✅ معرفی مقاله: بر مدار قوه وهم 🔘 وهم؛ قوه‌ای برای خطا یا نیرویی برای ساختن «دنیا»؟ 🔵 در سنت فلسفۀ اسلامی، «وهم» معمولاً متهم اصلی خطاهای ذهنی است؛ قوه‌ای که در کار عقل دخالت می‌کند، نسبت‌ها را جابه‌جا می‌سازد و انسان را به مغالطه می‌اندازد. اما آیا تمام نقش وهم همین است؟ بازخوانی آثار علامه طباطبایی تصویر متفاوتی پیش روی ما می‌گذارد. در این خوانش، وهم فقط «رهزن عقل» نیست؛ همان نیرویی است که بخشی مهم از جهان انسانی را می‌سازد. 🔵 چکش واقعاً دست انسان نیست و نردبان هم پا نیست؛ عقل این را به‌خوبی می‌داند. اما انسان در عمل، چکش را امتداد دست و نردبان را امتداد پای خود قرار می‌دهد. خودرو، ابزار، شغل، روابط اجتماعی و حتی دیگر انسان‌ها نیز می‌توانند در شبکه‌ای از همین نسبت‌ها وارد شوند. علامه این فرایند را به نظریۀ «ادراکات اعتباری» پیوند می‌زند؛ جایی که انسان اشیا و روابط را نه صرفاً آن‌گونه که در واقع هستند، بلکه براساس نیازها، اهداف و ارادۀ خود معنا می‌کند... 🔵 این خوانش از علامه طباطبایی، حتی معنای هبوط، دنیا، جامعه، مرگ و نسبت دین با زندگی اجتماعی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این یادداشت، تلاشی است برای دنبال‌کردن همین مسیر: از وهم به اعتبار، از اعتبار به جامعه، و از جامعه به فهمی متفاوت از «دنیا». ✍️ حجة الاسلام محمد فخر روحانی (پژوهشگر مؤسسه معنا) 📚منبع: (نشریه رهیافت اندیشه، شماره 13، بهار 1404) _ـ_ــ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ خواجه نصیرالدین طوسی و شک در اصل پنجم اقلیدس 🔵 اصل پنجم از اصول موضوعه كه به "اصل توازی اقليدس" نيز معروف است هم ارز اصل موضوع زير است: از هر نقطه خارج يک خط راست يک و تنها يک خط می توان به موازات آن خط رسم كرد. 🔵 اصول موضوعه اقليدس، به ويژه اصل پنجم آن از چنان جاذبه ای برخوردار بود كه تا قرن ها آن را به عنوان اصلی مبرهن و لاتغير قلمداد می كردند. بايد تأكيد كنيم كه مسأله درستی يا نادرستی اصل پنجم مطرح نيست، زيرا اصل طبق تعريف آن، گزاره ای است كه بدون برهان آن را می پذيريم و هر تئوری پردازی می تواند گزاره هايی را به عنوان اصل يا بنداشت در آغاز تئوری خود فهرست نمايد. همچنين كسانی می توانند برخی از اصول يک تئوری را با گزاره هايی ديگر تعويض و تئوری های مشابهی را فرمولبندی نمايند. 🔵 اولين كسی به اصل پنجم به عنوان يک اصل لاتغير كه در ساختار جهان فيزيكی واقعيت دارد "شک" كرد، خواجه نصيرالدين طوسی رياضيدان و دانشمند دوره ۵۹۷–۶۷۲ هجری قمری بود. شک خواجه نصير بعدها به دنيای اروپايی راه يافت و سرانجام توسط كسانی چون لباچفسكی (رياضيدان روسی) و گوس و ريمان (آلمانی) با اصولی ديگر تعويض شده و هندسه هايی مشابه تحت نام هندسه های غيراقليدسی را پردازش كردند، بدون آنكه خللی به استحكام و برقراری هندسه اقليدسی وارد شود. 🔵 در فلسفه علم، شک آغاز راهی جديد است، آلبرت اينشتين با شک نسبت به همزمانی حادثه ها موفق به وضع تئوری نسبيت در علم فيزيک گرديد. هاميلتون نسبت به شک به اصل جابه جايی در جبر موفق به كشف ساختارهای جبری غيرجابه جايی شد و در نتيجه جبر جديد كشف گرديد. 📚 منبع: کتاب تاریخ و فلسفه ریاضیات، نوشته دکتر خدیجه احمدی آملی، دکتر محمد حسن بیژن زاده _ـ_ــ_ـ_ـ_ #برش_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

💠 آیین بزرگداشت حکیم بوعلی سینا ◾️ سه‌شنبه ۲۷ مردادماه، ساعت ۱۶ ▫️ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی 🔹 در این مراسم از بخش طبیعیات کتاب «شرح النجاة ابن‌سینا» رونمایی خواهد شد. _ـ_ــ_ـ_ـ_ #خبر 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی کتاب: تجلی خداوند 🔵 "تجلی خداوند" اثری بنیادین از اسلام‌شناس برجسته، ویلیام سی. چیتیک، یکی از جامع‌ترین مطالعات غربی درباره تعالیم متافیزیکی ابن عربی است. این کتاب با زبانی روشن، ولی تحلیلی، به بررسی عمیق مفاهیم عرفانی در اندیشه این عارف بزرگ اندلس می‌پردازد. چیتیک در این اثر، خواننده را در سفری از خلال پیچیدگی‌های فلسفه‌ی وحدت وجود، ساختار هستی و نقش انسان در کیهان می‌برد. اثر حاضر در سه بخش اصلی سامان یافته است: 🔷 1- خدا و کیهان: در این بخش، چیتیک رابطه‌ی میان خالق و مخلوق را از منظر ابن عربی تبیین می‌کند؛ با تمرکز بر "تجلی" به عنوان فرآیندی مداوم که خدا از طریق آن خود را در جهان ظاهر می‌سازد. 🔷 2- ساختار کیهان: این فصل به تحلیل لایه‌های سلسله‌مراتبی هستی می‌پردازد؛ از عقل اول گرفته تا عالم ماده و خیال، و ارتباطات میان آن‌ها در کیهان‌شناسی عرفانی. 🔷 3- روح انسان: چیتیک در این بخش، از جایگاه انسان به‌مثابه «آینه‌ی صفات الهی» سخن می‌گوید؛ موجودی که می‌تواند از طریق سلوک و شهود، به کمال و معرفت الهی دست یابد. 🔵 بن‌مایه‌ی اصلی این کتاب، ایده‌ی تجلی یا خودافشایی مداوم خدا در آفرینش است؛ در این نگاه، جهان همچون آینه‌ای برای انعکاس اسمای الهی عمل می‌کند و هستی به مثابه ساحتی پویا و معنابخش از ظهور دائم حقیقت مطلق درک می‌شود ✍️ نویسنده: ویلیام سی چیتیک لینک کتاب _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ تاریخ علم ( استیون واینبرگ) 🔘 بخش پنجم 🔵 دلیل دیگری نیز هست که سودمندی اخترشناسی در پیشرفت پژوهش های علمی اهمیت داشت و آن این بود که سبب شد دولت از پژوهش های علمی حمایت کند.نخستین مثال مهم آن موزه اسکندریه بود که پادشاهان یونانی مصر در دوران هلنی آغازین، در حدود سال ۳۰۰ قبل از میلاد، تاسیس کردند.این موزه، به معنای امروزی واژه موزه نبود که محل نگهداری فسیل ها و نقاشی ها باشد و مردم برای تماشای آنها بروند، بلکه موسسه ی پژوهشی بود و به میوزها ( الهه های ادبیات، هنر و علم یونان باستان) اختصاص داشت، از جمله اورانیا که میوز اخترشناسی بود. 🔵 پادشاهان مصر نه تنها از مطالعاتی که در اسکندریه، به احتمال زیاد زیاد در موزه، می گذشت و در ارتباط با ساخت سنگ اندازها و آتش بارهای دیگر و پرواز پرتابه ها بود، حمایت می کردند، بلکه موزه به آریستارخوس که فواصل و ابعاد خورشید و کره ماه را اندازه می گرفت و اراتوستنس که پیرامون زمین را اندازه گیری کرد، حقوق می‌داد. این موزه در نوع خود نخستین مرکز از سلسله مراکز پژوهش دولتی بود. ابن مرکز عبارت بودند از اتاق فکری که در حدود سال ۸۳۰ بعد از میلاد مأمون خلیفه عباسی در بغداد ساخت و رصدخانه اورانیبورگ براهه که پادشاه دانمارک، فردریک دوم، در سال ۱۵۷۶ به براهه هدیه کرد. 🔵 سنت مراکز پژوهشی دولتی تا به امروز ادامه داشته است که از آن جمله می توان از آزمایشگاه های فیزیک ذرات چون سرن و فرمی لب و رصدخانه های بدون سرنشین چون هابل و کاوشگر ناهمسانگرد مایکروویو ویلکینسون (WMAP) و پلانک نام برد که ناسا و آژانس فضایی اروپا به فضا فرستاده اند. 📚 منبع: کتاب افکار سوم، نوشته استیون واینبرگ 👈 بخش قبلی #استیون_واینبرگ #تاریخ_علم _ـ_ــ_ـ_ـ_ #برش_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ خانه حکمت با همکاری کمیسیون صنعت، اتاق بازرگانی صنایع، معادن و کشاورزی استان اصفهان برگزار می‌کند: «همایش بزرگداشت ابن سینا» 👥 با سخنرانی: دکتر لیلا ابطحی از شفای ارتباطات تا شفای سازمان؛ معماری ارتباطات اثربخش در سازمان دکتر فروغ‌السادات رحیم‌پور اخلاق مدیریت: از اختیار تا مسئولیت دکتر حامد ناجی اصفهانی ابن‌سینا؛ و مسئلهٔ عمران و ساختمان‌سازی دکتر سید محمود یوسف‌ثانی نقش قوه واهمه در پیدایی و تمایز علوم و فنون ✍🏻این همایش با حضور اساتید محترم به صورت حضوری در سالن همایش خانه حکمت برگزار خواهد شد. حضور برای عموم علاقه‌مندان آزاد و رایگان اما نیازمند ثبت‌نام است. 📆 یکشنبه، ۱ شهریورماه ۱۴۰۵ 🕰 ساعت ۸:۰۰ الی ۱۲:۰۰ ⭕️ به‌همراه بازدید از مَدرس ابن سینا ℹ️ جهت کسب اطلاعات بیشتر و ثبت‌‌نام لطفاً با ادمین خانۀ حکمت مرتبط شوید: @khanehekmat_admin —————————————————— ☎️ 03136636672-3 📞 09922513701 📍اصفهان، چهارراه دهش، ابتدای خیابان شیخ مفید شرقی، خانه حکمت _ـ_ــ_ـ_ـ_ #خبر 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ «خدا و جهان»، جهان چطور به اینجا رسید و چرا ما بخشی از آن هستیم؟ 🔘 مناظره و گفتگوی میان راجر پنرز(کیهان شناس) و ویلیام لین کریگ(فیلسوف علم) 🔵 پنروز: شما باید بتوانید بگویید که چطور می توانید این دیدگاه را نقض کنید.از این نظر بسیار بسیار مبهم است.منظورم این است که چرا ذهنی وجود نداشته است که بدخواه و مخرب باشد. شاید این بدخواه باشد،نمی دانم فقط گفته می شود که آن ذهن است.بدون آنکه به ما بگویند.. 🔵 کریگ: درست است که من هیچ چیز درباره خصوصیات اخلاقی او نگفته ام، اما آماده ام بگویم. من قبلاً اشاره کردم که در بین حقایق منطقا ضروری این ذهن در سطح زیرین حقایق ریاضی و حقایق اخلاقی مسلم قرار گرفته است.به نظر من اصول اخلاقی مطلق نه تصادفی بلکه ضرورتا صحیح اند و این زمینه ای برای عینی بودن ارزش ها و وظایف اخلاقی در یک الگوی خوب است... 🔷 بخش پنجم 👈 بخش قبلی #خدا #کیهان_شناسی #راجر_پنرز #ویلیام_لین_کریگ _ـ_ــ_ـ_ـ_ #مناظره 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی مقاله: «چندجهانی»، علمی یا فلسفی؟ 🔵 ثابت های بنیادی در مدل های استاندارد فیزیک ذرات و کیهان شناسی حیات در جهان ما را توضیح می دهند. هر گونه تغییری در این ثابت ها حیات را غیرممکن می کند. 🔵 یکی از راه های توجیه این شرایط ایده جهان های متعددی است که قوانین فیزیکی در هر یک از آن ها مستقلاً ساختاربندی شده است و ما در یکی از آن ها، که با پیچیدگی سازگار است، قرار گرفته ایم. 🔵 از سوی دیگر ایده چند جهانی، به طور طبیعی از بسیاری مدل های فیزیکی، اعم از این که مورد پذیرش قطعی قرار گرفته باشند (مثل نظریه نسبیت عام) یا در مقام نظر باشند (مثل نظریه ریسمان) نیز نتیجه می شود. 🔵 با توجه به مشاهده ناپذیری و آزمون ناپذیری جهان های متعدد موجود در این نظریه ها، پرسش اصلی آن است که آیا چندجهانی معیار رایج علم را ارضا می کند؟ در این مقاله ضمن بحث در این باره، راه های متفاوتی را که منجر به علمی قلمداد کردن این ایده می شود، بررسی می کنیم. ✍️ نویسندگان: علیرضا سبحانی، مهدی گلشنی _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ نقد نظریه هیوم در باب منشأ تصورات از دیدگاه حکمت متعالیه 🔵 از جمله اساسي ترين مسائل معرفت در فلسفه، مسئله «منشأ معرفت» يعنى راه حصول آن است. معرفت آدمى يا تصورى است يا تصديقى. بنابراين مسئله مورد نظر، خود به دو بخش: منشأ تصورات و منشأ تصديقات تقسيم مى شود. در اينكه يكى از طرق حصول علم، تجربه يعنى تماس با عالم خارج است بحثى نيست. 🔵 حتى افلاطونيان نيز كه علم آدمى را قبلى مى دانندـ بدين معنى كه نفس پيش از آنكه در قفس تن گرفتار شود، در عالم مثل، آنها را مشاهده مى كرده و همه علم خود را همانجا تحصيل نموده است و بعد از آمدن به عالم طبيعت آن علمها را فراموش كردهـ اينان نيز در متذكر شدن انسان و بياد آوردن آنچه از پيش مى دانسته، براى تجربه مدخليتى تمام قائلند. منتها از افلاطونيان كه بگذريم، آنچه در ميان فلاسفه (خصوصاً فلاسفه عصر جديد) مورد بحث است اين است كه آيا انسان، تصورات و تصديقات مقدم بر تجربه هم دارد يا نه؟ 🔵 اين مسئله بخصوص و عمدتاً مسئله «تصورات مقدم بر تجربه» است كه فيلسوفان دوره جديد غرب را به دو نحله عقلى و حسى تقسيم كرده است: گروه اول كه دكارت و لايب نيتس و اسپينوزا جزو آن هستند به تصورات مقدم بر تجربه يا معقولات فطرى اعتقاد دارند و گروه دوم مشتمل بر فيلسوفانى نظير لاك و باركلى و هيوم همه تصورات را مؤخر از تجربه مى دانند. علت اين اختلاف نظر آن است كه دسته اى از مفاهيم نظير علت و جوهر و عرض و مفاهيم كلى همچون انسان و درخت و سنگ مابازاء محسوس ندارند و نمى توان براى ورود آنها به ذهن طريقى حسى نشان داد. 🔶 برای مطالعه کامل مطلب به لینک زیر مراجعه فرمایید 👇👇 لینک مطلب _ـ_ــ_ـ_ـ_ #چکیده_سایت 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ رویارویی مکانیک کوانتومی با اصل علّیت در فلسفه اسلامی 🔵 مکانیک کوانتومی در یک قرن گذشته اصل علّیت را به‌چالش ‌کشید و این موضوع، توجه بسیاری از فیلسوفان و دانشمندان را برانگیخت. برای تبیین چگونگی نقض اصل‌ علّیت توسط نظریه کوانتومی، لازم است تعابیر گوناگون مکانیک ‌کوانتومی و تقریرهای متفاوت اصل ‌علیت بررسی شوند. 🔵 تاکنون در فلسفه اسلامی مطالعه عمیقی درباره تقابل احتمالی بین نظریه کوانتوم و اصل علّیت صورت نگرفته است و تبیین ارتباط میان اصل علّیت در فیزیک و فلسفه اسلامی نیاز به مطالعات گسترده‌ای دارد؛ از این‌رو، این پژوهش با رویکردی میان‌رشته‌ای، ابتدا به مطالعه مفهوم اجمالی اصل علّیت در فلسفه اسلامی می‌پردازد؛ سپس، چگونگی تقلیل اصل علّیت در فلسفه غرب را بر اثر غلبه مکانیک نیوتنی به اصل علّیت ‌علمی و پیش‌بینی‌پذیری بیان می‌کند و در انتها نشان می‌دهد نقض این علّیت علمی در مکانیک کوانتومی به‌معنای نقض علّیت در فلسفه اسلامی نیست. ✍️ نویسنده: سید مجید صابری فتحی _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ «خدا و جهان»، جهان چطور به اینجا رسید و چرا ما بخشی از آن هستیم؟ 🔘 مناظره و گفتگوی میان راجر پنرز(کیهان شناس) و ویلیام لین کریگ(فیلسوف علم) 🔵 کریگ: بنابراین وقتی این موجود (خدا) نمایندگانی با اختیار خلق نموده است، درست نیست که بگوییم همه موجودات در کنترل او هستند. 🔵 پنروز: آیا او این اختیار را داشته است که همه اینها را نداشته باشد، آن را انجام ندهد. 🔵 کریگ: من فکر می کنم این پرسش دیگری است که باید مورد بررسی قرار گیرد.از نظر من او خالق حوزه فیزیکی است و برای او خیلی آسان است که جهانی بدون اختیار خلق کند. جهانی که بالاترین شکل زندگی مانند خرگوش هاست و در آن هیچ اختیاری وجود ندارد...... 🔷 بخش ششم 👈 بخش قبلی #خدا #کیهان_شناسی #راجر_پنرز #ویلیام_لین_کریگ _ـ_ــ_ـ_ـ_ #مناظره 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی مقاله: فلسفه ریاضیات نصیرالدین طوسی 🔵 فلسفه ریاضیات در سنت اسلامی بسیار غنی است. همچون سلف خود ابن سینا، که به بیشتر مسائل فلسفه ریاضیات پرداخته است، نصیرالدین طوسی با برخی از این مسائل درگیر بوده است و حتی مسائل نویی را پیش کشیده است. هدف من در این مقاله اثبات همین مدعا است. با رویکرد تحلیلی نشان می دهم که نصیرالدین طوسی، به معنای واقعی کلمه، فلسفه ریاضیات دارد. مساهمت های عمده او در وجودشناسی ریاضیات دو چیز است. 🔵 نخستین رد استدلا ل های بر تناهی گروی، یعنی دو برهان عمده مسامته و تطبیق، می باشد. و دومین سخن از ویژگی های بی نهایت است، از جمله اینکه اقل و اکثر در آن متصور می شود. و مساهمت های اصلی او در معرفت شناسی ریاضیات دو امر زیر است. نخست، او، برخلاف ابن سینا و به سان ابن هیثم، از تجربه گرایی در باب تصدیقات دفاع می کند درست همانگونه که از تجربه گرایی در باب مفاهیم پشتیبانی می کند، در اینجا البته همسو با ابن سینا. 🔵 دوم، او پرسش از صدق را پیش می کشد و از این جویا می شود که گزاره های ریاضیاتی چگونه صادق اند درحالی که از معقولات ثانیه ساخته شده اند که در جهان خارج چیز دست پرکنی نیستند و درحالی که کلی و حقیقیه اند و تمام افراد محقق و مقدر را دربرمی گیرند. در پاسخ به این پرسش او هم تعریف دیگری از صدق را پیش می نهد هم نظریه مبتکرانه نفس الامر را مطرح می کند. ✍️ نویسنده: دکتر مرتضی متولی(محقق و پژوهشگر موسسه معنا) _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute