☘ داستان ایثار🌷
در جلد نهم بحارالانوار ص 514 از تفاسير عامه نقل مى كند كه: مردى پيش رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم) آمد و از گرسنگى شكايت كرد. آن جناب فرستاد به نزد زنهاى خود كه اگر خوراكى پيش شما يافت مى شود براى اين مرد بدهيد. گفتند غير آب چيزى اينجا پيدا نمى شود. پيغمبر (صلى الله عليه و آله و سلم) فرمود من لهذا الرجل الليلة ؛ كيست امشب اين مرد را خوراك دهد. على (عليه السلام ) عرض كرد من امشب او را مهمان مى كنم .
آنگاه امير المؤ منين (عليه السلام) به خانه پيش فاطمه زهرا (عليها السلام) آمد. پرسيد خوراكى يافت مى شود كه اين مرد را پذيرائى كنيم ؟ فاطمه (عليها السلام ) عرض كرد مختصرى كه بچه ها را كفايت كند هست ولى مهمان را بر فرزندان خود مقدم مى دارم .
حضرت فرمود نومى الصبية و اطفى ء السراج ؛ بچه ها را بخوابان و چراغ را خاموش كن . چراغ را خاموش كرد، ظرف غذا را كه بر زمين گذاشت على (عليه السلام ) دهان خود را حركت مى داد و چنان مى نمود كه مشغول خوردن است تا ميهمان با خاطرى آسوده غذا بخورد. همين كه آن مرد به اندازه كافى غذا خورد دست كشيد. كاسه را به فضل خداوند پر از غذا يافتند. صبحگاه امير المؤ منين (عليه السلام) براى نماز به مسجد رفته بود بعد از انجام فريضه ، پيغمبر اكرم (صلى الله عليه و آله و سلم) به على (عليه السلام) نگاهى كرد و قطرات اشك از ديده فرو ريخت . فرمود يا ابالحسن ديشب خداوند از عمل شما در شگفت شد و اين آيه را فرستاد و يؤ ثرون على انفسهم و لوكان بهم خصاصة، ديگران را بر خويش مقدم مى دارند اگر چه خود تنگدست و گرسنه باشد. منظور على و فاطمه و حسن و حسين (عليهم السلام ) مى باشند.(1)
1- نهم بحار، ص 514.
منبع: آگاه شویم، حسن امیدوار،جلد هفتم
روزمان را با قرآن شروع کنیم 🌷
✅ کدام را انتخاب کنیم دنیای زودگذر یا آخرت جاویدان را ؟
آیات 18و19سوره اسراء
مَنْ كَانَ يُرِيدُ الْعَاجِلَةَ عَجَّلْنَا لَهُ فِيهَا مَا نَشَاءُ لِمَنْ نُرِيدُ ثُمَّ جَعَلْنَا لَهُ جَهَنَّمَ يَصْلَاهَا مَذْمُومًا مَدْحُورًا ﴿۱۸﴾
آن كس كه (تنها زندگي زودگذر (دنياي مادي) را ميطلبد آن مقدار از آن را كه بخواهيم و به هر كس اراده كنيم ميدهيم، سپس دوزخ را براي او قرار خواهيم داد كه در آتش سوزانش ميسوزد در حالي كه مذموم و رانده (درگاه خدا) است. (۱۸)
وَمَنْ أَرَادَ الْآخِرَةَ وَسَعَى لَهَا سَعْيَهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولَئِكَ كَانَ سَعْيُهُمْ مَشْكُورًا ﴿۱۹﴾
و آن كس كه سراي آخرت را بطلبد و سعي و كوشش خود را براي آن انجام دهد، در حالي كه ايمان داشته باشد، سعي و تلاش او (از سوي خدا) پاداش داده خواهد شد
موسسه فرهنگی قرآن و عترت منهاج عشق آباد
@m_menhaj
امام علی علیه السلام می فرمایند:
انّكم ان رجوتم اللَّه بلغتم آمالكم و ان رجوتم غير اللَّه خابت أمانيّكم و آمالكم
به راستي كه شما اگر به خدا اميد داشته باشيد به آرمانهاي خويش رسيدهايد، و اگر به ديگري غير خداوند اميد داشته باشيد آرزوها و اميدهاتان به نوميدي گرايد
غررالحکم
روز جهانی کار و کارگر و روز گرامی داشت مقام معلم مبارک باد💐،
دو قشر پر تلاش و زحمتکش جامعه که اثر کارشان به تک تک افراد و خانواده ها می رسد و هر جامعهای زندگی خوب خودش را مدیون این دو قشر عزیز می داند .
ضمن گرامیداشت یاد استاد فرزانه شهید مرتضی مطهری این ایام ارزشمند را به جامعه کارگری و فرهنگی کشور بویژه شما کارگران گرانقدر و معلمان و فرهنگیان گرامی بخش دستگردان و مربیان محترم قرآن موسسه منهاج تبریک و تهنیت و خداقوت عرض نموده و آرزوی سلامت و سعادت از درگاه بی همتای خداوند برایتان دارم .💐💐
رجب زاده.. پیشکسوت فرهنگی و خادم موسسه فرهنگی قرآن و عترت منهاج عشق آباد
ارزش علم و عمل 🌷
امام علی علیه السلام می فرمایند:
يتفاضل النّاس بالعلوم و العقول، لا بالأموال و الاصول
برتري مييابند مردم به خاطر علمها و عقلهاشان، نه براي مالها و ريشهها (و نژادها) شان
غررالحکم
اولین معلم قرآن شهر عشق آباد
کربلائی حاج ملاحسین صفوی
ادامه مطلب
https://al-falah.ir/news/detail/64/
موسسه فرهنگی قرآن و عترت منهاج عشق آباد
🌷روز معلم مبارک
🌷شعر معلم
🌷چون به نام حق معلم ساز کرد
🌷شعلهای در جان ما آغاز کرد
🌷تا که او تعلیم آن الفاظ کرد
🌷چون چراغی ذهن ما را باز کرد
🌷داد آموزش چو شاهین ادب
🌷جغد جهل از بام ما پرواز کرد
🌷روز معلم بر معلمان و استادان بزرگوار مبارک
🌷منصورعلی استواری
هدایت شده از سخن حق
🌟 فرازی از رساله حقوق امام سجاد علیه السلام
۸- حق معلم و استاد
🌷اما حق كسیكه تو را تعلیم مي دهد بر تو آنست كه در تعظیم و تكريم و احترام او كوتاهي نكرده؛ محضر و مجلس او را بزرگ شماري و به نحو احسن به گفتـار او در حال درس، گوش فرا دهي و با پیشاني باز از گفتارش و درسش استقبال كني.
🌹 براي آن كه بتواند در آموزش تو موفق باشد تو خود نیز استاد را در ايـن امر كمك كـن بـه اين بیان كه در حال درس و شنیدن سخنان استاد؛ ذهنت را كاملا آماده كن و دقت داشته باش و قلب و دلت را براي پذيرش آنچه می شنوي پاك بگردان و خاطراتت را در آن حال فراموش كرده و به لذايذ و امور شهواني فكر نكن.
🌺 و بدان كه تو از طرف معلم و استاد رسالت داري تا آنچه را كه از او مي آموزي به غیر خودت منتقل نمائي و بايد همانطور كه شنیده اي به ديگران انتقال دهي و چیزي از آن كم يا به آن اضافه نكني و قوتي نیست مگر به خداوند متعال.
🌟وَ أَمَّا حَقُّ سَائِسِكَ بِالْعِلْمِ فَالتَّعْظِيمُ لَهُ وَ التَّوْقِيرُ لِمَجْلِسِهِ وَ حُسْنُ الِاسْتِمَاعِ إِلَيْهِ وَ الْإِقْبَالُ عَلَيْهِ وَ الْمَعُونَةُ لَهُ عَلَى نَفْسِكَ فِيمَا لَا غِنَى بِكَ عَنْهُ مِنَ الْعِلْمِ بِأَنْ تُفَرِّغَ لَهُ عَقْلَكَ وَ تُحَضِّرَهُ فَهْمَكَ وَ تُذَكِّيَ لَهُ قَلْبَكَ وَ تُجَلِّيَ لَهُ بَصَرَكَ بِتَرْكِ اللَّذَّاتِ وَ نَقْضِ الشَّهَوَاتِ وَ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّكَ فِيمَا أَلْقَى رَسُولُهُ إِلَى مَنْ لَقِيَكَ مِنْ أَهْلِ الْجَهْلِ فَلَزِمَكَ حُسْنُ التَّأْدِيَةِ عَنْهُ إِلَيْهِمْ وَ لَا تَخُنْهُ فِي تَأْدِيَةِ رِسَالَتِهِ وَ الْقِيَامِ بِهَا عَنْهُ إِذَا تَقَلَّدْتَهَا وَ لَا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ.
📚 خصال صدوق، رساله امام سجاد(ع)
http://eitaa.com/joinchat/2697003010C86ca0b02c5
داستان روزی حلال🌷☘
مردی ساده چوپان شخصی ثروتمندی بود و هر روز در مقابل چوپانی اش پنج درهم از او دریافت می کرد.
یک روز صاحب گوسفندان به چوپانش گفت:
می خواهم گوسفندانم را بفروشم چون می خواهم به مسافرت بروم و نیازی به نگهداری گوسفند و چوپان ندارم و می خواهم مزدت را نیز بپردازم.
پول زیادی به چوپان داد اما چوپان آن را نپذیرفت و مزد اندک خویش را که هر روز در مقابل چوپانی اش دریافت می کرد و باور داشت که مزد واقعی کارش است، ترجیح داد.
چوپان در مقابل حیرت زدگی صاحب گوسفندان، مزد اندک خویش را که پنج درهم بود دریافت کرد و به سوی خانه اش رفت.
چوپان بعد از آن روز که بی کار شده بود، دنبال کار می گشت اما شغلی پیدا نکرد ولی پول اندک چوپانی اش را نگه داشت و خرج نکرد به امید اینکه روزی به کارش آید.
در آن روستا که چوپان زندگی می کرد
مرد تاجری بود که مردم پولشان را به او می دادند تا به همراه کاروان تجارتی خویش کالای مورد نیاز آنها را برایشان خریداری کند.
هنگامی که وعده سفرش فرا رسید ، مردم مثل همیشه پیش او رفتند و هر کس مقداری پول به او داد و کالای مورد نیاز خویش را از او طلب کرد.
چوپان هم به این فکر افتاد که پنج درهمش را به او بدهد تا برایش چیز سودمندی خرید کند
لذا او نیز به همراه کسانی که نزد تاجر رفته بودند، رفت.
هنگامی که مردم از نزد تاجر رفتند ، چوپان پنج درهم خویش را به او داد.
تاجر او را مسخره کرد و خنده کنان به او گفت:
با پنج درهم چه چیزی می توان خرید؟
چوپان گفت:
آن را با خودت ببر هر چیز پنج درهمی دیدی برایم خرید کن.
تاجر از کار او تعجب کرد و گفت:
من به نزد تاجران بزرگی می روم و آنان هیچ چیزی را به پنج درهم نمی فروشند؛ آنان چیزهای گرانقیمت می فروشند.
اما چوپان بسیار اصرار کرد و در پی اصرار وی تاجر خواسته اش را پذیرفت.
تاجر برای انجام تجارتش به مقصدی که داشت رسید و مطابق خواسته ی هر یک از کسانی که پولی به او داده بودند مایحتاج آنان را خریداری کرد.
هنگام برگشت که مشغول بررسی حساب و کتابش بود ، بجز پنج درهم چوپان چیزی باقی نمانده بود و بجز یک گربه ی چاق چیز دیگری که پنج درهم ارزش داشته باشد نیافت که برای آن چوپان خریداری کند.
صاحب آن گربه می خواست آن را بفروشد تا از شرش رها شود ، تاجر آن را بحساب چوپان خرید و به سوی شهرش بر می گشت.
در مسیر بازگشت از میان روستایی گذشت ، خواست مقداری در آن روستا استراحت کند ، هنگامی که داخل روستا شد ، مردم روستا گربه را دیدند و از تاجر خواستند که آن گربه را به آنان بفروشد .
تاجر از اصرار مردم روستا برای خریدن گربه از وی حیرت زده شد.
از آنان پرسید:
دلیل اصرارتان برای خریدن این گربه چیست؟
مردم روستا گفتند:
ما از دست موشهایی که همه زراعتهای ما را می خورند مورد فشار قرار گرفته ایم که چیزی برای ما باقی نمی گزارند
و مدتی طولانی است که به دنبال یک گربه هستیم تا برای از بین برن موشها ما را کمک کند.
آنان برای خریدن آن گربه از تاجر به مقدار وزن آن طلا اعلام آمادگی کردند.
هنگامی که تاجر از تصمیم آنان اطمینان حاصل کرد، با خواسته آنان موافقت کرد که گربه را به مقدار وزن آن طلا بفروشد.
چنین شد و تاجر به شهر خویش برگشت ، مردم به استقبالش رفتند و تاجر امانت هر کسی را به صاحبش داد تا اینکه نوبت چوپان رسید.
تاجر با او تنها شد و او را به خداوند قسم داد تا راز آن پنج درهم را به او بگوید که آن را از کجا بدست آورده است؟
چوپان از پرسش های تاجر تعجب کرد اما داستان را بطور کامل برایش تعریف نمود.
تاجر شروع به بوسیدن چوپان کرد در حالی که گریه می کرد و می گفت:
خداوند در عوض بهتر از آن را به تو داد چرا که تو به روزی حلال راضی بودی و به بیشتر از آن رضایت ندادی.
در اینجا بود که تاجر داستان را برایش تعریف کرد و آن طلاها را به او داد.
✅. این است معنی برکت در روزی حلال.
موسسه فرهنگی قرآن و عترت منهاج عشق آباد
@m_menhaj
📣. اطلاعیه
به اطلاع مربیان محترم و قرآن آموزان عضو موسسه فرهنگی قرآن و عترت منهاج می رسد که بنا داریم انشاءالله به مناسبت دهه کرامت مسابقه ای از کتاب بسیار خلاصه « جنبه های اخلاقی و سیره عملی امام رضا (ع) » مسابقه ای برگزار کنیم و انشاءالله به قید قرعه از کسانی که حداقل نمره حد نصاب 16 از 20 به بالا را کسب کنند 8 جایزه 200 هزار تومانی اهداء نمائیم .
✅داوطلبان محترم باید از هم اکنون تا تاریخ 25 اردیبهشت آمادگی خودرا در ایتا به شماره 09133550097 اعلام نمایند .
✅ حداقل سن شرکت کنندگان 10 سال می باشد .
✅ یادآوری می شود این مسابقه فقط مخصوص اعضای فعال مؤسسه ( کارکنان ، مربیان و قرآن آموزان ، اعضاء جلسه قرآن حبیب بن مظاهر موسسه ) می باشد . چنانچه کسانی تمایل به شرکت دارند و عضو مؤسسه نیستند باید برای عضویت اقدام کنند .
✅. منبع مطالعه :
https://al-falah.ir/content/detail/2597/
مؤسسه فرهنگی قرآن و عترت منهاج عشق آباد
@m_menhaj
آقای مهربانم سلام...
السّلام علی المهدی الذی وعدالله به الامم...
"غـآفـلم"، بـٰاز خَـبـردٰارم ڪُن۔۔
﴿یُوسُـــــف فٰـاطمهۜ𔘓﴾، بـیدٰارم ڪُن!
بٰـارسَنـگـیـن گــنـآه آوردَم۔۔۔
أز سَر ""لُطف""، سبک بٰارم ڪُن
اِ؎ طَبـیـبے کِہ پِےبیمآر؎
«نَظـر؎ بَر دِل بـیـمآرم ڪُن۔۔
تعجیل در امر فرج زمزمه می کنیم اللهم کن لولیک الحجة ابن الحسن....
راهبُرد(مرتضی تیجانی )👇🏻
https://eitaa.com/rahbordmortezatejany
جمعه موعود
گرچه صد داغ و هزاران غم سنگین داریم
چشم امّید به فردای فلسطین داریم
قدس از سیطره کفر رها می گردد
عاقبت حاجت مظلوم روا می گردد
آفتاب از پس این ابر برون می آید
نوبت عاشقی و فصل جنون می آید
قدس آزادترین شهر جهان خواهد شد
«نفس باد صبا مشک فشان خواهد شد»
خنجر از پشت زدن حیله و ترفند شماست
قبله اول عشق است که در بند شماست
بهراسید که مهدی زسفر می آید
صبر ایوبی این قوم به سر می آید
خالی از عاطفه اید و تهی از احساسید
بهراسید شمایی که خدانشناسید
بهراسید از این آه که دامنگیر است
به خود آیید که فردای قیامت دیر است
به خود آیید خدا ناظر اعمال شماست
آتش دوزخ در دیده دجال شماست
نحس در طالعتان است که قابیل شوید
حقتان است گرفتار ابابیل شوید
گرچه ابری ست هوا و شبمان تاریک است
اندکی صبر عزیزان که سحر نزدیک است
می رسد جمعه موعود و سواری از راه
«هر که دارد هوس کرب وبلا بسم الله»
رضا نیکوکار
موسسه فرهنگی قرآن و عترت منهاج عشق آباد
@m_menhaj
هدایت شده از سخن حق
بسم الله الرحمن الرحیم
💎عملی که انسان را محبوب خدا میکند
🔻پیامبر خدا صلیاللهعلیهوآله:
قالَ اللّهُ: ما تَحبَّبَ إلَيّ عَبدي بشيءٍ أحَبَّ إلَيَّ ممّا افْتَرَضْتُهُ علَيهِ، و إنّهُ لَيَتحبَّبُ إلَيَّ بالنّافِلَةِ حتّى اُحِبَّهُ، فإذا أحْبَبْتُهُ كُنتُ سَمْعَهُ الّذي يَسمَعُ بهِ، و بَصرَهُ الّذي يُبصِرُ بهِ، و لِسانَهُ الّذي يَنْطِقُ بهِ، و يَدَهُ الّتي يَبْطِشُ بها، و رِجْلَهُ الّتي يَمشي بها، إذا دَعاني أجَبْتُهْ، و إذا سَألَني أعْطَيتُهُ
❇️ خداوند فرمود: بندهام با هيچ كارى دوست داشتنىتر از انجام واجبات، محبوب من نمیشود و با انجام مستحبات وسيله جلب محبت مرا فراهم میآورد چندان كه محبوب من میشود و زمانی که دوستش بدارم گوش شنواى او میشوم و چشم بيناى او و زبان گوياى او و دست نيرومند او و پاى رهپوى او. هرگاه مرا بخواند پاسخش دهم و هرگاه از من چيزى بخواهد عطايش كنم.
📚 المحاسن : البرقی ؛ ۱/۴۵۴/۱۰۴۷
•┈┈••✾••┈┈•
سفارش های 25گانۀ امام صادق (علیه السلام) به شیعیان از طریق عبدالله بن جندب(1)
✳️ . ابن شعبۀ حرانی، تحف العقول عن آل الرسول، ص301 تا 307.
1. دوستان راستین
یَا عَبْدَ اللَّهِ لَقَدْ نَصَبَ إِبْلِیسُ حَبَائِلَهُ فِی دَارِ الْغُرُورِ فَمَا یَقْصِدُ فِیهَا إِلَّا أَوْلِیَاءَنَا وَ لَقَدْ جَلَّتِ الآخِرَةُ فِی أَعْیُنِهِمْ حَتَّى مَا یُرِیدُونَ بِهَا بَدَلًا. ثُمَّ قَالَ: آهِ آهِ عَلَى قُلُوبٍ حُشِیَتْ نُوراً وَ إِنَّمَا کَانَتِ الدُّنْیَا عِنْدَهُمْ بِمَنْزِلَةِ الشُّجَاعِ الْأَرْقَمِ وَ الْعَدُوِّ الْأَعْجَمِ أَنِسُوا بِاللَّهِ وَ اسْتَوْحَشُوا مِمَّا بِهِ اسْتَأْنَسَ الْمُتْرَفُونَ. أُولَئِکَ أَوْلِیَائِی حَقّاً وَ بِهِمْ تُکْشَفُ کُلُّ فِتْنَةٍ وَ تُرْفَعُ کُلُّ بَلِیَّةٍ.
ای عبدالله، شیطان دام هاى خود را در دنیا گسترده و هدف او اولیا و دوستان ما هستند. آن چنان آخرت در نظر دوستان ما بزرگ و بااهمیت است که هرگز چیز دیگرى را به جاى آن نمى پذیرند. سپس فرمود: «خوشا بر دل هایی که پر از نور شده و دنیا در نظر آن ها همچون مار بزرگ و مسموم و دشمنِ نفهم است؛ همان هایی که به خدا
انس گرفته اند و از هرچه دنیاپرستان به آن دل بسته اند، بیزارند. آن هایند دوستان واقعى ما که به وسیلۀ ایشان، هر آشوبى برطرف و هر بلایى رفع مى شود.»
2. در جستجوی آخرت
یَا ابْنَ جُنْدَبٍ حَقٌّ عَلَى کُلِّ مُسْلِمٍ یَعْرِفُنَا أَنْ یَعْرِضَ عَمَلَهُ فِی کُلِّ یَوْمٍ وَ لَیْلَةٍ عَلَى نَفْسِهِ فَیَکُونَ مُحَاسِبَ نَفْسِهِ. فَإِنْ رَأَى حَسَنَةً اسْتَزَادَ مِنْهَا وَ إِنْ رَأَى سَیِّئَةً اسْتَغْفَرَ مِنْهَا لِئَلَّا یَخْزَى یَوْمَ الْقِیَامَةِ. طُوبَى لِعَبْدٍ لَمْ یَغْبِطِ الْخَاطِئِینَ عَلَى مَا أُوتُوا مِنْ نَعِیمِ الدُّنْیَا وَ زَهْرَتِهَا. طُوبَى لِعَبْدٍ طَلَبَ الْآخِرَةَ وَ سَعَى لَهَا. طُوبَى لِمَنْ لَمْ تُلْهِهِ الْأَمَانِیُّ الْکَاذِبَةُ. ثُمَّ قَالَ: رَحِمَ اللَّهُ قَوْماً کَانُوا سِرَاجاً وَ مَنَاراً کَانُوا دُعَاةً إِلَیْنَا بِأَعْمَالِهِمْ وَ مَجْهُودِ طَاقَتِهِمْ لَیْسُوا کَمَنْ یُذِیعُ أَسْرَارَنَا.
ای پسر جندب، لازم است براى هرکس که عارف به حق ماست، به اعمال خود در هر شب و روز رسیدگى کند و از خود حساب بخواهد. اگر کار خوبى مشاهده کرد، بر آن بیفزاید و اگر گناهى انجام داده بود، از آن استغفار کند تا روز قیامت خوار نشود. خوشا به حال آن بنده اى
که افسوس خطاکاران را نخورد به واسطۀ مال دنیایى که به آن ها داده شده. خوشا به حال بنده اى که در جست وجوى آخرت است و براى آن کوشش مى کند. خوشا به حال کسى که دل بسته به آرزوهاى دروغ نیست. سپس فرمود: «خدا رحمت کند گروهى را که چراغ درخشان و راهنماى مردم بودند. مردم را به وسیلۀ اعمال خود به سوى ما دعوت می کردند و تمام قدرت خویش را به کار مى بردند و از کسانى نبودند که اسرار ما را فاش می کنند.»
3. بیم نعمت
یَا ابْنَ جُنْدَبٍ إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِینَ یَخَافُونَ اللَّهَ وَ یُشْفِقُونَ أَنْ یُسْلَبُوا مَا أُعْطُوا مِنَ الْهُدَى. فَإِذَا ذَکَرُوا اللَّهَ وَ نَعْمَاءَهُ وَجِلُوا وَ أَشْفَقُوا <وَ إِذا تُلِیَتْ عَلَیْهِمْ آیاتُهُ زادَتْهُمْ إِیماناً> مِمَّا أَظْهَرَهُ مِنْ نَفَاذِ قُدْرَتِهِ <وَ عَلى رَبِّهِمْ یَتَوَکَّلُونَ>.( انفال، 2.)
ای پسر جندب، مؤمنان کسانى هستند که از خدامی ترسند و بیم آن دارند نعمت هدایتى که به آن ها ارزانى شده، از آن ها سلب شود. وقتى به یاد نعمت هاى خدا مى افتند، می ترسند و بیمناک هستند و هرگاه آیات خدا بر آن ها تلاوت شود، ایمانشان افزودن می شود. به سبب آنچه آنان مشاهده می کنند از نفوذ قدرت پروردگار، بر پروردگار خویش توکل دارند.
4. ستمگران تقرب
یَا ابْنَ جُنْدَبٍ قَدِیماً عَمِرَ الْجَهْلُ وَ قَوِیَ أَسَاسُهُ وَ ذَلِکَ لِإتِّخَاذِهِمْ دِینَ اللَّهِ لَعِباً حَتَّى لَقَدْ کَانَ الْمُتَقَرِّبُ مِنْهُمْ إِلَى اللَّهِ بِعَمَلِهِ یُرِیدُ سِوَاهُ. أُولئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ.
اى پسر جندب، دیر زمانى است كه نادانى رواج يافته و بنيانش استوار شده است؛ زيرا مردم دين خدا را بازيچه انگاشتند؛ به طورى که می خواهند با اعمال خود به خدا تقرب جویند؛ ولی منظورشان خدا نیست. این ها همان ستمگران هستند.
5. نعمت استقامت
یَا ابْنَ جُنْدَبٍ لَوْ أَنَّ شِیعَتَنَا اسْتَقَامُوا لَصَافَحَتْهُمُ الْمَلَائِکَةُ وَ لَأَظَلَّهُمُ الْغَمَامُ وَ لَأَشْرَقُوا نَهَاراً وَ لَأَکَلُوا مِنْ فَوْقِهِمْ وَ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ وَ لَمَا سَأَلُوا اللَّهَ شَیْئاً إِلَّا أَعْطَاهُمْ.
ای پسر جندب، اگر شیعیان ما استقامت بورزند، ملائکه با آن ها مصافحه خواهند کرد، ابر بر سرشان سایه می افکند، روزهایى روشن و تابان دارند، از بالا و پایین نعمت بر آن ها فرومی ریزد و هرچه از خدا بخواهند، به ایشان مى بخشد.
6. اهل بهشت
یَا ابْنَ جُنْدَبٍ لَا تَقُلْ فِی الْمُذْنِبِینَ مِنْ أَهْلِ دَعْوَتِکُمْ إِلَّا خَیْراً وَ اسْتَکِینُوا إِلَى اللَّهِ فِی تَوْفِیقِهِمْ وَ سَلُوا التَّوْبَةَ لَهُمْ. فَکُلُّ مَنْ قَصَدَنَا وَ تَوَلَّانَا وَ لَمْ یُوَالِ عَدُوَّنَا وَ قَالَ مَا یَعْلَمُ وَ سَکَتَ عَمَّا لَا یَعْلَمُ أَوْ أَشْکَلَ عَلَیْهِ، فَهُوَ فِی الْجَنَّةِ.
پسر جندب، دربارۀ گناهکاران از هم کیشان خود جز به نیکی سخن نگو، از خدا براى آن ها توفیق بخواه و تقاضای توبه کن. هرکس به ما توجه کند، ما را دوست بدارد، با دشمنان ما رابطۀ دوستى نداشته باشد و آنچه می داند بگوید و دربارۀ آنچه نمی داند یا بر او مشتبه است، ساکت باشد، اهل بهشت است.
7. امید و خوف
یَا ابْنَ جُنْدَبٍ یَهْلِکُ الْمُتَّکِلُ عَلَى عَمَلِهِ وَ لَا یَنْجُو الْمُجْتَرِئُ عَلَى الذُّنُوبِ الْوَاثِقُ بِرَحْمَةِ اللَّهِ. قُلْتُ: فَمَنْ یَنْجُو؟ قَالَ: الَّذِینَ هُمْ بَیْنَ الرَّجَاءِ وَ الْخَوْفِ. کَأَنَّ قُلُوبَهُمْ فِی مِخْلَبِ طَائِرٍ شَوْقاً إِلَى الثَّوَابِ وَ خَوْفاً مِنَ الْعَذَابِ.پسر جندب، كسى كه به اعمال [خوب] خود اعتماد کند، هلاک مى شود و هرکس بى باکانه گناه می کند و دل به رحمت خدا بسته، نجات نخواهد یافت. عرض کردم: «پس چه کسى نجات مى یابد؟» حضرت فرمودند: «كسانى كه حالشان میان خوف و رجا باشد؛ [یعنى نه خوفشان آن چنان است كه از آمرزش گناهانشان ناامید باشند و نه امیدوارى آنان به رحمت خداوند آن چنان است كه جرئت ارتكاب گناه را داشته باشند.] گویى قلب هاى آنان در چنگال پرنده اى است [كه هر لحظه احتمال مى رود آن را در چنگال خود بفشارد یا آن را رها كند و آنان رهایى یابند.] هم شوق به ثواب در دل هایشان وجود دارد و هم خوف از عذاب.»
8. نشاط درخشان
یَا ابْنَ جُنْدَبٍ مَنْ سَرَّهُ أَنْ یُزَوِّجَهُ اللَّهُ الْحُورَ الْعِینَ وَ یُتَوِّجَهُ بِالنُّورِ فَلْیُدْخِلْ عَلَى أَخِیهِ الْمُؤْمِنِ السُّرُورَ.
پسر جندب، هرکه خوش حال مى شود از اینکه خداوند حوریه را به ازدواج او در آورد و با چهره اى درخشان بیاید، باید دل برادر مؤمن خود را شاد کند.
9. خواب نیاز
یَا ابْنَ جُنْدَبٍ أَقِلَّ النَّوْمَ بِاللَّیْلِ وَ الْکَلَامَ بِالنَّهَارِ فَمَا فِی الْجَسَدِ شَیْ ءٌ أَقَلُّ شُکْراً مِنَ الْعَیْنِ وَ اللِّسَانِ فَإِنَّ أُمَّ سُلَیْمَانَ قَالَتْ لِسُلَیْمَانَ: «یَا بُنَیَّ إِیَّاکَ وَ النَّوْمَ فَإِنَّهُ یُفْقِرُکَ یَوْمَ یَحْتَاجُ النَّاسُ إِلَى أَعْمَالِهِمْ.»
ای فرزند جندب، هرچه می توانى خواب شب و صحبت کردن روز را کم کن که در بدن انسان عضوى ناسپاس تر از چشم و زبان نیست. مادر سلیمان به فرزندش گفت: «پسرم، بپرهیز از خواب؛ چون در روزى که مردم به اعمال خود نیاز دارند، خواب تو را نیازمند می کند.»
10. دام شیطان
یَا ابْنَ جُنْدَبٍ إِنَّ لِلشَّیْطَانِ مَصَائِدَ یَصْطَادُ بِهَا فَتَحَامَوْا شِبَاکَهُ وَ مَصَائِدَهُ. قُلْتُ: یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ وَ مَا هِیَ؟ قَالَ: أَمَّا مَصَائِدُهُ فَصَدٌّ عَنْ بِرِّ الْإِخْوَانِ وَ أَمَّا شِبَاکُهُ فَنَوْمٌ عَنْ قَضَاءِ الصَّلَوَاتِ الَّتِی فَرَضَهَا اللَّهُ. أَمَا إِنَّهُ مَا یُعْبَدُ اللَّهُ بِمِثْلِ نَقْلِ الْأَقْدَامِ إِلَى بِرِّ الْإِخْوَانِ وَ زِیَارَتِهِمْ. وَیْلٌ لِلسَّاهِینَ عَنِ الصَّلَوَاتِ النَّائِمِینَ فِی الْخَلَوَاتِ الْمُسْتَهْزِءِینَ بِاللَّهِ وَ آیَاتِهِ فِی الْفَتَرَاتِ. أُولَئِکَ الَّذِینَ لا خَلاقَ لَهُمْ فِی الْآخِرَةِ وَ لا یُکَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَ لا یَنْظُرُ إِلَیْهِمْ یَوْمَ الْقِیامَةِ <وَ لا یُزَکِّیهِمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِیمٌ>.( آل عمران، 77.1)
ای پسر جندب، شیطان را دام هایی است که با آن ها شکار می کند؛ پس خود را از دام ها و تله های او نگاه دارید. گفتم: «ای پسر پیامبر، آن دام ها کدام است؟» فرمودند: «اما دام های شیطان، یکی جلوگیری از نیکی کردن در حق برادران است و اما تله های او، سهل انگاری در گزاردن نمازهایی است که خدا واجب کرده است. آگاه باش، همانا خداوند به چیزى مانند گام برداشتن در راه نیکى به برادران و دیدار آن ها بندگى نشده است. واى بر غفلت کنندگان از نماز؛ خواب رفتگان در خلوت ها و آن ها که در زمان ضعف دین، خدا و نشانه هایش را تمسخر مى کنند. آن ها هیچ بهره اى در آخرت ندارند. خداوند در روز قیامت با آن ها سخن نمى گوید، به آن ها نگاه نمى کند، آن ها را نمى بخشد و برای آن ها عذابى دردناک است.»
11. اندیشۀ آخرت
یَا ابْنَ جُنْدَبٍ مَنْ أَصْبَحَ مَهْمُوماً لِسِوَى فَکَاکِ رَقَبَتِهِ فَقَدْ هَوَّنَ عَلَیْهِ الْجَلِیلَ وَ رَغِبَ مِنْ رَبِّهِ فِی الْوَتْحِ الْحَقِیرِ وَ مَنْ غَشَّ أَخَاهُ وَ حَقَّرَهُ وَ نَاوَاهُ جَعَلَ اللَّهُ النَّارَ مَأْوَاهُ وَ مَنْ حَسَدَ مُؤْمِناً انْمَاثَ الْإِیمَانُ فِی قَلْبِهِ کَمَا یَنْمَاثُ الْمِلْحُ فِی الْمَاءِ .
ای پسر جندب، هركه صبح خود را با هم وغمى جز آزادكردن خود [از آتش دوزخ] آغاز کند، مسئلۀ بزرگ (آخرت) را ناچيز شمرده و به خاطر بهرۀ اندک (دنيا) از پروردگارش رویگردان شده است. هرکه به برادر خود خیانت کند و او را تحقیر نماید و به او ستم کند، خداوند جهنم را جایگاهش قرار می دهد و هرکه به مؤمنى حسد ورزد، ایمانش نابود مى شود؛ چنان که نمک در آب حل می گردد.
12. حاجات نجات
یَا ابْنَ جُنْدَبٍ الْمَاشِی فِی حَاجَةِ أَخِیهِ کَالسَّاعِی بَیْنَ الصَّفَا وَ الْمَرْوَةِ وَ قَاضِی حَاجَتِهِ کَالْمُتَشَحِّطِ بِدَمِهِ فِی سَبِیلِ اللَّهِ یَوْمَ بَدْرٍ وَ أُحُدٍ وَ مَا عَذَّبَ اللَّهُ أُمَّةً إِلَّا عِنْدَ اسْتَهَانَتِهِمْ بِحُقُوقِ فُقَرَاءِ إِخْوَانِهِمْ.
ای پسر جندب، آن که برای رواکردن حاجت برادر خود راه می پیماید، همچون کسی است که سعی میان صفا و مروه می کند و آن که نیاز او را برمی آورد، همچون کسی است که در جنگ بدر یا احد خون خود را نثار کرده است. خدا هیچ امتى را هلاک نکرد، جز وقتى که به حقوق برادران مستمند خود بى اعتنایى کردند.
13. پارسایی و ولایت
یَا ابْنَ جُنْدَبٍ بَلِّغْ مَعَاشِرَ شِیعَتِنَا وَ قُلْ لَهُمْ لَا تَذْهَبَنَّ بِکُمُ الْمَذَاهِبُ. فَوَ اللَّهِ لَا تُنَالُ وَلَایَتُنَا إِلَّا بِالْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ فِی الدُّنْیَا وَ مُوَاسَاةِ الْإِخْوَانِ فِی اللَّهِ وَ لَیْسَ مِنْ شِیعَتِنَا مَنْ یَظْلِمُ النَّاسَ.
پسر جندب، به شیعیان ما ابلاغ کن و به آن ها بگو که این طرف و آن طرف نروید. به خدا سوگند به ولایت ما نمی رسید، مگر با ورع و کوشش در دنیا و مواسات با برادرانِ در راه خدا. از شیعیان ما نیست کسى که به مردم ستم روا دارد.
14. نشانِ شیعه
یَا ابْنَ جُنْدَبٍ إِنَّمَا شِیعَتُنَا یُعْرَفُونَ بِخِصَالٍ شَتَّى: بِالسَّخَاءِ وَ الْبَذْلِ لِلْإِخْوَانِ وَ بِأَنْ یُصَلُّوا الْخَمْسِینَ لَیْلًا وَ نَهَاراً. شِیعَتُنَا لَا یَهِرُّونَ هَرِیرَ الْکَلْبِ وَ لَا یَطْمَعُونَ طَمَعَ الْغُرَابِ وَ لَا یُجَاوِرُونَ لَنَا عَدُوّاً وَ لَا یَسْأَلُونَ لَنَا مُبْغِضاً وَ لَوْ مَاتُوا جُوعاً. شِیعَتُنَا لَا یَأْکُلُونَ الْجِرِّیَّ وَ لَا یَمْسَحُونَ عَلَى الْخُفَّیْنِ وَ یُحَافِظُونَ عَلَى الزَّوَالِ وَ لَایَشْرَبُونَ مُسْکِراً. قُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاکَ فَأَیْنَ أَطْلُبُهُمْ؟ قَالَ: عَلَى رُءُوسِ الْجِبَالِ وَ أَطْرَافِ الْمُدُنِ وَ إِذَا دَخَلْتَ
مَدِینَةً فَسَلْ عَمَّنْ لَا یُجَاوِرُهُمْ وَ لَا یُجَاوِرُونَهُ. فَذَلِکَ مُؤْمِنٌ کَمَا قَالَ اللَّهُ <وَ جاءَ مِنْ أَقْصَا الْمَدِینَةِ رَجُلٌ یَسْعى>.( يس، 20) وَ اللَّهِ لَقَدْ کَانَ حَبِیبَ النَّجَّارِ وَحْدَهُ.
ای پسر جندب، شیعیان ما با امتیازاتى شناخته می شوند: بخشش به برادران و خواندن پنجاه رکعت نماز در شبانه روز (نمازهای واجب و نافله)؛ نیز شیعیان ما مانند سگ زوزه نمى کشند و مانند کلاغ طمع کار نیستند. همسایۀ دشمنان ما نمی شوند و از آن ها درخواستی نمی کنند؛ گرچه از گرسنگى بمیرند. شیعیان ما ماهى بى فلس نمی خورند و بر روى کفش مسح نمی کنند و مواظب نماز ظهر هستند و شراب نمی خورند. عبدالله بن جندب گفت:«فدایتیان شوم، چنین اشخاصى را در کجا بیابم؟» فرمودند: «در قلۀ کوه ها و اطراف شهرها. وقتى وارد شهرى شدى، جویا شو از کسى که با کسى رفت وآمد ندارد؛ مؤمن اوست. چنان که خداوند فرموده است: ’در همین وقت، مردی از آن سر شهر، دوان دوان آمد... .‘ به خدا قسم، آن مرد که آمد، حبیب نجار بود که باشتاب آمد و مردم را متوجه پیروى از پیامبران کرد.»
15. جفای تظاهر
یَا ابْنَ جُنْدَبٍ کُلُّ الذُّنُوبِ مَغْفُورَةٌ سِوَى عُقُوقِ أَهْلِ دَعْوَتِکَ وَ کُلُّ الْبِرِّ مَقْبُولٌ إِلَّا مَا کَانَ رِئَاءً.
پسر جندب، هر گناهی آمرزیده می شود؛ مگر جفاکردن در حق برادران ایمانی ات و هر نوع نیکوکارى مقبول است؛ مگر ریا.
16. ایمان و عمل
یَا ابْنَ جُنْدَبٍ أَحْبِبْ فِی اللَّهِ وَ أَبْغِضْ فِی اللَّهِ وَ اسْتَمْسِکْ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى وَ اعْتَصِمْ بِالْهُدَى یُقْبَلْ عَمَلُکَ فَإِنَّ اللَّهَ یَقُولُ: <وَ إِنِّی لَغَفَّارٌ لِمَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً ثُمَّ اهْتَدى>( طه، 82) فَلَا یُقْبَلُ إِلَّا الْإِیمَانُ وَ لَا إِیمَانَ إِلَّا بِعَمَلٍ وَ لَا عَمَلَ إِلَّا بِیَقِینٍ وَ لَا یَقِینَ إِلَّا بِالْخُشُوعِ وَ مِلَاکُهَا کُلُّهَا الْهُدَى. فَمَنِ اهْتَدَى یُقْبَلُ عَمَلُهُ وَ صَعِدَ إِلَى الْمَلَکُوتِ مُتَقَبَّلًا <وَ اللَّهُ یَهْدِی مَنْ یَشاءُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِیمٍ>.( بقره، 213.)
ای پسر جندب، دوستی تو در راه خدا باشد و به ریسمان محکم چنگ بزن و با هدایت، خود را حفظ کن تا پذیرفته شود؛ زیرا خداوند می فرماید: «همین من، آمرزندۀ کسی هستم که توبه کند و ایمان بیاورد و خطاهایش را با عمل صالح جبران کند و در مسیر درست قرار گیرد.» بنابراین شرط پذیرش اعمال، مؤمن بودن شخص است و شرط پذیرش ایمان، عمل کردن است. هیچ عملی جز با یقین نیست و هیچ یقینی جز با فروتنی نیست و معیار تحقق آن ها هدایت است. پس هرکه هدایت شود، عملش پذیرفته می شود و این گونه است که به آسمان پرواز می کند:«و خداوند هرکه را بخواهد، به راه راست هدایت می کند.»
17. ذخیرۀ بهشت
یَا ابْنَ جُنْدَبٍ إِنْ أَحْبَبْتَ أَنْ تُجَاوِرَ الْجَلِیلَ فِی دَارِهِ وَ تَسْکُنَ الْفِرْدَوْسَ فِی جِوَارِهِ، فَلْتَهُنْ عَلَیْکَ الدُّنْیَا وَ اجْعَلِ الْمَوْتَ نُصْبَ عَیْنِکَ وَ لَا تَدَّخِرْ شَیْئاً لِغَدٍ وَ اعْلَمْ أَنَّ لَکَ مَا قَدَّمْتَ وَ عَلَیْکَ مَا أَخَّرْتَ .
ای پسر جندب، اگر مایلى همسایۀ خدا شوى و در فردوس هم جوار خدا باشى، باید دنیا در نظرت بى ارزش باشد و پیوسته مراقب مرگ باشى و چیزى را براى فردا ذخیره نکنى. بدان مال تو آن هاست که جلوتر بفرستى و به ضرر توست هرچه باقى بگذارى.
18. ویژگی های مؤمن
یَا ابْنَ جُنْدَبٍ مَنْ حَرَمَ نَفْسَهُ کَسْبَهُ فَإِنَّمَا یَجْمَعُ لِغَیْرِهِ وَ مَنْ أَطَاعَ هَوَاهُ فَقَدْ أَطَاعَ عَدُوَّهُ. مَنْ یَثِقْ بِاللَّهِ یَکْفِهِ مَا أَهَمَّهُ مِنْ أَمْرِ دُنْیَاهُ وَ آخِرَتِهِ وَ یَحْفَظْ لَهُ مَا غَابَ عَنْهُ وَ قَدْ عَجَزَ مَنْ لَمْ یُعِدَّ لِکُلِّ بَلَاءٍ صَبْراً وَ لِکُلِّ نِعْمَةٍ شُکْراً وَ لِکُلِّ عُسْرٍ یُسْراً. صَبِّرْ نَفْسَکَ عِنْدَ کُلِّ بَلِیَّةٍ فِی وَلَدٍ أَوْ مَالٍ أَوْ رَزِیَّةٍ فَإِنَّمَا یَقْبِضُ عَارِیَتَهُ وَ یَأْخُذُ هِبَتَهُ لِیَبْلُوَ فِیهِمَا صَبْرَکَ وَ شُکْرَکَ وَ ارْجُ اللَّهَ رَجَاءً لَا یُجَرِّئُکَ عَلَى مَعْصِیَتِهِ وَ خَفْهُ خَوْفاً لَا یُؤْیِسُکَ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ لَا تَغْتَرَّ بِقَوْلِ الْجَاهِلِ وَ لَا بِمَدْحِهِ فَتَکَبَّرَ وَ تَجَبَّرَ وَ تُعْجَبَ بِعَمَلِکَ. فَإِنَّ أَفْضَلَ الْعَمَلِ الْعِبَادَةُ وَ التَّوَاضُعُ. فَلَا تُضَیِّعْ مَالَکَ وَ تُصْلِحَ مَالَ غَیْرِکَ مَا خَلَّفْتَهُ وَرَاءَ ظَهْرِکَ وَ اقْنَعْ بِمَا قَسَمَهُ اللَّهُ لَکَ وَ لَا تَنْظُرْ إِلَّا إِلَى مَا عِنْدَکَ وَ لَا تَتَمَنَّ مَا لَسْتَ تَنَالُهُ فَإِنَّ مَنْ قَنِعَ شَبِعَ وَ مَنْ لَمْ یَقْنَعْ لَمْ یَشْبَعْ وَ خُذْ حَظَّکَ مِنْ آخِرَتِکَ وَ لَا تَکُنْ بَطِراً فِی الْغِنَى وَ لَا جَزِعاً فِی الْفَقْرِ وَ لَا تَکُنْ فَظّاً غَلِیظاً یَکْرَهُ النَّاسُ قُرْبَکَ وَ لَا تَکُنْ وَاهِناً یُحَقِّرُکَ مَنْ عَرَفَکَ وَ لَا تُشَارَّ مَنْ فَوْقَکَ وَ لَا تَسْخَرْ بِمَنْ هُوَ دُونَکَ وَ لَا تُنَازِعِ الْأَمْرَ أَهْلَهُ وَ لَا تُطِعِ السُّفَهَاءَ وَ لَا تَکُنْ مَهِیناً تَحْتَ کُلِّ أَحَدٍ وَ لَا تَتَّکِلَنَّ عَلَى کِفَایَةِ أَحَدٍ وَ قِفْ عِنْدَ کُلِّ أَمْرٍ حَتَّى تَعْرِفَ مَدْخَلَهُ مِنْ مَخْرَجِهِ قَبْلَ أَنْ تَقَعَ فِیهِ فَتَنْدَمَ وَ اجْعَلْ قَلْبَکَ قَرِیباً تُشَارِکُهُ وَ اجْعَلْ عِلْمَکَ وَالِداً تَتَّبِعُهُ وَ اجْعَلْ نَفْسَکَ عَدُوّاً تُجَاهِدُهُ وَ عَارِیَّةً تَرُدُّهَا فَإِنَّکَ قَدْ جُعِلْتَ طَبِیبَ نَفْسِکَ وَ عُرِّفْتَ آیَةَ الصِّحَّةِ وَ بُیِّنَ لَکَ الدَّاءُ وَ دُلِلْتَ عَلَى الدَّوَاءِ فَانْظُرْ قِیَامَکَ عَلَى نَفْسِکَ وَ إِنْ کَانَتْ لَکَ یَدٌ عِنْدَ إِنْسَانٍ فَلَا تُفْسِدْهَا بِکَثْرَةِ الْمِنَنِ وَ الذِّکْرِ لَهَا وَ لَکِنِ أَتْبِعْهَا بِأَفْضَلَ مِنْهَا فَإِنَّ ذَلِکَ أَجْمَلُ بِکَ فِی أَخْلَاقِکَ وَ أَوْجَبَ لِلثَّوَابِ فِی آخِرَتِکَ وَ عَلَیْکَ بِالصَّمْتِ تُعَدَّ حَلِیماً جَاهِلًا کُنْتَ أَوْ عَالِماً فَإِنَّ الصَّمْتَ زَیْنٌ لَکَ عِنْدَ الْعُلَمَاءِ وَ سَتْرٌ لَکَ عِنْدَ الْجُهَّالِ.
پسر جندب، هرکس خود را از کسب وکار خویش محروم کند، براى دیگران جمع می کند؛ هرکه پیرو هواى نفس خویش شود، پیرو دشمن خود شده است؛ هرکه به خدا اعتماد کند، خداوند کار دنیا و آخرتش را کفایت می کند و در غیبت او نگهبان منافع اوست. ناتوان است هرکه براى هر پیش آمدى صبرى و براى هر نعمتى شکرى و براى هرگونه سختى، آسانى آماده نکرده باشد. خود را شکیبا بدار در هر بلا یا مصیبتى که در فرزند یا مال تو پیش آید. خدا امانت خود را می گیرد و آنچه داده است، بازپس می گیرد تا در آن ها صبر و شکر تو را بیازماید. چنان به خدا امیدوار باش که تو را به معصیت و گناه واندارد و چنان از خدا بترس که از رحمت او مأیوس نباشى. مبادا فریب حرف نادانان را بخورى و نه فریب ستایش او را بخورى و موجب تکبر و خودخواهى تو شود و خودپسند شوى؛ زیرا بهترین اعمال، عبادت و تواضع است. مبادا ثروت خود را به باد دهى و مال دیگران را اصلاح کنى به وسیله آنچه بعد از خود می گذارى. قانع باش به آنچه خدا روزی ات کرده و توجه نداشته باش، مگر به آنچه نزد توست. آرزوى آنچه به آن نمی رسى را
نداشته باش. هرکه قانع باشد، سیر مى شود و هرکه قانع نباشد، سیر نمی شود. بهرۀ خود را از آخرت خویش بگیر. در ثروت متکبر نباش و در فقر ناراحت. نه درشت خو و سخت گیر باش که مردم از نزدیک شدن به تو بپرهیزند و نه فرومایه و پست باش که هرکه تو را می شناسد، تحقیرت کند. با فرادست خود نزاع مکن و فرودست خود را مسخره نکن. با کسانى کهبه حق چیزى را دارند، نزاع نکن. نه پیرو سفیهان باش و نه خوار و بی مقدار و زیردست هرکس. به اعتماد هرکسی متکى نباش. در هر کار، پیش از آنکه در آن گام نهی و پشیمان شوی، راه درست ورود و خروجش را پیدا کن. دلت را خویشاوندی بدان که با او [در کارها] شریکی و کردارت را پدری بدان که باید در پی اش روانه شوی و نفس خود را دشمنى بدان که با او پیکار می کنى و یک عاریه اى که باید آن را برگردانى. تو خود طبیب خویشى: علامت تندرستى را مى شناسى و درد را تشخیص می دهى و به دوا واردى. متوجه وظیفۀ خود باش. اگر به کسى کمکى کرده اى، آن را با منت نهادن زیاد و پیوسته یادآورى کردن، نابود نکن؛ ولى دنبالۀ آن را با نیکى بهترى ادامه بده. این کار شایسته تر است برایت از نظر اخلاقى و موجب ثواب در آخرت مى شود. خاموشی پیشه کن تا بردبارت شمرند؛ خواه نادان باشی خواه دانا؛ زیرا سکوت در پیشگاه دانشمندان زیوری برای توست و نزد نادانان، ستر و پوششی.
19. پوشش صبر
یَا ابْنَ جُنْدَبٍ إِنَّ عِیسَى ابْنَ مَرْیَمَ قَالَ لِأَصْحَابِهِ: «أَ رَأَیْتُمْ لَوْ أَنَّ أَحَدَکُمْ مَرَّ بِأَخِیهِ فَرَأَى ثَوْبَهُ قَدِ انْکَشَفَ عَنْ بَعْضِ عَوْرَتِهِ أَ کَانَ کَاشِفاً عَنْهَا کُلِّهَا أَمْ یَرُدُّ عَلَیْهَا مَا انْکَشَفَ مِنْهَا؟» قَالُوا: «بَلْ نَرُدُّ عَلَیْهَا.» قَالَ: «کَلَّا بَلْ تَکْشِفُونَ عَنْهَا کُلِّهَا.» فَعَرَفُوا أَنَّهُ مَثَلٌ ضَرَبَهُ لَهُمْ فَقِیلَ یَا رُوحَ اللَّهِ وَ کَیْفَ ذَلِکَ؟ قَالَ: «الرَّجُلُ مِنْکُمْ یَطَّلِعُ عَلَى الْعَوْرَةِ مِنْ أَخِیهِ فَلَا یَسْتُرُهَا بِحَقٍّ أَقُولُ لَکُمْ إِنَّکُمْ لَا تُصِیبُونَ مَا تُرِیدُونَ إِلَّا بِتَرْکِ مَا تَشْتَهُونَ وَ لَا تَنَالُونَ مَا تَأْمُلُونَ إِلَّا بِالصَّبْرِ عَلَى مَا تَکْرَهُونَ. إِیَّاکُمْ وَ النَّظْرَةَ فَإِنَّهَا تَزْرَعُ فِی الْقَلْبِ الشَّهْوَةَ وَ کَفَى بِهَا لِصَاحِبِهَا فِتْنَةً. طُوبَى لِمَنْ جَعَلَ بَصَرَهُ فِی قَلْبِهِ وَ لَمْ یَجْعَلْ بَصَرَهُ فِی عَیْنِهِ. لَا تَنْظُرُوا فِی عُیُوبِ النَّاسِ کَالْأَرْبَابِ وَ انْظُرُوا فِی عُیُوبِکُمْ کَهَیْئَةِ الْعَبِیدِ. إِنَّمَا النَّاسُ رَجُلَانِ: مُبْتَلًى وَ مُعَافًى. فَارْحَمُوا الْمُبْتَلَى وَ احْمَدُوا اللَّهَ عَلَى الْعَافِیَةِ.»