🌱 از برکات همجواری با حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها ● مرحوم آیة‌الله‌العظمی حاج شیخ محمدعلی اراکی رضوان‌الله‌علیه توفیقات خود را رهین توجهات حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها می‌دانستند و بالای صفحات بیشتر تقریرات و نوشته های خویش را با عبارت «یا فاطمه أغیثيني بحق جدتك الزهراء سلام‌الله‌علیها» مزین می‌کردند. ● ایشان در مقدمه حاشیه «دررالاصول» حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی چنین می‌نگارد: «وانی وان کنت غیر اهل لهذا الشان لقلة الاستعداد مضافا الی ضیق الوقت ولکن اعتمادی علی توجه الحضرة المقدسة الفاطمیه ... حیث اتفق ذلک فی جوار تلک البقعة المنورة مع توسلی باذیال لطفهم فان جاء مطلوبا کان من برکات البقعة المنورة والا من سوء حظی وقلة استعدادی.» هرچند به خاطر کمی استعداد و اندک بودن وقت، من شایسته این کار [نوشتن این حاشیه] نبودم، ولی با تکیه به توجه حضرت فاطمه سلام‌الله‌علیها، این کار را در جوار این بقعه منوره و با توسل به لطف و عنایت آن بزرگوار انجام دادم. اگر مطلوب دانشوران واقع شد، از برکات این بقعه نورانی است وگرنه از بی بهرگی و کم استعدادی من است. @madras_emb

💠 جرعه‌ای از دریای فقيه محقق ارتحال عالم ربانی و فقيه محقق و رجالی کم‌نظير آية الله الظمی شبيری زنجانی برای عالم تحقيق و پژوهش تاريخی به راستی خسارت عظيمی است. آن فقيه برجسته چنانکه از درس‌های ايشان و تقريرات دروسشان برای همه اهل تحقيق روشن بود و خواهد بود از شمار محققان بلند‌مرتبه فقهای طائفه شيعه اماميه نه در عصر حاضر بل در طول تاریخ به شمار می رفت. مباحث فقهی را با عنايت کامل به اقوال قدمای شيعه و فتاوی عامه و بررسی متون احاديث و اسناد احاديث و دسته‌بندی آنها و بررسی همه ابعاد روایات و فتاوی قدما و تحلیل اجماعات ادعایی به دقت مورد بررسی قرار می داد. خوشبختانه مجموعه سترگ کتاب نکاح ایشان در ۲۵ جلد تحقیق / و عمدتا منتشر شده  و همچون سایر بحث‌های فقهی ایشان در حج و غيره مراتب بلند دانش عمیق فقهی، اصولی (و خاصه آنچه متعلق به مباحث اخبار است) و رجالی و تاريخی و اشراف بر فتاوی قدما و فتاوی اهل سنت را آينگی می کند. دوره دروس ايشان در مباحث اصول فقه و مباحث انسداد و حجيت اخبار آحاد از نمونه های عالی تحقیق است. از ويژگی های آن فقيه مدقق تأمل های مکرر در آرای قبلی خود و بررسی های مجدد در طی دروس بود و اين نشان از ذهن وقاد ایشان داشت. استحضار نسبت به مسائل مختلف فقهی و رجالی و مضامین احادیث در غير ابواب مرتبط و موضوعات تاریخی از ويژگی های درس‌های ایشان بود. مرحوم آية الله شبيری در دانش رجال حقيقتا صاحب مدرسه و مبتکر بود و به‌ويژه تحقيقات ايشان در تکميل و توسعه مدرسه رجالی مرحوم آية الله بروجردی گام‌های بلندی را طی کرد. دفاتری که برای ترتيب اسانید کتاب های شيخ صدوق و اصحاب اجماع و کتاب های رجالی تنظيم کرده بود و مشتمل بر حواشی دقيق و تصحیح اسانید و تمییز مشترکات اسانید است بعدها دستمایه ای شد برای برنامه‌های رایانه ای کتاب های حدیثی و رجالی شیعه. باید امیدوار بود این دفاتر و همچنين دو تعلیقه بلند و کوتاه ایشان بر رجال شیخ طوسی و همچنان مابقی تعلیقات ایشان بر کتاب های رجالی و حدیثی و تاریخی و اجازات به زودی منتشر شوند. بخش مهمی از این تعلیقات تاکنون در مجموعه ۴ جلدی بسیار ارزشمند جرعه ای از دریا منتشر شده است. رجال نجاشی را مرحوم آية الله شبيری با ۱۴ نسخه مقابله کرده بود که البته بدون تعليقات منتشر شد و وعده داده بودند که دفتر تعليقات در چاپ دیگری منتشر شود. آگاهان به علم رجال می دانند که تصحيح متنی به پايه رجال نجاشی تا چه اندازه دشوار است. مرحوم آية الله شبيری در علم انساب هم حقيقتا وحید عصر بود و تعلیقات ایشان بر کتاب های انساب خود گواه روشنی بر این امر است. مقالات آية الله شبيری زنجانی درباره رجال نجاشی و همچنین درباره فهرست منتجب الدين از نمونه های پژوهش تاريخی است که با عالی ترين معيارهای تحقيقات دانشگاهی قابل عرضه است. در تحقيقات رجالی و حدیث‌شناسی در حوزه مطالعات شیعی در غرب تأليفات و نوشته ها و درس‌های مرحوم آية الله شبيری زنجانی سال‌هاست که محل توجه محققین این حوزه قرار دارد و منبع الهام پژوهش های مختلف درباره تاریخ فقه و حدیث و مباحث رجالی قرار گرفته و دائما به تأليفات ایشان ارجاع داده می شود. خوشبختانه با همکاری یکی از دوستان مقاله ايشان درباره منتجب الدین رازی به انگلیسی ترجمه شده و بناست در مجله مطالعات شیعی بریل منتشر شود. در بحثی که با يکی از همکاران درباره مبانی حدیث‌شناسی محقق حلی نوشته ایم و در همین مجله منتشر خواهد شد به ديدگاه مهم مرحوم آية الله شبيری درباره تحلیل اجماعات شريف مرتضی و شيخ طوسی پرداخته ايم. ارتحال آية الله العظمی شبيری زنجانی حقیقتا ضایعه و خسارتی است برای عالم پژوهش و تحقيق. آية الله شبيری آيت تحقيق و تتبع بود و اگر بخواهم به تعبير قدمایی شخصیت علمی و تحقیقی ایشان را بيان کنم باید بگویم او حقيقتا "اهل تحصيل و نظر" بود. اگر بخواهیم در دنیای پژوهش های تاريخی خارج از حوزه‌های علوم دینی نمونه‌ای ایرانی در وادی پژوهش برای او بیابيم تا نسل جوانِ آشنا درک بهتری از جايگاه علمی‌اش داشته باشند بی ترديد تنها نمونه ای که به ذهن من می آيد مرحوم علامه محمد خان قزوینی است که از قضا مرحوم آية الله شبيری به او علاقمند بود و به آثار او ارجاع می‌داد. ✍ حسن انصاری @madras_emb

▪️پیام تسلیت رهبر معظم انقلاب (دامت توفیقاته) به مناسبت ارتحال آیت‌الله‌العظمی شبیری زنجانی (قدس الله سره الشریف) بسم الله الرحمن الرحیم خبر تأسف‌بار ارتحال استاد معظم، فقیه عالی‌مقام حضرت آیت‌الله‌العظمی شبیری رضوان‌الله‌تعالی‌علیه واصل شد. این عالم بزرگوار همهٔ عمر شریف خود به‌جز چند سال اوّل طفولیّت را در مسیر تعلّم و تعلیم و تحقیق گذراندند و همواره از سوی هم‌ترازانِ سِنّی و دوره‌ای و اساتید به‌عنوان شخصی محقّق و ژرف‌نگر قلمداد می‌شدند. تسلّط ایشان بر فنون مختلف مربوط به استنباط احکام شرعی با ظرائف و لحاظ دقائق همراه بود. مجالس درس آن بزرگوار حتّی وقتی‌که عدد حضّار آن از چند نفر تجاوز نمی‌کرد، به‌عنوان مجالس تتبّع و تدقیق شناخته می‌شد و بحق چنین بود. بحمدالله در حدود کمی بیش از سه دههٔ اخیر، عدّهٔ زیادی این توفیق را یافتند تا از وجود مغتنم ایشان در حدّ ظرفیت خود بهره ببرند و برای محافل علمی و تدریس خود توشه بردارند. محضر ایشان، محضر اِفاده و استفاده بود حتّی آن وقتی‌که قدم‌زنان بعد از درس به‌سوی بیت شریف می‌رفتند. غیر از وجههٔ مسلّم علمی، رفتار متواضعانه و پدرانهٔ ایشان با طلّاب و فضلا هم امری مشهود و درس‌آموز بود. بی‌شک فقدان این شخصیّت ممتاز، خللی در ردیف محقّقین تراز اوّل شیعه در عصر حاضر ایجاد نموده است که شاید جبران آن مدّتها به‌طول انجامد. بنده این مصیبت را به سرورمان عجّل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشّریف و حوزات علمیّه و بالخصوص شاگردان و علاقمندان و بالاخص بیت شریفِ عالِم و فاضل‌پرور ایشان تسلیت عرض نموده و از محضر حضرت حق جل‌ّو‌علا، علوّ درجات برای آن بزرگوار مسئلت دارم. سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای ۳۱/شهریور/۱۴۰۵ @zanjani_net

🌱 چند خاطره کوتاه از آیت‌الله‌العظمی شبیری زنجانی (قدّس‌سرّه) 1️⃣ نقد با متانت تمام و احترام وافر: از ویژگی‌های برجسته ایشان نقد مطالب سخنران بود، در عین احترام وافر با متانت تمام، اشکال یا اشکالات سخنران را بلافاصله بعد از منبر تذکر می‌دادند، سیره‌ای که در دیگر بزرگان کمتر شاهد بودم و ای کاش همه چنین می‌کردند. در این زمینه خاطرات فراوانی دارم اما به یک مورد اشاره می‌کنم. در محضرشان این شعر زیبای نیّر تبریزی را خواندم: (گفت ای گروه هر که ندارد هوای ما سرگیرد و برون رود از کربلای ما) از نیر تبریزی، تعبیر به مرحوم کرده بودم، بلافاصله بعد از منبر فرمودند: «شعر زیبائی بود، باز هم بخوانید ولی از کلمه (مرحوم) برای شاعر آن استفاده نکنید زیرا وی از شیخیه بود». 2️⃣ تواضع در وجودشان موج میزد واقعا پاره‌ای نور بودند، برای مصالح  اسلام و حوزه، از حقوق خود چشم پوشی می‌کردند، فقط به یک مورد اشاره می‌کنم: در سال‌های اخیر که مورد بی مهری یکی از روحانیون سرشناس قرار گرفتند، سکوت فرمودند، آن روزها در دفتر ایشان جهت سخنرانی دعوت شده بودم، آیت الله زاده معظمشان فرمودند: حضرت والد مخصوصا تأکید داشتند به شما بگویم؛ در این موضوع در منبر مطلبی مطرح نکنید و در دفاع از ایشان سخنی نگوئید. 3️⃣همگان را تشویق می‌فرمودند همیشه بعد از منبر در محضر شریفشان که برایم افتخاری بود و بیش از سی سال مفتخر بودم، از محضرشان تقاضا می‌کردم اشکالات منبر را بفرمائید، چون سکوت جنابعالی را حمل بر صحت کلام خود می‌دانم و اگر نفرمائید اغراء به جهل می‌شود، با بزرگواری تمام ابتداء تعریف می‌فرمودند و سپس خیلی آرام به نقدها می‌پرداختند و گاهی می‌فرمودند شاید من درست نشنیده‌ام. هنوز پس از سالها از شرمندگی کلام ایشان خجلت زده‌ام که گاهی می‌فرمودند: منبر شما به اندازه یک کتاب چهارصد صفحه‌ای مطلب داشت. این همه بزرگی و دستگیری از  طلبه‌ای کوچک و بی‌مایه؛ فقط نشان از روح بلند او می‌کرد. 4️⃣خدمت به مردم: در سال‌های دور که به حج خانه خدا مشرف می‌شدند، شبهای مکه، ساعت‌های طولانی پشت حجر اسماعیل که وعده‌گاه ایرانی‌ها و روحانیون کاروان‌ها بود، به پاسخگوئی به پرسش حجاج و روحانیون می‌گذراند و با تسلطی که بر احکام حج داشتند (و بلکه به نظر برخی، اعلم در مسائل حج از دیگران بودند) خدا می‌داند، حضورشان چقدر مشکل گشا بود. شلوغ ترین جمع در آن مکان مقدس، حلقه اطراف ایشان بود، آری ساعت‌ها با حوصله پاسخ پیر و جوان، روحانی و غیر روحانی را می‌داد و آن را بر طواف مستحبی مقدم می‌داشت. 5️⃣ استفاده از فرصت: خاطرات فراوانی در این زمینه دارم ولی فقط به یک خاطره اکتفا می‌کنم: سالهائی که نماز مغرب و عشاء را در شبستان امام خمینی در حرم مطهر اقامه می‌فرمودند، گاهی چند لحظه زودتر می‌رسیدند، قرآن مخصوصی داشتند بلافاصله به تلاوت مشغول می‌شدند، فراموش نمی‌کنم، شبی وقتی  وارد اطاق پشت محراب شدند، موذن، اذان می‌گفت و به کلمه (حی علی خیر العمل)‌ رسیده بود، من هم توفیق داشتم جهت سخنرانی، زودتر مشرف شده بودم، با کمال تواضع و ادب به من فرمودند: (با اجازه شما)، و بعد قرآن را بازکرده و فاصله (حی علی خیر العمل) موذن تا پایان اذان را به تلاوت یکی دو صفحه قرآن گذراندند. 6️⃣ عجیب به نوافل مقید بودند  دوستانی که سالها نماز جماعت ظهر و عصر این بزرگوار در مدرسه فیضیه، یا مغرب و عشاء؛ حرم مطهر را دیده بودند، تقید ایشان به نوافل را شاهد بودند، شانزده رکعت نافله ظهر و عصر و نوافل مغرب و عشاء، از ایشان ترک نمی‌شد. ✍️ حسینی قمی @madras_emb

🌱 در باب تشییع پیکر مومن قَالَ الامامُ الرضا عليه‌السّلام: یَا مُوسَی بْنَ سَیَّارٍ مَنْ شَیَّعَ جَنَازَةَ وَلِیٍّ مِنْ أَوْلِیَائِنَا خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ کَیَوْمَ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ لَا ذَنْبَ عَلَیْهِ ... 📚مناقب ابن شهرآشوب: ج۴، ص۳۴۱ حضرت امام رضا علیه‌السلام به موسی بن سیار فرمودند: هر کس جنازه دوستی از دوستان ما را مشایعت کند، از گناهان خود بیرون می‌شود مانند روزی که از مادر متولّد شده که هیچ گناهی بر او نیست. ✍ فقیه که جای خود دارد. @madras_emb

🌱 در باب ثواب تشییع پیکر مومنین عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ اِبْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ سَيْفِ بْنِ عَمِيرَةَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ‌اَلسَّلاَمُ قَالَ: إِذَا أُدْخِلَ اَلْمُؤْمِنُ قَبْرَهُ نُودِيَ أَلاَ إِنَّ أَوَّلَ حِبَائِكَ اَلْجَنَّةُ وَ حِبَاءَ مَنْ تَبِعَكَ اَلْمَغْفِرَةُ. 📚الکافی، ج۳، ص۱۷۲ حضرت امام باقر علیه‌السلام فرمودند: هرگاه مؤمن را در قبرش وارد کنند، به او ندا داده می‌شود: آگاه باش! نخستین عطا و بخشش تو، بهشت است؛ و عطا و بهرهٔ کسانی که تو را پیروی کرده‌اند (یعنی در تشییع و دفنت شرکت کرده‌اند)، آمرزش است. ‌ @madras_emb

🎥 وداعی باشکوه با پیکر آیت‌الله‌العظمی شبیری زنجانی «قدس‌الله‌سره» و تکریم‌ جایگاه رفیع مرجعیت شیعه @madras_emb