✅ معرفی کتاب: طبیعیات الشفاء (همراه با ترجمه‌ی انگلیسی) 🔵 برخلاف مابعدالطبیعه، روان‌شناسی فلسفی و حتی منطقِ ابن‌سینا، فلسفه طبیعی او — یعنی همان طبیعیات (فیزیکِ عامِ) وی — نسبتاً کمتر مورد توجه قرار گرفته است. یکی از نشانه‌های این تفاوت در میزان توجه پژوهشگران، آن است که در حالی‌که بخش «مابعدالطبیعه» (کتاب الإلهیات) از اثر حجیم ابن‌سینا، یعنی کتاب الشفاء به زبان‌های اروپایی شش ترجمه دارد — شامل یک ترجمه لاتین قرون‌وسطایی و همچنین ترجمه‌هایی جدید به زبان‌های آلمانی، فرانسوی، ایتالیایی و انگلیسی — در مقابل، بخش «فیزیک» (کتاب السماع الطبیعی) هرگز به‌طور کامل به لاتین ترجمه نشده و در دوران جدید تنها به زبان‌های فارسی و ترکی ترجمه شده است. 🔵 اگرچه طبیعیات ابن‌سینا، به هر دلیلی نظر اکثر پژوهشگرانِ آثار این حکیم بزرگ مسلمان را به خود جلب نکرده است، اما به باور من، کمبودِ پژوهش‌های اختصاص‌یافته به آن، مطالعات سینوی را به‌طور کلی دچار فقر و کاستی کرده است. به این دلیل که طبیعیات اغلب زمینه را برای درک کامل و صحیح بسیاری از پیشرفت‌های ابن سینا در زمینه‌های دیگر فراهم می‌کند. این کتاب زبان، مفاهیم و پیش‌فرض‌های علوم خاص در فلسفه طبیعی، مانند مطالعه روح، را ارائه می‌دهد 🔵 به طور مشابه، معماهایی را مطرح می‌کند که قرار بود به مسائل و مضامین اصلی متافیزیک ابن سینا تبدیل شوند - و در بسیاری از موارد، حتی اولین گام را در راه‌حل‌های آنها ارائه می دهد مترجم: جان مک‌گینس _ــ_ـ_ #معرفی_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ نظریه حرکت جوهری و معناداری زندگی 🔘 بخش اول 🔵 از نتایج مهمی که می توان از حرکت جوهری بدست آورد معناداری زندگی است، معناداری چه در طبیعت و چه در زندگی آدمی، نقش مهمی در نگرش انسان به جهان هستی دارد که از دو جهت می تواند مورد بررسی قرار گیرد. الف: فاعل طبیعت آن را حکیمانه و مدبرانه خلق نمود که دارای حسن فاعلی و معناداری است. ب: طبیعت در فرآیند فعل و انفعالات مقصد خاص و جهت معینی را دنبال می کند که دارای حسن فعلی و معناداری اند. 🔵 پس طبیعت چه در نگاه به بیرون و چه در نگاه به درون می تواند مورد توجه قرار گیرد. طبیعتی که تمام تار و پودش در سیلانند، آیا به سمت خاصی می روند؟ و حرکتشان جهت دارد یا بدون جهت و بدون معنا؟ اگر ثابت شود سیر طبیعت از قوه به فعل هدفمند بود آنگاه می توان معناداری را از آن استنباط نمود. معنا یعنی مقصود و در اول در مقابل عمل بیهوده. عده ای معناداری را امری ذهنی دانسته که به نوع نگاه آدمی به طبیعت، بستگی دارد. در مقابل کسانی هستند که آن را امری واقعی می دانند که می توان از واقع انتزاع نمود. در این حالت معناداری مانند صدق و حقیقت دارای وجود خارجی است. 🔵 در حوزه فلسفه گفته شد هر چیزی که غایت مند باشد، معنادار خواهد بود در این تحلیل دو نگرش وجود دارد ؛ عده ای هدفمندی را مختص موجوداتی می دانند که واجد علم و اراده اند در نتیجه موجوداتی که فاقد این دو ویژگی اند از حوزه معناداری خارج خواهند بود و معناداری مانند کمال به وجود انسان بستگی خواهد داشت. اما نظریه دیگر می گوید علم و اراده شرط غایتمندی و معناداری نیست، پس شامل تمام موجوداتی که در عالم طبیعت وجود دارند، می شود. این موجودات به سوی کمال خود در حرکت اند چه به آن آگاهی داشته باشند و چه نداشته باشند، لذا گفته شد معناداری نگرش غایت شناسانه آفرینش است که مستقل از ذهن جریان دارد. منبع: کتاب، حرکت و پیامدهای الهیاتی در فلسفه صدرالمتالهین و آلفرد نورث وایتهد ( نوشته دکتر علی ناییجی با مقدمه دکتر علی الله بداشتی) #معناداری_زندگی #حرکت_جوهری _ـ_ــ_ـ_ـ_ #برش_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ نظام علمی دووجهی؛ زیست‌شناسی دوره میانه اسلامی چگونه میان «مشاهده» و «غایت» پیوند زد؟ 🔵 یکی از سوءبرداشت‌های رایج در اسناد تاریخ علم، متهم کردن حکمای مسلمان به «تجربه‌گریزی» است. بسیاری از مستشرقان با نگاه پوزیتیویستی، زیست‌شناسی کهن را دانشی صرفاً ذهنی پنداشته‌اند. اما بازخوانی دقیق متون نشان می‌دهد که این دانش بر یک «نظام علمی دووجهی» استوار بوده است: وجهی تجربی برای رصد «امکان پدیده» و وجهی فلسفی برای تبیین «چرایی و غایت» آن. 🔷 ۱. مشاهده به مثابه سندی بر امکان وقوع برخلاف تصور، حکما برای اثبات نظریاتی چون «تولّد» (پیدایش حیات بدون والد)، به مشاهدات عینی و گزارش‌های میدانی تکیه می‌کردند. برای نمونه، ابوریحان بیرونی گزارش «موش عکبرا» را که نیمی گِل و نیمی حیوان کامل بود، سندی تجربی بر صیرورت ماده به سوی حیات می‌دانست. ابن‌سینا نیز با مشاهده پدیده نادر «کرم‌های اسقینقان» در خراسان و پدیدار شدن ناگهانی حیوان «جندبیدستر» در دره‌های جدید، استدلال می‌کرد که این حجم عظیم حیات نمی‌تواند حاصل توالد جنسی معمول باشد (در یادداشت‌های بعدی به شرح این مشاهدات از منبع اصلی پرداخته می‌شود). 🔷 ۲. تأمل فلسفی به مثابه تبیین غایتمند در این نظام، مشاهده تنها نیمی از مسیر است. حکیم پس از رصد پدیده، با عینک فلسفی به دنبال علت فاعلی و غایی می‌گردد. از نظر آنان، مشاهده ثابت می‌کند که «ماده مستعد شده است»، اما فلسفه تبیین می‌کند که این «واهب‌الصور» (عقل فعال) است که صورت حیات را بر این بستر مادی افاضه می‌کند. این پیوند، مانع از آن می‌شد که علم به یک توصیف مکانیکی محض تقلیل یابد. 🔷 ۳. عبور از بن‌بست تقلیل‌گرایی تمایز بنیادین این روش با علم مدرن در این است که علم امروز، حیات را محصول تصادفی چیدمان اتم‌ها می‌بیند، اما نظام دووجهی حکما، حیات را کمالی می‌داند که بر بستر «اعتدال مزاجی» جاری می‌شود. در این پارادایم، هیچ مشاهده‌ای (حتی پدید آمدن کرم در زخم) بدون غایت (تصفیه رطوبت‌های متعفن) نیست. 🔶 برای سیاست‌گذاری: احیای این «نظام علمی دووجهی» در سیاست‌گذاری‌های نوین زیست‌فناوری، ابزاری برای عبور از تقلیل‌گرایی مادی فراهم می‌کند. اگر سیاست‌گذاران درک کنند که پدیده‌های بیولوژیک نه رخدادهایی ایزوله، بلکه بخشی از یک زنجیره پیوسته تدبیر محیطی (از افلاک تا عناصر) هستند، می‌توانند مدل‌های بومی مدیریت دانش را به‌گونه‌ای تدوین کنند که میان «فناوری مادی» و «غایت‌مندی زیستی» توازن برقرار شود. ✍️ آقای محمدمتین محسنی ارجمند (محقق و پژوهشگر موسسه معنا) 👈 یادداشت قبلی #زیست_شناسی #زیست_شناسی_دوره_میانه_اسلامی #مشاهده #غایت #یادداشت_هفتم _ـ_ــ_ـ_ـ_ #یادداشت 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ حیات وجود دارد، جوهر حیات عبارت از ظهور غایت مندی، ابداع، تازگی همراه با مقداری سازش و تطابق بین اهداف گوناگون، بدین ترتیب، تازگی محیط به تازگی غایتی بادوام و استمرار هدف تطبیق یافته، رو به رو می شود. 👤 آلفرد نورث وایتهد منبع: کتاب، حرکت و پیامدهای الهیاتی در فلسفه صدرالمتالهین و آلفرد نورث وایتهد ( نوشته دکتر علی ناییجی با مقدمه دکتر علی الله بداشتی) _ـ_ــ_ـ_ـ_ #جملات_منتخب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

❇️ اولین همایش ملی با موضوع «هوش مصنوعی، خانواده و تعلیم و تربیت» 🌐پایگاه اینترنتی جهت ثبت‌نام و کسب اطلاعات بیشتر: pooyesh.whc.ir/page/ai-family _ـ_ــ_ـ_ـ_ #خبر 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی مقاله: فلسفه و نسبت‌های آن با علوم و علوم انسانی 🔵 در این مقاله، تلاش خواهیم کرد تا ماهیت تفکر فلسفی را در نسبت با شکلی از فرهنگ معنوی که پیوندی نزدیک با آن دارد — یعنی دانش علمی — تبیین کنیم. 🔵 هدف این پژوهش، بررسی امکان یا عدم امکانِ تعریف فلسفه به عنوان یکی از علومِ حوزهٔ علوم انسانی است. 🔵 در این راستا، هم استدلال‌های موافق با جایگاه علمی فلسفه و هم استدلال‌های مخالف با امکانِ تعریف آن به مثابه یک علم، مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرند. 🔵 با این حال، فلسفه در ذات خود بسیار فراتر از جنبهٔ صرفاً علمی‌اش است؛ چرا که شیوه‌هایی بنیادین و نو برای درک واقعیت پدید می‌آورد و این گونه، از مرزهای دانش علمیِ مشخص و انضمامی فراتر می‌رود. ✍️ نویسندگان: KONSTANTIN VLADIMIROVICH KONDRATIEV, GUZEL KABIROVNA SAYKINA _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ نظریه حرکت جوهری و معناداری زندگی 🔘 بخش دوم 🔵 پس زندگی معنادار، به زندگی گفته می شود که سلوک آن بر اساس اهداف و آرمان باشد. اما نظریه دیگر معتقد است غایتمندی عین معناداری است، بنابراین هر چیزی که غایت مند باشد معنادار خواهد بود. به نظر می‌رسد بین غایتمندی و معناداری، نسبت عموم و خصوص مطلق وجود دارد، هر چیزی که معنادار باشد یقیناً هدفمند است، اما بعضی از چیزهای غایت مند معنادار هستند. در نسبت یکی بر دیگری، گرچه نتوانیم رابطه علی و معلولی بینشان برقرار کنیم، حداقل می توان نسبت تلازم برای آن در نظر گرفت. در سیستم فلسفی صدرایی، معناداری در ارتباط با خداوند مورد توجه است و منوط به وجود خداوند متعال و پیوستگی با مابعدالطبیعه. 🔵 پس هر موجود مادی بر اساس اراده و یا طبع اش به سوی کمال عالی می رود. پس هر موجودی که در نهادش کمالی وجود داشته باشد، به سوی آن توجه دارد و به آن مشتاق و طالب آن است و این طلب و شوق در نهاد موجودات تعبیه شد اگر موجودات دارای غایت ذاتی و کمال نهایی نباشند، غریزه و طبیعت شان عبث و بیهوده خواهد بود، در حالیکه در وجود هیچ موجودی امر باطلی وجود ندارد و در طبیعت تعطیل نیست. 🔵 او عالم را مخلوق خدای حکیم می داند که دارای مراتب مختلف اند، مرتبه نازله آن عالم طبیعت اند که واجد قوه اند که باید به فعلیت برسند، چون هدف دارند برای نیل به آن هدف، به حرکت نیاز دارند. ملاصدرا عالم خلقت را یک سره خیر و سعادت می داند. 📚 منبع: کتاب، حرکت و پیامدهای الهیاتی در فلسفه صدرالمتالهین و آلفرد نورث وایتهد ( نوشته دکتر علی ناییجی با مقدمه دکتر علی الله بداشتی) #معناداری_زندگی #حرکت_جوهری _ـ_ــ_ـ_ـ_ #برش_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ در آغاز، فیلسوفانِ طبیعت می‌کوشیدند تا جهانِ پیرامون خود را درک کنند. آن‌ها در مسیرِ این تلاش، به ایده‌ی بزرگی دست یافتند: طراحیِ موقعیت‌هایِ ساده‌ مصنوعی که در آن‌ها، تعداد عواملِ دخیل به حداقل کاهش یابد. تقسیم کن و پیروز شو، علوم تجربی متولد شد. اما آزمایش یک ابزار است و هدف همچنان باقی است: درک جهان. اگر بخواهیم مکانیک کوانتومی را صرفاً به عملیات‌هایِ ناچیزِ آزمایشگاهی محدود کنیم، در واقع به این پروژه‌ی عظیم خیانت کرده‌ایم. یک صورت‌بندیِ جدی، نباید جهانِ پهناورِ بیرون از آزمایشگاه را نادیده بگیرد. 👤 جان استوارت بل (فیزیکدان نظری) منبع: John Bell. “Against ‘measurement’”. In: Physics world 3.8 (1990), p. 33. _ـ_ــ_ـ_ـ_ #جملات_منتخب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ متافیزیک در بیان دکتر دینانی 🔵 درک متافیزیک آسان نیست،خیلی از افراد فکر می کنند که متا یعنی پشت، یا مابعدالطبیعه، یک عالمی است که آن طرف عالم طبیعت است و یک مرزی وجود دارد که وقتی ما از آن عبور کردیم به عالم مابعدالطبیعه می‌رسیم، اما این دیدگاه کاملا اشتباهه و یک تصور غلط از متافیزیک است. متافیزیک درسته که یعنی بالاتر از فیزیک،اما بالاتر مکانی یا بالاتر زمانی منظور نیست، بلکه بالاتر از نظر رتبه وجودی است ... 🔵 متافیزیک، عالم وحدت است. متافیزیک از ماده به معنی رفتن است. انسان تنها موجودی است که چون عاقل است از خود می پرسد.... 👤 دکتر ابراهیمی دینانی _ـ_ــ_ـ_ـ_ #برنامه_معرفت 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی مقاله: حکیم عمر خیام نظریه پرداز معادلات درجه سوم 🔵 حل مسأله ارشمیدس باعث گردید تا ریاضی دانان ایرانی به حل معادله ای درجه سوم که به معادله ماهانی معروف است، از طریق تقاطع مقاطع مخروطی فائق آیند. خیام در رساله جبر و مقابله خود حل و بحث همه معادلات درجه سوم را ارائه می دهد و با این نظریه خود گام مهمی در حل این معادلات برمی دارد. در این مقاله نظریه خیام را از نظر تاریخی و شناخت شناسی بررسی می کنیم. 🔵 نظریه معادلات درجه سوم خیام از اهمیت ویژه‌ای در تاریخ ریاضیات برخوردار است. خیام با این نظریه، مشکلی را حل کرد که سالیانی دراز لاینحل مانده بود.از نظر خیام تنها «روش حل معادلات درجه سوم به کمک مقاطع مخروطی» در ریاضیات امروزی به جا مانده است، اما همانطور که قبلاً نیز اشاره شد، خیام در روش خود از هندسه ترکیبی قدما استفاده می کند. حال آنکه هندسه تحلیلی در ریاضیات امروزی به ما امکان می دهد که همان نتایج خیام را آسان تر به دست آوریم. 🔵 مسأله معروف ارشمیدس، ریاضی دانان دوره اسلامی را به حل معادلات درجه سوم سوق داد. با این حال هیچ یک از آنان نتوانستند یک نظریه علمی از این معادلات به دست دهند. این نظریه تنها در قرن ششم هجری به دست عمر خیام ریاضی دان عالی قدر ایرانی، عرضه شد. می توان خلاصه نظریه خیام را در عرضه صورت کلی همه معادلات درجه سوم، متجانس کردن آنها، حل هر یک از آنها با مقاطع مخروطی و بحث در عده جواب های آنها دانست. ✍️ نویسنده: جعفر آقایانی چاوشی _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ دین و طبیعت 🔵 من همیشه، این مسئله احترام به طبیعت را وابسته به دین کردم، چرا ما باید طبیعت را دوست داشته باشیم؟ این یک جنبه معنوی دارد، یعنی احتیاج معنوی انسان است. تراژدی برای تمام جهان این بود که تجدد از تمدنی برخاست که دین آن تمدن توجه زیادی به طبیعت نداشت، یعنی مسیحیت. در حالیکه در قرآن،یک سوم آیات ارتباط به طبیعت داره...اسلام قانون خلقته، هر مخلوقی، هر درختی، هر ماهی در دریا، خداوند رو تسبیح می کنند... همچین اسلام، طبیعت را وارد جهان اسلام کرد. 👤 سید حسین نصر _ـ_ــ_ـ_ـ_ #مصاحبه 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ استیون واینبرگ و پوزیتیویسم 🔘 بخش دوم 🔵 پوزیتیویسم از راه های دیگری نیز آسیب زد که چندان شناخته شده نیستند. در سال ۱۸۹۷ جی جی تامسون آزمایش معروفی انجام داد که عموماً با کشف الکترون یکی پنداشته می شود. فیزیکدان ها چند سالی می شد درگیر پدیده اسرار آمیز پرتو های کاتدی بودند. نخستین بار در قرن نوزدهم که پرتوهای کاتدی کشف شدند، کسی از ماهیت آنها خبر نداشت. آنگاه تامسون انحراف پرتوهای کاتدی را به هنگام عبور از درون لامپ تخلیه اندازه گرفت که بر اثر میدان های الکتریکی و مغناطیسی ایجاد می شد. وی دریافت که مقدار انحراف این پرتوها سازگار است با این فرضیه که آنها متشکل از ذراتی هستند حامل مقدار معینی بار الکتریکی و مقدار معینی جرم و همیشه نسبت جرم به بار الکتریکی آنها یکسان است. از آنجا که معلوم شد جرم الکترون ها از جرم اتم ها به مراتب کوچکتر است، تامسون نتیجه گرفت این ذرات تشکیل دهنده های بنیادی اتم ها و بار الکتریکی همه جریان های الکتریکی در سیم ها، اتم ها، و نیز لامپ های پرتوهای کاتدی هستند. این بود که خود تامسون و تاریخ دان ها او را کاشف نوع جدیدی از ماده قلمداد کردند، ذره ای که نام خود را از جریان در نظریه الکترولیز، یعنی الکترون، به عاریت گرفت. 🔵 این آزمایش را همزمان والتر کافمان نیز در برلین انجام داده بود. تفاوت عمده میان آزمایش کافمان و تامسون در این بود که آزمایش کافمان بهتر بود، چون نتیجه ای که برای نسبت جرم به بار الکترون به دست داد نزدیکتر از نتیجه تامسون به مقدار امروزی آن بود.اما کافمان را کاشف الکترون نمی دانند، زیرا او هرگز به این فکر نکرد که ذره تازه ای کشف کرده است.تامسون با سنت انگلیسی کار می‌کرد که سردمداران آن نیوتون، دالتون ، و پراوت بودند و آن سنت اتم گرایی بود که در باب اتم ها و اجزای تشکیل دهنده آنها گمانه زنی می کرد. 🔵 اما کافمان پوزیتیویست بود و باور نداشت کار فیزیکدان ها این است که درباره آنچه مشاهده پذیر نیست گمانه زنی کنند.از این رو کافمان گزارش نکرد که ذره ای جدید کشف کرده است، بلکه تنها به گزارش این نکته اکتفا کرد که آنچه در پرتو کاتدی جریان داشت، بار الکتریکی به جرم نسبت معینی دارد. 🔵 آنچه از این داستان می آموزیم، تنها این نیست که پوزیتیویسم به کار کافمان لطمه زد. تامسون که باور کرده بود ذره ای بنیادی کشف کرده است، آزمایش های دیگری انجام داد تا خواص این ذره را تعیین کند. او به ذراتی با همین نسبت جرم به بار الکتریکی برخورد که در رادیو اکتیویته و از فلزات گرم گسیل می شدند و نخستین آزمایش اندازه گیری بار الکتریکی الکترون را انجام داد . تامسون با این اندازه گیری، همراه با آزمایش های پیشین که برای اندازه‌گیری نسبت بار الکتریکی به جرم انجام داده بود، توانست جرم الکترون را اندازه بگیرد. در واقع مجموع همه این آزمایش ها، به ادعای تامسون که کاشف الکترون است، اعتبار می بخشد و اگر او باور نداشت که می تواند ذره ای را مطالعه کند که در آن روزگار نمی شد آن را مستقیماً مشاهده کرد، هرگز این آزمایش ها را انجام نمی‌داد. 📚 منبع: کتاب رویای نظریه نهایی، نوشته استیون واینبرگ #استیون_واینبرگ #پوزیتیویسم _ـ_ــ_ـ_ـ_ #برش_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute