✅ معرفی کتاب: علم، واقعیت و عقلانیت 🔵 کتاب «علم، واقعیت و عقلانیت» نوشته‌ی دکتر علیرضا منصوری، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، اثری در حوزه‌ی فلسفه‌ی علم است که به بررسی نسبت میان سه مفهوم بنیادین یعنی «علم»، «واقعیت» و «عقلانیت» می‌پردازد. نویسنده با تکیه بر سنت فلسفه‌ی تحلیلی و بهره‌گیری از مباحث معرفت‌شناسی و فلسفه‌ی علم، کوشیده است تا علم را نه صرفا مجموعه‌ای از داده‌ها و نظریه‌ها، بلکه همچنین روشی عقلانی برای نزدیک شدن به واقعیت می‌باشد. 🔵 او در این مسیر، به دیدگاه‌های رئالیست‌ها و ضد‌رئالیست‌ها پرداخته و نشان می‌دهد که چگونه هر یک از این رویکردها در تبیین رابطه‌ی علم و واقعیت با دشواری‌های خاصی رو به ‌رو هستند. این کتاب در واقع به پرسش بنیادین می‌پردازد که آیا علم می‌تواند تصویری صادق و معتبر از جهان ارائه دهد یا آنکه صرفا ابزاری برای پیش‌بینی و کنترل پدیده‌هاست. در همین راستا، یکی از محورهای اصلی کتاب، بررسی مفهوم «صدق» در نظریه‌های علمی است. 🔵 نویسنده با بهره‌گیری از نظریه‌ی صدق تارسکی و همچنین آموزه‌های عقلانیت نقاد کارل پوپر، نشان می‌دهد که چگونه می‌توان از صدق نظریه‌های علمی سخن گفت بی‌آنکه گرفتار نسبی‌گرایی یا شکاکیت شد. او تأکید می‌کند که عقلانیت علمی، نه بر پایه‌ی توجیه قطعی، بلکه بر اساس نقدپذیری و آزمون‌پذیری نظریه‌ها استوار است ✍️ نویسنده: علیرضا منصوری لینک کتاب _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ فراخوان «چهاردهمین همایش بین‌المللی فلسفۀ دین» 🔵 موضوع «فاعلیت الهی» 🔷 محورهای اصلی همایش عبارتند از (ولی محدود نیستند به): - فاعلیت الهی در تاریخ اندیشه و ادیان - معناشناسی افعال الهی - هستی شناسی فاعلیت الهی - معرفت شناسی فاعلیت الهی - روش‌شناسی فاعلیت الهی - نظریه‌های رقیب فاعلیت الهی زمان همایش: ۲۶ و ۲۷ آبان ۱۴۰۵ مهلت ارسال چکیدۀ مقالات: ۲۷ شهریور ۱۴۰۵ زمان اعلام چکیده‌های پذیرفته شده: ۱۷ مهر ۱۴۰۵ _ـ_ــ_ـ_ـ_ #خبر 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ پرش های کوانتمی می تواند دلیلی بر وجود اراده آزاد در انسان ها و حیوانات باشد. 🔵 آیا مکانیک کوانتومی می تواند مبنایی علمی برای مفهوم اراده آزاد باشد؟ من نمی توانم درباره آن به طور عمیق صحبت کنم، اما این درست است که مکانیک کوانتومی نشان می دهد که اتم ها غیر قابل پیش بینی هستند. منظورم این است که این موضوع بسیار عجیبی است ...وقتی شما اتم ها را می فهمید، متوجه می شوید که مطلقا نمی توانید رفتار آنها را در آینده پیش بینی کنید. قوانین مطلقا اجازه پیش بینی را نمی دهند. یک نوع آزادی معین وجود دارد که باعث می‌شود اتم ها به یک حالت معین پرش کنند... 👤 فریمن دایسون _ـ_ــ_ـ_ـ_ #سخنرانی 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ تبیین نقش منطق تکاملی در رویکرد مدرن به فلسفه تاریخ 🔵 کارل لویت در کتاب معنا در تاریخ ضمن هم ارز دانستن معنای تاریخ در الهیات مسیحی با عرصۀ گناه و مرگ بودن جهان مادی، تغییر معنای تاریخ از قرن هجدهم را نتیجۀ انقلاب صنعتی و انقلاب فرانسه به شمار می‌آورد. 🔵 در این مقاله به دنبال واکاوی نقش داروینیسم همگام با دو علت پیشین بر تغییر معنای تاریخ و نقدی بر دیدگاه لویت و به طور عام‌تر باورهای مشابه در خصوص اندیشه پیشرفت و فرجام شناسی دورۀ مدرن بوده و استدلال خواهم‌کرد چگونه تکامل داروینی و منطق تکاملی جزوی انفکاک‌ناپذیر از رویکرد مدرن است که ابهامات این رویکرد که مدنظر فیلسوفانی مانند لویت بوده‌است را برطرف خواهدکرد ✍️ نویسنده: بنیامین عارفی _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ برهان جهان شناختی بر اثبات وجود خداوند 🔘 مقدمه (بخش اول) 🔵 برهان جهان شناختی به واقع خانواده ای از براهین برای اثبات وجود دلیل کافی یا علت اولی موجودیت جهان است. بسیاری از برجسته‌ ترین چهره ها در تاریخ فلسفه غرب، از طرفداران برهان جهان شناختی اند: اگر بخواهم فقط چند نمونه نام ببرم، افلاطون، ارسطو ، ابن سینا، غزالی، موسی بن میمون، آنسلم، آکوئیناس، اسکوتوس، دکارت، اسپینوزا، لایب نیتس و لاک از آن جمله اند. برهان هایی را که این اندیشمندان اقامه کرده اند می توان ذیل سه گونه اصلی طبقه بندی کرد: 🔷 ۱_ آنچه می توان از آن به برهان جهان شناختی کلامی بر اثبات یک علت اولی برای آغاز جهان ( یا علت محدثه) تعبیر کرد. 🔷 ۲_ برهان جهان شناختی توماسی بر اثبات یک علت/ مبدا مبقیه برای وجود جهان 🔷 ۳_ برهان جهان شناختی لایب نیتسی برای اثبات دلیلی کافی برای اینکه چرا اصولاً چیزی موجود است. 🔵 نام برهان جهان شناختی کلامی برگرفته از واژه عربی «کلام» است و این واژه ای است که درباره تفکر مدرسی اسلامی در قرون وسطی، یعنی همان جنبش فکری (علم کلام) که عمدتاً سبب شکل گیری این تقریر از برهان جهان شناختی شد، به کار می رود. سرآغاز این برهان را در تلاش های فیلسوفانی مانند یوحنای نحوی که از سر التزام به تعلیم کتاب مقدس مبنی بر خلق از عدم، در پی ابطال آموزه ارسطویی قدم / ازلیت عالم بودند، می توان یافت. هدف برهان این بود که اثبات کند که عالم آغازی در لحظه ای در زمان متناهی گذشته دارد، و چون هیچ چیز نمی تواند از عدم به وجود بیاید، بنابراین باید یک علت متعالی عالم را به وجود آورده باشد. 🔵 در مقابل، برهان جهان شناختی توماسی که نام آن از توماس آکوئیناس، الهی دان فلسفی مشرب قرون وسطی، گرفته شده است ، در جستجوی یک علت نخستین _ اما نه به معنای تقدم زمانی، بلکه به معنای تقدم ذاتی بود. بر طبق مابعدالطبیعه آکوئیناس که الهام یافته از ارسطو است، هر موجودی متناهی مرکب از ماهیت و وجود و بنابراین از اساس ممکن الوجود است. ماهیت یک شی عبارت از مجموعه ای از اوصاف است که معرف چیستی آن است. اما اگر ماهیتی بخواهد محقق شود، باید آن ماهیت با وجود قرین گردد. وجود عبارت از نوعی افاضه پیوسته هستی است، و گرنه شی نابود می شود. ماهیت قوه و قابلیت برای وجود است و بنابراین ماهیت بدون افاضه وجود، محقق نمی‌شود. 📚 منبع: کتاب دانشنامه فلسفه دین، جمعی از نویسندگان ( ویلیم پی. آلستون، السدر مک اینتایر، روبرت‌ام. آدامز...) (مترجم و گردآورنده: انشاءالله رحمتی) #برهان_جهان_شناختی #اثبات_وجود_خدا _ـ_ــ_ـ_ـ_ #برش_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ وقتی گالیله گوی های خود را با گرانشی که خود انتخاب کرده بود، از یک سطح شیب دار پایین فرستاد، وقتی توریچلی هوا را وارد کرد تا وزنی را که او برایش محاسبه کرده بود و برابر با ستون آبی با ارتفاع مشخص بود داشته باشد.... آن زمان بود که نوری بر همه فیلسوفان طبیعی تابید. آنها آموختند که عقل ما تنها می تواند آنچه را که بر اساس طراحی خود ایجاد می‌کند، درک کند، و اینکه ما باید طبیعت ما باید طبیعت را وادار کنیم به سوالات ما پاسخ دهد، نه اینکه به دامن طبیعت بچسبیم و اجازه دهیم او ما را راهنمایی کند. زیرا مشاهدات تصادفی محض را، بدون هیچ طرحی که از قبل فکر شده باشد، نمی توان با یک قانونی که عقل به دنبال آن است به هم ربط داد. 👤 کانت منبع: کتاب نقد عقل محض (ویراست دوم)، بخش مقدمه _ـ_ــ_ـ_ـ_ #جملات_منتخب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ دوگانه‌انگاری و مسئله تعدد اذهان 🔰گروه علمی معرفت شناسی، جلسه ۲۴۳ 🎤 دکتر محمود مروارید 🗓 شنبه ۱۴۰۵/۰۵/۰۳، ساعت۱۸ 🖇حضوری و مجازی 💻لینک حضور در جلسه https://vc2.hekmateislami.com/rooms 🏢 قم، خیابان ۱۹ دی، کوچه ۱۰، فرعی اول سمت چپ، اتاق جلسات مجمع عالی حکمت اسلامی _ـ_ــ_ـ_ـ_ #خبر 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی کتاب: حکمت 🔵 کتاب «حکمت: چند رویکرد به یک مفهوم» نوشته‌ی مالک حسینی، یک پژوهش جامع و دقیق در حوزه‌ی فلسفه و دین است که به بررسی مفهوم حکمت از منظرهای مختلف می‌پردازد. مالک حسینی در این کتاب تلاش کرده است تا نگاه تازه‌ای به مفهوم حکمت ارائه دهد و ابعاد مختلف آن را از دیدگاه‌های دینی، فلسفی، اخلاقی و روان‌شناسی تحلیل کند. کتاب «حکمت: چند رویکرد به یک مفهوم» به چهار بخش اصلی تقسیم می‌شود: 🔷 1.حکمت دینی: این بخش به بررسی مفهوم حکمت در ادیان مختلف، به ویژه اسلام، می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه حکمت به عنوان یکی از اصول اساسی در تعالیم دینی مطرح شده است. 🔷 2.حکمت فلسفی: در این بخش، نویسنده به تاریخچه‌ی حکمت در فلسفه‌ی غرب و شرق می‌پردازد. او از فلسفه‌ی یونان باستان شروع کرده و تا فلسفه‌های مدرن و پست‌مدرن ادامه می‌دهد. این بخش شامل تحلیل‌هایی از فیلسوفان بزرگی مانند افلاطون، ارسطو، ویتگنشتاین و دیگران است.. 🔷 ۳.حکمت اخلاقی: این بخش به بررسی رابطه‌ی حکمت و اخلاق می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه حکمت می‌تواند به عنوان یک راهنما برای زندگی اخلاقی و درست عمل کردن مورد استفاده قرار گیرد. 🔷 4.حکمت روان‌شناسی: در این بخش، نویسنده به بررسی تأثیرات حکمت بر روان‌شناسی و سلامت روانی انسان‌ها می‌پردازد. او نشان می‌دهد که چگونه می‌توان از حکمت برای بهبود کیفیت زندگی و ارتقای سلامت روانی استفاده کرد. ✍️ نویسنده: مالک حسینی لینک کتاب _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ آیا زمان بُعد چهارم است؟ 🔘 «تیم مادلین»، فیلسوف علم، عقیده دارد که اینگونه نیست و زمان مفهومی بنیادی تر از فضا است. 🔵 شما اغلب چیزهایی عجیبی از مردم می شنوید که مطابق نظریه نسبیت، گذشت زمان یک توهم است، زمان واقعاً تغییر نمی کند. واقعاً حرکتی وجود ندارد و کل موجودات همه باهم موجود و بدون حرکت هستند. صریحا بگویم که به نظر من این ادعاها غیر قابل قبول است و شگفت انگیز تر از هر اکتشافی است که در طول تاریخ نوع بشر اتفاق افتاده است... 👤 تیم مادلین _ـ_ــ_ـ_ـ_ #مصاحبه 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ «نور، حقیقتی است که خود آشکار است و دیگران را آشکار می‌سازد.» — شیخ شهاب‌الدین سهروردی 🔵 شیخ شهاب‌الدین سهروردی، بنیان‌گذار حکمت اشراق، از برجسته‌ترین فیلسوفان تاریخ ایران است؛ اندیشمندی که با تلفیق برهان، شهود و میراث حکمی ایران، افقی نو در فلسفه اسلامی گشود و آثارش تا امروز الهام‌بخش پژوهش‌های فلسفی است. 🔹️کانون جهان ایرانی دانشگاه تهران به مناسبت روز بزرگداشت شیخ اشراق برگزار می‌کند: 🔹 سلسله‌نشست‌های بزرگداشت شیخ شهاب‌الدین سهروردی 📅 ۶ و ۷ مردادماه ۱۴۰۵ 💻 برخط (آنلاین) این نشست‌ها با حضور جمعی از استادان و پژوهشگران فلسفه و اندیشه ایرانی برگزار خواهد شد. 🔸 شرکت در نشست‌ها برای همگان آزاد و رایگان، اما نیازمند نام‌نویسی است. _ـ_ــ_ـ_ـ_ #خبر 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ بررسی مقایسه‌ای بین نظام چهارعنصری حکما و نظریه عناصر در علم مدرن 🔵 مفهوم «عنصر» همواره سنگ‌بنای درک بشر از ماده بوده است. در حالی که پارادایم مدرن با جدول تناوبی و عدد اتمی شناخته می‌شود، بررسی رساله‌های کهن و تطبیق آن‌ها با معرفت‌شناسی شیمی مدرن نشان می‌دهد که برخلاف تصور عامه، منطق حاکم بر این دو نظام در لایه‌های عمیق فلسفی، شباهت‌های ساختاری شگفت‌آوری دارند. در این یادداشت به بررسی ویژگی‌های هر دو نظریه و اشتراکات بنیادین آن‌ها می‌پردازیم. 🔷 بخش اول: نظریه چهارعنصری حکما نظریه عناصر اربعه (آب، آتش، خاک و هوا) برای بیش از دو هزاره چارچوب اصلی علوم طبیعی بود. مبانی اصلی این نظریه به شرح زیر است: 🔶 تمایز میان عنصر حسی و عقلی: حکما معتقد بودند آنچه ما در طبیعت به عنوان آب یا خاک می‌بینیم، «عنصر محض» نیست، بلکه اجسامی ممتزج و مرکب هستند. عنصر بسیط واقعی، حقیقتی شفاف و بی‌رنگ است که تنها از طریق عقل و توهم علمی درک می‌شود، نه از طریق حواس. 🔶 کیفیات متضاد: هویت هر عنصر با دو کیفیت از کیفیات چهارگانه (گرمی، سردی، تری و خشکی) تعریف می‌شد. برای مثال، آتش «گرم و خشک» و آب «سرد و تر» در نظر گرفته می‌شد. 🔶 نظام مزاج (ترکیب): تنوع بی‌شمار مواد در طبیعت (موالید ثلاث: جماد، نبات، حیوان) حاصل تفاوت در مقادیر و نسبت‌های ترکیب این چهار عنصر است. هرچه ترکیب به اعتدال نزدیک‌تر باشد، صورت‌های پیچیده‌تری (مانند نفس انسانی) را می‌پذیرد. 🔶 بقای هویت در ترکیب: در فرآیند تشکیل «مزاج»، صورت نوعیه عناصر باقی می‌ماند و این تنها کیفیات آن‌هاست که تعدیل می‌شود تا ماده مستعد پذیرش صورتی جدید گردد. 🔷 بخش دوم: نظریه عناصر در علم مدرن: شیمی جدید با عبور از کیمیاگری، تعریفی فیزیکی و ریاضیاتی از عنصر ارائه داد: 🔶 تعریف عملیاتی لاوازیه: آنتوان لاوازیه عنصر را به عنوان «نقطه نهایی تجزیه» تعریف کرد؛ یعنی هر ماده‌ای که با روش‌های فعلی دیگر قابل تجزیه نباشد. 🔶 هویت بر اساس عدد اتمی: پس از کشفیات هنری موزلی، هویت عناصر از وزن اتمی به بار مثبت هسته (تعداد پروتون‌ها) تغییر یافت. این عدد، حقیقتی فیزیکی و ثابت است که جایگاه عنصر در جدول تناوبی را تعیین می‌کند. 🔶 ماهیت استعلایی (نظریه پانت): فریتز پانت میان «ماده ساده» (مانند گاز کلر با خواص ملموس) و «ماده بنیادی» (حقیقت انتزاعی عنصر در ترکیبات) تمایز قائل شد. او ماده بنیادی را مفهومی «استعلایی» نامید که برخلاف ظاهر متغیر مواد، در واکنش‌های شیمیایی ثابت می‌ماند. 🔵 اشتراکات بنیادین دو نظریه: علیرغم تفاوت در ابزار (ترازو و طیف‌سنج در برابر استدلال قیاسی)، این دو نظام در مبانی معرفتی زیر هم‌گرا هستند: ۱ . وحدت در تعریف اصولی: هر دو نظام، عنصر را واحدی می‌دانند که مرکبات به آن منحل می‌شوند. جالب اینجاست که تعریف لاوازیه از عنصر (ماده‌ای که تجزیه نمی‌شود) دقیقاً همان منطقِ «اسطقس» در نزد حکماست. ۲. پذیرش هویت پنهان (استعلایی): همان‌طور که حکما معتقد بودند «عنصر محض» دیده نمی‌شود و پشت ظاهرِ مرکب مواد پنهان است، شیمی مدرن (پانت) نیز معتقد است هویت واقعی عنصر (ماده بنیادی) فاقد خواص ظاهری ملموس است و به صورت انتزاعی در ترکیبات پایدار می‌ماند. ۳. کمی‌سازی طبایع: تلاش جابر بن حیان در «علم میزان» برای عددگذاری بر طبایع (حرارت، برودت و...)، پیش‌درآمدی سنتی برای اوزان اتمی و محاسبات استوکیومتری در شیمی مدرن محسوب می‌شود. ۴. حرارت به مثابه یک اصل مادی: گنجاندن «کالریک» (ماده حرارت) در فهرست اولیه عناصر لاوازیه، شباهت ساختاری عجیبی به نقش عنصر «آتش» در نظام قدما دارد که آن را جوهری مادی و عامل تغییرات می‌دانستند. 🔵 نتیجه‌گیری: نظریه عناصر در هر دو پارادایم، بر یک پیش‌فرض استعلایی استوار است: اینکه در پشت تغییرات دائمی و ظاهری ماده، هویت‌های پایداری وجود دارند که از میان نمی‌روند. تفاوت اصلی در این است که حکما این هویت را با «کیفیات» (گرمی و سردی) و علم مدرن آن را با «کمیت‌های فیزیکی» (عدد اتمی) تبیین می‌کند. با این حال، هر دو پارادایم برای سهولت درک طبیعت، قراردادهایی را پذیرفته‌اند که میان واقعیت تجربی و حقیقت انتزاعی پل می‌زند. ✍️ آقای محمدمتین محسنی ارجمند (محقق و پژوهشگر موسسه معنا) 👈 یادداشت قبلی #زیست_شناسی #نظام_چهارعنصری_حکما #نظریه_عناصر_در_علم_مدرن #یادداشت_ششم _ـ_ــ_ـ_ـ_ #یادداشت 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ پنجمین همایش کتاب سال بانوان با رویکرد بین‌المللی 🌐 راه‌های ارتباطی وب‌سایت: ksb.jz.ac.ir پست الکترونیک: iwbc@jz.ac.ir تلفن: ۰۲۵۳۲۱۱۲۱۸۶ – ۰۲۵۳۲۱۱۲۱۸۹ نمابر: ۰۲۵۳۲۹۲۴۹۱۰ 📌دبیرخانه: قم، ۴۵ متری صدوق، بلوار بوعلی، جامعه‌الزهرا سلام‌الله‌علیها، معاونت پژوهش _ـ_ــ_ـ_ـ_ #خبر 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute