‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌باروک‌. ‌ ‌🧉‌ ‌ ‌

‌ ‌ ‌‌ ‌ ‌ ‌چطور ‌باروک از طریق لینک به اروپا پیوسته ؟ 👜 فرض کن سال ۱۶۰۰ میلادی هست. اروپا توی یه دعوای بزرگ مذهبی گیر کرده. کلیسای کاتولیک (در رم و ایتالیا) داشت قدرت خودش رو از دست می‌داد ! گروهی به نام پروتستان‌ها (به رهبری مارتین لوتر) اومده بودن و می‌گفتن: "کلیسا پول‌پرسته! عبادت باید ساده باشه، نه این‌همه مجسمه و طلای زشت!" کلیسا فهمید که اگر نمی‌خواد مردم رو از دست بده، باید تأثیرگذار باشه. نه با استدلال منطقی، بلکه با احساس !

کلیسا هم در اومد گفت: «بیا کلیساها رو انقدر خیره‌کننده، پر از نور، رنگ و مجسمه‌های زنده بسازیم که وقتی مردم میان تو، از شدت عظمت و شکوهشون گریه کنن و بگن "خدای من، این یعنی قدرت الهی!"» (میگن پشمام حاجی ولی خب حالا ! ) ‌ ‌🧉 اینجاست که سبک باروک متولد میشه. هدفش ترغیب، شوک و احساسات شدید بود.

چطور بفهمیم یه اثر باروکیه؟ ‌ ‌ ‌‌‌ ‌باروکی هم لقب جالبیه. مثل روکوکویی که قبلا بررسی کردیم☕️ نشانه های باروکی چیان ؟ درام و حرکت هیچ چیز ساکت نیست. توی مجسمه‌ها، لباس‌ها توی باد موج برمی‌دارن ، موها پریشون میشن ، بدن‌ها در حال رقص یا فرار هستن . انگار عکس‌العمل یه لحظه‌ ی اکشنه. نور و سایه‌های شدید مثل صحنه‌ی تئاتر. یه طرف خیلی روشنه و طرف دیگه توی تاریکی مطلق. این تضاد، احساس رازآلودگی و درام ایجاد می‌کنه. واقع‌گراییِ خشن قدیسا دیگه مثل مجسمه‌های یونانی، بی‌حس و تمیز نیستن. ممکنه زخم‌هاشون خون‌آلود باشه، پیر باشن ، چروک داشته باشن و چشماشون اشکی باشه. هنرمندا می‌خواستن درد و رنج حس بشه . ‌ ‌ ‌ ‌ پیچیدگی و تجمل ‌ توی معماری ، دیوارها ساده نیستن. پر از گچ‌بری‌های طلایی، فرم‌های مارپیچ و منحنیه. سقف کلیساها با نقاشی‌های توهم‌زای که انگار آسمونه و فرشتگان دارن فرود میان تزئین میشدن. ( واقعا معماری باروک جالب انگیزه ) ‌ تمایل به بی‌نهایت نقاشی‌ها طوری چیده می‌شدن که انگار صحنه از کادر تابلو بیرون زده ! :))))) .

‌ ‌ ‌ ‌ ‌‌ ‌شعبه های باروک در اروپا باروک هم مثل اکبر جوجه شعبه ی دیگری نداشت ولی همجا یافت میشد تقریبا ! ایتالیا قلب تپنده‌ی باروک مذهبی بود و هنرمنداش هم جان لورنتسو برنینی پادشای مجسمه‌سازی و معماری باروک. کاراواجو پدر سبک "نور و سایه" . اون یه شخصیت دراماتیک بود که نقاشی‌هاش مثل یه صحنه‌ی جنایی واقعین . هلند باروکِ نورانی و زندگی روزمره و روتین . رامبراند عمیق‌ترین نقاش روح انسان. اون به جای تجمل، روی نور، سایه و احساسات درونی آدم‌ها تمرکز کرد. یوهانس ورمیر استاد نورهای ملایم و صحنه‌های آرام خونگی و روتین . اسپانیا باروکِ مذهبی و جدی . دیگو ولازکوئز نقاش دربار اسپانیا. شاهکارش "دامنه‌ها" یکی از پیچیده‌ترین نقاشی‌های تاریخه. فرانسیسکو گويا هم بود . اگرچه او به اواخر باروک و اوایل رمانتیسیسم تعلق داره، اما روح باروک رو توی نقاشی‌های تاریکش حفظ کرد. فرانسه باروکِ اشرافی . نیکولا پوسن کسی که سعی کرد نظم کلاسیک رو با درام باروک ترکیب کنه.

"ملاقات سنت هیلمدا و سنت پل" اثر کاراواجو چرا باروکه؟ به چهره‌ی سنت هیلمدا نگاه کن. اون پیر، زشت و با پوستی دونه داره ! هیچ شباهتی به مجسمه‌های زیبا نداره. نور ؟ یه نور شدید از سمت چپ می‌تابه و یه طرف صورتش روشنه و طرف دیگه توی تاریکی مطلق. این تضاد، لحظه‌ی تبدیل ایمان رو نشون می‌ده. پیامش چیه ؟ مقدسین هم انسان‌های معمولی با نقص‌ هستن .

"گشت شبانه" اثر رامبراند چرا باروکه؟ این یه نقاشی گروهی از نگهبانان شهره، نه یه پرتره‌ی خشک و خشک. حرکت ؟ همه در حال حرکتن. یکی داره تیرک پرچم رو بالا می‌کشه، یکی داره سلاحش رو آماده می‌کنه. رامبراند از نور و سایه استفاده کرده تا تمرکز رو روی چهره‌ی کاپیتان و افسر دوم بذاره و بقیه رو توی سایه ببره. عمق روانی داره ! انگار داری از شیشه‌ی تاریک یه اتاق نگاه می‌کنی. حس رازآلودگی خالص.

"کلیسای سانتا مریا دلا ویتوریا" ( یا همون پیرو‌دی‌سانتا ) اثر برنینی چرا باروکه؟ اینجا تابلو نیست، معماریه! صحنه ؟ مجسمه‌ی "تراجعه‌ی سنت ترز" رو ببین. فرشته‌ای داره با یه نیزه‌ی طلایی ( که نوکش مثل آتیشه ) به قلب ترزه می‌زنه. ترزه با یه حالت ترکیبی از درد و لذت الهی روی ابرها دراز کشیده. لباس‌هاش طوری پیچیده شدن که انگار باد شدید می‌وزه. نور؟ از یه پنجره‌ی مخفی در پشت مجسمه، نور طلایی مصنوعی می‌تابه که انگار نور آسمانیه. هدف این بود که عبادت‌کننده احساس کنه معجزه رو با چشم می‌بینه.

‌ ‌ ‌ ‌ هنر که همیشه نقاشی نیست ! برای اولین بار میخوام راجع به موسیقینمی‌شه از باروک گفت و از موسیقی نگفت! اگر نقاشی‌ها "نور و سایه" بودن، موسیقی باروک "تکرار و تغییر" بود. باخ مهندسِ موسیقی. آثارش پر از ریاضیات پیچیده‌ست. هاندل دراماتیک و حماسی ( مثل "مسیا" ). والدی پرانرژی و سریع ( مثل "فصل‌ها" ). 🧉 توی باروک، احساسات باید در طول قطعه ثابت می‌مونن. اگه قطعه‌ای شروع به غمگین کردن کنه، تا آخر غمگین می‌مونه. نباید وسطش ناگهان شاد بشه.

‌‌ ‌‌ ‌𝖿𝖺𝖼𝗍 ‌ ‌ ‌ ‌ ‌💭 ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌. باروک یعنی "مروارید کج" این کلمه ابتدا یه توهین بود ! نقادان کلاسیک می‌گفتن این سبک مثل یه مرواریدیه که شکلش خراب شده و دیگه گرد و منظم نیست.

‌ ‌ ‌ ‌ باروک ایرانی ؟ ‌ ‌ ‌ ‌🧾 بسیاری از مورخان معتقدن هنر دوره صفویه ( مثل مسجد شیخ لطف‌الله و عمارت عالی‌قاپو در اصفهان ) ویژگی‌های باروک داره - تأکید بر تجلی، کاشی‌کاری‌های پیچیده هندسی، و نمایش قدرت مطلق شاه. بهش می‌گن "باروکِ ایرانی"