتماعی یا تاریخی توضیح داد. اما اثر برهان، خواننده را در مقابل این پرسش قرار میدهد که حتی اگر نخواهیم درباره وقوع یک کرامت داوری نهایی کنیم، با روایت آن چه باید بکنیم.
🔸برهان در نگارش کتاب، از مفاهیمی روانشناختی همچون «آرزوانگاری» و «آرزونگری» نیز استفاده میکند تا نشان دهد زمینههای ذهنی مطلوب چگونه میتوانند بر ادراک اثر بگذارند. «خود کرامتگویی» نیز از دیگر اصطلاحات ابتکاری کتاب است؛ موقعیتی که صاحب کرامت خود راوی منحصر به فرد کرامت خویش است و تجربه خصوصی خود را بدون حضور شاهد دیگری روایت میکند. این مفاهیم نشان میدهند که نویسنده صرفاً بر آن نیست کرامت را فقط از منظر تاریخ تصوف بخواند، بلکه میخواهد سازوکارهای ذهنی، اجتماعی و روایی شکلگیری آن را نیز بررسی کند.
🔸بخش مهم دیگر کتاب به اتفاقی اختصاص دارد که «پس از تجربه کرامت» رخ میدهد. لحظهای که واقعه تمام میشود، دیگر چیزی جز خاطره و روایت در دسترس نیست. حتی صاحب تجربه نیز برای بازگویی آن باید به حافظه خود رجوع کند. شاهدان نیز همین وضعیت را دارند و روایت از یک نفر به نفر دیگر منتقل میشود. برهان این فرایند را «فرگشت روایات کرامات» مینامد، یعنی روایت در مسیر انتقال، مانند موجودی زنده از محیط خود تأثیر میپذیرد؛ بخشهایی از آن تقویت میشوند، بخشهایی ضعیف یا حذف میشوند و روایت در هر مرحله تغییر میکند. راوی ممکن است سالها بعد روایتی را بازگو کند که خودش آن را در کودکی و از طریق چند واسطه شنیده است. حافظه نیز مانند هر سازوکار انسانی دیگری خطاپذیر است و میتواند تحت تأثیر گذر زمان، تلقین، باورها و مصلحت قرار گیرد. نویسنده در یکی از بحثهای جالب خود، به عناصری در روایتهای کرامات اشاره میکند که با عبارتهایی مانند «مگر در دل او بگذشت» یا «در خاطر من آمد» خلأهای روایت را پر میکنند. به اعتقاد او، در بسیاری از حکایتهای مربوط به اشراف ابوسعید بر ضمایر، حذف این عنصر، اساساً نشانهای از کرامت باقی نمیگذارد.
ibna.ir/x6JwZ
@ibna_official
🔰بررسی کتابی از عبدالمطلب عبدالقادر حجاج؛
جنگ نسل پنجم؛ نبرد بر سر ذهن و افکار عمومی
🔸وبسایت «اسلامآنلاین» در ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۶ مطلبی دربارهی کتاب «روانشناسی دیجیتال در عصر جنگهای نسل پنجم» نوشتهی عبدالمطلب عبدالقادر حجاج منتشر کرد. این مطلب با بررسی محورهای کتاب، به نقش الگوریتمها و هوش مصنوعی در تأثیرگذاری روانی، شکلدهی به افکار عمومی و ضرورت تقویت دفاع شناختی در برابر جنگهای دیجیتال میپردازد. متن پیش رو ترجمهی این مطلب است.
🔸محور اصلی استدلال کتاب این است که جنگهای نسل پنجم دگرگونی مهمی در راهبردهای اعمال نفوذ ایجاد کردهاند؛ در این جنگها، کنترل دیگر از مسیر قدرت نظامی مستقیم اعمال نمیشود، بلکه ابزارهای پنهانِ تأثیرگذاری روانی، با میانجیگری الگوریتمها و هوش مصنوعی، نقش محوری دارند.
🔸نویسنده در همین چارچوب، مفهوم «روانشناسی دیجیتال» را بهعنوان الگویی نظری برای مطالعهی رابطهی میان فناوری دیجیتال و رفتار انسانی در بستر منازعات سیاسی و اجتماعی مطرح میکند.
🔸کتاب «روانشناسی دیجیتال در عصر جنگهای نسل پنجم» اثری قابلتوجه در کتابخانهی عربی معرفی شده است. از جمله نقاط قوت آن میتوان به رویکرد میانرشتهای و کمسابقهای اشاره کرد که روانشناسی سیاسی و اجتماعی را با علوم داده و امنیت سایبری پیوند میدهد. طرح مفاهیم نظری تازهای مانند «روانشناسی دیجیتال» و «مهندسی روانی آگاهی» و همچنین ترکیب تحلیل نظری با کاربردهای معاصر، از دیگر ویژگیهای کتاب است. اثر همچنین با بهرهگیری از الگوهای تفسیری و نمودارها، سازوکارهای پیچیدهی روانشناختی را توضیح میدهد.
ibna.ir/x6KfX
@ibna_official
🔰میزگرد نقد و بررسی «صد خلبان برتر ایران»/1
چند نکته درباره مرگ مشکوک خلبانها/ ادعاهای عجیبی درباره خلبان زندی مطرح میکنند
با احترام به نیکبخش حبیبی
🔸در میزگرد نقد و بررسی «صد خلبان برتر ایران» نکتهای درباره مرگ تعدادی از خلبانان ایرانی و عراقی بر اثر تصادف مطرح شد؛ نکتهای که محور بحث دو پژوهشگر جنگ قرار گرفت. آیا باید به این موضوع بیشتر پرداخت؟
🔸علی غفوری، مولف کتاب «صد خلبان برتر ایران» :به گمان من تا کنون کتاب جامعی درباره نیروی هوایی نداریم؛ به عبارتی سرنوشت خلبانهاست یا تاریخ جنگ، اما نیروی هوایی بهتنهایی موضوع کتابی نبوده است؛ هدف من از پژوهش این بود که بگویم اگر جنگ ایران و عراق رخ داد و اگر عراقیها در آغاز جنگ موفق نشدند، صرفاً به سبب حضور مردم در جنگ نبود؛ چون جنگ ایران و عراق جنگی مدرن بود و در این جنگ مدرن، نیروی هوایی نقش اول را داشت . از نخستین روز جنگ تا واپسین روز آن و پنج روز پس از پایان رسمی جنگ نیروی هوایی حضور داشت. با پژوهش در زمینه نیروی هوایی هدف نشان دادن توانمندی این نیرو بود و متاسفانه از آن نیروی هوایی مجرب و خلاق بعد از جنگ دیگر تشکیل نشد و اگر بار دیگر به ما حمله شود، چنان نیروی هوایی را نداشته باشیم، قطعاً آسیب خواهیم دید. امروز نیز میبینیم که هم در جنگ دوازدهروزه و هم در همین جنگ کنونی که در آن هستیم، فقدان نیروی هوایی چه اندازه خود را نشان میدهد.
🔸قبول دارم که کتاب باید مقدمه بهتری داشته باشد و حتماً احتیاج به فهرست داشت، ولی بحث محدودیت کاغذ یک دلیلش بود و دیگر اینکه گفتند اگر بر اساس حروف الفبا بنویسید، احتیاجی به فهرستی نیست. اما در حقیقت باید فهرست در اول کتاب باشد که اسم خلبان را در آن دنبال کنید.
🔸درباره مقدمه هم اشاره کنم من خیلی اهل طولانی نوشتن نیستم؛ یعنی کلاً به این نتیجه رسیدهام که خواننده ایرانی حوصله ندارد. به همین دلیل نیز درباره تاریخ خلبانها که میخوانید، همهشان در حد ۳ یا ۴ صفحه و ۵ صفحه است؛ بنابراین قلمفرسایی نکردم، چون شما امروز در خیابان اسم خلبانی را میبینید، شهید فلان، میخواهید دریابید این خلبان چه کسی بوده؛ لذا اصلاً حوصله ندارند 100 صفحه را بخوانند.
🔸محمد قبادی، پژوهشگر و تاریخنگار: برای نوشتن مقدمه، توقع من این بود که مولف بزرگوار — که سمت استادی به من دارند — مقدمهای مینوشتند و اشارهای، حتی گذرا، به خلبانها و نخستین خلبانها میکردند؛ اشاره به اولینها، کوتاه و در ضمن آن. بدون شک ایشان در این کتاب یک سری چالشها داشتند که کاملاً مشخص است؛ ای کاش طرح موضوع میکردند، این چالشها را میگفتند و مخاطب خودشان را طرف امانت و امین خودشان میدانستند و این چالشها را با او در میان میگذاشتند. ضمن اینکه توقع من بهعنوان یک خواننده این بود که مقدمه از حیث پرداختن به محتوای خود کتاب نیز غنای بیشتری داشته باشد.
🔸محسن شیرمحمد پژوهشگر: به دو شیوه — شکلی و محتوایی — میتوانیم در بررسی کتاب را در نظر بگیریم؛ خب، من بیشتر محتوایی را دوست داشتم، چون رفتم سراغ محتوایش. بله، پیش از اینکه به هر حال کتاب درباره حسن آن صحبت شود — به نظر من — و بعد در ایران معمولاً انتقاد بسیار آسان است. من فکر میکنم با یک حس باشیوه ژورنالیستی و عرق ملی، کتاب نوشتن مهم است؛ به نظر من کاری بهتر از نوشتنش این است که شما بیایید آدمهایی را… من خودم همیشه میگویم آدمهایی برای مملکت زحمت کشیدهاند؛ هزاران سال به اینجا رسیده است. همیشه میگویم این آدمها نباید اسمشان نباید گمنام باقی بماند. باید بنویسم چه آدمهایی بودند و برای مملکت چه کاری کردند، چه زحمتی کشیدند. جناب غفوری زحمت کتاب را کشیدند. چون کتاب نوشتن درباره نظامیها واقعاً شجاعت میخواهد. هر چند در محتوای کتاب اطلاعات نادرستی هم وجود دارد که در ادامه به آن میپردازیم. چون کتاب نوشته میشود باید مستندات داشته باشد در اینجا مستندات ناقص است. از طرف دیگر کتاب فهرست ندارد و به نظرم نبود فهرست کار را ناقص میکند.
ibna.ir/x6Kdr
@ibna_official
🔰گزارش تصویری
دیدار با سیفاله صمدیان در کتابفروشی وزن دنیا
🔸نشست «شاهدان عینی در روزگار جنگ» با سخنرانی سیفالله صمدیان از سلسله دیدارهای نویسندگان و خوانندگان به همت مجله سیاستنامه با همکاری سرای علوم انسانی دوشنبه (۳۰ شهریور ۱۴۰۵) در کتابفروشی وزن دنیا برگزار شد.
📸عکاس :معصومه احمدی
ibna.ir/x6Kgm
@ibna_official
🔰سیفالله صمدیان در نشست «شاهدان عینی جنگ» مطرح کرد؛
فرهنگ تصویری نداریم و عکسهایمان را راحت از دست میدهیم
🔸هفدهمین نشست از سلسله دیدارهای نویسندگان و خوانندگان مجله سیاستنامه با عنوان «شاهدان عینی جنگ» با سخنرانی سیفالله صمدیان، عکاس و فیلمساز پیشکسوت در کتابفروشی وزن دنیا برگزار شد. این نشستها با همکاری سرای علوم انسانی برگزار میشود.
🔸این عکاس و مستندساز درباره موضوعاتی مانند جنگ، عکاسی و دوران جنگ اظهار کرد: حال اگر بخواهیم از منظر عکاسی به موضوع جنگ نگاه کنیم، باید ببینیم «عکاسی و جنگ» چه معنایی دارد. اگر از منظر سیاستمداران، بهویژه سیاستمدارانی که به یک ایدئولوژی یا یک گروه خاص ذهنی و فکری مجهز هستند به این موضوع نگاه کنیم باید ببینیم چه بلایی بر سر عکاس جنگ خواهد آمد.
🔸تصور کنید انسانی در یک موقعیت جنگی گرفتار شده است و مقابل چشمانش انسانها تکهتکه میشوند یا فردی به کمک نیاز دارد. در چنین شرایطی، شما به عنوان یک انسان باید به جای گرفتن عکس، دست آن فرد را بگیرید و به او کمک کنید. اما این پرسش همچنان باقی است که انسان در چنین موقعیتی در کجای ماجرا قرار دارد؟ آیا او باید انسان باشد یا روایتگر تاریخ؟
🔸 اگر یکی از این دو نقش را انتخاب کنید، ممکن است با ثبت یک تصویر بتوانید صدها هزار جان دیگر را نجات دهید. چراکه ممکن است برخی افراد با دیدن آن تصویر و آگاهی از شرایط، تصمیم دیگری بگیرند. شاید بعضی انسانها اگر در چنین موقعیتی قرار بگیرند، بتوانند به هر دو وظیفه عمل کنند.
🔸امروز در موقعیتی اسفناک قرار داریم که تقریباً همه درگیر جنگ هستند. البته جنگ فقط به معنای رویارویی نظامی، شلیک سلاح یا بمباران نیست. امروز با نوع دیگری از جنگ مواجهیم؛ جنگی پنهان اما آشکار که در فضای مجازی جریان دارد و به نظر من میتواند از صدها جنگ نظامی نیز کشندهتر باشد
🔸 وقتی یک تصویر انسانی را ثبت میکنید، نمیخواهید بعدها همان تصویر به ابزاری برای بازیهای سیاسی تبدیل شود.
🔸ما دوران وحشتناکی را پشت سر گذاشتهایم؛ هم در سالهای جنگ و هم در دورههای دیگر. به یاد دارم برای پیدا کردن عکسها و گردآوری این مجموعه، تصاویر بسیاری از عکاسان مهم را بررسی میکردیم. عکسهای کاوه گلستان، محمدعلی نجفی، بهمن جلالی، برادران دقتی و بسیاری دیگر در این مجموعه منتشر شد. حتی برخی از عکسها متعلق به عکاسانی بود که نامشان کمتر شناخته شده بود.
ibna.ir/x6Kgh
@ibna_official
🔰مرور کتابهای سیروس ابراهیمزاده؛
هنرمندی که در ادبیات و هنر ماندگار شد
🔸سیروس ابراهیمزاده، در عرصه نویسندگی و ترجمه نیز حضوری پررنگ داشت؛ صدایش نیز در خوانش و تولید آثار صوتی، بخشی از کارنامه فرهنگی او را شکل داد.
🔸«رستوران» را نشر ثالث منتشر کرده، داستان انسانی اندیشمند را روایت میکند که در وطن خود دارای اعتبار بوده، اما در پی یک جابهجایی اشتباه، سر از مطبخ رستورانی دورافتاده درمیآورد. او که پیشتر با فرهنگنامه، کتابهای مرجع، قلم و کاغذ و کنفرانسها سروکار داشته، اکنون با محیطی کاملاً متفاوت و با نمک و فلفل، چاقو و قابلمه و کارگرانی بیسواد مواجه است. در پایان کتاب «رستوران» نیز دو نوشته و یک گفتوگو با سیروس ابراهیمزاده درباره این نمایشنامه منتشر شده است.
🔸سیروس ابراهیمزاده در عرصه ترجمه نیز آثاری را به فارسی برگردانده است. یکی از این آثار «ثروت ملل» نوشته آدام اسمیت است که در سال ۱۳۵۷ توسط انتشارات پیام منتشر شد. این کتاب به موضوعات اقتصادی و مسئله ثروت و پول در زندگی بشر میپردازد و در بخشهایی از آن، مخارج ضروری دولت و شیوه تأمین این هزینهها از طریق مالیاتهای عمومی یا اختصاصی بررسی شده است.
🔸علاقه ابراهیمزاده به ادبیات تنها به نویسندگی و ترجمه محدود نبود و صدای او در شماری از آثار ادبی و شنیداری نیز ماندگار شده است. از جمله آثاری که با خوانش او منتشر شدهاند میتوان به «پند پیر عقل»، شامل گزیدهای از «قابوسنامه» عنصرالمعالی کیکاووس بن وشمگیر با گزینش و توضیح مهدی سیدی، «از غم به شادمانی»، گزیدهای از کتاب «فرج بعد از شدت» تألیف محسن بن علی تنوخی و ترجمه حسین بن اسعد دهستانی با گزینش اسماعیل حاکمی، «شازده کوچولو» نوشته آنتوان دو سنت اگزوپری با ترجمه ایرج گرگین، «شاپرک خانوم» نوشته بیژن مفید، «کوتی و موتی: اولین پرواز» نوشته ماکسیم گورکی و «ترب و دم گربه» نوشته بیژن مفید اشاره کرد.
ibna.ir/x6Kdq
@ibna_official