📺 فیلم/هیچ شبکه بانکی در برابر حمله سایبری مصون نیست/جنگ ۱۲ روزه نشان داد تاب‌آوری سایبری را جدی نگرفته بودیم 💬نوش‌آفرین مومن‌واقفی، معاون سابق فناوری‌های نوین بانک مرکزی: 🗣️حملات سایبری، به‌ویژه در شرایط جنگی، می‌توانند با ترکیبی از دسترسی‌های درون و بیرون سازمانی و با پیچیدگی بالا انجام شوند و هیچ شبکه بانکی یا زیرساخت دیگری را نمی‌توان کاملاً مصون از هک و نفوذ دانست. مسئله اصلی صرفاً وقوع حمله نیست، بلکه آمادگی برای مرحله پس از حمله و توانایی بازگرداندن سریع سرویس‌های حیاتی است. 🗣️تاب‌آوری سایبری و تمرین‌های بازگشت به سرویس‌دهی تا پیش از جنگ ۱۲ روزه به اندازه کافی جدی گرفته نشده بود، اما طی یک سال‌ونیم اخیر اقدامات قابل‌توجهی در این زمینه انجام شده است. ادامه این اقدامات، به‌ویژه تمرین بازگشت سرویس‌ها و آمادگی برای سناریوهای مختلف، می‌تواند تاب‌آوری شبکه بانکی را در برابر حملات سایبری افزایش دهد. ✅ کانال آخرین اخبار و تحلیل‌های روز اقتصاد ایران 🔤 @NavadeEghtesadi

📱 تصویری از اپلیکیشن‌ها و زیرساخت دیجیتال در افغانستان افغانستان امروز یک اقتصاد موبایل‌محور است، نه بانک محور. البته اینترنت خانگی ضعیف است؛ مردم عمدتاً با گوشی و سیم‌کارت به شبکه وصل می‌شوند. وضعیت اتصال (داده‌های اواخر ۲۰۲۵) • حدود ۱۱٫۳ میلیون کاربر اینترنت ≈ ۲۵٫۵٪ جمعیت • حدود ۲۲٫۴ میلیون اشتراک موبایل ≈ نیمی از جمعیت • حدود ۷۵٪ مردم هنوز آفلاین‌اند • سرعت اینترنت ثابت بسیار پایین است (میانه دانلود حدود ۴٫۵ مگابیت) • بسته ۵ گیگابایت موبایل نسبت به درآمد سرانه گران است یعنی مسئله فقط «نداشتن اپ» نیست؛ مسئله دسترسی، قیمت و پایداری شبکه است. شبکه و اپراتورها بازار روی چند اپراتور موبایل می‌چرخد (از جمله AWCC، روشن و اتصالات). پوشش عمدتاً ۳G/۴G است. در آوریل ۲۰۲۶ آزمایش ۵G در کابل گزارش شد؛ هنوز پوشش ملی نیست. زیرساخت زمینی هم شکننده است: کشور محصور در خشکی است، به کابل زیردریایی وصل نیست و فیبر از مسیر همسایگان می‌آید. نقطه شکست ۲۰۲۵ از میانه سپتامبر ۲۰۲۵ محدودیت فیبر/وای‌فای در برخی ولایات شروع شد و اواخر همان ماه به قطع سراسری اینترنت (فیبر و موبایل) رسید. آموزش، رسانه، بهداشت، کمک‌رسانی و تماس روی واتساپ/سیگنال آسیب دید. بعد از بازگشت تدریجی شبکه، محدودیت در برخی مناطق ادامه یافت. لایه اپلیکیشن و خدمات دیجیتال • پیام‌رسان و شبکه‌های اجتماعی (با اختلال و فیلتر) • شارژ، بسته اینترنت و خدمات اپراتور • پرداخت الکترونیکی و موبایل‌مانی (سوییچ ملی: بانک‌ها + مؤسسات پول الکترونیک؛ میلیون‌ها تراکنش در ۲۰۲۵) • هویت الکترونیک (صدور گسترده e-Tazkira) • خدمات دولتی دیجیتال که اعلام می‌شود، اما روی شبکه ناپایدار سوار است اخیراً فعال‌سازی مرکز مبادله اینترنت (IXP) به‌عنوان گام کاهش وابستگی ترافیک به خارج مطرح شده است. جمع‌بندی کوتاه بدون برق پایدار، فیبر قابل اتکا، اینترنت ارزان و اتصال شبکه، اپلیکیشنها فقط ویترین هستند. افغانستان ظرفیت جوان و متقاضی موبایل دارد؛ گلوگاه، حاکمیت شبکه + مقرون‌به‌صرفگی + تداوم سرویس است. #دیجیتال #اینترنت #زیرساخت #موبایل @KiAnnoo

📌 چرا ۲۰ سال حضور آمریکا و تزریق صدها میلیارد دلار، زیرساخت‌های افغانستان را نساخت؟ با وجود حضور دو دهه‌ای ایالات متحده و ناتو و سرازیر شدن بیش از ۱۴۵ میلیارد دلار کمک بازسازی (جدا از هزینه‌های نظامی)، چرا افغانستان پس از خروج آمریکا همچنان با بحران‌های اولیه در برق، آب، حمل‌ونقل و صنایع پایه روبه‌رو بود؟ پاسخ را باید در مدل حکمرانی اقتصادی تحمیلی و منطق حاکم بر بازسازی جست‌وجو کرد: ۱. چرخه فاسد پیمانکاری و بازگشت دلارهای کمکی بخش اعظم بودجه‌ای که به نام افغانستان تصویب می‌شد، هرگز وارد چرخه واقعی اقتصاد این کشور نشد. پروژه‌ها از طریق آژانس‌هایی نظیر USAID به شرکت‌های بزرگ چندملیتی غربی واگذار می‌شد. این شرکت‌ها با کسر سودهای کلان و هزینه‌های اداری هنگفت، کار را به پیمانکاران رده دوم و سوم واگذار می‌کردند. در عمل: - بخش زیادی از منابع صرف هزینه‌های سرسام‌آور مشاوران خارجی، شرکت‌های امنیتی خصوصی غربی و حقوق‌های نجومی پرسنل بین‌المللی شد. - پول کمکی در یک «چرخه بسته» مجدداً به شرکت‌ها و اقتصاد کشورهای کمک‌کننده بازمی‌گشت. ۲. اولویت‌بخشی به پروژه‌های نمایشی به‌جای زیرساخت‌های پایدار به‌دلیل نیاز به نشان دادن دستاوردهای کوتاه‌مدت برای توجیه افکار عمومی در واشنگتن، پروژه‌هایی در اولویت قرار گرفت که سرعت ساخت بالا داشتند اما فاقد پایداری اقتصادی بودند: - جاده‌هایی احداث شد که به دلیل کیفیت پایین و عدم پیش‌بینی سیستم نگهداری، ظرف ۲ تا ۳ سال تخریب شدند. - نیروگاه‌های دیزلی گران‌قیمتی ساخته شد (مانند نیروگاه تره‌خیل در کابل) که هزینه سوخت آن‌ها از توان مالی دولت افغانستان خارج بود و عملاً بلااستفاده ماندند، در حالی که توسعه سدها و زیرساخت‌های تولید انرژی پایدار نادیده گرفته شد. ۳. تضعیف عامدانه دولت مرکزی و عدم انتقال دانش فنی توسعه واقعی زیرساخت نیازمند یک دولت مستقر و نهادساز است، اما مدل غربی: - ساختارهای موازی با دولت ایجاد کرد و سازمان‌های اداری افغانستان را در حاشیه قرار داد. - زیرساخت‌ها بدون تربیت کادر فنی و مهندسی بومی ساخته شدند؛ در نتیجه با خروج نیروهای خارجی، توان نگهداری و بهره‌برداری از پروژه‌ها وجود نداشت. ۴. اقتصاد حباب‌گونه و بی‌توجهی به بخش مولد کمک‌ها به‌جای سرمایه‌گذاری در احیای کشاورزی، مدیریت منابع آب و ایجاد صنایع کوچک و متوسط، صرف واردات کالاهای مصرفی، خدمات واسطه‌ای و باد کردن بخش خدمات شهری در کابل شد. با قطع ناگهانی این جریان دلار، اقتصاد مصرفی بدون پایه تولیدی فروریخت. نتیجه‌گیری:  تجربه افغانستان نشان داد که «توسعه از بیرون تزریق‌شدنی نیست». #اقتصاد_سیاسی #افغانستان #توسعه_وابسته @KiAnnoo

اقتصاد دیجیتال لبنان لبنان کشوری با نیروی کار متخصص و مسلط به فناوری، اما با زیرساخت‌های به‌شدت فرسوده. این تضاد باعث شده اقتصاد دیجیتال در لبنان نه بر پایه سیاست‌گذاری دولت، بلکه بر اساس «بقایِ هوشمندانه» شکل بگیرد. این اکوسیستم سه ستون اصلی دارد: ۱. خصوصی‌سازیِ اجباری انرژی: وقتی شبکه برق سراسری عملاً تعطیل است، کسب‌وکارهای دیجیتال ناچار به تأمین مستقل انرژی از طریق پنل‌های خورشیدی و ژنراتورهای شخصی شده‌اند. بقای هر استارتاپ لبنانی، مستقیماً به استقلالِ انرژی آن گره خورده است. ۲. جایگزینی بانک‌ها با فین‌تک: با سقوط نظام بانکی و انسداد حساب‌های ارزی، مردم و کسب‌وکارها از سیستم سنتی عبور کرده‌اند. امروز «کیف‌پول‌های دیجیتال» و «ارزهای دیجیتال (تتر)» قلب تپنده تبادلات مالی و حواله‌های ارزی لبنان هستند. بازیگران اصلیِ این میدان Whish Money، OMT (Online Money Transfer) و Suyool هستند. این اپلیکیشن‌ها عملاً نقشِ «بانکِ روزمره» را بازی می‌کنند. ۳. مدلِ «صادرات خدمات»: به دلیل ضعف بازار داخلی، نخبگان فنی لبنان به فریلنسری و دورکاری برای شرکت‌های خارجی روی آورده‌اند. در واقع، متخصصان لبنانی با «صادرات خدمات نرم‌افزاری»، درآمد دلاری را به چرخه اقتصاد خانوارها تزریق می‌کنند. 💡 نتیجه‌گیری: لبنانِ امروز نمونه‌ای از «اقتصادِ غیرمتمرکز» است؛ جایی که دولت در تامین زیرساخت ناتوان است و جامعه برای جبران این خلأ، به سمت ابزارهای دیجیتال پناه برده است. این مدل، فعلاً جوابگوست، اما برای رسیدن به «رشد پایدار»، نیاز به اصلاحات کلان در شبکه برق و مخابرات دارد. #لبنان #اقتصاد_دیجیتال #تکنولوژی @KiAnnoo