💠 در نقد مصوبه اخیر کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس و اما پیش‌دبستانی ... ✍️ مجتبی همتی‌فر | یادداشت منتشر شده در روزنامه فرهیختگان (۱۴۰۴/۰۷/۰۷) 🔹️ اخیراً طرحی در مجلس شورای اسلامی برای «تقویت نظام آموزشی کشور» مطرح شده است که به دوره پیش‌دبستانی نیز پرداخته است. چنین توجهی به دوره پیش‌دبستانی به عنوان یکی از مؤلفه‌های تقویت و ارتقای نظام آموزش‌وپرورش کشور نکته‌ کارشناسی و شایسته تقدیر است. منتها به نظر می‌رسد طرح مذکور نسبت به وضعیت کنونی پیش‌دبستانی در ایران دقت لازم را نداشته است و راهکارهای مطرح شده نسبتی با چالش‌های اصلی این حوزه ندارند. از این رو تصویب و اجرای آن نه‌تنها کمک چندانی به بهبود وضعیت رشد و تربیت اوان کودکی (به ویژه پیش‌دبستانی) نخواهد کرد، بلکه با اختلال در زیست‌بوم این حوزه و همچنان اختلال در نظام مدرسه کشور، تبعاتی را در پی خواهد داشت که بعضاً قابل پیش‌بینی نیز نیستند. 🔹️ در همین باره می‌توان نکات جزئی‌تری را مطرح کرد، از جمله: 🔹️ الف) در این طرح پیشنهاد شده که یک سال از آموزش ۱۲ ساله مدرسه‌ای کاسته شود و به دوره پیش‌دبستانی اختصاص یابد (آغاز دوره پیش‌دبستانی از ۵ سالگی). به نظر می‌رسد چنین پیشنهادی با هدف رسمیت دادن به دوره پیش‌دبستانی بدون تحمیل هزینه اضافی به نظام آموزشی باشد. پیش‌بینی می‌شود که این تغییر ساختاری نه تنها آسیب‌های جدی به نظام مدرسه وارد خواهد کرد، بلکه به دلیل فرهنگ تربیتی حاکم بر جامعه، دوره پیش‌دبستانی به لحاظ محتوایی ذیل دوره ابتدایی هضم شود و از اصالت «کودکی» آن چیزی باقی نماند. در نتیجه تبعات اجرای چنین ایده‌ای بر نظام تعلیم و تربیت کشور تحمیل خواهد شد، بدون اینکه هدف اصلی محقق شود. 🔹️ ب) در این طرح پیشنهاد شده که دوره پیش‌دبستانی «اجباری» شود. راهبرد «اجباری کردن» به طور متعارف برای فرهنگ‌سازی و سوق دادن خانواده‌ها به حضور فرزندانشان در دوره‌های آموزشی به کار می‌رود. در حالی که اغلب خانواده‌های دهک‌های پایین‌تر توان مالی ثبت‌نام و بهره‌مندی فرزند خود از خدمات پولی دوره پیش‌دبستانی را ندارند، اجبار قانونی به افزایش کمی و کیفی دوره پیش‌دبستانی کمکی نخواهد کرد. مشکل اصلی «غیررایگان بودن» دوره پیش‌دبستانی است، نه «غیراجباری بودن» آن. از این رو صرف اجبار کردن بدون پیش‌بینی اعتبارات حمایتی متناسب و پایدار اثر چندانی نخواهد داشت. 🔹️ ج) در این طرح پیشنهاد شده است که دولت بتواند با تأسیس مراکز پیش‌دبستانی در این حوزه خدمت‌رسانی کند. گرچه جزئیات اجرای این بخش از ایده تصریح نشده، اما پیش‌بینی می‌شود اختصاص بخشی از فضای مدارس به اجرای دوره پیش‌دبستانی و استخدام مربیان دولتی مدنظر باشد. مسئله اینجاست که در حال حاضر نیز برای استفاده از ظرفیت مدارس دولتی در توسعه دوره پیش‌دبستانی ظرفیت قانونی وجود دارد، منتها محدودیت‌های فضا و نیروی انسانی مانع اصلی تحقق چنین ظرفیتی به ویژه در مناطق محروم بوده است. علاوه بر این، تفاوت قابل توجه جوّ تربیتی مدرسه با اقتضائات اوان کودکی نیز از نکاتی است که می‌تواند عرصه لازم برای پیش‌دبستانی را به صورت منفی تحت‌الشعاع قرار دهد. 🔹️ د) به عنوان نکته پایانی، طرح مذکور ابزار «قانون» را برای «تقویت کیفی نظام آموزش‌وپرورش» به کار گرفته است؛ درحالی‌که به نظر می‌رسد وضع کنونی نظام تعلیم و تربیت ایران ناشی از خلأ یا منع قانونی نباشد. تجربه بر زمین ماندن اجرای سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش و گذشت حدود ۱۴ سال از ابلاغ آن به عنوان یک سند بالادستی مهم را باید جدی گرفت. قانون و سند حلال مشکلات نیست و تصمیم‌های غیردقیق می‌تواند وضعیت را بغرنج‌تر نیز کند. 🔹️ پانوشت: مسئله اصلی طرح‌ها و ایده‌هایی مشابه مصوبه اخیر کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس این است که مشخص نیست که چه مسایل اصلی را قرار است حل کنند و با چه تحلیلی از ریشه مسایل به راه‌حل و ایده رسیده‌اند. گویا اغلب با بسته‌ای از «ایده‌های قابل تأمل» مواجهیم، نه «راهکارهای سنجیده برای حل مسایل کلیدی». 📎 لینک یادداشت در روزنامه فرهیختگان ✔️ مبدأ | قرارگاه برنامه‌ریزی آموزشی 🆔 @mabdaa1

💠 ویژه‌نامۀ «تربیت و جنگ؛ فرصت‌ها و تهدیدهای پیش روی نظام تعلیم‌وتربیت در ایام جنگ ۱۲روزه و پساجنگ» اندیشکدۀ برهان | شهریور ۱۴۰۴ 🔹️ تجربۀ نبردی که در خرداد ۱۴۰۴ میان کشور عزیزمان و رژیم صهیونیستی رخ داد و عبور از شرایط ۱۲روزه، بار دیگر نشان داد که نظام حکمرانی و به‌ویژه نظام تعلیم‌وتربیت در بزنگاه‌های خطیر نیازمند بازاندیشی، تحول و بازیابی ظرفیت‌های نهفتۀ خود است. 🔹️ پس از جنگ ۱۲روزه تا به امروز، مجموعه‌ای از تحلیل‌ها، مصاحبه‌ها، یادداشت‌ها، روایت‌ها و بسته‌های محتوایی توسط فعالان نظام تعلیم‌وتربیت، معلمان، پژوهشگران و رسانه‌ها منتشرشده که به ابعاد مختلف مسئله «تربیت و جنگ» پرداخته‌اند. 🔹️ پس از رصد و جستجوی جامعی در وبگاه‌ها و صفحات شبکه‌های اجتماعی مختلف، مجموعه‌ای از محتوای گوناگون در قالب این ویژه‌نامه گردآوری شده است. امید است ویژه‌نامه بتواند تصویری جامع‌تر از چالش‌ها و ظرفیت‌های نظام تعلیم‌وتربیت در شرایط مشابه ارائه نماید و زمینه‌ای برای طراحی راهبردهای آینده‌ساز در نظام آموزشی فراهم آورد. ✔️ مبدأ | قرارگاه برنامه‌ریزی آموزشی 🆔 @mabdaa1

💠 زنگ خطر توازن آموزشی؛ تکرار اشتباه اجرای سیاست‌های جمعیتی، این‌بار در توسعه آموزش‌های فنی و حرفه‌ای 🔹️نویسنده: محمدرضا ملاشاهی 🔹️بر اساس احکام برنامه هفتم توسعه، دولت موظف شده است تا سهم دانش‌آموزان مشغول به تحصیل در رشته‌های فنی و حرفه‌ای را به ۵۰ درصد افزایش دهد. هرچند این سیاست در ظاهر با هدف مهارت‌افزایی و ارتقای اشتغال‌پذیری تدوین شده است، اما از منظر سیاست‌گذاری آموزشی و توسعه متوازن سرمایه انسانی، با ابهامات اساسی مواجه است. 🔹️۱) تعیین این نسبت بدون اتکا به مطالعات آمایش سرزمینی، آینده‌پژوهی بازار کار و تحلیل نیازهای بخشی کشور، موجب عدم انطباق هدف با واقعیت‌های اقتصادی و منطقه‌ای می‌شود. نیاز مهارتی استان‌هایی چون خوزستان، کرمان و خراسان رضوی یکسان نیست و اجرای یک سیاست کمّی یکسان در سراسر کشور، منجر به اتلاف منابع و انحراف در مسیر توسعه مهارت‌ها خواهد شد. مطابق آمار وزارت آموزش و پرورش ۸۰٪ هنرجویان فنی و حرفه‌ای تنها در ۱۰ رشته (شبکه و نرم‌افزار، حسابداری، الکترونیک، مکانیک خودرو، طراحی و دوخت، الکتروتکنیک، معماری داخلی، تربیت بدنی، گرافیک، ساختمان) مشغول به تحصیل هستند. 🔹️۲) تجربه نشان داده است که در غیاب چنین نقشه‌ای، توسعه رشته‌های فنی و حرفه‌ای اغلب به سمت رشته‌های کم‌هزینه و بعضاً غیرمولد متمایل و غالباً به‌صورت تئوری ارائه می‌شود تا صرفاً شاخص‌های آماری تحقق یابد. این امر از تحقق هدف اصلی سیاست یعنی ارتقای مهارت‌های تخصصی در صنایع کلیدی بازمی‌دارد. برای مثال ۱۰/۳٪ هنرجویان فنی‌وحرفه‌ای و کارودانش در رشته حسابداری و ۱۶/۲٪ نیز در رشته شبکه و نرم‌افزار مشغول به تحصیل هستند. مجموعاً ۶۵٪ هنرجویان دو شاخه فنی و حرفه‌ای و کارودانش در ۶ حرفه مشغول به تحصیل‌اند. 🔹️۳) مطابق آمار اعلامی وزارت آموزش و پرورش از تعداد و درصد ثبت‌نام دانش‌آموزان در پایه دهم رشته‌های شاخه نظری در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳، توازن رشته‌ای میان شاخه‌ نظری نیز وجود ندارد. بر این اساس ۱۸/۵٪ دانش‌آموزان شاخه نظری پایه دهم در رشته ریاضی، ۳۶/۶٪ در تجربی و ۴۴/۱٪ در علوم انسانی ثبت‌نام کرده‌اند. استان‌های سیستان‌ و بلوچستان با ۳٪، ایلام ۷/۶٪ و لرستان با ۷/۸٪ کمترین میزان ثبت‌نامی را در رشته ریاضی داشته‌اند. 🔹️در نهایت، تأکید یک‌جانبه بر آموزش‌های فنی، غفلت از نقش بنیادین علوم انسانی و علوم پایه را به دنبال دارد. پیشرفت ملی مستلزم تعامل میان علم، فناوری و اندیشه است. تجربه رشد علمی کشور در دهه ۱۳۸۰، که در حوزه‌هایی مانند نانو، هوافضا و انرژی هسته‌ای بروز یافت، محصول گرایش دهه‌های پیشین در رشته‌های ریاضی و مهندسی بود. عبور آمار ثبت‌نام دانش‌آموزان فنی و حرفه‌ای از مرز ۵۰ درصد در نخستین سال اجرای برنامه هفتم، زنگ خطری برای سیاست‌گذاران آموزشی است. 🔹️بی‌توجهی به توازن میان شاخه‌ها و رشته‌ها، می‌تواند در آینده همانند ماجرای غفلت از کاهش جمعیت کشور و پیری نسل، به چالشی ملی بدل شود. اصلاح این مسیر، نیازمند بازنگری در سیاست هدایت تحصیلی، تقویت پیوند آموزش با آمایش منطقه‌ای و توجه دوباره به نقش علوم پایه و انسانی در پیشرفت کشور است. ✔️ مبدأ | قرارگاه برنامه‌ریزی آموزشی 🆔 @mabdaa1

📸 گزارش تصویری | افتتاحیه اولین دوره مبنایی تخصصی صعود روز اول و افتتاحیه اولین دوره مبنایی تخصصی صعود با حضور دکتر سجاد صدیقی، مسئول سازمان بسیج فرهنگیان، برگزار شد. 🔹️ این دوره با هدف تقویت مبانی و تعمیق بینش هنر آموزان و دانشجویان دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی درباره جایگاه آموز فنی در نظام آموزشی و نظامات حکمرانی جهان برگزار شد. ✔️ مبدأ | قرارگاه برنامه‌ریزی آموزشی 🆔 @mabdaa1

💠 علیه بازی و بازی‌وارسازی (Gamification) 🔹 معلمی مجموعه‌ای از مهارت‌های گوناگون است که معلم بسته به شرایط، از میان آن‌ها انتخاب می‌کند. طبیعی است اگر برای رسیدن به اهداف آموزشی از روش‌هایی مانند بازی، گردش، شعر یا قصه بهره گیرد؛ اما زمانی که این روش‌ها جای اهداف را بگیرند، دیگر طبیعی نیست. 🔹 یعنی وقتی تعریف «معلم خوب» تبدیل شود به «کسی که بهتر می‌تواند از قصه و بازی استفاده کند»، نه «کسی که بهتر می‌تواند حقایق را منتقل و محقق سازد». 🔹 در این نقطه، پرسش اصلی معلم از «چه انسانی باید بسازم و چه دانش‌هایی باید بیاموزد؟» تغییر می‌کند به «دانش‌آموزان چه می‌پسندند؟» (برای تأمل بیشتر، نگاهی بیندازید به فیلم‌های آموزشی معروف یا معلمان بلاگر در شبکه‌های اجتماعی.) 🔹 این مسئله نه تازه است و نه بومی. جان دیوئی نزدیک به صد سال پیش در کتاب «آموزش و دموکراسی» روش آموزشی مونته‌سوری را به خاطر «بازی‌های بی‌هدف» نقد می‌کند. 🔹 هدف شدن روش و فراموشی اهداف اصلی، سبب می‌شود دانش‌آموزان به جای حرکت به سمت بزرگی، در دنیای کودکانه بمانند و مربیان نیز به جای فرهیختگی، کوتاه و کوچک شوند. (در این‌باره می‌توان رجوع کرد به کتاب «ساده‌لوح کردن ما» اثر جان تیلور گاتو که نشان می‌دهد چگونه مدرسه، دانش‌آموزان را از فعالیت‌های واقعی و اجتماعی بازمی‌دارد.) 🔹 تمرکز بر روش‌ها و پرسش «مخاطب چه می‌پسندد؟» یک حرکت فردی است که از اهداف اجتماعی تعلیم‌وتربیت می‌گریزد. حتی پرسش «جامعه چه می‌پسندد؟» از این رویکرد بهتر است؛ اما آنچه باید پرسید، این است: «برای ساخت جامعه‌ی مطلوب، چه انسانی باید تربیت شود؟» و «جامعه‌ی مطلوب چیست و چگونه باید آن را محقق کرد؟» 🔹 این متن، دعوتی است برای معلمان و دانش‌آموختگان علوم تربیتی تا در مسیری که با اشتیاق در پیش گرفته‌اند، بازنگری کنند — نه دعوت به نفی بازی و بازی‌سازی. نویسنده: علی سلطانی ✔️ مبدأ | قرارگاه برنامه‌ریزی آموزشی 🆔 @mabdaa1

🔹 نشست تخصصی: نسبت‌شناسی مقاومت با برنامه‌ریزی آموزشی 🖊 ارائه‌دهنده: 🔻علی سلطانی ▪️معلم، دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی درسی ▪️کارشناس دفتر تألیف کتب درسی ▪️معاونت راهبردی قرارگاه برنامه‌ریزی آموزشی مرکز بسیج‌وزارت آموزش و پرورش 🗓 شنبه ۱ آذر ۱۴۰۴ ⏰ ساعت ۱۹ 📌پلتفرم اسکای‌روم 🌐لینک ثبت نام https://formafzar.com/form/c1i0p #معمار_امید #فردای_کرمان #هفته_بسیج ✔️ مبدأ | قرارگاه برنامه‌ریزی آموزشی 🆔 @mabdaa1

💠 هویت اسلامی–ایرانی، رمز پیروزی در دفاع مقدس تحلیلی بر کتاب «از ایرانمان دفاع می‌کنیم» 🔹 به همت جمعی از اندیشمندان و پژوهشگران سازمان پژوهش‌ها و برنامه‌ریزی آموزشی، روایت دفاع مقدس ۱۲ روزه در دستان آینده‌سازان این مرز و بوم قرار گرفته است؛ روزهایی که خود آنان آن را با پوست و گوشت و استخوان لمس کردند و دشمنان انسانیت را بیش از پیش شناختند. 🔹 در عصری که جنگ شناختی به یکی از مهم‌ترین و مؤثرترین شیوه‌های تهاجم تبدیل شده و اشغالگران قدس در پی اشغال اذهان و ضمیر دانش‌آموزان کشورمان هستند، این کتاب دقیقاً در مقابل این نوع تهاجم ایستاده است؛ کتابی که تلاش دارد زوایای پیدا و پنهان جنگ را به بهترین شکل روایت کند. 🔹 البته این نکته نیز حائز اهمیت است که در جنگ روایت‌ها یکی از مؤلفه‌های اصلی موفقیت، «روایت اول» است و سازمان پژوهش این مؤلفه را مهم قلمداد کرده و برخلاف بسیاری از اقدامات مشابه، سرعت عمل را لحاظ کرده که قابل تحسین است. 🔹 رسالت اصلی این کتاب تقویت هویت دینی و ملی است؛ مؤلفه‌ای که دشمنان این کشور آن را در محاسبات خود لحاظ نکردند و مانند گذشته دچار خطای محاسباتی شدند. 🔹 مهم‌ترین عنصری که باعث پیروزی ایران اسلامی در این نبرد شد چیزی جز ظهور و بروز روحیه‌ی ظلم‌ناپذیری و استکبارستیزی ایرانیان نبود؛ درسی که ایرانیان مسلمان آن را از اعماق تاریخ و واقعه‌ی عاشورا در کالبد هویتی خود به همراه دارند. 🔹 نکته قابل توجه این است که کتاب حاضر بر ابعاد مختلف این رویداد پرداخته و همین امر محتوا را برای مخاطب جذاب‌تر کرده است. 🔹 محورهای محتوایی مجموعه کتاب‌های «از ایرانمان دفاع می‌کنیم» شامل موارد زیر است: ✨ نقش همدلی و اتحاد ملی در پیروزی ✨ ضرورت و جایگاه پدافند غیرعامل ✨ معرفی شهدای عزیز کشورمان ✨ معرفی عامل ناپایداری و برهم‌زننده‌ی زندگی مسالمت‌آمیز جهان یعنی شیطان بزرگ ✨ سهم علم و فناوری در میدان نبرد و مواردی از این دست 🔹 همچنین این کتاب در پی ایفای سهم خود در ساخت آینده کشور است. این یک قاعده عقلی است که ملت آگاه و بیدار مورد تجاوز قرار نخواهند گرفت و کتاب «از ایرانمان دفاع می‌کنیم» به دنبال آگاهی‌بخشی روانی–اجتماعی در سطح ملی درباره‌ی چالش‌های پیش‌روی کشور است. 🔹 اکنون این دبیران، معلمان و آموزگاران کشور هستند که باید دِین خود را به شهدای عزیز وطن و مسیر مقدس آنان ادا کنند و سهم خود را در جنگ حق و باطل بپردازند. 🔹 معلمان ایران، جویباران همیشه جاری هدایت! بدانید که عبای پیامبری اکنون بر دوش شما آرام گرفته است. رسالت خود را به‌جا آورید و آگاه باشید که در طرف درست تاریخ ایستاده‌اید… ✍️ سیدمحمدرضا میرمرادی ✔️ مبدأ | قرارگاه برنامه‌ریزی آموزشی 🆔 @mabdaa1