زیردریایی کلاس کیلو (Kilo Class) ستون اصلی توان زیرسطحی ایران زیردریایی‌های کلاس کیلو، با نام رسمی پروژه ۸۷۷ پالتوس (Project 877 Paltus) و نسخه بهبودیافته پروژه ۶۳۶ وارشاویانکا (Project 636 Varshavyanka)، از پیشرفته‌ترین زیردریایی‌های دیزلی-الکتریکی جهان به شمار می‌روند که توسط دفتر طراحی روبین (Rubin Design Bureau) در اتحاد جماهیر شوروی طراحی شده‌اند. ایران سه فروند از این زیردریایی‌ها را با نام‌های طارق (901)، نوح (902) و یونس (903) بین سال‌های ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۷ از روسیه خریداری کرد و این شناورها به ناوگان جنوب نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران (نداجا) در بندرعباس ملحق شدند. این زیردریایی‌ها سنگین‌ترین و قدرتمندترین زیرسطحی‌های عملیاتی ایران هستند. تاریخچه و منشأ: کلاس کیلو در دهه ۱۹۷۰ طراحی شد و اولین فروند آن در سال ۱۹۸۰ به خدمت نیروی دریایی شوروی درآمد. ایران پس از انقلاب اسلامی و با هدف تقویت توان دریایی خود در خلیج فارس و دریای عمان، این زیردریایی‌ها را خریداری کرد. این شناورها بخشی از برنامه نوسازی ناوگان دریایی ایران در دهه ۱۹۹۰ بودند و به عنوان اولین تجربه عملیاتی ایران با زیردریایی‌های مدرن، نقش مهمی در توسعه دانش زیرسطحی کشور ایفا کردند. هیچ شواهد مستندی مبنی بر کپی‌برداری مستقیم ایران از این کلاس وجود ندارد، اما تجربه عملیاتی آن‌ها به توسعه زیردریایی‌های بومی بعدی کمک کرده است. عملکرد و حضور در رزمایش‌ها: زیردریایی‌های کلاس کیلو در رزمایش‌های متعدد نیروی دریایی ایران، از جمله سری رزمایش‌های ولایت و ذوالفقار، حضور داشته‌اند. این شناورها به دلیل توانایی در عملیات ضدسطحی (ASuW) و ضدزیردریایی (ASW)، در سناریوهای دفاعی و آفندی مورد آزمایش قرار گرفته‌اند. کارشناسان نظامی، از جمله تحلیل‌گران مؤسسه نیروی دریایی آمریکا (U.S. Naval Institute)، این زیردریایی‌ها را به دلیل طراحی کم‌صدا و قابلیت پنهان‌کاری بالا، از جمله بی‌صداترین زیردریایی‌های دیزلی جهان توصیف کرده‌اند. با این حال، گزارش‌هایی از مؤسسه پژوهشی اینتل لب (Intel Lab) در سال ۲۰۲۱ حاکی از غیرعملیاتی بودن موقت هر سه فروند به دلیل نیاز به تعمیرات اساسی است که نشان‌دهنده چالش‌های تعمیر و نگهداری در ایران است و عدم پشتیبانی موثر طرف روس است. تسلیحات: لوله‌های اژدر: مجهز به ۶ لوله اژدر ۵۳۳ میلی‌متری در بخش جلویی، با ظرفیت حمل ۱۸ اژدر (به‌علاوه ۶ اژدر آماده شلیک). اژدرهای مورد استفاده این زیردریایی در روسیه شامل مدل‌های ۵۳-۶۵K (ضدسطحی) و TEST-71 (ضدزیردریایی) است. موشک‌های کروز: قابلیت شلیک موشک‌های کروز ضدکشتی مانند کالیبر روسی (در نسخه‌های بهبودیافته) را دارد و در برخی گزارش‌ها گفته شده نسخه های ایرانی هم از قابلیت شلیک موشک نور برخوردار هستند. اما اطلاعات دقیقی در این باره در دسترس نیست. مین‌های دریایی: توانایی حمل و رهاسازی ۲۴ مین دریایی برای عملیات مین‌گذاری را دارد. سیستم سونار MGK-400 روبیکون (Rubikon) نیز برای تشخیص اهداف زیرسطحی و سطحی به کار می‌رود. مشخصات فنی: وزن جابجایی: ۲,۳۲۵ تن (سطح) و ۳,۹۵۰ تن (غوطه‌ور) طول: ۷۴ متر عرض: ۱۰ متر پیشرانه: دیزلی-الکتریکی (۲ ژنراتور دیزلی ۳۵-DF و موتور الکتریکی PG-141) سرعت: ۱۰ گره (۱۸.۵ کیلومتر بر ساعت) در سطح، ۱۷ گره (۳۱.۵ کیلومتر بر ساعت) زیر آب عمق عملیاتی: حداکثر ۳۰۰ متر (عمق تست) برد: ۱۲,۰۰۰ کیلومتر با سرعت ۷ گره در سطح، ۷۵۰ کیلومتر زیر آب با سرعت ۳ گره خدمه: ۵۳ نفر اهمیت استراتژیک: زیردریایی‌های کلاس کیلو به دلیل توانایی عملیات در آب‌های عمیق‌تر دریای عمان و شمال اقیانوس هند، ستون اصلی توان بازدارندگی زیرسطحی ایران در برابر تهدیدات ناوگان‌های دشمن، به‌ویژه در سناریوهای احتمالی رویارویی با نیروی دریایی آمریکا، محسوب می‌شوند. کارشناسان معتقدند که طراحی کم‌صدا و تسلیحات مناسب این کلاس، آن را به ابزاری مؤثر برای مختل کردن خطوط کشتیرانی دشمن در تنگه هرمز و دریای عمان تبدیل کرده است. با این حال، محدودیت‌هایی مانند عمق کم خلیج فارس (متوسط ۵۰ متر) و چالش‌های لجستیکی تعمیرات، کارایی آن‌ها را در برخی سناریوها کاهش می‌دهد. @Iran_Defender

ویدیویی از شلیک اژدر میعاد توسط زیر دریایی کلاس کیلو (طارق) سه فروند زیردریایی کیلو خریداری شده توسط ایران از پس از تکمیل روند ساخت در کارخانه آدمیرالتی سن پترزبورگ، به ترتیب در طی سال های 1992 و 1993 و 1996 به ایران تحویل داده شدند. اولین زیردریایی پس ورود به ایران با نام طارق 901 و دو زیردریایی دیگر به ترتیب با نام نوح 902 و یونس 903 وارد خدمت شدند. که در ادامه بیشتر صحبت خواهیم کرد @Iran_Defender

مقایسه زیردریایی کلاس طارق (Kilo Class) بر اساس وزن و وظایف ۱. زیردریایی کلاس یوان (Yuan Class - Type 039A/B) - چین وزن جابجایی: ۲,۵۰۰ تن (سطح)، ۳,۶۰۰ تن (غوطه‌ور) وظایف: عملیات ضدسطحی، ضدزیردریایی، شناسایی، مین‌گذاری تسلیحات: ۶ لوله اژدر ۵۳۳ میلی‌متری، موشک‌های ضدکشتی YJ-83، مین‌های دریایی برد: حدود ۱۲,۰۰۰ کیلومتر (سطح)، ۶۵۰ کیلومتر (زیر آب با AIP) سرعت: ۱۲ گره (سطح)، ۲۰ گره (زیر آب) عمق عملیاتی: حدود ۳۰۰ متر مقایسه: یوان و کیلو از نظر وزن و وظایف خیلی شبیه هستن، هر دو برای عملیات تهاجمی و دفاعی طراحی شدن. یوان با سیستم AIP (هوامستقل) می‌تونه مدت بیشتری زیر آب بمونه (تا ۲ هفته) در حالی که کیلو به خاطر پیشرانه دیزلی-الکتریکی معمولیش این مزیت رو نداره. کیلو اما ظرفیت اژدر بیشتری داره (۱۸ در مقابل ۱۲-۱۴ یوان) و کیلو توانایی شلیک موشک کروز Klub-S رو داره که (تا ۳۰۰ کیلومتر) و از موشک‌های از YJ-83 که یوان شلیک می‌کنه(۱۸۰ کیلومتر) بیشتره. ۲. زیردریایی کلاس آگوستا ۷۰ (Agosta 70 Class) - پاکستان/فرانسه وزن جابجایی: ۱,۵۲۵ تن (سطح)، ۱,۷۶۰ تن (غوطه‌ور) وظایف: عملیات ضدسطحی، ضدزیردریایی، مین‌گذاری تسلیحات: ۴ لوله اژدر ۵۳۳ میلی‌متری، موشک‌های اگزوسه SM39 (در نسخه‌های پاکستانی)، مین‌های دریایی برد: ۱۵,۰۰۰ کیلومتر (سطح با سرعت ۹ گره)، ۵۵۰ کیلومتر (زیر آب) سرعت: ۱۲ گره (سطح)، ۲۰ گره (زیر آب) عمق عملیاتی: حدود ۳۲۰ متر مقایسه: آگوستا ۷۰ خیلی سبک‌تر از کیلوئه (۱,۷۶۰ تن در مقابل ۳,۹۵۰ تن غوطه‌ور) و برای عملیات چابک‌تر طراحی شده. کیلو با ۶ اژدر و ظرفیت بیشتر، توان تهاجمی بالاتری داره، ولی آگوستا با موشک اگزوسه (برد ۷۰ کیلومتر) و سرعت زیر آب مشابه، تو عملیات سریع و مخفیانه می‌تونه رقیب باشه. برد سطحی آگوستا هم بیشتره (۱۵,۰۰۰ کیلومتر در مقابل ۱۲,۰۰۰). ۳. زیردریایی کلاس سونگ (Song Class - Type 039) - چین وزن جابجایی: ۱,۷۰۰ تن (سطح)، ۲,۲۵۰ تن (غوطه‌ور) وظایف: عملیات ضدسطحی، ضدزیردریایی، شناسایی تسلیحات: ۶ لوله اژدر ۵۳۳ میلی‌متری، موشک‌های ضدکشتی YJ-82، مین‌های دریایی برد: حدود ۱۰,۰۰۰ کیلومتر (سطح)، ۵۰۰ کیلومتر (زیر آب) سرعت: ۱۵ گره (سطح)، ۲۲ گره (زیر آب) عمق عملیاتی: حدود ۳۰۰ متر مقایسه: سونگ سبک‌تر از کیلوئه (۲,۲۵۰ تن در مقابل ۳,۹۵۰ تن) و سرعت زیر آبش بیشتره (۲۲ گره در مقابل ۱۷ گره). کیلو اما برد بیشتری داره (۱۲,۰۰۰ کیلومتر در مقابل ۱۰,۰۰۰) و ظرفیت تسلیحاتش (۱۸ اژدر) از سونگ (۱۲ اژدر) بالاتره. سونگ برای عملیات سریع‌تر مناسبه، ولی کیلو تو استقامت و قدرت آتش برتری داره. ۴. زیردریایی کلاس تایپ ۲۰۹ (Type 209 Class) - آلمان وزن جابجایی: ۱,۵۶۰ تن (سطح)، ۱,۸۵۰ تن (غوطه‌ور) - نسخه ۱۴۰۰ وظایف: عملیات ضدسطحی، ضدزیردریایی، مین‌گذاری تسلیحات: ۸ لوله اژدر ۵۳۳ میلی‌متری، موشک‌های هارپون (در برخی نسخه‌ها)، مین‌های دریایی برد: ۲۰,۰۰۰ کیلومتر (سطح با سرعت ۱۰ گره)، ۷۴۰ کیلومتر (زیر آب) سرعت: ۱۱ گره (سطح)، ۲۲ گره (زیر آب) عمق عملیاتی: حدود ۲۵۰ متر مقایسه: تایپ ۲۰۹ سبک‌تر از کیلوئه (۱,۸۵۰ تن در مقابل ۳,۹۵۰ تن) و برد سطحیش خیلی بیشتره (۲۰,۰۰۰ کیلومتر در مقابل ۱۲,۰۰۰). تایپ ۲۰۹ با ۸ اژدر و سرعت زیر آب ۲۲ گره، تو عملیات تهاجمی چابک‌تره، ولی کیلو با وزن بیشتر و طراحی کم‌صدا، تو پنهان‌کاری و استقامت (مخصوصاً تو خلیج عمان) قوی‌تر عمل می‌کنه. جمع‌بندی مقایسه: کلاس کیلو (طارق) با وزن ۳,۹۵۰ تن غوطه‌ور، یه زیردریایی سنگین تو رده دیزلی-الکتریکیه که برای عملیات ضدسطحی و ضدزیردریایی تو آب‌های عمیق‌تر مثل دریای عمان عالیه. پنهان‌کاری بالا و ظرفیت تسلیحاتی زیادش (۱۸ اژدر و موشک کروز) اون رو از رقبا متمایز می‌کنه، ولی نبود AIP و محدودیت تو آب‌های کم‌عمق خلیج فارس (عمق متوسط ۵۰ متر) یه نقطه ضعفه. تو مقایسه با زیردریایی‌های سبک‌تر مثل تایپ ۲۰۹ یا سونگ، کیلو استقامت و قدرت بیشتری داره، ولی تو چابکی و عملیات ساحلی عقب‌تره. @Iran_Defender

تصاویری دیدنی از آزادسازی گروگان ها در مکان های مختلف؛ توسط نیروهای ویژه ارتش #مستند @Iran_Defender

عملیات های چند گانه کلاه سبزها آموزش رهایی گروگان نیروهای ویژه فقط آزادسازی گروگان نیست! بلکه ممکن است؛ نفوذ به یک تأسیسات، گروگان گرفتن از دشمن و یا انهدام تأسیسات باشد. #مستند @Iran_Defender

🔹 آب کشاورزای شرق اصفهان کم اومده بعد به این بهونه اومدن زدن خط لوله آب رسانی به یزد (که از حوزه آبی زاینده رود تامین میشه) رو بهمراه پمپاژ خانه‌اش ترکوندن حالا یزد ۲ روزه آب نداره... و مدارس تعطیل شده 🔰 @Iran_Defender

🔫 این لحظه‌ای خاص رو کیا در‌ک کردن باید تکاور باشی تا بدونی چه استرسی داره @Iran_Defender

سطح مقطع راداری (Radar Cross Section - RCS) اندازه‌ای است که نشان می‌دهد یک هدف چقدر امواج رادار را بازتاب می‌دهد. مثلاً در ایربیس-ای، اهدافی با سطح مقطع 3 متر مربع (مثل یک جنگنده معمولی) در فاصله 350 تا 400 کیلومتری شناسایی می‌شوند. رزولوشن (Resolution) به توانایی رادار برای تفکیک دو هدف نزدیک به هم اشاره دارد. رزولوشن ایربیس-ای در فاصله 50 کیلومتری برای فاصله 50 تا 100 متر، برای سرعت 5 متر بر ثانیه و برای زاویه 2.5 درجه است. این یعنی رادار می‌تواند اهداف را با این دقت از هم جدا کند. آزیموت (Azimuth) زاویه افقی (چپ و راست) نسبت به محور اصلی رادار است. ایربیس-ای می‌تواند در راستای آزیموت تا 120 درجه اسکن کند. سایر اصطلاحات و مفاهیم: جنگنده نسل 4.5 (Generation 4.5 Fighter) به جنگنده‌هایی گفته می‌شود که بین نسل چهارم (مثل MiG-29 یا F-16 اولیه) و نسل پنجم (مثل F-22 یا F-35) قرار دارند. این جنگنده‌ها معمولاً فناوری‌های پیشرفته مثل رادارهای قوی و سیستم‌های اویونیک مدرن دارند، اما کاملاً مخفی‌کار (استلث) نیستند. Su-35 یک جنگنده نسل 4.5 است. قوانین ITAR (International Traffic in Arms Regulations) مجموعه قوانینی در آمریکا که صادرات تسلیحات و فناوری‌های نظامی حساس (مثل رادارهای پیشرفته) را کنترل می‌کند. رادارهای غیر-ITAR مثل ایربیس-ای برای کشورهایی که نمی‌توانند از آمریکا تجهیزات بخرند، جذاب هستند. مأموریت‌های هوا به هوا (Air-to-Air) مأموریت‌هایی که هدفشان درگیری با اهداف هوایی (مثل جنگنده‌ها یا موشک‌ها) است. ایربیس-ای در این حالت می‌تواند 30 هدف را ردیابی و به 8 هدف حمله کند. مأموریت‌های هوا به زمین (Air-to-Ground) مأموریت‌هایی که هدفشان حمله به اهداف زمینی (مثل تانک‌ها، پایگاه‌ها یا زیرساخت‌ها) است. ایربیس-ای در این حالت می‌تواند 4 هدف زمینی را با سلاح‌های دقیق هدف قرار دهد. سلاح‌های هدایت‌شونده دقیق (Precision-Guided Weapons) سلاح‌هایی مثل موشک‌ها یا بمب‌هایی که با سیستم‌های هدایتی (مثل رادار، لیزر یا GPS) به هدف برخورد می‌کنند و دقت بالایی دارند. اویونیک (Avionics) به سیستم‌های الکترونیکی هواپیما (مثل رادار، سیستم‌های ناوبری و ارتباطات) گفته می‌شود. اویونیک پیشرفته یکی از ویژگی‌های جنگنده‌های نسل 4.5 است. جمینگ (Jamming) به ایجاد اختلال در عملکرد رادار یا سیستم‌های الکترونیکی دشمن با ارسال سیگنال‌های مزاحم گفته می‌شود. رادارهایی مثل ایربیس-ای با قابلیت ضدجمینگ می‌توانند این اختلال را کاهش دهند. @Iran_Defender

توضیح اصطلاحات استفاده شده در پست بالا(در رابطه با رادار و مشتقات): رادار (Radar) رادار مخفف "Radio Detection and Ranging" (شناسایی و اندازه‌گیری فاصله با امواج رادیویی) است. سیستمی است که از امواج رادیویی برای شناسایی، ردیابی و تعیین فاصله اشیا (مثل هواپیما، کشتی یا موشک) استفاده می‌کند. امواج رادیویی به سمت هدف فرستاده می‌شوند و پس از برخورد و بازگشت، اطلاعات هدف مثل فاصله، سرعت و جهت را مشخص می‌کنند. آرایه اسکن الکترونیکی غیرفعال (PESA - Passive Electronically Scanned Array) این نوع رادار از یک منبع فرستنده مرکزی (ترانسمیتر) برای تولید امواج استفاده می‌کند. امواج تولیدی از طریق ماژول‌های تغییر فاز (Phase Shifters) به آنتن‌ها فرستاده می‌شوند تا جهت پرتو رادار به صورت الکترونیکی تغییر کند، بدون اینکه آنتن به صورت فیزیکی حرکت کند. در PESA، فرستنده و گیرنده مشترک هستند و این باعث محدودیت‌هایی مثل آسیب‌پذیری بیشتر در برابر جمینگ می‌شود. آرایه اسکن الکترونیکی فعال (AESA - Active Electronically Scanned Array) نسخه پیشرفته‌تر PESA است. در AESA، هر عنصر آنتن (یا گروهی از عناصر) یک فرستنده و گیرنده کوچک مستقل دارد. این باعث می‌شود رادار بتواند چندین پرتو را همزمان در فرکانس‌های مختلف تولید کند، مقاومت بیشتری در برابر جمینگ داشته باشد و اهداف بیشتری را ردیابی کند. AESA معمولاً سریع‌تر، دقیق‌تر و قابل‌اعتمادتر از PESA است. آنتن آرایه فازی (Phased Array Antenna) نوعی آنتن است که از تعداد زیادی عنصر کوچک تشکیل شده و می‌تواند جهت پرتو امواج را با تغییر فاز امواج ارسالی به صورت الکترونیکی تنظیم کند. این کار بدون نیاز به حرکت فیزیکی آنتن انجام می‌شود و سرعت و دقت رادار را بالا می‌برد. محرک هیدرولیکی (Hydraulic Actuator) سیستم مکانیکی است که با استفاده از فشار مایع (هیدرولیک) حرکت می‌کند. در رادار ایربیس-ای، آنتن روی یک محرک هیدرولیکی نصب شده تا بتواند به صورت مکانیکی هم حرکت کند و زاویه دید بیشتری (تا 120 درجه) داشته باشد. زاویه انحراف پرتو (Beam Deflection Angle) به حداکثر زاویه‌ای اشاره دارد که پرتو رادار می‌تواند از محور اصلی خود منحرف شود و اهداف را شناسایی کند. در ایربیس-ای، این زاویه با ترکیب اسکن الکترونیکی و حرکت مکانیکی آنتن به 120 درجه می‌رسد. پهنای باند (Bandwidth) محدوده فرکانس‌هایی است که رادار می‌تواند در آن کار کند. پهنای باند بیشتر به رادار اجازه می‌دهد اطلاعات دقیق‌تری جمع‌آوری کند و در برابر جمینگ مقاوم‌تر باشد. ایربیس-ای نسبت به رادار Bars پهنای باند دو برابری دارد. چابکی فرکانسی (Frequency Agility) به توانایی رادار برای تغییر سریع فرکانس امواج ارسالی اشاره دارد. این ویژگی باعث می‌شود رادار کمتر در معرض جمینگ (اختلال الکترونیکی دشمن) قرار بگیرد، چون دشمن نمی‌تواند به راحتی فرکانس رادار را پیش‌بینی کند. ضدجمینگ (ECCM - Electronic Counter-Countermeasures) به مجموعه تکنیک‌هایی گفته می‌شود که رادار برای مقابله با جمینگ (اختلال الکترونیکی دشمن) استفاده می‌کند. مثلاً تغییر فرکانس، استفاده از الگوریتم‌های پیشرفته برای فیلتر کردن سیگنال‌های مزاحم یا افزایش توان سیگنال. اوج توان (Peak Power) حداکثر توانی است که رادار می‌تواند در یک لحظه تولید کند. در ایربیس-ای، اوج توان 40.8 دسی‌بل گزارش شده که نشان‌دهنده قدرت بالای آن است. میانگین توان (Average Power) میانگین توانی است که رادار در طول زمان کارکردش تولید می‌کند. برای ایربیس-ای، این مقدار 35 دسی‌بل است. توان میانگین برای عملکرد پایدار و طولانی‌مدت رادار مهم است. دسی‌بل (dB) واحدی برای اندازه‌گیری شدت سیگنال یا توان است. در اینجا برای مقایسه توان رادارها استفاده شده. هر 3 دسی‌بل افزایش، به معنای دو برابر شدن توان است. مثلاً 4 دسی‌بل برتری ایربیس-ای نسبت به Bars یعنی توان آن بیش از دو برابر است. نقشه‌برداری (Mapping) قابلیتی است که رادار برای اسکن سطح زمین و ایجاد نقشه دقیق از منطقه استفاده می‌کند. این ویژگی برای مأموریت‌های هوا به زمین، مثل شناسایی اهداف زمینی یا پشتیبانی از حملات دقیق، کاربرد دارد. تیز کردن پرتو داپلر (Doppler Beam Sharpening) تکنیکی است که با استفاده از اثر داپلر (تغییر فرکانس امواج به دلیل حرکت نسبی هدف)، دقت شناسایی اهداف را افزایش می‌دهد. این روش به رادار کمک می‌کند اهداف کوچک یا نزدیک به هم را بهتر تفکیک کند. رادار با دیافراگم مصنوعی (SAR - Synthetic Aperture Radar) نوعی رادار است که با حرکت هواپیما و پردازش سیگنال‌ها، یک تصویر با رزولوشن بالا از سطح زمین ایجاد می‌کند، انگار که از یک آنتن خیلی بزرگ استفاده شده است. این برای نقشه‌برداری دقیق و شناسایی اهداف زمینی استفاده می‌شود. @Iran_Defender

مزایا و ویژگی‌ها : ایربیس-ای نسبت به رادار Bars بهبودهای قابل توجهی دارد، از جمله: افزایش بیش از دو برابری پهنای باند فرکانس عملیاتی گسترش زاویه شناسایی و ردیابی اهداف هوایی از 70 به 120 درجه در راستای آزیموت افزایش قابل توجه برد شناسایی بهبود مقاومت در برابر جمینگ این ویژگی‌ها ایربیس-ای را در سطح رادارهای پیشرفته جهانی قرار داده و آن را به گزینه‌ای ایده‌آل برای کشورهایی تبدیل کرده که به دنبال سیستم‌های راداری قدرتمند خارج از محدودیت‌های ITAR هستند. مقایسه با رادارهای دیگر ایربیس-ای از نظر توان خروجی، با اوج توان 40.8 دسی‌بل و میانگین 35 دسی‌بل، نسبت به رادار N011M Bars حدود 4 دسی‌بل برتری دارد. با این حال، این رادار همچنان از نوع PESA است و در مقایسه با رادارهای AESA (آرایه اسکن الکترونیکی فعال) مانند رادارهای مدرن غربی یا رادار جنگنده چینی J-11D، محدودیت‌هایی دارد. تبدیل ایربیس-ای به یک رادار AESA نیازمند طراحی کاملاً جدیدی است و به سادگی امکان‌پذیر نیست. @Iran_Defender

معرفی رادار ایربیس-ای (Irbis-E) جنگنده سوخوی Su-35 رادار ایربیس-ای (Irbis-E) یکی از پیشرفته‌ترین سیستم‌های راداری طراحی‌شده برای جنگنده‌های نسل 4.5 است که توسط مؤسسه طراحی تیکومیروف (NIIP) روسیه توسعه یافته و بر روی جنگنده سوخوی Su-35 نصب شده است. این رادار که از نوع آرایه اسکن الکترونیکی غیرفعال (PESA) است، به عنوان یکی از قدرتمندترین رادارهای غیر-ITAR (خارج از محدودیت‌های قوانین کنترل تسلیحات آمریکا) شناخته می‌شود و قابلیت‌های چشمگیری در مأموریت‌های هوا به هوا و هوا به زمین ارائه می‌دهد. تاریخچه و توسعه توسعه رادار ایربیس-ای از سال 2004 آغاز شد و به عنوان نسخه‌ای ارتقایافته از رادار N011M Bars (که در جنگنده Su-30MKI استفاده می‌شد) طراحی گردید. اولین نمونه این رادار در سال 2007 بر روی یک فروند Su-30M2 برای آزمایش‌های پروازی نصب شد. ایربیس-ای با بهره‌گیری از تجربه طراحی رادارهای قبلی مانند Bars و Osa، تحت مدیریت طراح ارشد، ولادیمیر زاگورودنی، به مرحله تولید رسید و هم‌اکنون در جنگنده‌های Su-35 و Su-30SM2 عملیاتی است. @Iran_Defender