⭕️ نگاهی به ابعاد سفر علی الزیدی به اقلیم کردستان
در تاریخ شنبه ۲ می علی الزیدی به اقلیم کردستان سفر کرد. وی در این سفر به اربیل و سلیمانیه رفت. در اربیل نخستوزیر مکلف با مسرور بارزانی، نچیروان، بارزانی و مسعود بارزانی دیدار داشت. در سلیمانیه هم زیدی با بافل طالبانی و قوباد طالبانی از اتحادیه میهنی، شاسوار عبدالواحد از جنبش نسل نو و علی حمه صالح از جنبش موضع ملی دیدار کرد. هدف این سفر انجام مشاوراتی برای تشکیل دولت و شنیدن مطالبات کردها و نیز تلاش برای بازگرداندن حزب دموکرات به سازوکار سیاسی بوده است.وی پس از پایان این سفر از حمایت احزاب اقلیم از دولت خود خبر داد.
در همین راستا به گزارش بغداد الیوم و به نقل از منابع آگاه در حزب دموكرات يكى از مطالبات اين حزب از على الزيدى، ضرورت تسریع در تصویب قانون نفت و گاز بوده است. این حزب همچنین خواستار تضمین سهم اقلیم کردستان از بودجه عمومی بدون هیچگونه کسری شده است. در سطح حقوقی، حزب دموكرات بار دیگر بر اهمیت اجرای اصل ۱۴۰ قانون اساسی تأکید کرده و آن را گامی اساسی در راستای حل یکی از پیچیدهترین اختلافات کشور دانسته است. در عرصه سیاسی، اصلاح قانون انتخابات مورد تأکید قرار گرفته و از نظر امنیتی، حزب بر لزوم انحصار سلاح در دست دولت و پیگیری و محاکمه گروههای مسلح غیرقانونی، به ویژه آنهایی که پیشتر به کردستان حملات راکتی انجام دادهاند، تأکید کرده است.
✍️ ملاحظه: این سفر از سوی علی الزیدی در شرایطی انجام شده که دو حزب اصلی «بیت کردی» در اوج اختلافات داخلی قرار دارند. شکاف میان این دو جریان تا آنجا پیش رفته که حزب دموکرات کردستان، از یک سو انتخاب نخستوزیر از «بیت شیعی» را به رسمیت شناخته، اما از سوی دیگر، به دلیل عدم تحقق اجماع مورد نظر خود، انتخاب رئیسجمهور از «بیت کردی» را نپذیرفته است. در این میان، یکی از نکات قابل توجه این سفر، نحوه استقبال مسرور بارزانی از زیدی بود. برخلاف رویه معمول مقامات اربیل و سلیمانیه، مسرور بارزانی اینبار با لباس کردی به استقبال رفت؛ اقدامی که در سفرهای پیشین، از جمله در دیدار با سودانی و کاظمی، مشاهده نشده بود. این رفتار را میتوان حامل پیامی سیاسی دانست: تأکید بر هویت قومی و برجستهسازی حقوق اقلیم کردستان در برابر دولت جدید بغداد.
به بیان دیگر، این اقدام میتواند تلاشی برای القای این گزاره باشد که حزب دموکرات، خود را نماینده اصلی و انحصاری کردهای عراق میداند. همچنین همراهی «مندلاوی» که از کردهای فیلی به شمار میرود با زیدی، از دیگر نکات معنادار این سفر است؛ حضوری که میتواند در چارچوب تلاش برای نمایش تنوع قومی در معادلات سیاسی عراق تفسیر شود. در خصوص مطالبات اقلیم کردستان نیز اگرچه این مطالبات در ظاهر گسترده و متعدد هستند، اما بهجز موضوع اصلاح قانون انتخابات، سایر موارد عملا جدید نیستند و تکرار همان خواستههای پیشین به شمار میروند. این امر نشان میدهد که حزب دموکرات، پس از ناکامی در راهبردهایی چون تحریم دولت، مجلس و جلسات شورای استانی کرکوک، اکنون به سمت اتخاذ رویکردی واقعگرایانهتر و حداقلیتر در مذاکرات با بغداد حرکت کرده است.
هدف اصلی این چرخش، حفظ آخرین سنگر راهبردی این حزب، یعنی نفوذ در ساختار قدرت اقلیم کردستان است تا بدینوسیله از بازتعریف و بازتوزیع مناصب جلوگیری کند. در همین راستا، حزب دموکرات بدون طرح پیششرط، هیئت «چارچوب هماهنگی» را نیز پذیرفته؛ چارچوبی که پیشتر بدون موافقت این حزب، رئیسجمهور را انتخاب کرده بود. این انعطافپذیری نشاندهنده اولویت یافتن حفظ موقعیت سیاسی بر پافشاری بر مواضع حداکثری پیشین است.
کانال مطالعات عراق و شامات | اندیشکده مرصاد
@IraqLevant
⭕️ اورهال حزب دموکرات در بغداد
🖌️ ابوالفضل كشتكار
سفر دو روزه نیچروان بارزانی رئیس اقلیم کردستان عراق به بغداد دیدارها و توافقاتی در پی داشته است. در این نگاشت برآنیم تا این سفر را با توجه به ریشههای گذشته تحلیل کرده و نتایج و اثرات آینده آن را ارزیابی کنیم.
به نظر میرسد مهمترین نکته و هدف این سفر را میتوانیم تلاش برای عقب نماندن بدانیم. حزب دموکرات کردستان در وقایع بسیار نزدیک اخیر دو شکست را از سر گذرانده است. ابتدا با شکست قاطع و بدون هیچ عوضی که در قضیه انتخاب رئیس جمهور متحمل شد مواجه گشت و پس از آن و با فاصله اندکی با کنار گذاشته شدن از معادلات کرکوک، شکست دوم را در انتخاب استاندار این استان تجربه کرد. این دو شکست دو وجه اشتراک داشتند. نخست اینکه هر دو شکست را از رقیبِ قدیمیِ کردِ خود متحمل شد. پیروز هر دو میدان اتحادیه میهنی بود که هنوز هم با حزب دموکرات بر سر تشکیل دولت اقلیم به توافق نرسیده است. وجه اشتراک دوم این شکستها، نقطه ضعف حزب دموکرات است. در هر دو ماجرا پاشنه آشیل پ.د.ک ضعف در لابیگری و ائتلافسازی بود. اما گویا اخیراً این حزب قدیمی به ضعف خود پی برده و در پی آن است که روابط خود را بازسازی کند تا این بار از کابینه علی الزیدی عقب نماند و سهم خود را بگیرد.
دیدار نیچروان بارزانی با علی الزیدی برای طرفین سودمند بوده است. این دیدار که پس از سفر الزیدی به اقلیم رخ میداد به نوعی امضای مشروعیتِ کردی نخست وزیر مأمور به تشکیل کابینه را زد. در آن سوی میز نیز بارزانی بر خواستههای معوقه کردی، مثل پرداخت حقوق کارمندان بهعنوان یک حق شهروندی تأکید کرد. مقصودِ بارزانی این است که دولت مرکزی این حق شهروندی را باید بدون منت و مابازاء بدهد؛ نه اینکه از آن بهعنوان اهرم فشاری بر سر کردها استفاده کند. افزون بر این احتمالاً چانهزنیها برای سهم حزب دموکرات از وزارتخانهها نیز در این دیدار دنبال شده است. اجمالاً تا کنون گمانهزنیها بر این است که حزب دموکرات هنوز هم وزارتخانه سیادتی امور خارجه را حفظ خواهد کرد. افزون بر این، وزارت دادگستری را نیز از آن خود خواهد کرد.
دیدار دیگری که در این سفر نقش راهبردی داشته است دیدار با چارچوب هماهنگی شیعیان است. این نشست در خانه نوری المالکی برگزار شد. مکان برگزاری این جلسه را میتوان اینطور تحلیل کرد که نیچروان میخواسته است از ریشههای گذشته حزب دموکرات برای بازسازی روابط آینده استفاده کند. به نوعی این دیدار تلاشی بوده است تا با وساطت مالکی بهعنوان متحد قدیمی مسعود بارزانی، روابط پ.د.ک با احزاب شیعی بهبود یابد. رئیس اقلیم کردستان در این دیدار بغداد را پایتخت و عمق استراتژیک خود معرفی کرد. این سخن را میتوان تلاشی برای کم کردن رقابتها و تنشهای بغداد-اربیل ارزیابی کرد. در همین راستای بهبود روابط حزب دموکرات، میتوان به دیدار بارزانی با قیس خزعلی اشاره که تلاشی برای برقراری روابط با دورترین جناحهای شیعی محسوب میشود. افزون بر این، سفر اخیر و دیدارهای اینچنینی و بازسازی روابط با احزاب مختلف منجر شد تا حزب دموکرات با اعلام حمایت از الزیدی بایکوت پارلمانی خود را نیز پایان دهد.
بارزانی در این دیدار ملاقاتهایی با بلوک اهل سنت نیز برگزار کرد. جالبترینِ این دیدارها را میتوان جلسه وی با محمد الحلبوسی دانست. در حالی که حزب دموکرات علناً و سرسختانه در قضیه انتخاب رئیس پارلمان عراق مانع از رسیدن محمد الحلبوسی به این صندلی شد و حزب تقدم نیز به تلافی در قضیه انتخاب رئیس جمهور کنش نمود، مخاطب این دیدار شخص محمد الحلبوسی، البته با واسطهگری خمیس الخنجر، بود که تا همین چند وقت پیش خطِ قرمز حزب دموکرات عنوان میشد. دیدارهای بارزانی به این مطلب محدود نبوده و طی نشستی در کنار رهبران مجلس سیاسی ملی در قاب رسانه قرار گرفت. وی همچنین از حلبوسی برای سفر به اربیل دعوت کرد. همچنین باید توجه کرد که نیچروان بارزانی عضو مطرود ائتلاف اهل سنت را فراموش نکرده و اجتماعی اختصاصی با رئیس ائتلاف عزم، مثنی السامرائی نیز برگزار کرده است.
در مجموع این سفر را میتوان سفر بازیابی و بازسازی روابط حزب دموکرات کردستان و نقد کردن سهمیه این حزب از وزارتخانههای کابینه علی الزیدی ارزیابی کرد.
کانال مطالعات عراق و شامات | اندیشکده مرصاد
@IraqLevant
⭕️ تعیین پاداش ۱۰ میلیون دلاری در خصوص شیخ اکرم الکعبی از سوی آمریکا
وزارت خزانهداری آمریکا روز سهشنبه ۵ می اعلام کرد که پاداشی مالی تا سقف ۱۰ میلیون دلار برای ارائه اطلاعاتی که به دستگیری شیخ اکرم الکعبی، رهبر گروه «نجبا» عراق، منجر شود، تعیین کرده است.
✍️ ملاحظه: پیش از این در مطالب قبلی اشاره شده بود، پس از ابوحسین الحمیداوی، ابوآلاء الولائی و حیدر الغراوی، هدف بعدی آمریکا در زمینه پاداشها شیخ اکرم الکعبی خواهد بود. با افزوده شدن نام اکرم الکعبی به این فهرست، میتوان گفت تقریبا تمامی رهبران جریانهای میدانی مقاومت عراق در چنین لیستی قرار گرفتهاند؛ موضوعی که نشاندهنده تمرکز فزاینده واشنگتن بر این طیف از بازیگران است. در این چارچوب، این احتمال نیز مطرح میشود که در گامهای بعدی، دامنه این اقدامات به سطوح بالاتر یا حامیان سیاسی این گروهها نیز تسری یابد؛ چهرههایی مانند قیس الخزعلی، هادی العامری و نوری المالکی ممکن است در معرض فشارهای بیشتری از جمله تحریم قرار گیرند، هرچند تحقق این سناریو به ملاحظات پیچیده سیاسی و موازنههای داخلی و منطقهای بستگی دارد.
کانال مطالعات عراق و شامات | اندیشکده مرصاد
@IraqLevant
⭕️ بازگشت فراکسیون حزب دموکرات به مجلس
فراکسیون حزب دموکرات چهارشنبه ۶ می از بازگشت به فعالیتها و حضور پارلمانی خود در مجلس نمایندگان عراق خبر داد. این فراکسیون اعلام کرد این تصمیم پس از دستیابی به تفاهمات مثبت میان نیروهای سیاسی، بهویژه در پی سفر علی الزیدی و هیئتی بلندپایه از چارچوب هماهنگی به اقلیم کردستان و گفتوگوهای آنان با رهبری سیاسی حزب دموکرات کردستان اتخاذ شده است.
✍️ ملاحظه: بازگشت بدون دستیابی به هیچ دستاورد ملموسی را میتوان نشانهای از ناکامی کامل راهبرد تحریم از سوی حزب دموکرات دانست. این روند همچنین تا حد زیادی نتیجه سفر نچیروان بارزانی و رایزنیهای انجامشده در جریان آن ارزیابی میشود. به نظر میرسد یکی از اهداف اصلی این سفر، جلوگیری از تقویت بیش از پیش جایگاه اتحادیه میهنی در معادلات داخلی اقلیم بوده است. افزون بر این، تلاش برای ممانعت از به نتیجه رسیدن شکایتهای مطرحشده علیه اربیل در دادگاه فدرال نیز از دیگر محورهای مهم این تحرکات به شمار میرود؛ از جمله شکایت وزارت دارایی بغداد درباره مالکیت اموال دولتی اقلیم و نیز احتمال طرح شکایت از سوی اتحادیه میهنی در خصوص تبدیل دولت اقلیم به دولتی در حد «پیشبرد امور».
کانال مطالعات عراق و شامات | اندیشکده مرصاد
@IraqLevant
⭕️ تحريم معاون امور توزیع وزارت نفت عراق؛ ابعاد و پیمادها
وزارت خزانهداری آمریکا در تاریخ ۷ می اعلام کرد که علی البهادلی معاون امور توزیع وزارت نفت عراق به صورت مستقیم با ليث الخزعلی، از رهبران عصائب اهلحق و برادر قیس الخزعلی، برای کنترل درآمدهای حاصل از قاچاق نفت همکاری کرده است و بنابراین مشمول تحریمهای آمریکا شده است. بر اساس این بیانیه، بهادلی همچنین در هماهنگی با سپاه پاسداران ایران درباره محمولههای نفتی و قراردادهای مرتبط با آن نقش داشته است.
✍️ ملاحظه: تحریم «علی البهادلی» معاون وزیر نفت عراق از اهمیت ویژهای برخوردار است، زیرا این بار هدف، وزارتخانهای است که سهم ائتلاف «دولت قانون» محسوب میشود و بر اساس برخی گزارشها، بهادلی از نزدیکان «نوری المالکی» است. این اقدام، در واقع بار دیگر بهطور غیرمستقیم نشان میدهد که واشنگتن علیه ائتلاف دولت قانون و شخص مالکی موضع گرفته است. شایان ذکر است که علی البهادلی پس از «عقیل مفتن»، رئیس کمیته ملی المپیک عراق، دومین مقام ارشد عراقی است که توسط دولت ترامپ تحریم میشود. نکته قابل توجه دیگر، نام بردن از «لیث الخزعلی» و گروه «عصائب اهل حق» است؛ زیرا خزعلی یکی از گزینههای مطرح برای معاونت نخستوزیری در صورت دستیابی این منصب به عصائب اهل حق محسوب میشود و خود جنبش عصائب نیز تلاش میکند به وزارت دارایی یا دیگر مناصب مهم در دولت دست یابد. بنابراین، اشاره آمریکا به عصائب و رهبران آن، همراه با تأکید مداوم واشنگتن به علی الزیدی برای جلوگیری از حضور گروههای نزدیک به ایران در دولت، بهطور ضمنی پیامی است برای عدم مشارکت این گروهها در کابینه آینده.
کانال مطالعات عراق و شامات | اندیشکده مرصاد
@IraqLevant
⭕️ شروط مقتدى صدر براى حمايت از دولت زيدى
مقتدی صدر در بیانیهای در خصوص شروط حمایت خود از علی الزیدی تأکید کرد که «هر شخصی که مأمور تشکیل دولت شود، باید گروههای مسلح را به شکل تشکیلات (جند الشعائر الدينيه) با هر گرایشی و تحت اقتدار سازمان حج و عمره یا به صورت یک تشکیلات انسانی برای کمکهای بشردوستانه تبدیل کند و کسانی که از این کار سر باز زنند، خارج از قانون محسوب میشوند». او همچنین افزود «اگر چنین کردند، من آمادهام که تشکیلات لشکر «الیوم الموعود» را منحل و «سرايا السلام» را به فرمانده کل نیروهای مسلح تحویل دهم و همه باید این کار را در سریعترین زمان ممکن انجام دهند».
صدر در ادامه بر عدم استفاده از چارچوب هماهنگی در تشکیل کابینه وزارتی و کنار گذاشتن کامل هر کسی که بال مسلح دارد» تأکید کرد و خواستار «تشکیل دولتی شد که مطالبات مردم را برآورده کند. او همچنین بر مبارزه با فساد در مدت حداکثر ۹۰روز، با آغاز از پرونده موسوم به معامله قرن و مجرم آن و تمام تبعاتش» تأکید کرد. صدر در زمینه سیاست خارجی، خواستار «تقویت روابط خارجی عراق در قالبهایی که عزت کشور را تضمین کند و در عین حال باز بودن آن نسبت به جهان عرب، اسلام و جامعه بینالمللی بدون دخالت هیچ طرفی» شد.
✍️ ملاحظه: در واقع نقاط متعددى در بيانيه مقتدى صدر داراى تناقض است كه به بخشى از آن اشاره خواهد شد. در خصوص شروط مطرحشده از سوی مقتدی صدر، باید گفت شرط مربوط به خلع سلاح گروههای مقاومت و قرار دادن آنها زیر چتر سازمان حج و عمره، از چند جهت با ابهام و تناقض مواجه است. اگر اساسا بخش اصلی این شرط، یعنی خلع سلاح گروههای مقاومت، امکان تحقق عملی داشت، خود صدر در سالهایی که در ساختار قدرت و دولت حضوری پررنگ داشت، میتوانست آن را اجرایی کند. این در حالی است که اکنون نیز انتظار اجرای چنین اقدامی از نخستوزیری که با حمایت مستقیم گروههای مقاومت و جریانهای نزدیک به آنها به قدرت رسیده، چندان واقعبینانه به نظر نمیرسد؛ بهویژه آنکه بخشی از پشتوانه سیاسی و حتی اقتصادی نخستوزیر مکلف کنونی، به همکاری با احزاب و جریانهای حامی مقاومت گره خورده است؛ در نتیجه هنگامی که بخش خلع سلاح آن بسیار سخت باشد، بخش رفتن زیر لوای سازمان حج آن جای خود دارد!
همچنین شرط عدم مشورت با چارچوب هماهنگی نیز از منظر سیاسی چندان منطقی به نظر نمیرسد؛ چراکه نخستوزیر فعلی اساسا با توافق و حمایت همین چارچوب به قدرت رسیده و طبیعتا نمیتواند در تصمیمات کلان، این مجموعه را نادیده بگیرد. از سوی دیگر، درخواست انحلال «تیپ الیوم الموعود» را نیز میتوان نوعی «تحصیل حاصل» دانست؛ زیرا این تشکیلات عملا از مدتها پیش غیرفعال، فریز و منحل شده است. افزون بر این، سخن صدر درباره تحویل «سرایا السلام» به دولت، در واقع بهصورت ضمنی تأییدی بر این گزاره است که سلاح وابسته به جریان صدر نیز خارج از چارچوب رسمی و ضوابط دولتی قرار داشته است. در خصوص موضوع فساد موسوم به «معامله قرن» نیز باید یادآور شد که این پرونده به دوره دولت مصطفی الکاظمی بازمیگردد؛ دولتی که مقتدی صدر یکی از مهمترین و اصلیترین حامیان سیاسی آن به شمار میرفت.
کانال مطالعات عراق و شامات | اندیشکده مرصاد
@IraqLevant
⭕️ تأسیس یک پایگاه رژیم صهیونیستی در خاک عراق؟
🔹روزنامه آمریکایی وال استریت ژورنال شنبه ۹ می گزارش داد که رژیم صهیونیستی یک پایگاه نظامی سری در صحرای عراق ایجاد کرده است تا از عملیات خود علیه ایران که در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آغاز شد، پشتیبانی کند.
🔹این روزنامه در عین حال اشاره کرد که رژیم صهیونیستی به نیروهای عراقی که در آن زمان به این پایگاه نزدیک شدند، حملاتی انجام داده است.
🔹در مقابل یک مقام ارشد امنیتی عراق، روز یکشنبه ۱۰ می در گفتوگو با خبرگزاری آناتولی ادعاهای مطرحشده در برخی رسانههای آمریکایی درباره ایجاد یک پایگاه نظامی مخفی از سوی رژیم صهیونیستی در صحرای عراق برای پشتیبانی از حملات هوایی علیه ایران را تکذیب کرد.
🔹این مقام امنیتی در توضیح جزئیات ماجرا افزود «نیروهای عراقی در ماه مارس گذشته با یک عملیات فرود هوایی “مبهم” در صحرای النخیب در مرکز عراق مقابله کردند و در همان زمان نیز با این موضوع برخورد شد».
✍️ ملاحظه:
🔸گزارش والاستریت ژورنال بار دیگر نشان میدهد که بیرون راندن نیروهای اشغالگر از عراق، صرفا به تخلیه پایگاههای آمریکایی محدود نمیشود، بلکه این روند باید در نهایت به تحقق کامل حاکمیت و استقلال عراق منجر شود.
🔸بدیهی است در شرایطی که رژیمهایی با همکاری آمریکا بتوانند در خاک عراق پایگاه ایجاد کنند یا حریم هوایی این کشور بهراحتی نقض شود، نمیتوان از تحقق کامل استقلال و حاکمیت ملی عراق سخن گفت. از سوی دیگر، توانایی ایجاد یک پایگاه با چنین گستردگی و امکاناتی، بیانگر میزان بالای آسیبپذیری امنیتی عراق است؛ آن هم در کشوری که دارای چندین نهاد و ساختار امنیتی مختلف است. این مسئله پرسشهای جدی درباره کارآمدی سازوکارهای نظارتی و امنیتی عراق مطرح میکند.
🔸نکته قابل توجه دیگر در این پرونده، نقش نیروهای محلی و مردمی است. طبق گزارشها، وجود چنین پایگاهی ابتدا توسط یک چوپان به نهادهای ذیربط عراقی اطلاع داده شد؛ موضوعی که اهمیت و ضرورت سرمایهگذاری امنیتی بیشتر بر ظرفیتهای مردمی، بهویژه عشایر، را برجسته میسازد.
🔸همچنین به نظر میرسد تکذیبهای اخیر مسئولان امنیتی عراق، تا حدی با هدف جلوگیری از آشکار شدن ضعفهای امنیتی و اطلاعاتی صورت گرفته باشد. افزون بر این، با توجه به همکاری آمریکا با رژیم صهیونیستی در این پرونده، بعید نیست مقامهای عراقی در شرایط کنونی تمایلی به تشدید تنش با واشنگتن در این زمینه را نداشته باشند.
🔸این در حالی است که در مارس ۲۰۲۶ و همزمان با درگیریهای منطقه النخیب ــ که گفته میشود با همین پرونده مرتبط بوده است ــ قیس المحمداوی، نایب رئیس ستاد عملیات مشترک عراق، از ارائه یادداشت اعتراضی به ائتلاف بینالمللی به دلیل انجام اقدامات نظامی بدون هماهنگی با دولت عراق خبر داده بود.
کانال مطالعات عراق و شامات | اندیشکده مرصاد
@IraqLevant