اهمیت استانداردسازی و نمایهسازی مجلات قدیمی
مجلات قدیمی که در حوزههای مختلف مانند نشر استاندارد و به روز، نمایهسازی، برندسازی، ترویج علم و شبکهسازی تلاش نکنند، به سرعت از عرصه رقابت عقب میمانند. دلیل این موضوع این است که دنیای امروز و بازار نشر و پژوهش به شدت رقابتی و متحول است و نیازهای مخاطبان و استانداردهای علمی و انتشاراتی به سرعت در حال تغییر هستند. در ادامه به توضیح هر یک از این حوزهها میپردازیم:
نشر استاندارد و به روز:
اگر مجلات قدیمی از استانداردها و فناوریهای جدید نشر مانند سیستمهای برخط، دسترسی آزاد و فرمتهای دیجیتال استفاده نکنند، ممکن است مخاطبان خود را به مجلات جدیدتر و قابل دسترستر از دست بدهند.
نمایهسازی مجله:
نمایهسازی در پایگاههای اطلاعاتی بینالمللی معتبر (مانند: ابسکو آمریکا، کبی انگلستان، اگریس فائو، اسکوپوس، وب آف ساینس، پابمد و ...) برای افزایش مشاهدهپذیری و رؤیتپذیری مقالات و اعتبار مجله ضروری است. مجلاتی که در این حوزه تلاش نکنند، ممکن است از نظر علمی کماهمیت تلقی شوند. در نتیجه، مقالات کمتری دریافت میکنند و در آینده با مشکل انتشار مواجه میشوند.
برندسازی مجله:
برندسازی مجله به معنای ایجاد هویت و اعتبار برای مجله است. مجلات قدیمی باید با استفاده از روشها، استراتژیها، راهبردها و فنون بازاریابی اینترنتی و شبکههای اجتماعی، و ارتباطات مؤثر، برند خود را تقویت کنند تا در میان رقبا متمایز باقی بمانند. همچنین، این بخش شامل طراحی طرح و مفهوم روی جلد مناسب، وبگاه کاربرپسند، و فعالیتهای تبلیغاتی است. اگر نشریات قدیمی به این جنبهها توجه نکنند، ممکن است جذابیت خود را برای نویسندگان و خوانندگان از دست بدهند.
ترویج علم و شبکهسازی:
ترویج علم به معنای انتشار یافتههای علمی به زبان ساده و قابل فهم برای عموم مردم است. مجلاتی که در این زمینه فعال نباشند و از قدرت شبکههای اجتماعی برای ترویج علم استفاده نکنند، ممکن است نتوانند ارتباط مؤثری با جامعه علمی و غیرعلمی برقرار کنند. در نتیجه، تأثیر اجتماعی و تأثیر استنادی و پژوهشی کمتری خواهند داشت.
نتیجهگیری
مجلات قدیمی باید با بهروزرسانی خود و تطبیق با استانداردهای جدید اسکوپوس، از قافله علم و نشر عقب نمانند. در غیر این صورت، ممکن است به تدریج جایگاه خود را در جامعه علمی از دست بدهند.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: 09906063491
🆔 @Indexing
تفاوت دو اصطلاح مجله و نشریه
چندی پیش مباحثهای میان علمای علم اطلاعات و کتابداران در خصوص دو اصطلاح مجله و نشریه درگرفت؛ و مرا به عنوان مشاور نمایهسازی مجلات که با صدها مجله/نشریه درگیر هستم به فکر واداشت. ابتدا میخواهم توجه خوانندگان محترم را به برخی واژهها و مفاهیمی که در حوزۀ مجلات/نشریات به کار میروند جلب نمایم.
مجله (علمی)
برابرنهاده انگلیسی آن: Journal
برابرنهاده عربی: المجله، مجله
پیایند
برابرنهاده انگلیسی آن: Serial
برابرنهاده عربی: مسلسل
دورهای (پیایند)، انتشار دوره، مجله دورهای
برابرنهاده انگلیسی آن: Periodical literature, Periodical publication, Periodical
برابرنهاده عربی: دورية، مجلة، نشرة دورية، مجلة دورية، دوريات، دوري، متكرر في فترات نظامية
مجلات
برابرنهاده انگلیسی آن: Journals
برابرنهاده عربی: المجلات
مجله (عمومی)، گاهنامه
برابرنهاده انگلیسی آن: Magazine
برابرنهاده عربی: المجله، مجله
در زبان عربی برای هر دو نوع مجله علمی و مجله عمومی یک واژه واحد «مجله» به کار میبرند.
نشر، طبع
برابرنهاده انگلیسی آن: Publishing, Publication
برابرنهاده عربی: النشر، نشر، طبع
انتشارات
برابرنهاده انگلیسی آن: Publications
برابرنهاده عربی: المنشورات
واژهها و عبارات صنعت نشر، اشتراک، اشتراک دانش، و ... که وارد حوزۀ صنعت نشر کتاب میشوند خارج از بحث ماست.
نتیجهگیری
در زبان فارسی دو اصطلاح «نشریه» و «مجله علمی» به عنوان برابرنهاده اصطلاح انگلیسی Journal رواج یافته است. به طوری که دستاندرکاران برخی مجلات روی جلد، اصطلاح «مجله علمی» را درج میکنند تا خوانندگان بدانند که «مجله عمومی» نیست؛ و سندیت و اعتبار علمی یافتهها و نتایج مقالات برای آنها مهم است. اگرچه به کارگیری دو اصطلاح «مجله» و «نشریه» در زبان فارسی رایج است؛ اما با توجه به مباحث مذکور پیشنهاد میشود که دستاندرکاران مجلات علمی از اصطلاح «مجله» در مباحث مربوط به معرفی مجله، تاریخچه مجله، حوزه و دامنه مجله، و سایر متون مربوط به مجله استفاده نمایند.
برای مثال، مجله بیوتکنولوژی کشاورزی (https://jab.uk.ac.ir) یکی از مجلات علمی بینالمللی دانشگاه شهید باهنر کرمان است که در عنوان آن، به درستی اصطلاح «مجله» رسماً ثبت شده است. البته سیاست واحد شاپا کتابخانه ملی ایران این است که واژه «مجله» در عنوان مجلات ثبت نکند. با این حال، چنانچه سردبیر مجلهای در ابتدای راهاندازی مجله بخواهد در عنوان آن، واژه «مجله» را درج نماید، قاعدتاً نباید منعی وجود داشته باشد.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: 09906063491
🆔 @Indexing
چگونه نویسندگان مقالات مجلات را متقاعد کنید که نویسنده همکار خارجی بیاورند؟
یک. بهبود زبان انگلیسی مقاله: اگر همکار خارجی شما از کشورهای انگلیسیزبان مانند آمریکا، کانادا، استرالیا یا کشورهای اروپایی باشد، میتواند به ویرایش و نیتیو کردن زبان انگلیسی مقاله کمک کند. این موضوع به ویژه برای پایگاههای اطلاعاتی بینالمللی بسیار مهم است، زیرا مقالات با زبان انگلیسی ضعیف ممکن است موجب رد مجله در اسکوپوس و وب آف ساینس شوند.
دو. ارتباطات بینالمللی: مشارکت با همکاران خارجی میتواند به ایجاد شبکههای علمی بینالمللی کمک کند. این ارتباطات میتواند در آینده به همکاریهای بیشتر و انتشار مقالات مشترک منجر شود.
سه. ارائه مزایای علمی: به نویسندگان توضیح دهید که مشارکت با همکاران خارجی میتواند به بهبود کیفیت مقاله کمک کند. همکاران خارجی ممکن است دیدگاههای جدید، روشهای تحقیقاتی پیشرفته و دسترسی به منابع علمی بیشتری داشته باشند که میتواند ارزش علمی مقاله را افزایش دهد.
چهار. تقسیم کار و مسئولیتها: به نویسندگان پیشنهاد دهید که با همکاران خارجی در زمینههای تخصصیشان همکاری کنند. این کار نه تنها بار کاری را کاهش میدهد، بلکه میتواند به تولید مقالهای با کیفیت بالاتر منجر شود.
پنج. افزایش شانس پذیرش مجله در اسکوپوس و نمایههای بینالمللی معتبر: بسیاری از پایگاههای اطلاعاتی معتبر بینالمللی مانند اسکوپوس، کبی، ابسکو و ... به مجلاتی که نویسندگان بینالمللی دارند، توجه بیشتری میکنند. این موضوع میتواند شانس پذیرش مجله را در اسکوپوس و وب آف ساینس افزایش دهد.
چرا باید نویسندگان همکار خارجی را به مقاله اضافه کنند؟
یک. افزایش اعتبار مقاله: حضور نویسندگان از کشورهای مختلف میتواند اعتبار مقاله را افزایش دهد و نشاندهندۀ این باشد که مقاله از دیدگاههای بینالمللی برخوردار است.
دو. بهبود کیفیت زبان انگلیسی: اگر مقاله نیاز به ویرایش و نیتیو کردن زبان انگلیسی دارد، همکاری با یک نویسنده خارجی که زبان مادریاش انگلیسی است، میتواند به رفع این مشکل کمک کند. این موضوع به ویژه برای پایگاههای اطلاعاتی بینالمللی بسیار مهم است.
سه. افزایش تعداد استنادات مقاله و مجله: مقالاتی که نویسندگان بینالمللی دارند، معمولاً بیشتر مورد استناد قرار میگیرند. این موضوع میتواند به افزایش ضریب تأثیر مقاله و بهبود رزومه علمی نویسندگان ایرانی کمک کند.
چهار. دسترسی به منابع بیشتر: همکاران خارجی ممکن است به منابع اطلاعاتی، دادهها و امکانات تحقیقاتی دسترسی داشته باشند که در کشور ما موجود نیست. این موضوع میتواند به غنیتر شدن مقاله کمک کند.
پنج. تسهیل پذیرش مجله در پایگاههای اطلاعاتی معتبر: اگر هدف شما ارسال مجله به پایگاههای اطلاعاتی معتبر مانند اسکوپوس یا وب آو ساینس است، حضور نویسندگان بینالمللی میتواند شانس پذیرش مجله را افزایش دهد. این پایگاهها معمولاً به مقالاتی که دارای نویسندگان و همکاریهای بینالمللی هستند، توجه بیشتری میکنند.
نتیجهگیری
همکاری با نویسندگان خارجی نه تنها میتواند به بهبود کیفیت مقاله نویسندگان و مجلات ایرانی کمک کند، بلکه شانس پذیرش مقاله را در مجلات و شانس پذیرش مجله در پایگاههای اطلاعاتی بینالمللی مانند اسکوپوس افزایش میدهد. این کار میتواند به ایجاد شبکههای علمی بینالمللی و افزایش اعتبار علمی نویسندگان ایرانی نیز منجر شود. بنابراین، از نویسندگان ایرانی تقاضا میشود اگر امکان همکاری با پژوهشگران خارجی یا ایرانیان مقیم خارج را دارند، حتماً از این فرصت استفاده کنند. هنر تیم مجله است که چگونه نویسندگان ایرانی را اقناع کند که نویسنده همکار خارجی برای نیتیو کردن مقاله بیاورند
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: 09906063491
🆔 @Indexing
اهمیت و ضرورت چکیده انگلیسی کوتاه (Abstract) و چکیده انگلیسی مبسوط (Extended Abstract) در مقالات فارسی، عربی، دری، و سایر زبانهای غیرانگلیسی
مقدمه
زبان بینالمللی علم «انگلیسی» است و برای اینکه نویسندگان و پژوهشگران بینالمللی مقالات ملی ما را بخوانند، باید این مقالات به انگلیسی ترجمه شوند یا چکیده انگلیسی مبسوط داشته باشند. ارائه چکیدههای انگلیسی کوتاه و مبسوط به خوانندگان و پژوهشگران جهانی کمک میکند تا به سرعت محتوای مقالات را درک کنند و در صورت نیاز به اصل مقاله مراجعه کنند یا از هوش مصنوعی بخواهند که متن فارسی اش را برایشان ترجمه کند. این کار باعث افزایش رؤیتپذیری مقالات در پایگاههای اطلاعاتی معتبر و جلب توجه جامعه علمی جهانی به مجلات ملی میشود. علاوهبراین، چکیدههای انگلیسی مبسوط به جذب استنادات بیشتر و تعاملات علمی بینالمللی کمک میکنند. در نهایت، این فرایند نقش کلیدی در ارتقای جایگاه علمی کشور، مرجعیت علمی پژوهشگران ایرانی، و مشارکت در پیشرفت دانش جهانی ایفاء میکند.
برای اینکه نویسندگان و پژوهشگران بینالمللی مقالات فارسی ما را بخوانند بایستی برای مقاله دو نوع چکیده انگلیسی تهیه شود:
یک. چکیده انگلیسی کوتاه (Abstract)
- هدف: چکیده انگلیسی کوتاه، خلاصهای مختصر و جامع از مقاله (شامل: هدف و بیان مسئله، روش پژوهش (مواد و روشها)، یافتهها، و نتیجهگیری) است که معمولاً بین 200 تا 400 کلمه است.
- کاربرد: چکیده انگلیسی کوتاه برای پایگاههای اطلاعاتی بینالمللی مانند اسکوپوس، ابسکو، پابمد، پروکوئست، وب آف ساینس و غیره، ضروری است. این پایگاهها از چکیده انگلیسی کوتاه برای نمایهسازی و دستهبندی مقالات استفاده میکنند؛ و چکیده انگلیسی مبسوط را استفاده نمیکنند.
- اهمیت: چکیده کوتاه به خوانندگان و پژوهشگران اجازه میدهد تا به سرعت محتوای مقاله را درک کنند و تصمیم بگیرند که آیا مقاله مرتبط با تحقیقات جاری و حوزههای پژوهشی آنها است یا خیر. چکیده کوتاه خوب که بازنمون محتوای مقاله باشد در جهان رقابتی کنونی و در محیطهای پژوهشی و دانشگاهی، عنصری مهم و ضروری است. در تحقیقات علوم پزشکی و سلامت به چکیدههای انگلیسی کوتاه استناد نمیشود.
دو. چکیده انگلیسی مبسوط (Extended Abstract)
- هدف: چکیده انگلیسی مبسوط جزئیات بیشتری از مقاله ارائه میدهد و معمولاً بین 500 تا 1500 کلمه است. میتواند شامل جدول و نمودار و شکل باشد. مسائل مربوط به اخلاق پژوهش، تضاد منافع، رضایت مشارکتکنندگان، و میزان مشارکت نویسندگان هم بایستی در انتهای چکیده انگلیسی مبسوط درج شود. این مسئله به ویژه برای مجلات حوزه علوم پزشکی و سلامت، علوم جانوری، دامپزشکی، کشاورزی، و روانشناسی که با سوژههای انسانی و جانوری (Human Participants and Animal Subjects) سروکار دارند بسیار مهم است و اسکوپوس و به طور خاص وب آف ساینس توجه ویژهای به این بخش دارند.
- کاربرد: چکیده انگلیسی مبسوط برای افزایش مشاهدهپذیری و رؤیتپذیری مقاله در جامعه علمی بینالمللی و برای جذب خوانندگان و استنادات بینالمللی استفاده میشود. چکیده انگلیسی مبسوط میتواند شامل اهداف پژوهش، پرسشهای پژوهش، روششناسی، یافتهها، بحث و نتیجهگیری، و محدودیتهای پژوهش باشد.
- اهمیت: چکیده مبسوط به خوانندگان و پژوهشگران اجازه میدهد تا درک و دریافت عمیقتری از مقاله داشته باشند. این امر به افزایش استنادات بینالمللی مقاله و مجله منتشر کننده کمک میکند؛ زیرا پژوهشگران و استادان میتوانند به چکیده انگلیسی مبسوط استناد کنند. البته چکیده انگلیسی مبسوط بایستی به لحاظ زبان و گرامر انگلیسی و واژگان تخصصی با دقت بیشتری نیتیو شود.
نتیجهگیری
چکیده انگلیسی کوتاه برای نمایهسازی و دسترسی سریع به اطلاعات در پایگاههای اطلاعاتی بینالمللی ضروری است. چکیده انگلیسی مبسوط برای افزایش مشاهدهپذیری، رؤیتپذیری، و جذب خوانندگان و استنادات بینالمللی مهم و اساسی است. هر دو نوع چکیده مکمل یکدیگر هستند و به افزایش تأثیر پژوهشی و دسترسپذیری مقالات فارسی و غیرانگلیسی در جامعه علمی جهانی کمک شایانی میکنند. امروزه هر دو چکیده باید در مقالات وجود داشته باشد.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: 09906063491
🆔 @Indexing
شمارهگذاری صفحات مقالات هر شماره: چالش جدید مجلات
در مجلات علمی و دانشگاهی دو روش اصلی برای شمارهگذاری صفحات مقالات وجود دارد:
یک. شمارهگذاری جداگانه (مجزا و منفصل) برای هر مقاله:
- در این روش، هر مقاله در مجله از شماره صفحۀ یک شروع میشود.
- این روش معمولاً در مجلات الکترونیکی استفاده میشود که مقالات به صورت جداگانه و مجزا منتشر میشوند یا زمانی که هر مقاله به عنوان یک واحد مستقل در نظر گرفته میشود.
- مزیت این روش آن است که صفحهآرا هر مقاله را به صورت مجزا و از صفحۀ یک صفحهبندی میکند. خواننده هم به راحتی میتواند یک مقاله را بدون توجه به سایر مقالات در مجله پیدا کند و به آن ارجاع دهد.
دو. شمارهگذاری پیوسته برای کل مقالات یک شماره مجله:
- در این روش، صفحات تمام مقالات در یک شماره (Issue) از مجله به صورت پیوسته شمارهگذاری میشوند. یعنی اگر اولین مقاله از صفحه ۱ شروع شود و به صفحۀ 20 خاتمه یابد، مقاله بعدی از صفحهای شروع میشود که بلافاصله پس از پایان مقاله قبلی قرار دارد.
- این روش معمولاً در مجلات چاپی استفاده میشود که مقالات به صورت یک مجموعه واحد در یک شماره منتشر میشوند؛ و فایل پیدیاف کل شماره هم به صورت یکپارچه تهیه میشود.
- مزیت این روش، آن است که خواننده میتواند به راحتی کل یک شمارۀ مجله را به عنوان یک واحد پیوسته در نظر بگیرد. البته این نوع شمارهگذاری صفحات برای مجلات فارسی نوین که صفحه عنوان و چکیدۀ انگلیسی مبسوط در اول فایل دارند و بعد در ادامه متن فارسی میآید، چالشبرانگیز است. یکی از چالشهای صفحهآراها این است که هر مقاله از صفحه فرد شروع شود و به صفحه زوج خاتمه یابد؛ اما در شمارهگذاری جداگانه این مشکل هم حل میشود.
دلایل تفاوت در روشها:
- استانداردهای مجله: برخی مجلات از استانداردهای خاصی پیروی میکنند که ممکن است یکی از این دو روش را الزامی کند. دستاندرکاران برخی مجلات هنوز ترجیح میدهند که فایل کل مجله را به صورت یکپارچه یا چاپی کاغذی منتشر کنند و مستلزم استفاده از شمارهگذاری پیوسته است.
- قالب چاپی یا الکترونیکی: در مجلات الکترونیکی ممکن است که شمارهگذاری پیوسته کمتر اهمیت داشته باشد؛ زیرا خواننده میتواند به راحتی به هر مقاله دسترسی پیدا کند. از طرف دیگر، در مجلات الکترونیکی اگر سردبیر یا دستاندرکاران مجله تصمیم بگیرند که مقالهای را از وبگاه مجله حذف، از انتشار کنار بگذارند یا آن را سلب اعتبار کنند، به صفحهبندی کل شمارۀ مربوطه لطمه نمیزند.
قابل ذکر است که در شمارهگذاری جداگانه و منفصل دو شیوۀ شمارهگذاری رایج است: الف. در هر مقاله درج شود که صفحه چند از چند است (با استفاده از ممیز 1/20، یا با استفاده از حرف اضافۀ «از» 1 از 20)؛ در انگلیسی هم دو شیوه ( 1 of 20 OR 1/20) رایج است. دوم. مقاله به شیوهای شمارهگذاری میشود که دیگر درج نمیشود که صفحه چند از چند است، بلکه صرفاً در هر صفحه عدد شماره صفحۀ مربوطه درج میشود.
در مجلات الکترونیکی فارسی که دارای صفحه عنوان انگلیسی، چکیده انگلیسی مبسوط، صفحه عنوان فارسی، متن کامل فارسی و در انتها، کل منابع به صورت یکجا هستند، قسمت فارسی میتواند ادامۀ صفحهشمار بخش انگلیسی باشد یا از یک شروع شود. برای مثال، اگر بخش اول یعنی صفحه عنوان انگلیسی، چکیدۀ انگلیسی کوتاه و چکیدۀ انگلیسی مبسوط کلاً چهار صفحه شده است، بخش فارسی از صفحه پنج شروع شود و ادامه یابد.
- راحتی صفحهآرایی و ارجاعدهی: در برخی موارد، شمارهگذاری جداگانه برای هر مقاله باعث میشود صفحهآرایی و حتی ارجاعدهی به مقالات سادهتر شود.
هر دو روش مزایا و معایب و دردسرهای خاص خود را دارند و انتخاب بین آنها معمولاً به سیاستهای نشر و صفحهآیی مجله و استانداردهای حوزه علمی مربوطه بستگی دارد. بسیاری از ناشران بینالمللی از شمارهگذای جداگانه و مجزا برای مقالات استفاده میکنند، برای مثال:
MDPI
PLOS One
Springer Nature
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: 09906063491
🆔 @Indexing
سپاسگزاری یا تشکرات (Acknowledgements) در پژوهش علمی
سپاسگزاری یا تشکرات در مقالات علمی بخشی مهم و قابلتوجهی است که به رسمیت شناختن کمکها، حمایتها (مالی و معنوی) و مشارکت افراد و سازمانهایی را که در انجام پژوهش نقش داشتهاند، نشان میدهد. این بخش اهمیت زیادی دارد و جایگاه خاصی در مقالات علمی به خود اختصاص میدهد. سپاسگزاری یا تشکرات نه تنها نشاندهندۀ ادب و احترام نویسندگان است، بلکه بخشی ضروری از فرایند نگارش علمی محسوب میشود که به بهبود کیفیت و اعتبار پژوهش کمک میکند. در زیر به برخی از دلایل اهمیت و جایگاه تشکرات در مقالات علمی اشاره میشود:
یک. قدردانی از مشارکتکنندگان: تشکرات به نویسندگان این امکان را میدهد تا از افراد و سازمانهایی که به طور مستقیم یا غیرمستقیم در انجام پژوهش مشارکت داشتهاند، قدردانی کنند. این افراد ممکن است شامل همکاران پژوهشی، استادان راهنما و مشاور، داوران گمنام، مؤسسات مالی، آزمایشگاهها، یا حتی دوستان و همکاران علمی باشند.
دو. رعایت اخلاق علمی: قدردانی از کمکهای دیگران نشاندهندۀ پایبندی به اصول اخلاقی در پژوهش است. این کار نوعی به رسمیت شناختنِ زحمات دیگران و جلوگیری از سرقت ادبی یا نادیده گرفتن مشارکتهاست.
سه. شفافیت در پژوهش: با ذکر نام افراد یا سازمانهایی که در پژوهش مشارکت مالی یا معنوی داشتهاند، شفافیت در فرایند تحقیق افزایش مییابد. این موضوع به خوانندگان و نمایندگان نمایهها و پایگاههای اطلاعاتی بینالمللی (مانند اسکوپوس و وب آف ساینس) کمک میکند تا بهتر درک کنند که پژوهش چگونه انجام شده و چه شخصیتهای (حقیقی و حقوقی) در آن نقش داشتهاند.
چهار. رعایت قوانین و مقررات: برخی از مؤسسات یا سازمانهای مالی ممکن است از پژوهشگران بخواهند که در تشکرات از آنها نام ببرند. این کار بخشی از تعهدات قراردادی یا اخلاقی پژوهشگران به ویژه در مقالات مستخرج از طرح پژوهشی و پایاننامه است.
پنج. افزایش اعتبار مقاله: تشکرات میتواند اعتبار مقاله را افزایش دهد، به ویژه اگر از افراد یا سازمانهای معتبری نام برده شود. این موضوع میتواند نشاندهندۀ حمایت گسترده از پژوهش باشد.
شش. جایگاه تشکرات در ساختار مقاله: تشکرات معمولاً در بخش پایانی مقاله و قبل از منابع (References) قرار میگیرد. این بخش به طور کلی کوتاه است و به صورت رسمی و حرفهای نوشته میشود.
هفت. جذب همکاریهای آینده: تشکرات میتواند به ایجاد و تقویت روابط حرفهای کمک کند. قدردانی صادقانه از مشارکتکنندگان ممکن است زمینهساز همکاریهای آینده باشد؛ حتی ممکن است به لحاظ روانشناختی روی ذهن داوران و اعضای هیئت تحریریه مجلات در هنگام داوری و بازبینی مقاله تأثیر مثبت بگذارد.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: 09906063491
🆔 @Indexing
اهمیت فرادادهها و مشخصات (Properties) فایل پیدیاف (PDF) برای مجلات علمی
فایل پیدیاف بدون درج مشخصات و فرادادههای درست، مانند یک کتاب بدون شناسنامه است. یکی از مجلاتی که فرادادهها و مشخصات مقالات را در مرحله صفحهآرایی به درستی وارد نکرده است به عنوان نمونه معرفی میشود. مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC)، مجلهای بینالمللی با عنوان زیر منتشر میکند
International Journal of Information Science and Management
https://ijism.isc.ac/
این مجله سالهاست که در بخش مشخصات و فرادادههای مقالات، عبارت زیر را به جای عنوان مقالات وارد کرده است و گوگل این عبارت را بازنمون عنوان مقالات قلمداد کرده و نمایهسازی نموده است.
"ISC: A New Scientometrics System for Evaluating Research"
اگر عین این عبارت را در علامت نقلقول " " در گوگل جستجو نمایید، درستی این مسئله را ملاحظه مینمایید. این خطا نشاندهندۀ عدم تنظیم درست فرادادههای پیدیاف است.
معایب عدم درج مشخصات و فرادادهها
یک. مشکل در نمایهسازی و مشاهدهپذیری و رؤیتپذیری مقالات
موتورهای جستجو مانند گوگل و بینگ از فراداده عنوان (Title) برای شناسایی عنوان مقالات استفاده میکنند. اگر عنوان مقالات به درستی در Properties فایل پیدیاف درج و ذخیره نشود، ممکن است گوگل فرادادههای نادرست را نمایه کند. این مسئله باعث کاهش رؤیتپذیری و مشاهدهپذیری مقالات در نتایج جستجو و به تبع آن، کاهش استنادات مجله میشود.
دو. کاهش اعتبار علمی و حرفهای مجله
- مجلات علمی باید استانداردهای نشر را به صورت دقیق در انتشار مقالات رعایت کنند.
- عدم نمایش صحیح عنوان مقاله در فراداده، حرفهای بودن مجله را زیر سؤال میبرد.
- اگر عنوان مقاله توسط موتور جستجو به درستی شناسایی، نمایهسازی و ثبت نشود، در کاهش استنادات و ضریب تأثیر مجله نیز تأثیر دارد.
سه. سردرگمی خوانندگان و پژوهشگران
- وقتی کاربران و پژوهشگران در گوگل جستجو میکنند و به جای عنوان واقعی مقاله، یک عبارت تکراری میبینند، ممکن است از مطالعۀ مقاله منصرف شوند. در نتیجه، مقاله شانس خوانده شدن و احتمالاً استناد گرفتن را از دست میدهد.
تأثیر منفی بر رتبهبندی مجله در موتور جستجو
- اگر گوگل یا بینگ متوجه شوند که فرادادههای مقالات، به ویژه عنوان مقالات یکسان و تکراری هستند، ممکن است امتیاز سئوی مجله را کاهش دهد یا حتی آن را به عنوان محتوای تکراری (Duplicate Content) قلمداد کند.
راهحل پیشنهادی برای مجلات
مشخصات (Properties) و فرادادهها برای هر مقاله درست درج و وارد شود. به ویژه سه عنصر فرادادهای زیر درست وارد شود:
- فراداده عنوان (Title) باید دقیقاً همان عنوان مقاله باشد.
- فراداده نام نویسندگان (Author) به صورت کامل و استاندارد درج شود. برای تفکیک نام نویسندگان باید نقطه ویرگول (؛) بین آنها وارد شود.
- فراداده کلیدواژههای مقاله (Keywords) برای بهبود جستجوی مقالات در موتورهای جستجو اضافه شود.
نتیجهگیری
فرادادههای فایل پیدیاف مقالات صرفاً یک بخش فنی نیستند، بلکه جزئی حیاتی برای افزایش قابلیت بازیابی، اعتبار علمی و اثرگذاری مقالات و به تبع آن، افزایش ضریب تأثیرگذاری مجله هستند. مجلات علمی باید با دقت این اطلاعات را بررسی کنند تا از مشکلات نمایهسازی، سئو، اعتبار و برند مجله جلوگیری شود. قبل از تبدیل یا ذخیرهسازی فایل وورد به پیدیاف بایستی فرادادهها و اطلاعات کتابشناختی مقاله را بررسی و تکمیل کرد. فایل پیدیاف مقاله بدون فرادادههای صحیح، مانند یک کتاب بدون شناسنامه است.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @Indexing
مجله دانشگاه علوم پزشکی گرگان از انتشارات دانشگاه علوم پزشکی گلستان توسط اسکوپوس پذیرفته شد.
ریاست محترم دانشگاه علوم پزشکی گرگان، معاونت محترم پژوهشی دانشگاه، مدیر مسئول و سردبیر عزیز مجله دانشگاه علوم پزشکی گرگان،
با سلام و احترام، پذیرش مجله دانشگاه علوم پزشکی گرگان (https://goums.ac.ir/journal/index.php) از انتشارات فارسی زبان دانشگاه علوم پزشکی گلستان توسط اسکوپوس را خدمت شما عزیزان و تمامی دستاندرکاران این مجله وزین به ویژه سرکار خانم لاله شریفی بمرودی و سرکار خانم دکتر نازنین مرتضوی مدیر نشریات دانشگاه تبریک عرض میکنم. از صمیم قلب این موفقیت بزرگ را به همۀ دستاندرکاران مجله و جامعۀ علمی حوزۀ پزشکی و دانشگاهیان دانشگاه علوم پزشکی گلستان و کشور تبریک عرض میکنم.
پذیرش مجله دانشگاه علوم پزشکی گرگان در پایگاه استنادی اسکوپوس نشاندهندۀ تلاشهای مستمر و کیفیت بالای مقالات منتشر شده در این مجله است. این دستاورد نه تنها اعتبار علمی مجله را افزایش میدهد، بلکه به ارتقای سطح تحقیقات علوم پزشکی در ایران کمک شایانی خواهد کرد. این موفقیت، نتیجۀ حمایت و زحمات بیوقفه شما و تیم هیئت تحریریۀ مجله به ویژه جناب آقای دکتر محمدجعفر گلعلیپور و مدیر مسئول محترم جناب آقای دکتر شهریار سمنانی است که با دقت و تلاش مستمر، مقالات با کیفیت را منتشر کرده و استانداردهای علمی را رعایت نمودهاید. امیدوارم که این دستاورد، انگیزهای برای ادامۀ مسیر پژوهشی مجله شما باشد و پذیرش مجله دانشگاه علوم پزشکی گرگان همچنان به عنوان یک مرجع معتبر در حوزۀ علوم پزشکی جهان شناخته شود.
با آرزوی توفیق روزافزون برای شما و تیم مجله دانشگاه علوم پزشکی گرگان.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @Indexing
هزینه داوری مقالات در مجلات
دریافت هزینه داوری مقالات در مجلات، در اصل مشکلی ندارد و بسیاری از مجلات معتبر برای پوشش هزینههای فرایند داوری، مبلغی را دریافت میکنند. با این حال، اگر تعداد مقالات دریافتی یک مجله کم است و حجم مقالات منتشرشده نیز پایین است، بهتر است هزینه داوری از نویسندگان دریافت نشود و تنها هزینه چاپ مقاله اخذ گردد. این کار میتواند باعث تشویق نویسندگان به ارسال مقالات بیشتر به مجله شود و در نهایت به ارتقای سطح علمی و افزایش اعتبار علمی مجله کمک کند. همچنین دریافت هزینه صرفاً برای چاپ، شفافیت بیشتری ایجاد میکند و فرایند جذب مقاله را تسهیل مینماید.
علیرضا نوروزی
مشاور نمایهسازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @Indexing
چالشهای راهاندازی مجلات علمی جدید در ایران
راهاندازی مجلات علمی جدید بدون نیازسنجی دقیق به نظام علمی رشتهها و کشور آسیب جدی میزند. در ادامه بیست دلیل برای محدود کردن راهاندازی مجلات جدید ارائه میشود:
الف. دلایل مرتبط با کیفیت علمی
1. تکهتکه شدن نتایج علمی
افزایش تعداد مجلات علمی منجر به تکهتکه شدن (Fragmentation) نتایج پژوهشی و پراکندگی مقالات باکیفیت در مجلات متعدد میشود. این پراکندگی باعث کاهش تمرکز دانش در مجلات معتبر، دشواری در دسترسی یکپارچه به یافتههای علمی مرتبط، و تضعیف انسجام در ادبیات پژوهشی یک حوزه میشود، که در نهایت، روند پیشرفت علمی را کند و ارزیابی دقیق دستاوردهای پژوهشی را دشوار میسازد.
2. کاهش تعداد استنادات و ضریب تأثیر
افزایش تعداد مجلات علمی و تقسیم استنادات میان آنها، منجر به پراکندگی ارجاعات و در نتیجه، کاهش میانگین ضریب تأثیر (Impact Factor) مجلات میشود. این پراکندگی، توان رقابتی مجلات را در نمایههای بینالمللی کاهش داده و اعتبار علمی آنها را تحت تأثیر قرار میدهد؛ به ویژه در حوزههایی که فرهنگ استنادی ضعیف بوده و منابع استنادی محدودتر هستند.
3. مشکل ارزیابی اعتبار
افزایش تعداد مجلات جدیدالتأسیس باعث شده است که ارزیابی اعتبار (Credibility Assessment) مجلات به یکی از چالشهای مهم در نظام علمی ایران تبدیل شود. تشخیص مجلات معتبر از نامعتبر برای پژوهشگران، استادان و دانشگاهها دشوارتر شده و این ابهام میتواند منجر به انتخاب نادرست مجلات برای انتشار یا استناد شود. در نتیجه، کیفیت تعاملات علمی کاهش یافته و اعتماد به نظام ارزیابی پژوهش نیز با تردید مواجه شده است.
4. ضعف داوری و همترازخوانی
بسیاری از مجلات جدیدالتأسیس به دلیل نبود شبکهای پایدار از داوران متخصص، با ضعف در فرایند داوری و همترازخوانی (Peer Review) مواجه هستند. این کمبود نیروی انسانی متخصص و نبود تجربه کافی در مدیریت فرایند داوری، منجر به کاهش دقت ارزیابی علمی مقالات شده و در نهایت، کیفیت محتوای منتشرشده را تحت تأثیر قرار میدهد؛ موضوعی که میتواند اعتبار علمی این مجلات و اعتماد پژوهشگران به آنها را تضعیف کند.
5. پژوهشهای تکراری
انتشار مقالات مشابه یا تکراری در مجلات متعدد، بدون افزودن ارزش علمی جدید، منجر به هدررفت منابع پژوهشی کشور و ایجاد افزونگی (Redundancy) در تولید دانش میشود. این وضعیت نه تنها کارایی نظام پژوهش را کاهش میدهد، بلکه موجب اشباع غیرضروری ادبیات علمی، گمراهی پژوهشگران و کاهش اثربخشی مطالعات بعدی میشود.
6. کاهش شفافیت
افزایش تعداد مجلات علمی، به ویژه در غیاب نظارت مؤثر و نظامهای ارزیابی یکپارچه، میتواند زمینهساز کاهش شفافیت (Transparency) در فرایندهای داوری و انتشار شود. در چنین شرایطی، احتمال بروز تخلفاتی نظیر دستکاری در روند داوری، تضاد منافع، یا داوریهای صوری افزایش مییابد که به تضعیف اعتماد عمومی به نظام علم و کاهش اعتبار مجلات منجر میشود.
7. اشباع موضوعی
در بسیاری از رشتههای علمی به ویژه در حوزههای پُرانتشار، اشباع موضوعی (Subject Saturation) رخ داده است، به گونهای که تعداد زیادی از مجلات موجود، نیازهای علمی و پژوهشی آن حوزه را به خوبی پوشش میدهند. در این شرایط، راهاندازی مجلات جدید در لایههای اصلی حوزۀ تخصصی نه تنها ضرورتی ندارد، بلکه ممکن است به کاهش مخاطبان و اثربخشی مقالات منجر شود. راهاندازی مجلات جدید تنها در صورتی توجیهپذیر است که به لایههای سوم و چهارم حوزۀ تخصصی، یعنی موضوعات نوظهور یا میانرشتهای، تمرکز داشته باشند.
ب. مسائل اقتصادی و مدیریتی
8. بار مالی اضافی برای دانشگاههای کشور
راهاندازی و نگهداری مجلات جدید برای دانشگاهها، ناشران و افراد حقیقی هزینهبر است و در بسیاری از موارد، بار مالی مضاعفی (Financial Burden) بر دوش دانشگاههای ایران میگذارد. شواهد و تجربیات مشاور نمایهسازی نشان میدهد که حدود یک چهارم مجلات تازهتأسیس طی بازۀ زمانی پنج تا ده ساله به دلایل مختلف از جمله نبود محتوای کافی، کاهش کیفیت علمی یا عدم جذب مخاطب، تعطیل میشوند. همچنین، نگهداری زیرساختها و سامانههای انتشار مجلات تعطیل شده هزینهبر بوده و بار مالی مستمری برای مؤسسات دانشگاهی به همراه دارد.